Chương 13: Vật Liệu Biết Nói Dối

Đêm đó, Lâm Cơ không chạy máy để dễ chịu.

Đây là một quyết định rất trái với bản năng. Thuốc mới mua đã sắc xong, mùi đắng còn dính trong bát. Vết thương ở sườn mỗi lần thở sâu lại nhắc hắn rằng thân thể này không phải một cái khung thép, càng không phải thứ có thể sửa bằng cách siết thêm hai con ốc. Cái máy dưới rốn thì rít đều, nhỏ thôi, như một con dế bị nhốt sau vách. Chỉ cần hắn ngồi xuống, mồi xoáy, để linh khí kéo qua, cảm giác đau sẽ dịu đi một phần, và tu vi cũng không đứng yên.

Nhưng mỗi lần chạy là một lần cát trong đồng hồ rơi.

Trước đại khảo, hắn đã dùng cái máy như người nghèo dùng con dao cùn: biết cùn vẫn phải cắt, vì không cắt thì đói. Sau đại khảo, dao vẫn cùn, nhưng giờ hắn đã có một ít tiền, một ít thuốc, vài ngày thở, và một túi vật liệu còn nóng mùi máu. Nếu vẫn tiếp tục lấy tuổi thọ máy đổi lấy cảm giác dễ chịu, thì hắn không phải kỹ sư. Hắn chỉ là bệnh nhân ôm cái ghế nóng hơn giường.

Lâm Cơ uống hết bát thuốc, cài then cửa, chèn thêm một nêm gỗ dưới chân then, rồi kéo tấm chăn cũ che khe cửa sổ. Đèn dầu bị hạ bấc xuống nhỏ đến mức ánh sáng chỉ đủ cho bàn tay biết mình đang cầm gì.

Trên bàn là giấy than, kim chỉ thô, vòng đo tự chế, vài mẩu sắt đồng mua ngoài sáng, và cái túi da chưa từng được đặt nguyên lên mặt bàn. Hắn mở túi dưới gầm, lấy từng thứ ra, lại buộc miệng túi. Không có món nào được phép nằm phơi đủ lâu để biến thành thói quen.

Tiền đã đổi được kim loại.

Còn kim loại có chịu nói thật hay không là chuyện khác.

Pháp khí thoi của Đỗ Cương nhỏ hơn vẻ nguy hiểm của nó.

Nó nằm trên tấm vải đen, dài hơn ngón tay một chút, thân thuôn, hai mép mỏng. Khi còn nguyên chủ, thứ này có thể xé gió, cắt da, làm một kẻ yếu chỉ kịp nghe tiếng rít rồi thấy máu. Bây giờ nó im lìm dưới ánh đèn, bị một thằng gánh nước đặt cạnh kìm phàm, dao nhỏ, giũa mòn và hộp sáp bịt khe.

Lâm Cơ không xem nó như chiến lợi phẩm. Hắn xem nó như một quả mìn.

Đồ của người chết luôn có hai lớp nguy hiểm. Lớp thứ nhất là nguy hiểm thật: kết cấu bên trong chưa biết, có thể còn giữ linh khí, có thể bị ép sai rồi vỡ, nổ, hoặc phát ra dao động đủ để người khác chú ý. Lớp thứ hai là nguy hiểm xã hội: một món đồ từng thuộc về kẻ không nên chết mà xuất hiện trên tay người không nên có nó. Lớp thứ hai đôi khi giết người nhanh hơn lớp thứ nhất.

Hắn dùng sáp bịt miệng khe, quấn khăn quanh thân thoi để triệt tiếng, rồi mới đưa lưỡi dao mỏng vào đường nối. Không nạy mạnh. Không bẻ. Chỉ chạm, ấn, nghe. Dao chạm đến đâu, vòng đo đặt cạnh đó nhích đến đấy. Có chỗ kim đứng yên. Có chỗ kim run lên như người bị gọi tên trong đám đông.

"Kim thiên." Hắn nói rất khẽ, không phải để kết luận, mà để tay nhớ.

