Viết truyện tiên hiệp có một niềm vui rất đặc biệt: được nhìn những nhân vật do chính mình tạo ra từng bước trưởng thành. Nhưng càng viết lâu, tôi càng nhận ra rằng cho một nhân vật tăng cấp không đơn giản như mình từng nghĩ.
Ban đầu, tôi cứ nghĩ tăng cấp là chuyện dễ dàng
Khi mới bắt tay vào viết truyện tiên hiệp, tôi rất hào hứng với việc xây dựng hệ thống tu luyện.
Tôi tưởng tượng ra những cảnh giới, những công pháp lợi hại, những lần đột phá đầy kịch tính. Nhân vật bắt đầu từ một người bình thường, trải qua khó khăn, gặp được cơ duyên rồi từng bước trở nên mạnh mẽ.
Cảm giác ấy thực sự rất thú vị.
Nhất là khi viết đến cảnh nhân vật vượt qua bình cảnh sau một thời gian dài khổ luyện. Là người tạo ra nhân vật, đôi khi chính tôi cũng cảm thấy vui lây với thành quả của họ.
Thế nhưng, viết càng lâu, tôi càng gặp nhiều câu hỏi khiến mình đau đầu.
Nhân vật này vừa tăng cấp, vậy sức mạnh thực sự thay đổi đến đâu? Người kia có thiên phú tốt hơn, tại sao lại tiến bộ chậm hơn? Một nhân vật đã tu luyện lâu năm, chẳng lẽ lại dễ dàng thua một người mới bước chân vào tiên đạo?
Ban đầu, tôi có thể giải thích mọi chuyện bằng cơ duyên hoặc thiên phú.
Nhưng nếu điều gì cũng giải thích bằng cơ duyên thì hóa ra tu luyện chẳng còn quan trọng nữa.
Và tôi bắt đầu hiểu rằng, điều khó nhất không phải là nghĩ ra cảnh giới cao hơn, mà là làm sao để mọi nhân vật cùng tồn tại trong một hệ thống tu luyện hợp lý.
Nhân vật chính không thể là người duy nhất biết tu luyện
Đây là điều khiến tôi phải suy nghĩ nhiều nhất.
Trong một bộ truyện, nhân vật chính đương nhiên được chú ý nhiều hơn. Người đọc theo chân họ đi phiêu lưu, chiến đấu, tìm kiếm cơ duyên và đột phá cảnh giới.
Nhưng còn những người khác thì sao?
Chẳng hạn, nhân vật chính rời tông môn để thực hiện nhiệm vụ. Trong thời gian ấy, những người bạn ở lại vẫn sinh hoạt, luyện kiếm, học công pháp và cố gắng nâng cao tu vi.
Vậy khi nhân vật chính trở về, chẳng lẽ tất cả vẫn giữ nguyên cảnh giới cũ?
Nếu như vậy, thế giới truyện sẽ rất kỳ lạ. Dường như chỉ những ai được tác giả nhắc đến mới có quyền trưởng thành.
Nhưng nếu để tất cả cùng tiến bộ, tôi lại phải tính đến hoàn cảnh của từng người.
Có người chăm chỉ nhưng tư chất bình thường. Có người thiên phú xuất sắc nhưng lại ham chơi. Có người dành phần lớn thời gian luyện kiếm, người khác chuyên tâm luyện đan. Có người gặp bình cảnh, cũng có người vì bị thương mà phải tạm ngừng tu luyện.
Không thể cứ thích ai thì cho người ấy tăng cấp.
Tôi muốn những nhân vật phụ cũng có cuộc sống và hành trình riêng, chứ không phải chỉ đứng đó chờ nhân vật chính trở về.
Nghe thì đơn giản, nhưng khi câu chuyện ngày càng có nhiều nhân vật, đây thực sự là một thử thách.
Tăng cấp nhanh quá cũng khổ, chậm quá cũng không xong
Tôi nghĩ những người thường đọc tiên hiệp đều hiểu cảm giác mong chờ nhân vật đột phá.
Có những lúc đọc truyện, thấy nhân vật cứ mắc kẹt mãi ở một cảnh giới, chúng ta cũng sốt ruột thay.
Nhưng nếu nhân vật vừa gặp khó khăn đã đột phá, vừa gặp cường địch lại đột phá tiếp, cảm giác ấy cũng chẳng còn thú vị.
Bởi khi mọi thứ đến quá dễ dàng, người đọc sẽ không còn trân trọng thành quả.
