Chương 22: Khung Cửa Mở

Tờ lịch treo tường góc phòng làm việc của Đội Cảnh sát hình sự lật sang sáng thứ Tư.

Mưa phùn rả rích từ đêm trước đã dứt hẳn, để lại trên những tán bàng trước sân trụ sở một lớp nước mờ xám. Không khí đầu đông se lạnh luồn qua những khe cửa chớp gỗ tróc sơn. Trên chiếc bàn dài kê sát cửa sổ phòng họp tầng hai, ba hộp đồ nghề bọc nẹp đồng và bốn tập hồ sơ bìa cứng đã được xếp ngay ngắn thành từng hàng riêng biệt.

Buổi sáng thứ Tư bắt đầu bằng chuỗi việc hành chính kéo dài từ đầu tuần: hoàn tất công văn phối hợp liên ngành giữa Công an quận, Chi nhánh Điện lực và Trung tâm Khảo sát địa kỹ thuật; rà soát lệnh kiểm tra thực địa đột xuất; đối chiếu lại từng trang nhật ký khoan khảo sát móng từ năm một chín chín tư; kiểm tra tem hiệu chuẩn trên chiếc đồng hồ đo điện trở đất bốn cực.

Khải đứng bên góc bàn, cài chiếc bút bi vào túi áo khoác đồng phục, đối chiếu lần cuối danh sách trang thiết bị chuyên dụng mang theo.

Ở đầu bàn bên kia, kỹ sư địa chất Trần Quang Lợi đang cẩn thận lật từng trang bản đồ trắc dọc địa tầng lòng lạch cũ. Chiếc kính gọng đồi mồi trễ xuống sống mũi, ngón tay thô ráp của Lợi miết dọc theo những đường mực đỏ thể hiện độ sâu thấu kính bùn sét xám đen. Bên cạnh anh, hai ống mica bảo quản thỏi đất nguyên dạng được chèn xốp chống va đập trong một chiếc hòm gỗ nhỏ.

"Các số liệu trắc địa gốc từ đợt khảo sát móng ba mươi năm trước tôi đã khớp nối xong," Lợi nói, ngẩng lên nhìn Khải. "Cả ba điểm khảo sát hôm nay đều nằm trọn trên trục lòng lạch chết, nhưng cao trình móng và mức độ bồi lấp cát san nền ở mỗi nơi hoàn toàn khác nhau. Hồ sơ trạm tời bãi cát Hưng Thịnh có độ vênh lớn nhất giữa bản vẽ thiết kế ban đầu và hiện trạng móng cẩu."

Lương Đình Bách, người thợ điện trẻ của Chi nhánh Điện lực với dải băng gạc trắng còn quấn ở hai đầu ngón tay sau sự cố tum dãy B, đang ngồi xổm dưới sàn kiểm tra ba chiếc sào cách điện chuyên dụng bằng sợi thủy tinh. Bách dùng giẻ sạch lau kỹ từng đoạn khớp nối ren đồng, kiểm tra độ ngàm của đầu kẹp rồi xếp vào bao bạt chống nước. Bên cạnh anh là hai đôi ủng cao su cao áp và những cuộn dây tiếp địa bằng đồng bện mới tinh chưa bóc tem niêm phong.

"Đồng hồ đo bốn cực đã được phòng tiêu chuẩn đo lường cấp tem kiểm định chiều qua," Bách vừa siết lại chốt khóa vali máy đo vừa nói. "Dây đo dòng và đo áp đều dùng cáp bọc cao su chịu dầu hai lớp. Lần này tôi mang theo cả hai thanh điện cực phụ bằng đồng đặc dài một mét để cắm sâu qua lớp cát mặt."