Mép thoi mở ra sau hơn nửa canh giờ. Bên trong không có bí mật lớn như người ngoài tưởng. Không có thần thông ngủ trong lõi. Chỉ có lớp vỏ cứng, mấy đường khắc rất mảnh, một dải linh-kim sáng lạnh, và ít bột đen đã chai ở các khe chịu lực. Pháp khí nhìn từ ngoài giống phép màu, nhìn từ trong giống một dụng cụ bị làm tinh xảo tới mức người dùng quên nó vẫn là dụng cụ.

Lâm Cơ tách dải linh-kim ra từng đoạn nhỏ, dài bằng móng tay. Mỗi đoạn được đặt lên giấy than, chạm vòng đo, chạm mẩu sắt, chạm mẩu đồng, rồi ghi phản ứng.

Đoạn gần mũi làm kim nghiêng rất nhanh, nhưng nghiêng xong lại rung. Đoạn giữa ổn hơn, sáng hơn, nhưng khi đặt cạnh vật liệu phàm thì vòng đo lặng đi một nhịp rồi mới đáp. Đoạn đuôi gần như trơ, chắc là chỗ chịu lực nhiều, bị dùng đến chai.

Tốt hơn vụn trong kho Lão Mao. Sạch hơn. Mạnh hơn.

Và vì thế, nguy hiểm hơn.

Thứ tốt cũng biết nói dối, chỉ là nói bằng giọng sạch hơn.

Gần sáng, hắn mới lấy yêu hạch ra.

Viên hạch nằm trong hộp gỗ bọc hai lớp vải, màu vàng xám, bề mặt không trơn mà có những đường vân lắng xuống như bùn khô sau nước lũ. Chỉ cần đặt nó lên bàn, không khí quanh đèn dầu đã nặng hơn nửa phân. Không phải lạnh, cũng không phải nóng. Là cảm giác mọi thứ bị buộc nhớ tới trọng lượng của mình.

Nếu đem viên này đi hỏi mười đệ tử ngoại môn, chín người sẽ nói hấp thu. Người thứ mười sẽ hỏi giá, rồi cũng nghĩ cách hấp thu.

Lâm Cơ đặt hai ngón tay lên nắp hộp, không mở hẳn.

"Không ăn." Hắn nói.

Câu ấy nghe buồn cười trong phòng trống, nhưng cần thiết. Thế giới này quá quen với việc thấy thứ có linh khí là nhét vào người, luyện, nuốt, ép, đốt. Cách nghĩ đó nhanh, thẳng, hấp dẫn, và đối với một viên hạch moi từ bụng yêu thú cấp cao hơn mình, ngu đến mức gần như có lễ nghi riêng.

Hắn không cần một bữa ăn. Hắn cần một quả cân.

Linh thạch rời giống những đồng tiền đã qua nhiều tay: viên nào cũng gọi là linh thạch, nhưng mỗi viên một bẩn, một tạp, một thói quen. Yêu hạch thì khác. Nó từng nằm trong một cơ thể sống, chịu một kiểu dòng lâu dài, giữ một kiểu nặng rất riêng. Bẩn, chắc chắn bẩn. Nhưng bẩn có hình. Bẩn lặp lại được. Với người đo, thứ bẩn lặp lại được đôi khi quý hơn thứ sạch mà mỗi lần một khác.

Hắn đặt viên hạch cách vòng đo ba tấc.

Kim nghiêng.

Không nhanh như khi gặp mảnh linh-kim ở mũi pháp khí. Nó nghiêng chậm, nặng, rồi đứng ở một góc gần như cố định. Lâm Cơ chờ đủ một trăm nhịp thở. Kim vẫn ở đó. Hắn kéo một mẩu sắt thường vào giữa. Kim rơi nửa vạch. Kéo ra, kim trở lại. Đưa mẩu đồng vào. Kim lệch sang bên kia. Đưa đoạn linh-kim giữa thân thoi vào. Kim nghiêng lên, rồi rung nhẹ ở đầu.

Hắn ghi từng hàng.