Đó là điều khiến tôi thường phải cân nhắc khi viết.
Tôi muốn nhân vật tiến bộ, nhưng cũng muốn họ phải trải qua quá trình tu luyện thực sự.
Có lúc phải kiên trì. Có lúc thất bại. Có lúc tưởng như đã tìm được con đường phù hợp, cuối cùng lại phát hiện mình còn thiếu sót.
Tôi cũng không muốn nhân vật cứ phải chờ đến lúc gặp nguy hiểm mới có thể tăng cấp.
Tu luyện vốn là công việc diễn ra hằng ngày. Một người chuyên tâm luyện kiếm hoàn toàn có thể tiến bộ qua những buổi luyện tập bình thường, chứ không nhất thiết phải đánh nhau đến thập tử nhất sinh mới lĩnh ngộ được điều gì đó.
Vấn đề là làm sao kể được quá trình ấy mà không khiến câu chuyện trở nên nhàm chán.
Không thể dành quá nhiều chương chỉ để miêu tả nhân vật ngồi vận công. Nhưng nếu bỏ qua hết, đến lúc nhân vật đột phá, người đọc lại chẳng cảm nhận được công sức mà họ đã bỏ ra.
Đúng là một bài toán khó.
Càng mạnh, những trận chiến càng khó viết
Một rắc rối khác xuất hiện khi nhân vật bắt đầu có sức mạnh vượt trội.
Hồi còn yếu, một trận chiến nhỏ cũng có thể rất căng thẳng. Nhân vật phải tính toán từng chiêu thức, tận dụng địa hình, tìm sơ hở và đôi khi phải liều mạng mới giành được chiến thắng.
Nhưng khi tu vi tăng cao, những đối thủ từng nguy hiểm lại trở nên quá dễ dàng.
Nếu cứ để nhân vật đánh đâu thắng đó, câu chuyện sẽ mất đi sự hồi hộp.
Còn nếu liên tục tạo ra những kẻ thù mạnh hơn, tôi lại phải nghĩ cách giải thích vì sao thế giới có nhiều cường giả đến thế.
Đặc biệt, tôi rất ngại một tình huống thường gặp: nhân vật hôm trước còn không thể chống đỡ nổi một chiêu của đối thủ, hôm sau bỗng nhiên đánh ngang tay mà chẳng có nguyên nhân rõ ràng.
Là tác giả, tôi có thể quyết định ai thắng, ai thua. Nhưng nếu chiến thắng không thuyết phục, chính tôi cũng cảm thấy không hài lòng.
Tôi muốn một người yếu hơn vẫn có cơ hội chiến thắng nhờ kinh nghiệm, mưu trí hoặc cách sử dụng công pháp khéo léo.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là khoảng cách tu vi có thể tùy tiện bị bỏ qua.
Nếu người yếu hơn lúc nào cũng dễ dàng đánh bại người mạnh hơn, vậy việc cố gắng tu luyện để tăng cấp còn ý nghĩa gì?
Thành ra, mỗi khi thiết kế một cuộc giao tranh, tôi không chỉ nghĩ đến những chiêu thức đẹp mắt mà còn phải cân nhắc sức mạnh, khả năng và tình trạng của từng người.
Đôi khi, nghĩ ra một trận chiến hấp dẫn còn dễ hơn giải thích vì sao trận chiến ấy có thể diễn ra hợp lý.
Khó nhất là nhớ những gì mình từng viết
Khi viết truyện ngắn, việc nhớ tình tiết tương đối dễ dàng.
Nhưng với truyện dài, câu chuyện lại hoàn toàn khác.
Một nhân vật từng học công pháp gì? Đã đột phá đến đâu? Có những ưu điểm và hạn chế nào? Sau trận chiến trước còn bị thương hay đã bình phục?
Những chi tiết ấy ban đầu có vẻ chẳng đáng kể.
Thế nhưng đến khi nhân vật xuất hiện trở lại, chúng đều có thể trở thành vấn đề.
Có lần tôi đang nghĩ đến một tình tiết rất hấp dẫn, nhưng rồi chợt nhận ra nhân vật chưa đủ khả năng thực hiện điều mình vừa tưởng tượng.
Lại có lúc tôi muốn cho một nhân vật sử dụng công pháp nào đó, nhưng phải xem lại vì không chắc trước đây mình đã cho họ học hay chưa.
Càng viết, tôi càng thấy trí nhớ của người viết không thể thay thế việc ghi chép.