Lê Thành Nam ôm một chồng tài liệu vừa photo từ văn phòng một cửa bước vào. Anh chia hồ sơ thành ba tập riêng biệt, đặt vào ba chiếc cặp da mỏng:

"Tập một là bãi cát Hưng Thịnh, gồm trích lục mặt bằng trạm tời, sơ đồ đấu nối trạm biến áp treo một trăm ki-lô-vôn-am-pe và hợp đồng thuê bãi bồi. Tập hai là Hợp tác xã sông Hồng, có biên bản thanh lý khung thép xà lan cũ năm chín sáu. Tập ba là xưởng mộc ven đê, kèm sơ đồ phân phối điện hạ thế ba pha."

Trung tá Phạm Quốc Hùng đẩy cánh cửa gỗ bước vào, trên tay kẹp điếu thuốc lá chưa châm. Ánh mắt nghiêm nghị của người đội trưởng lướt qua gian phòng ngổn ngang thiết bị và những khuôn mặt tập trung cao độ.

"Công văn liên ngành số một trăm lẻ tám đã được ký phê duyệt," Đội trưởng Hùng đặt tập quyết định có dấu đỏ tươi xuống mép bàn. "Quyền hạn của tổ công tác hôm nay là kiểm tra đột xuất hiện trạng an toàn điện, đối chiếu kết cấu tiếp địa thực tế với bản vẽ hoàn công và đình chỉ tạm thời những hạng mục không đạt quy chuẩn. Nhưng tôi nhắc lại: nhiệm vụ chính của các cậu là khảo sát, thu thập dữ liệu kỹ thuật và đánh giá rủi ro địa tầng, không được tùy tiện mở rộng phạm vi kiểm tra sang các tranh chấp hành chính hay đất đai ngoài nội dung ghi trong quyết định."

Khải cầm tập quyết định lên, gật đầu:

"Chúng em đã thống nhất thứ tự: bãi cát Hưng Thịnh trước, sau đó đến Hợp tác xã sông Hồng và xưởng mộc ven đê."

"Tốt," Đội trưởng Hùng gõ ngón tay lên mặt bàn. "Làm việc dứt khoát nhưng phải tuyệt đối an toàn. Thấy bất kỳ dấu hiệu rò điện hay mất an toàn kết cấu nào vượt ngoài tầm kiểm soát thì lập biên bản yêu cầu bên điện lực cắt cầu dao phân đoạn ngay. Không được chủ quan."

Dặn dò xong, Đội trưởng Hùng quay người bước về phòng chỉ huy.

Trong phòng họp, không khí chuẩn bị vẫn tiếp tục với những tiếng lách cách của đồ nghề kim loại. Bác sĩ giám định pháp y Trần Mãnh và cán bộ kỹ thuật Trịnh Quang Dũng ghé qua trụ sở để bàn giao biên bản đối chiếu vi thể và dữ liệu giám sát kỹ thuật.

Cuộc trao đổi quanh bàn họp diễn ra tập trung khi các dữ kiện kỹ thuật được đặt cạnh nhau.

Bách vừa cuộn lại sợi dây cáp đo vừa nói giọng trầm:

"Đi làm ca ngoài hiện trường mấy năm nay, quy chuẩn nào bên em cũng lấy thông số điện trở dưới bốn ôm làm mốc an toàn. Nhưng qua mấy vụ vừa rồi, tôi thấy không thể cứ nhìn đồng hồ báo hai hoặc ba ôm là yên tâm ngay được. Trạm bơm phân xưởng đúc hay xưởng Tân Quang lúc chưa đóng tải thì chỉ số đo đạc đều bình thường, đến khi gặp điều kiện tiếp xúc đồng thời thì mới phát sinh chuyện."

Lợi đẩy gọng kính, lập tức lên tiếng dưới góc nhìn địa kỹ thuật:

"Anh Bách nói đúng về mặt an toàn điện lưới, nhưng cũng chưa thể quy hết cho dải bùn sét ngậm mặn. Đất sét hạt mịn có tính dẫn điện tự nhiên cao hơn đất cát, đó là đặc tính thổ nhưỡng thông thường của vùng phù sa cổ. Nhiều công trình ngoài bãi đê đóng cọc móng ngập vào bùn sét suốt ba mươi năm nay không hề ghi nhận hiện tượng co rút hay sụt nhiệt. Bùn sét chỉ là môi trường nền, nếu không có cấu kiện kim loại ngầm hoặc những mối liên kết cơ học bất thường thì bản thân lớp đất đó trơ lỳ."

