Chương 17: Tập Nói

Sáng thứ Bảy, Nhã dậy lúc sáu giờ.

Không cần chuông. Cơ thể đã quen thức dậy lúc sáu giờ, bất kể ngày làm việc hay ngày nghỉ. Nhưng hôm nay cậu nằm yên, thấy lồng ngực nhẹ tênh. Không phải nhắn Minh xin nghỉ, không phải bịa cớ. Hôm nay là của cậu.

Cậu nằm nghe tiếng động dưới nhà. Xe gom rác vừa đi qua. Tiếng chổi tre quét sân bà chủ tầng trệt. Tiếng gà gáy đâu đó trên sân thượng.

Nằm nghe thêm hai phút, cậu mới ngồi dậy.

Điện thoại trên đầu giường nhấp nháy. Tin nhắn từ tối qua. Minh.

"Mai rảnh không? Ra cà phê. Tao không hỏi chuyện công ty đâu, yên tâm."

Nhã đọc hai lần. "Tao không hỏi chuyện công ty" là cách Minh nói anh ấy đang lo. Kiểu của một người không quen nói ra hai chữ đó.

Cậu gõ: "Cuối tuần em bận chút việc nhà. Tuần sau em mời anh."

Tin nhắn được gửi đi. Cậu úp điện thoại xuống.

Một lời nói dối nhỏ nữa. Cậu đã quen đến mức không còn thấy nhói. Chỗ không còn nhói đó mới làm cậu khó chịu, nếu cậu dừng lại đủ lâu.

Cậu không để mình dừng lại lâu đến thế. Mùi cà phê chẳng mấy chốc đã lấp đầy căn bếp nhỏ.

Cà phê được mang ra bàn, còn bữa sáng bị bỏ qua.

Trên màn hình laptop, bốn bản ghi tối qua vẫn mở: một từ khối hô hấp, một từ vòng tay, một bản thu cả hai cùng lúc. Bản thứ tư tệ nhất nhưng cũng quan trọng nhất — đoạn cậu thu ở cửa hang.

Bản thứ tư hiện lên với một dải sóng dày đặc, lẫn đầy nhiễu nền. Camera hành trình vốn thu âm không tốt, micro lại bị vỏ chống nước che. Nhưng cậu đã quen với nhiễu. Trong nghề này, tín hiệu sạch rất hiếm; phần lớn công việc là moi thứ cần tìm ra khỏi một đống rác.

Cậu lọc bỏ phần dưới mười héc và trên tám nghìn, chỉ giữ lại dải tín hiệu ở giữa. Bản ghi vẫn chưa sạch, nhưng hai lớp âm đã hiện ra rõ hơn.

Ở dải cao, khoảng một đến hai nghìn héc, có những cụm âm ngắn, sắc, lặp lại. Ở dải thấp, quanh ba mươi héc, có một sóng nền chậm, đều.

Hai lớp. Tối qua cậu đã đoán. Sáng nay cậu muốn biết hơn: trong hai lớp, đâu là đơn vị nhỏ nhất?

Sau hai lần phóng lớn, lớp âm ở dải cao lộ ra những khoảng đứt quãng.

Âm ở dải cao không liền mà tách thành từng đoạn dài chừng hai trăm mili-giây, giống nhịp gõ của một thứ mã Morse phức tạp hơn. Mỗi đoạn có một đường bao biên độ riêng.

Trong mười giây, cậu đánh dấu được hai mươi ba đoạn. Con số được ghi lại trước khi cậu chuyển mắt xuống lớp rung ở dải thấp. Trong nghề của cậu, bao giờ cũng đếm trước, hiểu sau.

Lớp rung không tách đoạn như lớp âm. Nó liên tục hơn, mượt hơn, nhưng biên độ thay đổi. Lúc mạnh, lúc yếu, lúc gần tắt rồi trồi lên.

Và khi cậu xếp hai lớp chồng nhau, căn cho thẳng hàng, cậu thấy một thứ khiến cậu ngồi thẳng dậy:

Mỗi khi lớp âm có một đoạn, lớp rung đổi biên độ ngay tại đó.

Không lệch. Không trễ. Đồng bộ đến từng mili-giây.