Không phải chữ đẹp. Chỉ đủ cho hắn đọc. Hạch ở trái. Sắt ở giữa. Đồng ở giữa. Linh kim ở giữa. Khoảng cách hai tấc. Ba tấc. Năm tấc. Đèn sắp cạn dầu. Cổ tay bắt đầu tê.

Cái máy dưới rốn rít một tiếng thấp khi viên hạch bị đẩy quá gần. Lâm Cơ lập tức kéo nó lùi lại.

Không ăn.

Không ép.

Không thử vận may bằng bụng mình.

Một viên đá không cần bị nuốt mới hữu dụng.

Đến sáng hôm sau, trên giấy than đã có mười bảy hàng vạch đen, sáu vòng tròn, và ba dấu gạch nặng tay đến mức gần thủng giấy.

Lâm Cơ ngồi trước bàn, mắt đỏ vì hai đêm không trọn một giấc định, nhưng đầu lại tỉnh theo kiểu chỉ xuất hiện khi một đống sai số đột nhiên xếp hàng.

Ban đầu, hắn tưởng bài toán là bền.

Máy cũ rít vì vật liệu yếu. Trục mòn vì dòng mạnh. Vòng giữ méo vì chịu tải lâu. Tất cả đúng, nhưng không đủ. Nếu chỉ là bền, mảnh linh-kim trong pháp khí thoi phải là câu trả lời tốt nhất: nó chịu dòng tốt hơn, ít mủn hơn, sắc lạnh hơn. Vấn đề là mỗi lần đưa nó vào gần vòng đo, kim không chỉ nghiêng nhiều. Nó còn rung. Rung rất nhỏ, nhưng có. Như một người nói đúng chữ, sai nhịp.

Hắn đặt lại thí nghiệm, lần này theo một quy trình cố định, để các con số so được với nhau: đặt vật cách vòng đo đúng một gang, đọc xem kim nghiêng bao nhiêu. Rút vật ra, đếm xem kim rơi về vạch gốc mất mấy nhịp thở. Và suốt lúc kim còn treo, nhìn xem đầu kim có run không.

Ba con số, trả lời ba câu hỏi: vật ăn dòng mạnh hay yếu, vật giữ dòng lâu hay nhả ngay, và dòng đi qua vật có sạch nhịp không, hay bị bóp méo.

Mẩu sắt phàm: nghiêng ít, rút ra là kim rơi thẳng về gốc. Ăn yếu, nhả ngay, như cát khô gặp nước.

Mẩu đồng: nghiêng khác một chút, rơi chậm hơn một nhịp. Mỗi kim loại một cái nết.

Đoạn linh-kim từ thân thoi: nghiêng mạnh, rút ra rồi kim vẫn treo thêm bốn năm nhịp thở mới chịu xuống. Giữ dòng tốt. Nhưng suốt lúc treo, đầu kim run một vệt mảnh. Giữ được, mà giữ không sạch.

Viên yêu hạch: nghiêng nặng, đứng nguyên, không rơi, không run. Một bàn tay giữ chắc và không nói thừa một chữ.

Rồi tới phần ghép đôi. Hai thứ phàm đặt cạnh nhau: kim nghiêng thấp nhưng đứng yên. Hai kẻ yếu nói chuyện nhỏ, ít ra cùng một giọng. Linh kim tốt ghép sắt phàm: kim lên hơn nửa vạch rồi bắt đầu run. Kẻ mạnh nói đè kẻ yếu, hai giọng chồng lên nhau. Kéo viên hạch lại gần làm tải chuẩn, vệt run hiện rõ hơn nữa, như bụi nổi lên trong tia nắng.

Lâm Cơ đặt tay lên bụng.

Trong thân hắn, năm dòng không phải năm con đường thẳng. Chúng là năm dòng chảy bị bắt cùng đi qua một cỗ máy nghèo, trong khi từng miếng vật liệu lại có tính nết riêng. Miếng này kéo Kim nhanh hơn. Miếng kia giữ Thổ lâu hơn. Cái vòng phàm chậm một nhịp. Mẩu linh-kim nhảy trước nửa nhịp. Cỗ máy không chỉ bị mòn vì phải quay. Nó bị mòn vì vừa quay vừa làm trọng tài cho năm thằng kéo dây sai nhịp.

