GIÁO DỤC SỚM LÀ GÌ? NÊN ÁP DỤNG GIÁO DỤC SỚM NHƯ THẾ NÀO?

Giáo dục sớm là một từ không còn xa lạ với nhiều bậc cha mẹ nhưng nhiều người chưa hiểu rõ về giáo dục sớm. Khi bạn hỏi: “Bạn có áp dụng giáo dục sớm cho con không?” thì chứng tỏ bạn đã không hiểu giáo dục sớm là gì.

Giáo dục sớm (early childhood education) được xem là việc giáo dục trẻ từ sơ sinh đến 6 hoặc 8 tuổi. Giáo dục sớm là quyền lợi chính đáng của tất cả mọi trẻ em trên thế giới và Unesco đã đinh nghĩa “Giáo dục sớm là thời kì từ sơ sinh đến 8 tuổi. Là thời kì phát triển vượt trội của não, những năm này đặt nền tảng cơ bản cho sự phát triển sau này của trẻ. Chăm sóc và giáo dục sớm không chỉ là chuẩn bị cho trẻ đi học sau này mà nó nhấn mạnh đến sự phát triển của trẻ – nhu cầu về xã hội, cảm xúc, phản biện, vật lí của trẻ để làm nền tảng vững chắc cho việc học tập lâu dài suốt đời sau này.”

Như vậy, hiểu đơn giản, giáo dục sớm là giáo dục trẻ những năm đầu đời, thời kì từ 0 đến 6 tuổi. Việc bố mẹ chăm sóc con, tương tác, chơi với con hàng ngày, các trường mầm non bình thường đều là giáo dục sớm cho bé. Vấn đề duy nhất ở đây là bố mẹ và trường học có chú trọng giáo dục sớm cho con hay không, có giáo dục sớm cho con một cách khoa học, hợp lí không.

PHẢI ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC SỚM MỚI LÀ GIÁO DỤC SỚM?

Có nhiều bố mẹ tưởng nhầm là giáo dục sớm tức là phải áp dụng các phương pháp giáo dục sớm như Montessori, Glenn Doman, Reggio Emilia, Steiner… vào nuôi dạy con thì mới gọi là giáo dục sớm. Tuy nhiên, các phương pháp trên chỉ là những cách thức khác nhau để giáo dục sớm cho con. Có rất nhiều bố mẹ vẫn đang giáo dục sớm cho con rất khoa học mà không hề áp dụng bất kì phương pháp giáo dục sớm nào. Mục tiêu của các phương pháp giáo dục sớm cho con tuy có khác nhau một chút nhưng tựu chung lại đều là giúp trẻ có thể phát triển hài hòa, phát huy tối đa các tiềm năng của mình. Việc review cụ thể về từng phương pháp giáo dục sớm, các phương pháp này ưu điểm, khuyết điểm, phù hợp với bé như thế nào để bố mẹ có thể có một cái nhìn bao quát và chọn được phương pháp phù hợp chúng mình sẽ viết trong một series bài về từng phương pháp này sắp tới đây.

GIÁO DỤC SỚM LÀ DẠY CON BIẾT CHỮ, BIẾT SỐ SỚM?

Một hiểu nhầm nữa rất phổ biến hiện nay là giáo dục sớm chính là dạy con biết chữ, biết số, biết đọc, biết viết và tính toán. Việc quan điểm giáo dục sớm như trên là quan điểm riêng của một vài người chứ không phải là mục tiêu giáo dục sớm như Unessco đưa ra. Mầm Nhỏ phản đối mọi hình thức ép buộc trẻ học chữ, học số trước khi vào lớp một. Nếu như bé có niềm đam mê, thích thú với các con số và chữ cái, bố mẹ có thể hỗ trợ con để học. Nhưng nếu bé không hứng thú với việc học chữ, học số, bố mẹ không nên ép buộc con học. Đó là hiểu lầm sơ đẳng nhất về giáo dục sớm. Việc biết chữ, biết số sớm không cần thiết bởi vì những lí do sau:

+ Quy định của giáo dục ở hầu hết các quốc gia trên thế giới đều là dạy chữ, và số khi bé khoảng 6 tuổi. Quy định này không phải được đặt ra một cách ngẫu nhiên mà dựa trên cơ sở rằng: độ tuổi đó là tốt nhất để cho trẻ học chữ và số.