Hai lớp được phát ra cùng một lúc, từ cùng một nguồn. Lớp âm mang nhịp; lớp rung có thể mang sắc thái.

Cậu nhớ lại ghi chú cũ: thiếu rung động = phẳng, vô cảm.

Có thể lớp âm là từ, còn lớp rung đóng vai trò của giọng điệu. Tiếng Việt mã hóa khác biệt ấy trong đường nét thanh điệu; người bên kia dường như đẩy một phần của nó xuống thành rung động chạy dọc cơ thể.

Cậu viết:

Lớp âm (1–2kHz): tách thành đoạn ~200ms. Đếm 23 đoạn/10s. Lớp rung (~30Hz): liên tục, biên độ đổi đồng bộ với từng đoạn âm. Giả thuyết: lớp âm = nội dung (từ/nhịp). Lớp rung = sắc thái (giọng/ngữ điệu). Thiếu lớp rung = mất sắc thái.

Cậu đặt bút. Đọc dòng cuối.

Cậu không chắc. Đây vẫn là giả thuyết. Cậu đã đủ kỷ luật để không yêu một giả thuyết chỉ vì nó đẹp.

Nhưng giả thuyết này khác. Nó kiểm tra được.

Vì nếu cậu phát ra được hai lớp này — đúng nhịp, đúng biên độ — thì thiết bị của người chết sẽ phản ứng. Hoặc không. Và cái phản ứng đó, có hoặc không, sẽ nói cho cậu biết cậu đúng hay sai.

Cậu cần một bộ phát.

Ngăn kéo dưới bàn chứa gần đủ những gì cậu cần: một bo Arduino cũ, một mớ dây nối rối, vài chiếc loa nhỏ, mạch khuếch đại âm thanh lớp D và một bo điện thoại Android đời cũ có màn hình đã nứt.

Hệ thống cần phát được âm dải cao, tạo ra rung động ở ba mươi héc và điều khiển cả hai sao cho đồng bộ. Loa nhỏ cùng Arduino đã có; phần rung mới là vấn đề.

Cậu cầm bo điện thoại cũ, mở nắp. Bên cạnh khoang loa, có một khối kim loại nhỏ hình trụ dẹt với hai dây dẫn mảnh. Động cơ rung, loại lệch tâm — một trục quay mang khối nặng đặt lệch một bên. Quay nhanh thì cả thân máy rung.

Cậu gỡ động cơ ra, hàn hai sợi dây vào bo mạch giữa mùi nhựa thông quen thuộc. Một đoạn mã ngắn cấp điện theo nhịp ngắn–dài; vừa nạp xong, động cơ đã rung bần bật.

Ngón tay vừa chạm vào, cậu biết ngay mình đã chọn sai.

Động cơ lệch tâm không phát ba mươi héc sạch. Nó phát một mớ tần số hỗn độn. Cậu bảo nó rung mạnh, nó quay nhanh hơn — tần số tăng theo. Bảo nó rung nhẹ, nó quay chậm lại — tần số tụt. Biên độ và tần số dính chặt, không tách.

Cậu không thể giữ ba mươi héc cố định mà chỉ đổi cường độ.

Nguồn điện bị ngắt. Cậu nhìn khối động cơ nằm im trên bàn.

"Không phải mày," cậu nói nhỏ.

Cậu dựa lưng vào ghế, nhắm mắt. Thứ cậu cần phải rung ở một tần số cố định trong khi biên độ thay đổi độc lập. Một cái loa có thể làm được việc đó.

Mở mắt, cậu nhìn chiếc loa nhỏ trong ngăn kéo. Về lý thuyết nó phát được ba mươi héc, nhưng quá yếu. Hơn nữa, người bên kia đâu nghe rung động trong không khí; họ cảm nhận nó qua cơ thể, qua tiếp xúc.

Cậu cần một cái loa áp vào vật. Vào bàn. Vào da.

Và cậu nhớ ra mình có một thứ như vậy.

Cậu từng tháo một cái loa truyền chấn — loại dán vào mặt bàn để biến cả mặt bàn thành màng loa — từ một món quà tặng kèm rẻ tiền hồi mua tai nghe. Nó không phát tiếng trong không khí. Nó truyền rung trực tiếp vào bề mặt nó chạm.