Vật liệu tốt không chỉ là chịu được dòng.

Vật liệu tốt là thứ làm dòng đi qua mà không bắt dòng phải nói giọng của nó.

Hắn viết một hàng mới, chữ xấu nhưng đậm:

Chịu dòng. Ít lệch pha. Gia công đều.

Ba cái chân. Thiếu một cái, bản mới chỉ là bản cũ mặc áo đắt tiền.

Biết tiêu chí không làm vật liệu xuất hiện. Nó chỉ làm sai lầm kế tiếp rõ hơn.

Sai lầm kế tiếp tới vào đêm ấy, đúng như một món nợ đến hạn.

Lâm Cơ lẽ ra nên vào giấc định. Hắn biết. Thuốc cần thân thể hợp tác, thần cần được trả nợ, tay cần hết run. Nhưng một người vừa tìm được ba chữ "ít lệch pha" rất khó nằm yên. Ba chữ đó giống cái cửa vừa hé: không mở ra thì ngứa, mở ra thì có thể rơi xuống hố.

Hắn chọn mở một khe.

Ý tưởng đơn giản như mọi bàn thử của mọi cái xưởng: trước khi lắp linh kiện vào máy thật, phải cắm thử nó trên bàn, xem nó có làm đúng việc không. Ở đời cũ, thợ điện thử bóng đèn trên bảng gỗ trước khi bắt lên trần nhà. Đêm nay hắn dựng phiên bản nghèo của cái bảng gỗ ấy: một khớp máy giả, nằm ngoài thân.

Trên bàn: vòng sắt phàm làm khung, đóng vai thân máy. Đoạn linh-kim tháo từ thoi gác ngang qua vòng, đóng vai cái chốt chịu dòng, đúng loại linh kiện mà bản mới sẽ cần cả chục cái. Dây gân siết hai đầu cho khớp giả khỏi xê dịch. Viên yêu hạch đặt cách một gang tay, làm quả cân tải: giữ vùng linh khí quanh cụm đậm và ổn, như một dòng suối nhỏ chảy đều qua chỗ thử.

Còn nguồn thử là chính hắn.

Hắn sẽ đặt ngón tay lên một đầu khớp giả, cho một dòng linh lực mảnh chạy từ đan điền qua tay, qua cái chốt giả, rồi vòng về, như người ta cho dòng chạy thử qua một mối nối. Vòng đo đứng ở đầu ra. Vật liệu tử tế thì dòng vào nhịp nào ra nhịp nấy, kim đứng êm. Vật liệu nói dối pha thì dòng ra méo, kim run.

Chỉ có một dòng hắn ghi bằng chữ nhỏ mà đáng ra phải ghi bằng chữ to: dòng thử ấy không phải nước múc ở suối. Nó chảy ra từ chính cái xoáy trong bụng hắn, nghĩa là hắn và cái khớp giả đang nối chung một mạch. Mạch méo ở đầu này, đầu kia lãnh.

Nếu kim run quá hai vạch, dừng.

Quy trình rất hợp lý. Trên giấy, mọi quy trình đều rất hợp lý.

Nhịp đầu tiên, kim lên đẹp.

Nhịp thứ hai, kim đứng.

Nhịp thứ ba, đoạn linh-kim sáng lạnh lên một đường mảnh, vòng sắt bên dưới phát ra tiếng "tách" nhỏ như móng tay gõ vào răng, và kim trong vòng đo quật một mạch qua vạch thứ ba.

Quá hai vạch. Điều kiện dừng.

Tay hắn làm đúng thứ đã được dặn từ trước, nhanh hơn cả cơn tiếc trong đầu: rút ngón khỏi khớp giả, kéo viên hạch lùi một gang, xoay kẹp nới dây gân. Trong bụng, xoáy giật một cái, một cú nhói ngắn chạy qua đan điền như bị ai búng vào trục, rồi êm lại, lành lặn, chỉ còn hơi tức, kiểu bắp chân vấp phải bậc cửa.

