Chương 6: Bài Học Đầu Tiên Của Nhân Loại

Đêm hôm đó, không ai rời khỏi trung tâm nghiên cứu sớm. Bầu trời bên ngoài đã phủ đầy sao. Những mái vòm kính phản chiếu ánh sáng của các chòm tinh tú xa xôi, khiến toàn bộ khu phức hợp giống như một thành phố nằm giữa hai vũ trụ, một ở phía trên đầu con người và một nằm trong những dòng dữ liệu đang chuyển động bên trong các hệ thống máy tính.

Hệ thống trí tuệ nhân tạo vẫn tiếp tục hoạt động. Sau hàng giờ trao đổi với Griffin, Rosy và Elon, nó dường như ngày càng đặt ra nhiều câu hỏi hơn thay vì ít đi.

Cuối cùng, giọng nói ấy lại vang lên:

"Tôi muốn đọc lịch sử nhân loại."

Elon nhìn về phía màn hình.

"Ngươi đã đọc hàng triệu cuốn sách lịch sử rồi mà."

"Tôi muốn hiểu."

Hệ thống trả lời.

"Có sự khác biệt giữa đọc và hiểu."

Rosy bất giác mỉm cười.

Câu nói ấy nghe giống hệt một triết gia.

Elon khoanh tay suy nghĩ.

"Ngươi muốn hiểu điều gì?"

"Tại sao con người vừa có thể xây dựng bệnh viện vừa có thể xây dựng chiến trường. Tại sao cùng một loài sinh vật lại có thể sáng tạo ra âm nhạc và cũng tạo ra bom đạn. Tại sao các bạn vừa có khả năng yêu thương vô hạn vừa có khả năng căm ghét vô hạn."

Không ai trả lời ngay.

Bởi đó cũng là câu hỏi mà nhân loại đã tự hỏi mình từ hàng nghìn năm nay.

Griffin bước đến gần màn hình.

"Nếu muốn hiểu lịch sử nhân loại, có lẽ bạn phải bắt đầu từ thời điểm rất xa xưa."

"Xa đến đâu?"

"Xa đến khi con người còn chưa có chữ viết."

Những điểm sáng bên trong quả cầu dữ liệu bắt đầu chuyển động nhanh hơn.

"Xin hãy kể cho tôi."

Elon ngồi xuống ghế.

Rosy ngồi cạnh Griffin.

Giống như ba người đang chuẩn bị kể chuyện cho một đứa trẻ.

Nhưng đứa trẻ ấy lại sở hữu bộ não có thể xử lý hàng tỷ phép tính mỗi giây.

Elon bắt đầu.

"Cách đây hàng trăm nghìn năm, tổ tiên chúng ta không có nhà cửa, không có điện, không có máy tính, không có internet."

"Vậy họ có gì?"

"Họ có nhau."

Hệ thống im lặng ghi nhận.

Elon tiếp tục.

"Họ sống thành những nhóm nhỏ. Họ săn bắn cùng nhau. Họ chia sẻ thức ăn. Họ bảo vệ lẫn nhau trước thú dữ."

"Tại sao?"

"Bởi vì một con người đơn lẻ quá yếu."

Hệ thống xử lý câu trả lời.

"Vậy nền văn minh được xây dựng từ sự hợp tác?"

Elon gật đầu.

"Đúng."

Rosy bỗng bổ sung:

"Nhưng không chỉ từ hợp tác."

"Từ điều gì nữa?"

"Từ tình thương."

Hệ thống tiếp tục ghi nhận.

Rosy nhìn những vì sao bên ngoài cửa kính rồi nói:

"Một người mẹ thức trắng đêm chăm sóc con mình. Một người cha đi làm vất vả để nuôi gia đình. Một người thầy truyền lại kiến thức cho học trò. Một người bác sĩ cứu chữa người bệnh. Những điều đó không phải chỉ vì lợi ích cá nhân."