Mất mười phút lật tung các ngăn kéo, cậu mới tìm thấy khối tròn dẹt có mặt dưới phẳng, còn dính lớp keo cũ đã khô. Lớp keo được lau bằng cồn; hai sợi dây mới nối nó qua mạch khuếch đại vào Arduino.

Lần này cậu viết một đoạn mã khác. Phát một sóng sin ba mươi héc liên tục, rồi điều biên độ theo từng đoạn — mạnh, yếu, tắt — khớp với đường bao lớp rung đã đo. Tần số giữ nguyên, chỉ biên độ nhảy.

Nạp xong, cậu cho mạch chạy rồi đặt loa truyền chấn úp xuống mặt bàn gỗ, đặt lòng bàn tay xuống cách đó một gang.

Bàn rung.

Dao động đều và trầm, gần như không nghe thấy nhưng hiện rõ dưới lòng bàn tay. Khi đoạn mã chạy đến phần điều biên, nhịp rung chuyển từ mạnh sang yếu, tắt đi rồi trở lại. Đây rồi.

Cậu thở ra. Lần đầu sáng nay, cậu thấy mình đi đúng hướng.

Điện thoại reo. Cuộc gọi. Màn hình sáng: Mẹ.

Nhã nhấc sau hai hồi chuông.

"Dạ mẹ."

"Con ăn gì chưa?"

"Con ăn rồi mẹ." Cậu liếc gói mì chưa nấu trên kệ bếp. "Mẹ với ba khỏe không?"

Mẹ kể. Ba dạo này đỡ đau lưng. Anh Hai mới sửa lại mái sau nhà. Em Út sắp sinh đứa thứ hai, chắc tháng sau. Giọng mẹ trôi qua điện thoại, ấm và chậm, mang theo mùi quê — bùn, nước mặn, khói bếp củi.

Cậu "dạ", "vâng", "vậy hả mẹ" đúng chỗ. Một phần đầu nghe mẹ. Phần còn lại vẫn nhìn cái loa truyền chấn nằm trên bàn, vẫn nghĩ về hai mươi ba đoạn, vẫn tính xem phải căn đồng bộ thế nào để không lệch.

"Tháng này con gửi về, mẹ nhận rồi nha. Mà con đừng gửi nhiều quá, để dành mà lo thân." Mẹ ngừng. "Con dạo này giọng nghe mệt. Công ty có hành con lắm hở?"

Nhã im một nhịp.

"Dạ cũng bình thường mẹ. Cuối năm hơi nhiều việc."

"Ừ. Giữ sức. Đừng thức khuya."

Cúp máy. Căn phòng im.

Cậu ngồi yên, điện thoại còn ấm trong tay. Mẹ không biết cậu thức khuya vì cái gì. Mẹ tưởng là công ty, là sửa máy móc, viết phần mềm, những việc người thành phố làm. Mẹ không biết tối qua cậu đứng bên rìa một khu rừng tím, ở một thế giới mà chỉ cần tháo mặt nạ ra là không thể thở, nghe một giống loài khác gọi nhau trong bóng tối.

Khoảng cách giữa "cuối năm hơi nhiều việc" và sự thật rộng đến mức cậu không có lời nào nói cho qua. Nên cậu không nói. Cậu để mẹ ở chỗ của mẹ, nơi mọi thứ vẫn còn giải thích được.

Gói mì nguội dần bên bồn rửa; ăn hết lúc nào cậu cũng không để ý. Trên bàn, chiếc loa truyền chấn vẫn kéo mắt cậu trở lại. Bữa ăn chỉ để cơ thể có sức chạy tiếp.

Bây giờ là phần thật.

Cậu lắp xong bộ phát lúc đầu giờ chiều.

Nó xấu: bo Arduino cắm một mớ dây nối, loa nhỏ cho lớp âm, loa truyền chấn cho lớp rung và mạch khuếch đại — tất cả dán tạm lên một miếng bìa cứng bằng băng keo.