Bác sĩ Mãnh đứng tựa lưng vào mép tủ sắt, hai tay khoanh trước ngực, giữ sự thận trọng của chuyên môn giám định:

"Về mặt tổn thương cơ thể, chúng ta mới chỉ có kết quả mô học chuyên sâu ở ca của ông Thắng tại ngõ mười một với tình trạng mất nước tế bào cơ tim, cùng mẫu mô cẳng tay của Đinh Văn Tùng. Còn các ca cũ như bảo vệ Đạt hay công nhân Trọng ngoài đê thì hồ sơ chỉ dừng ở khám nghiệm ngoài da, hoàn toàn không có dữ liệu vi thể. Tôi nhắc lại: không thể gán chung một kết quả giải phẫu cho tất cả các ca khi dữ liệu y khoa chưa đồng nhất. Chúng ta ghi nhận các điểm tương đồng bề ngoài, nhưng không được phép xem đó là cùng một kết luận đã được chứng minh."

Dũng, người vừa mang trả tập đĩa từ ghi âm Kho Số Bảy, tiếp lời:

"Cũng như hình ảnh quang học và dữ liệu âm thanh vậy. Các khung âm bản lệch nét ở vụ Vũ Đình Quảng hay khoảng lặng bảy giây dưới Kho Số Bảy chỉ chứng minh rằng thiết bị đã ghi nhận những dao động vật lý bất thường nằm ngoài sai số máy móc. Bản ghi cho thấy hiện tượng từng xảy ra tại thời điểm đó, nhưng chưa đủ căn cứ để kết luận nguyên nhân gốc rễ. Chúng ta chỉ dừng ở việc ghi nhận dữ liệu thực tế."

Khải đứng lắng nghe từng ý kiến. Anh lật nhẹ bìa của bốn tập hồ sơ riêng biệt đặt trên bàn: hồ sơ mâu thuẫn không gian Vạn Lộc, hồ sơ dịch chuyển vật chứng Kho Số Bảy, hồ sơ bóng người tường hồi dãy B và hồ sơ âm bản vụ thợ điện Dệt. Mỗi tập tài liệu đều được giữ nguyên tính độc lập, mang mã số lưu trữ riêng, không hề có bất kỳ dòng ghi chú nào cố tình ép chúng về một nguồn gốc hay một cơ chế chung.

Kinh nghiệm tích lũy qua những ngày điều tra giúp tổ công tác nhìn nhận sự việc thận trọng hơn. Họ không còn lúng túng trước những hiện tượng lạ, nhưng cũng cẩn trọng không vượt quá những gì dữ liệu cho phép khẳng định.

Mười giờ hai mươi phút.

Mọi người bắt đầu thu dọn tài liệu để chuyển dần đồ nghề xuống cốp chiếc xe bán tải đỗ dưới sân.

Khải bước lại chiếc bàn phụ góc phòng để lấy hộp dụng cụ đo nhiệt độ tiếp xúc. Bách đang cúi người cạnh chân giá sắt, tay cầm hai thanh nẹp kim loại mạ kẽm dài chừng sáu mươi phân vừa lấy ra từ túi đồ phụ trợ để kiểm tra độ thẳng.

Nền nhà khu vực này lát gạch men ceramic màu xám, hoàn toàn khô ráo và sạch sẽ sau ca dọn dẹp đầu giờ sáng.