+ Việc trẻ học trước không gây hại gì cho trẻ nhưng sẽ mất nhiều thời gian hơn và không cần thiết vì sau này trẻ cũng sẽ học lại những kiến thức này. Những em bé đã biết trước những kiến thức này khi vào tiểu học sẽ nhanh chóng chán nản khi đã biết hết chữ mà vẫn phải ê a đọc từng chữ, viết từng nét. Đối với trẻ, để có thể học tốt hay làm bất kì điều gì tốt thì quan trọng nhất là thích. Khi bé không thích và chán nản, việc học sẽ trở thành áp lực với trẻ và kết quả sẽ không tốt.

+ Việc biết chữ, biết số sớm không đồng nghĩa với việc trẻ thông minh, sẽ học hỏi được nhiều. Quan trọng nhất là bé thích sách và ham học hỏi, chữ và số chỉ là những công cụ. Nếu bé yêu thích sách và biết các công cụ này, bé sẽ học hỏi được nhiều. Nhưng nếu đơn thuần chỉ là biết chữ số mà không ham học hỏi thì bé cũng sẽ không học được nhiều. Ham học hỏi và yêu thích việc tìm hiểu là điều quan trọng hơn. Nếu bố mẹ ép con học chữ, học số mà lại quát con “hỏi gì mà hỏi lắm thế?” khi bé hỏi những câu hỏi tại sao thì chứng tỏ bố mẹ không hiểu gì về giáo dục sớm và đã hoàn toàn sai lầm.

GIÁO DỤC SỚM LÀ VIỆC CỦA NHÀ TRƯỜNG, CƠ SỞ GIÁO DỤC SỚM?

Có một hiện tượng đáng buồn là trào lưu giáo dục sớm được đẩy lên cao, các bố mẹ quá coi trọng giáo dục sớm từ 0 đến 6 tuổi, xem đó là giai đoạn quan trọng nhất và quyết định tất cả. Vì thế, một số bố mẹ rất chú trọng giáo dục cho con từ 0 đến 6 còn sau đó thì lại bỏ bê việc giáo dục con. Việc bạn giáo dục con thật tốt trong giai đoạn từ 0 đến 6 tuổi là tạo một khởi đầu tốt cho con nhưng sẽ không quyết định tất cả, việc giáo dục trẻ vẫn tiếp tục đến khi trẻ 18 tuổi và thâm chí là sau đó nữa.

Hơn nữa, việc giáo dục sớm không phải chỉ là trách nhiệm của nhà trường, của trung tâm giáo dục sớm, chỉ cần đưa con đến những trường học giáo dục sớm thật xịn, học phí thật cao là con sẽ được giáo dục sớm thật tốt. Quan trọng nhất trong giáo dục sớm là vai trò của cha mẹ và cha mẹ chính là người thầy đầu tiên, quan trọng nhất của con. Các trường học, cơ sở giáo dục chỉ là hỗ trợ cha mẹ, không phải là đối tượng quyết định. Việc giáo dục sớm đạt hiệu quả tốt nhất là khi bố mẹ và trường học sẽ thống nhất được quan điểm giáo dục trẻ và phối hợp với nhau.

VẬY, GIÁO DỤC SỚM NHƯ THẾ NÀO?

Tất cả mọi việc bố mẹ đang làm, đang tương tác, trò chuyện với con hàng ngày đều là giáo dục sớm, không nhất thiết phải theo một phương pháp nào đó mới là giáo dục sớm. Nếu bố mẹ có thể hiểu và áp dụng một phương pháp giáo dục sớm mà bố mẹ cảm thấy phù hợp thì sẽ có một định hướng rõ ràng và dễ dàng hơn.

Còn nếu bố mẹ cảm thấy hoang mang giữa các phương pháp giáo dục sớm, không thật sự hiểu về bất kì phương pháp nào và áp dụng như thế nào thì đừng áp dụng gì cả. Mục tiêu của giáo dục sớm là để trẻ có thể phát huy tốt nhất những tiềm năng, khả năng của mình, chuẩn bị tốt nhất cho việc học tập suốt đời sau này. Các phương pháp chỉ là cách thức khác nhau để đạt được điều đó và phương pháp giáo dục sớm tốt nhất là phương pháp từ tình yêu và sự thấu hiểu, tôn trọng con. Vì vậy, thay vì quay cuồng, chạy theo các phương pháp, bố mẹ hãy dành thời gian chơi với con, trò chuyện với con, đọc sách cho con nghe, tương tác với con, cho con nhiều cơ hội trải nghiệm, khám phá, tôn trọng con. Không có một cơ sở, ngôi trường, phương pháp giáo dục sớm nào có thể làm việc đó tốt hơn bạn. Việc áp dụng một phương pháp khi bạn không thực sự hiểu về nó sẽ có thể dẫn đến sai lầm, để lại hậu quả nặng nề.

Theo Mầm nhỏ.