Nhưng nó làm được điều cậu cần: phát đồng thời hai lớp, mỗi lớp điều khiển riêng, đồng bộ theo thời gian.

Cậu lấy vòng tay ra. Đặt lên mặt bàn, cách loa truyền chấn một gang tay. Vòng tay im. Đường xanh mờ trên mép tắt ngấm.

Sau một hơi thở sâu, cậu nạp mẫu đầu tiên: chỉ lớp âm, không rung.

Chạy.

Loa nhỏ phát một chuỗi âm ngắn, sắc.

Cậu nhìn vòng tay.

Không gì.

Đường xanh không sáng.

Mười giây rồi hai mươi giây trôi qua. Cậu thử lại với âm lượng lớn hơn, tốc độ chậm hơn, rồi căn nhịp sát bản ghi hơn.

Vẫn không gì.

Cậu ngồi lại. Lớp âm một mình không đủ.

Cậu nạp mẫu thứ hai: chỉ lớp rung, không âm.

Cậu nhìn vòng tay.

Vòng tay nhấp nháy.

Một lần. Rất nhẹ. Đường xanh lóe lên dọc mép rồi tắt.

Rồi không gì nữa.

Phản ứng chỉ giống một cái giật mình rồi thôi: lớp rung có thể đánh thức, nhưng không giữ được thiết bị hoạt động.

Cậu viết:

Chỉ âm → không phản ứng. Chỉ rung → nhấp nháy một lần rồi tắt. Sơ bộ: rung = "có người gọi" (đánh thức). Âm = nội dung. Cần CẢ HAI, đúng lúc.

Đọc lại ba dòng, cậu nhận ra tay mình đang run. Một lời giải đã ở rất gần.

Cậu nạp mẫu thứ ba.

Cả hai lớp. Đồng bộ.

Cậu kiểm tra đoạn mã ba lần.

Lớp âm và lớp rung phải khớp nhau theo từng mili-giây. Lệch dù một chút, hai lớp sẽ rời nhau.

Cậu đặt loa nhỏ và loa truyền chấn sát nhau, cùng hướng về vòng tay.

Cậu hít sâu rồi cho mạch chạy. Loa nhỏ phát chuỗi âm. Cùng lúc, dưới tay cậu, mặt bàn rung theo nhịp.

Hai lớp chồng khít lên nhau. Vòng tay sáng — không phải một cái nhấp nháy thoáng qua, mà sáng hẳn. Đường xanh chạy trọn một vòng dọc mép. Và cậu cảm được — qua mặt bàn, qua đầu ngón tay — vòng tay rung lại. Khẽ. Đều.

Tim Nhã đập mạnh một nhịp, rồi như quên mất phải đập tiếp.

Nó nhận. Nó nhận tín hiệu của cậu.

Giữa căn hộ tầng ba ở Thành Phố Hồ Chí Minh, một mớ linh kiện dán băng keo vừa giúp cậu nói được một câu. Nghĩa của nó có thể là một lời chào, một con số, thậm chí tiếng kêu cứu của người đã chết. Nhưng dù là gì, thiết bị của thế giới bên kia đã nhận được và đáp lại.

Cậu để chuỗi chạy hết. Khi chuỗi dừng, vòng tay tối dần, rồi tắt.

Cậu ngồi im một lúc lâu.

Rồi cậu bật cười. Một tiếng ngắn, khẽ. Vì cậu không biết phải làm gì khác với thứ đang dâng lên trong ngực.

"Được rồi," cậu nói với căn phòng, với cái vòng tay, với không ai cả. "Mày nghe được tao."

Chuỗi được chạy lại hai lần. Vòng tay đều sáng, ổn định và có thể lặp lại. Đây là một hệ thống, và cậu vừa tìm ra cách nói chuyện với nó.

Cậu viết:

PHÁT THÀNH CÔNG. Hai lớp đồng bộ → vòng tay sáng + rung đáp lại. Lặp lại ổn định. Vòng tay XÁC THỰC tín hiệu hai lớp. Một lớp không qua cửa. Hệ quả: muốn trà trộn, KHÔNG đủ nếu chỉ phát âm. Phải có bộ phát rung hoạt động. Suit phải mang theo cái này.