Thế là bên cạnh việc sáng tác, tôi phải quan tâm đến hồ sơ nhân vật, lịch sử tu luyện, công pháp, pháp bảo và những thay đổi đã xảy ra.
Ban đầu, tôi chỉ muốn ngồi xuống và viết một câu chuyện hay.
Không ngờ có lúc lại phải dành rất nhiều công sức để quản lý chính thế giới do mình tạo ra.
Điều buồn cười là càng xây dựng hệ thống chi tiết, tôi lại càng phát hiện thêm những vấn đề trước đây chưa từng nghĩ tới.
Nhưng nếu không làm, đến khi câu chuyện kéo dài, những sai sót nhỏ rất dễ tích tụ thành mâu thuẫn lớn.
Đừng để hệ thống tăng cấp điều khiển câu chuyện
Sau một thời gian tìm hiểu và tự xây dựng hệ thống tu luyện, tôi nhận ra mình cũng cần tránh một sai lầm khác.
Đó là quá mải mê với những quy tắc mà quên mất mình đang viết tiểu thuyết.
Một nhân vật không nên chỉ được nhớ đến vì cảnh giới cao hay thấp.
Họ còn có tính cách, tình cảm, những điều mong muốn và những nỗi sợ riêng.
Có người tu luyện để bảo vệ gia đình. Có người mong được người khác công nhận. Có người chỉ muốn đủ mạnh để không phải chịu cảnh bất lực như trước kia.
Vì vậy, mỗi lần tăng cấp nên mang một ý nghĩa nào đó đối với chính nhân vật.
Đó có thể là thành quả của những ngày khổ luyện, sự trưởng thành sau thất bại hoặc bước ngoặt khiến họ phải nhìn nhận lại bản thân.
Tôi vẫn muốn có một hệ thống tu luyện rõ ràng để giữ cho câu chuyện nhất quán.
Nhưng tôi không muốn mọi tình tiết đều bị biến thành những phép tính khô khan.
Suy cho cùng, độc giả tìm đến tiểu thuyết để theo dõi số phận của nhân vật, chứ không phải để đọc một bảng thống kê sức mạnh.
Hệ thống tăng cấp nên giúp câu chuyện trở nên đáng tin hơn, chứ không được lấy mất cảm xúc của nó.
Viết rồi mới thấy, làm tác giả cũng không dễ
Trước đây, khi đọc truyện, đôi lúc tôi cũng thắc mắc tại sao tác giả lại để nhân vật tăng cấp chậm thế, hoặc vì sao một người được giới thiệu là thiên tài nhưng mãi chẳng có bước tiến đáng kể.
Đến khi tự viết, tôi mới hiểu đằng sau những quyết định tưởng chừng đơn giản ấy có biết bao vấn đề phải cân nhắc.
Đặc biệt với truyện tiên hiệp dài kỳ, mỗi lần nhân vật mạnh lên đều có thể ảnh hưởng đến những tình tiết về sau.
Chỉ cần thiếu nhất quán, sức mạnh của nhân vật rất dễ trở nên tùy tiện.
Dĩ nhiên, tôi không nghĩ mình đã tìm được cách giải quyết hoàn hảo. Có những vấn đề phải vừa viết, vừa học hỏi, vừa điều chỉnh cách tổ chức và theo dõi dữ liệu.
Nhưng chính những khó khăn ấy cũng khiến việc sáng tác trở nên thú vị.
Bởi cảm giác nhìn thấy một nhân vật trưởng thành sau cả hành trình dài, khi mọi nỗ lực và thành quả đều có lý do rõ ràng, thực sự rất đáng giá.
Đến cuối cùng, điều tôi mong muốn không phải là tạo ra nhân vật có cảnh giới cao nhất hay sức mạnh vô địch.
Tôi chỉ muốn khi nhân vật đạt được một bước tiến mới, người đọc có thể cảm thấy:
"Cuối cùng thì những cố gắng của người này cũng đã được đền đáp."
Với tôi, một lần tăng cấp khiến người đọc vui cùng nhân vật còn đáng giá hơn rất nhiều lần đột phá chỉ để phô diễn sức mạnh.
---
Không biết những tác giả khác có từng đau đầu vì chuyện tăng cấp cho nhân vật giống tôi không? Còn với độc giả, mọi người thích nhân vật tu luyện chậm rãi, có quá trình rõ ràng, hay thích những lần đột phá bất ngờ nhờ cơ duyên?
Rất mong được nghe những chia sẻ của mọi người.
Hãy bắt đầu một cuộc trò chuyện tử tế.