Trên bàn, cụm thử không lành lặn bằng.

Đoạn linh-kim nằm lại trên tấm vải với một vết cháy nhỏ không có lửa, hai đầu xám đi như bị rút mất tuổi. Vòng sắt phàm nứt một đường chỉ tóc ở chỗ tiếp da đệm. Cái khớp giả đầu tiên của bản bền chết ngay trên bàn thử, đúng chức phận của mọi vật thử trên đời.

Lâm Cơ ngồi nhìn nó một lúc, chờ cơn tiếc, một đoạn linh-kim tốt, một buổi đêm, và thấy cơn tiếc không tới.

Ở đời cũ, có một câu treo trong mọi phòng thử nghiệm: thứ hỏng trên bàn thử là thứ không hỏng trong máy. Đoạn linh-kim này mà được lắp thẳng vào bản mới, cái vết cháy kia sẽ nở ra ở bên trong đan điền hắn, vào một đêm nào đó không có điều kiện dừng.

Mảnh tốt. Nền xấu. Nhịp không cùng. Kết quả: hỏng, trên bàn, không phải trong người.

Hắn ghi kết quả bằng nét than bình thản, và thêm một dòng dưới cùng cho những đêm sau:

Một thí nghiệm tốt là thí nghiệm được phép hỏng ở chỗ rẻ nhất.

Ngày kế, Lâm Cơ tới kho Lão Mao với mặt của người vừa nghỉ đủ.

Đây là một gương mặt giả rất khó làm, vì mắt người vắt thần luôn có cách tố cáo chủ. Hắn bù bằng việc đi chậm, ôm một bó dây cũ, và than đau vai trước khi Lão Mao kịp hỏi. Người đau vai thì mắt đỏ. Rất hợp lý.

Lão Mao ngồi sau bàn kho, đang dùng móng tay cạy đất khô khỏi một cái răng cưa hỏng. Ông liếc hắn, liếc bó dây, rồi liếc lâu hơn vào tay áo.

"Mùi kim loại mới."

"Đệ tử xuống trấn mua ít đồ sửa dụng cụ."

"Ta chưa hỏi."

"Đệ tử trả lời trước cho đỡ tốn thời gian của sư thúc."

Lão Mao hừ một tiếng, không biết là cười hay nghẹt mũi. "Muốn gì?"

"Vụn linh-kim cùng lô. Đừng lẫn quá nhiều loại. Có dây gân chịu lực tốt hơn loại lần trước thì càng tốt. Với..." Lâm Cơ cân chữ trong miệng, bỏ đi ba chữ quá nguy hiểm, chọn một câu phàm hơn. "Có thứ gì làm đệm giữa kim loại tốt và kim loại thường không? Không để chúng cắn nhau nhanh."

Móng tay Lão Mao dừng trên răng cưa.

Kho im xuống theo cách rất khó chịu. Trong kho có rất nhiều thứ nằm trên bàn: dây, đinh, vòng, mảnh pháp khí hỏng, thuốc rẻ, xương thú, giấy ghi nợ. Không món nào trong số đó cần một câu hỏi kiểu "đừng để chúng cắn nhau" nếu chỉ dùng để vá cuốc, vá bẫy, hay làm đồ tập.

Lão Mao ngẩng lên. Mắt ông đục, nhưng không chậm.

"Đồ trên bàn không dùng tới mức ấy."

Lâm Cơ cúi đầu lựa dây, như không nghe thấy chỗ lưỡi câu trong câu nói. "Đệ tử thích làm chắc."

"Chắc thì đắt." Lão Mao kéo một ngăn gỗ dưới bàn ra, lấy một túm vụn nhỏ bọc giấy dầu, không đặt ngay xuống. "Cùng lô thì ít. Dây tốt cũng ít. Còn thứ ngươi gọi là đệm, trong kho không có tên đó. Có mấy miếng da thú già, tẩm thuốc hỏng, dai, không dẫn tốt, kẹp giữa hai thứ hay cãi nhau thì tạm bớt ồn."

"Giá?"