Ngòi bút dừng ở dòng cuối. Suit. Trà trộn. Hai từ chưa bao giờ được cậu nói thành tiếng với bất kỳ ai, giờ đã nằm trên trang giấy. Cậu nhìn chúng một lúc rồi để nguyên.

Trời đã xế chiều. Sau một ngày làm việc liên tục, mắt cậu mỏi và lưng đã đau, nhưng vẫn còn một phép thử chưa chịu buông khỏi đầu.

Cho đến giờ, cậu chỉ phát những chuỗi đã ghi — đoạn ngắn. Chưa thử thứ gì dài. Chưa thử ghép nhiều đoạn lại thành một chuỗi liên tục.

Cậu tự hỏi: nếu phát một chuỗi dài hơn — vài đoạn nối nhau — vòng tay sẽ làm gì?

Cậu biết mình nên dừng, biết mỗi phép thử lại đẩy mình đến gần những hệ quả chưa thể lường hết. Nhưng rồi cậu vẫn sẽ thử. Xưa nay vẫn vậy.

Ba đoạn rõ nhất được ghép thành một chuỗi dài, căn đồng bộ rồi kiểm tra hai lần. Cậu đặt tay lên bàn cạnh vòng tay và cho mạch chạy. Loa phát âm, mặt bàn rung liên tục qua mốc mười giây, rồi mười lăm giây.

Vòng tay sáng. Sáng suốt chuỗi, đường xanh chạy đều.

Chuỗi dừng.

Nhã với tay về phía công tắc nguồn.

Vòng tay không tắt.

Cậu khựng lại.

Mọi lần trước, khi chuỗi dừng, vòng tay tối dần rồi tắt trong vài giây. Lần này nó vẫn sáng. Đường xanh vẫn chạy, đều đặn.

Rồi nó đổi.

Đường xanh ngắt thành từng đoạn, sáng rồi tắt theo một nhịp cố định. Qua mặt bàn, lòng bàn tay cậu cảm được vòng tay không còn rung đều như trước mà chuyển sang một nhịp mạnh, yếu, nghỉ rồi lặp lại.

Hai lớp.

Vòng tay đang phát ra hai lớp.

Nhã nín thở.

Một tay vẫn áp trên mặt bàn đang rung, tay kia cậu quờ lấy điện thoại, bật ghi âm rồi đưa sát vòng tay.

Vòng tay phát ra một chuỗi ngắn có cấu trúc, trong đó nhịp âm xen với nhịp rung.

Và chuỗi đó — cậu chắc chắn, chắc đến lạnh sống lưng — không có trong bất kỳ bản ghi nào của cậu.

Cậu chưa từng nghe nó. Chưa từng phát nó. Nó không phải tiếng vọng hay bản lặp của thứ cậu vừa gửi đi. Ít nhất, thiết bị đã tạo ra một chuỗi mới.

Chuỗi ấy lặp lại ba lần, cùng một nhịp, mỗi lần y hệt.

Rồi vòng tay tối dần. Đường xanh thu lại, mờ đi, tắt.

Căn phòng im. Chỉ còn tiếng quạt laptop và tiếng xe máy lác đác dưới hẻm.

Nhã ngồi bất động, điện thoại vẫn dí gần chỗ vòng tay vừa nằm, ngón tay vẫn áp xuống mặt bàn đã thôi rung từ lâu.

Cậu phát đi một câu cậu không hiểu.

Và có thứ gì đó vừa trả lời.

Cậu chậm rãi nhấc tay khỏi bàn. Nhìn vòng tay — nhỏ, xám, im lìm trên mặt gỗ.

"Mày vừa nói gì vậy?" cậu hỏi.

Không ai trả lời.

Nhưng trong file ghi âm trên điện thoại, chuỗi đó vẫn còn. Lặng lẽ. Nguyên vẹn. Đợi cậu giải mã.

Và lần đầu tiên kể từ khi tìm thấy cái cổng, Nhã ý thức được một điều cậu chưa từng nghĩ tới: suốt thời gian qua, cậu cứ tưởng mình là người duy nhất đang lắng nghe.

Có lẽ cậu đã nhầm.