Trong lúc Bách đặt một đầu thanh nẹp tựa vào chân đế thép của giá đựng tài liệu, đầu còn lại vô tình trượt xuống chạm sát vào thanh nẹp thứ hai đang nằm phẳng trên mặt sàn. Hai thanh kim loại tạo thành một góc nhọn chừng ba mươi độ, mũi tiếp giáp nằm cách mũi giày bảo hộ của Bách chưa đầy mười phân.

Bách đang tập trung kiểm tra khóa dây của vali đo đạc nên không để ý.

Khải vừa bước tới, ánh mắt anh vô thức quét qua vị trí hai thanh nẹp kim loại đặt cạnh nhau.

Một vệt mờ rất mỏng bắt đầu xuất hiện ở đầu thanh nẹp nằm gần mũi chân Bách.

Dưới ánh sáng đèn huỳnh quang trên trần, bề mặt kim loại mạ kẽm sáng bóng bỗng mờ đục đi như thể vừa bị phả một luồng hơi ẩm lạnh. Những hạt sương li ti, trong suốt và sắc mịn bắt đầu ngưng kết bám dọc mép gờ kim loại, rồi lan dần về phía điểm tiếp giáp của hai thanh nẹp.

Nhiệt kế hồng ngoại Khải đang cầm trên tay báo nhiệt độ phòng là hai mươi mốt độ C. Nhưng ngay tại đầu thanh nẹp nơi vệt sương đang lan rộng, con số hiển thị trên màn hình kỹ thuật số bỗng nhảy lùi một nhịp: mười chín độ... mười bảy độ... mười bốn phẩy hai độ C.

Không có tiếng nổ. Không có mùi khét. Toàn bộ hệ thống điện trong phòng vẫn sáng trưng bình thường.

Khải nhận ra cấu hình hai điểm tiếp xúc kim loại quen thuộc.

Không chần chừ, Khải với tay nhấc tấm thảm cao su cách điện dày một phân đặt trên mặt bàn bên cạnh. Anh sải một bước dài, đặt tấm cao su xuống khoảng sàn trống ngay sát chân Bách, đồng thời dùng vai đẩy nhẹ người thợ điện lùi lại:

"Bách, bước lên tấm cao su này."

Bách giật mình, theo phản xạ nhấc chân bước lùi lên bề mặt tấm thảm cao su cách điện. Mũi giày bảo hộ của anh vừa rời khỏi vị trí sát đầu thanh nẹp, Khải liền dùng chiếc sào cách điện cầm sẵn trên tay gạt mạnh thanh nẹp kim loại thứ hai văng ra xa chừng nửa mét, tách rời điểm giao nhau giữa hai vật thể.

Thanh nẹp kim loại kêu lách cách khi trượt trên nền gạch men.

Khải chĩa đầu đo nhiệt kế vào vùng mép nẹp: con số dừng lại ở mức mười bốn độ C rồi từ từ nhích ngược trở lại theo nhiệt độ môi trường. Lớp sương lạnh mỏng dính vừa ngưng kết ngừng phát triển, mờ dần rồi tan biến vào không khí, không để lại giọt nước nào đọng lại trên mặt kim loại.

Toàn bộ sự việc diễn ra trong vòng chưa đầy mười lăm giây.

Lợi và Nam dừng tay thu dọn tài liệu, ngẩng đầu nhìn về phía góc phòng.

Bách đứng trên tấm thảm cao su, nhìn thanh nẹp kim loại nằm trơ trọi dưới sàn, rồi nhìn xuống hai bàn tay còn quấn băng gạc của mình. Hơi thở của người thợ điện khẽ dồn lại một nhịp, nhưng nét mặt anh nhanh chóng lấy lại vẻ bình tĩnh:

"May mà anh nhìn thấy kịp," Bách nói, giọng trầm xuống. "Hai thanh nẹp mạ kẽm này tôi vừa để tạm dưới sàn lúc mở hộp đồ."