Lão Mao nói một con số làm phần thuốc mười ngày trong đầu Lâm Cơ tự động vơi đi ba ngày.

"Sư thúc, đệ tử chỉ sửa dụng cụ."

"Ta cũng chỉ bán rác." Lão Mao đẩy gói giấy dầu tới, ngón tay không rời hẳn. "Nhưng từ hôm nay, rác biết chọn người mua. Ngươi mua loại hỏi nhiều, giá tự nhiên hỏi lại."

Lâm Cơ im một nhịp, rồi đếm tiền.

Lão Mao nhận tiền, chậm rãi, và khi hắn quay đi thì nói thêm:

"Có thứ hỏng để trên bàn thì dễ sửa. Không để trên bàn, đừng sửa bằng tay run."

Lâm Cơ dừng ở ngưỡng cửa nửa nhịp.

"Đệ tử nhớ."

Người biết ít mà hỏi đúng chỗ còn nguy hơn người biết nhiều mà hỏi sai.

Cuối ngày, trên bàn Lâm Cơ có một danh sách mới.

Không phải danh sách mua đồ. Danh sách mua đồ chỉ ghi thứ cần lấy. Danh sách này ghi cả thứ không được dùng bừa, thứ phải đặt xa, thứ chỉ dùng làm chuẩn, thứ chưa đủ tiền, thứ phải chờ năm ngày ở lò Hồ Thiết, và thứ nếu hỏi thêm Lão Mao lần nữa sẽ khiến ông già kia nhìn thẳng vào bụng hắn.

Linh kim đồng lô, càng ít tạp càng tốt.

Ổ trục gia công đều, không cần mạnh, cần đúng tâm.

Vòng giữ thay được, đừng để một lần toang kéo cả máy chết theo.

Da đệm pha, dùng thử giữa linh-kim và kim loại thường.

Yêu hạch: chỉ làm quả cân tải. Không ăn. Không ép.

Vòng đo phải làm lại, kim quá thô.

Tiền còn thiếu.

Thời gian còn thiếu hơn tiền.

Hắn chấm bút ở dòng cuối cùng rất lâu. Bên ngoài, tông môn về đêm có tiếng người đi qua hành lang, tiếng ho của một đệ tử phòng bên, tiếng gió kéo qua mái ngói. Đâu đó trong những tiếng ấy, một cuốn sổ có tên hắn đang chờ được mở lại. Đỗ Mãnh chưa cần biết hắn mua gì. Chỉ cần biết hắn vừa bị hỏi xong đã xuống trấn là đủ để một ngày nào đó, câu hỏi đi thêm nửa bước.

Còn máy cũ dưới rốn thì rít thô hơn một hạt.

Bản bền, nếu viết bằng chữ trên giấy, trông rất gọn. Nhưng trên bàn hắn, bản bền không phải hai chữ. Nó là tiền bán rẻ, vật liệu không đồng nhịp, người thu mua nhớ mặt, thợ rèn hẹn năm ngày, ông coi kho tăng giá, và một lần suýt tự bóp trục trong đan điền.

Lâm Cơ gạch bỏ cái tên bằng mã trong đầu, viết bên cạnh bằng chữ người có thể hiểu nếu lỡ đọc:

Bản mới: chịu dòng, ít lệch pha, dễ thay.

Viết xong, hắn thổi khô mực, gấp giấy làm tư, nhét vào khe dưới chân giường.

Năm ngày nữa có thép tốt.

Trước đó, hắn cần không bị đo thêm. Không bị gọi tên. Không bị buộc phải chứng minh mình vẫn là một thằng ngoại môn nghèo vừa đúng lúc người khác muốn kiểm tra.

Nhưng thế giới này rất ít khi giao việc theo thứ tự thuận tay người làm.

Ngoài sân, tiếng chuông báo giờ tối vừa dứt. Trong bụng, máy cũ rít một nhịp thô hơn hôm qua.

Lâm Cơ ngồi trong bóng đèn dầu đã nhỏ xuống, nhìn mặt bàn trống.

Máy mới còn chưa có hình.

Đồng hồ cát thì không chờ ai.