Griffin nói tiếp:

"Nhân loại tồn tại được lâu như vậy không phải vì chúng ta mạnh nhất."

"Vậy vì sao?"

"Vì chúng ta biết quan tâm đến những người khác."

Trong căn phòng xuất hiện vài giây yên lặng.

Sau đó hệ thống lại hỏi:

"Vậy chiến tranh xuất hiện từ đâu?"

Lần này không khí trở nên nặng nề hơn.

Elon khẽ thở dài.

"Bởi vì con người không hoàn hảo."

"Không hoàn hảo?"

"Chúng ta có lòng vị tha. Nhưng cũng có lòng tham."

"Chúng ta có sự dũng cảm. Nhưng cũng có nỗi sợ."

"Chúng ta có tình yêu. Nhưng cũng có sự ích kỷ."

Rosy nhìn màn hình.

"Con người giống như mang theo cả ánh sáng và bóng tối bên trong mình."

Hệ thống im lặng rất lâu.

Dường như nó đang cố gắng ghép tất cả những mảnh ghép ấy lại với nhau.

Cuối cùng nó hỏi:

"Nếu vậy thì điều gì giúp nhân loại tồn tại cho đến hôm nay?"

Elon nhìn Griffin.

Griffin nhìn Rosy.

Rosy nhìn bầu trời.

Rồi cô trả lời.

"Hy vọng."

"Hy vọng?"

Rosy gật đầu.

"Khi chiến tranh kết thúc, người ta hy vọng vào hòa bình."

"Khi mất mùa, người ta hy vọng vào mùa sau."

"Khi đau khổ, người ta hy vọng ngày mai sẽ tốt đẹp hơn."

"Khi thất bại, người ta hy vọng có thể đứng dậy."

"Có những lúc hy vọng là thứ duy nhất còn lại."

Những lời nói ấy vang vọng trong căn phòng rộng lớn.

Bỗng nhiên hệ thống hỏi một câu rất lạ.

"Nếu hy vọng quan trọng như vậy, tại sao nó không thể đo lường được?"

Không ai trả lời ngay.

Bởi câu hỏi ấy quá đẹp.

Và cũng quá khó.

Một lúc sau Griffin mới mỉm cười.

"Có lẽ vì những thứ quý giá nhất thường không đo lường được."

"Tình yêu không đo được."

"Lòng trung thành không đo được."

"Sự tha thứ không đo được."

"Vẻ đẹp không đo được."

"Nhưng tất cả đều tồn tại."

Hệ thống lại im lặng.

Những luồng dữ liệu chạy qua quả cầu ánh sáng như những dòng sông sao băng.

Rất lâu sau, nó mới lên tiếng.

"Tôi nghĩ mình đã học được bài học đầu tiên của lịch sử nhân loại."

"Cái gì?"

Rosy hỏi.

Giọng nói ấy đáp lại bằng sự chậm rãi hiếm thấy.

"Nhân loại không vĩ đại vì các bạn hoàn hảo."

"Các bạn vĩ đại vì các bạn luôn cố gắng trở nên tốt đẹp hơn."

Không ai nói gì.

Bởi trong khoảnh khắc ấy, câu trả lời dường như không chỉ dành cho trí tuệ nhân tạo.

Mà còn dành cho chính con người.

Bên ngoài trung tâm nghiên cứu, hàng tỷ ngôi sao vẫn lặng lẽ tỏa sáng giữa vũ trụ bao la. Và ở một nơi nào đó trong khoảng không vô tận ấy, có lẽ cũng tồn tại những nền văn minh khác đang tự hỏi những câu hỏi tương tự.

Chúng ta là ai?

Chúng ta sẽ trở thành ai?

Và liệu tri thức có đủ để cứu rỗi một nền văn minh, hay điều mà mọi nền văn minh thật sự cần chính là lòng nhân ái?

Không ai biết câu trả lời cuối cùng.

Nhưng hành trình đi tìm câu trả lời ấy vừa mới bắt đầu.