"Không sao cả," Khải cúi xuống, dùng đầu bọc cách điện của sào kiểm tra lại hai thanh nẹp rồi mới nhặt lên cất vào hộp gỗ. "Chúng ta đang thao tác trên nền gạch khô ráo, nhưng sự tiếp xúc ngẫu nhiên giữa các vật dẫn kim loại vẫn có thể tạo ra điểm sụt nhiệt cục bộ nếu hội đủ cấu hình hình học. Hiện tượng này nhắc chúng ta phải cẩn trọng với các chi tiết nhỏ."

Sự cố không gây ra thương tích nào, nhưng là lời nhắc nhở cần thiết ngay trước giờ xuất phát. Việc xử lý kịp thời và tác dụng của tấm thảm cách điện cho thấy các bước phòng ngừa được chuẩn bị trước có ý nghĩa thực tế trong việc bảo đảm an toàn.

Mười một giờ trưa.

Sau sự việc ở góc phòng, Khải cùng Bách, Lợi và Nam ngồi lại bàn làm việc để rà soát các bước an toàn cho chuyến khảo sát thực địa.

Các nguyên tắc an toàn được cụ thể hóa bằng việc phân công nhiệm vụ và kiểm tra lại danh mục trang thiết bị mang theo.

Bách mở vali đồ nghề, bổ sung thêm hai tấm thảm cao su cách điện chuyên dụng cuộn tròn và bốn đôi găng tay cao áp một nghìn vôn vào cốp xe:

"Về an toàn điện, tôi xin nhận trách nhiệm giám sát hiện trường: Cắt cầu dao phân đoạn là điều kiện bắt buộc khi tiếp cận trạm điện, nhưng không xem việc ngắt điện lưới là đã loại trừ hết rủi ro. Mọi người khi đo đạc hoặc lấy mẫu phải đứng trên bục cách điện hoặc tấm thảm cao su khô ráo, không đứng chân trần hay đi ủng ướt trên nền đất ẩm."

Lợi lấy bút dạ đỏ đánh dấu vào các sơ đồ mặt bằng móng:

"Về phần địa kỹ thuật: Khi thấy bất kỳ ai có dấu hiệu bị giằng giữ, co cứng cơ hoặc vị trí tiếp xúc xuất hiện sương lạnh, người ở cạnh phải lập tức dùng sào cách điện để tách một trong hai điểm tiếp xúc kim loại, tuyệt đối không dùng tay trần kéo người. Đồng thời, không chỉ dựa vào chỉ số điện trở đất nếu kết cấu móng thực tế có dầm thép chôn ngầm hoặc cắm sâu vào lớp bùn sét bồi tích cũ."

Nam ghi lại các điểm lưu ý này vào đầu trang sổ nhật ký hành trình, phân rõ trách nhiệm của từng người: Khải điều phối chung; Bách phụ trách kiểm tra cách ly điện và sào cứu hộ; Lợi phụ trách xác định vị trí móng và đo tầng đất; Nam ghi chép thông số và chụp ảnh đối chiếu hiện trường.

Mười một giờ bốn mươi lăm phút.

Trước khi niêm phong tủ tài liệu nghiệp vụ, Khải mở cuốn sổ theo dõi độc lập của Kho Số Bảy.

Dòng ghi chú cập nhật lúc chín giờ sáng nay do kiểm sát viên Lương Văn Thụ ký gửi sang chỉ vỏn vẹn hai dòng:

Đêm qua tòa nhà Viện Kiểm sát chuyển nguồn điện dự phòng lúc hai mươi mốt giờ mười lăm phút. Hệ thống giám sát thụ động xác nhận thùng vật chứng M-04 và hộp tài liệu T-11 giữ nguyên tọa độ niêm phong, không phát hiện sợi xám tro hay dao động nhiệt độ.

Khải khép tập hồ sơ lại. Dữ liệu này cho thấy dị thường dịch chuyển vật thể dưới tầng hầm Kho Số Bảy không ghi nhận biến động trong chu kỳ đóng ngắt điện lưới vừa qua. Tính độc lập giữa các vụ việc tiếp tục được duy trì trong quá trình theo dõi.

Mười hai giờ mười phút trưa.

Mọi người chia nhau đi ăn trưa nhanh tại quán cơm bình dân gần cổng trụ sở.

Khải ngồi ở chiếc bàn con kê sát hiên quán, vừa ăn vội đĩa cơm sườn vừa lấy chiếc điện thoại trong túi ra.

Màn hình hiện tin nhắn của Minh Phương gửi từ lúc mười một giờ ba mươi:

"Trưa nay em đối soát xong số liệu kho vận đợt một rồi. Chiều nay em làm việc tại văn phòng đến năm giờ là xong. Tối mình đi ăn ở quán cháo sườn đầu phố nhé anh?"

Khải gõ dòng hồi âm ngắn gọn:

"Anh chuẩn bị đi khảo sát ba điểm ngoài bãi đê với đoàn liên ngành. Chuyến đi có thể kéo dài hơn dự kiến vì phải đo đạc móng nhiều cơ sở. Hẹn em tầm năm giờ rưỡi anh qua công ty đón."

"Vâng, anh đi công tác ngoài bãi nhớ chú ý an toàn, cài kín cổ áo khoác cho đỡ lạnh."

Khải cất điện thoại vào túi, uống cạn cốc trà đá rồi đứng dậy thanh toán tiền. Đời sống thường nhật với những dự định và công việc của Phương vẫn tiếp diễn theo nhịp điệu quen thuộc.

Mười ba giờ mười lăm phút chiều.

Không khí tại sân trụ sở Đội Cảnh sát hình sự trở nên khẩn trương.

Chiếc xe bán tải chuyên dụng hai cầu màu xanh đậm đã nổ máy êm ru, ống xả phả ra những làn khói mờ tan nhanh trong gió lạnh. Nam bê thùng tài liệu và máy ảnh nghiệp vụ đặt vào hàng ghế sau, kiểm tra lại từng tập hồ sơ bãi cát Hưng Thịnh, Hợp tác xã sông Hồng và xưởng mộc.

Bách leo lên thùng xe phía sau, kiểm tra lần cuối các dây chằng cố định hai chiếc sào cách điện, cuộn thảm cao su và vali đựng đồng hồ đo điện trở đất bốn cực. Tiếng kim loại của các đầu kẹp va chạm lách cách vào nhau đanh gọn.

Lợi mang chiếc cặp da đựng bản đồ trắc địa gốc bước tới, kẹp tập quyết định kiểm tra liên ngành số một trăm lẻ tám vào tấm bảng kẹp tài liệu bằng mica trong suốt.

Khải đi vòng quanh xe, kiểm tra chốt khóa thùng hàng, nhìn lại danh sách bốn thành viên chính của tổ công tác: Lê Văn Khải, Lê Thành Nam, Lương Đình Bách, Trần Quang Lợi. Đội hình khảo sát thực địa đã sẵn sàng cho nhiệm vụ.

Gió mùa đông bắc từ phía bến sông thổi ngược vào sân trụ sở, cuốn theo những chiếc lá bàng khô xào xạc trên mặt bê tông.

Người cán bộ trực ban bước ra bốt gác, tra chìa khóa vào ổ, đẩy hai cánh cổng sắt lớn của cơ quan mở rộng sang hai bên. Bản lề sắt hoen rỉ phát ra một tiếng cót két khô khốc vang vọng trong không gian tĩnh lặng đầu giờ chiều.

Phía ngoài cổng, con đường nhựa dẫn thẳng xuống dải đất bồi ven đê Bến Đông hiện ra dưới bầu trời xám đục.

Mười ba giờ hai mươi tám phút.

Khải bước lên ghế phụ, kéo cửa xe đóng lại bằng một tiếng cạch dứt khoát.

Động cơ xe bán tải rồ ga nhẹ, bánh xe bắt đầu lăn những vòng đầu tiên hướng về phía khung cửa mở.