Trước đây, tôi từng nghĩ viết truyện là một công việc khá thú vị. Trong đầu có ý tưởng, có nhân vật, có một câu chuyện muốn kể thì cứ thế ngồi xuống viết. Khi nào có cảm hứng thì viết nhiều, lúc nào bí ý tưởng thì nghỉ ngơi một chút.
Nhưng đến khi thực sự bắt tay xây dựng một bộ tiểu thuyết tiên hiệp dài hơi, tôi mới nhận ra mọi chuyện không hề đơn giản như mình tưởng.
Nghĩ ra một câu chuyện hay đã khó. Giữ cho câu chuyện ấy hay đến tận cuối cùng còn khó hơn rất nhiều.
Khó khăn đầu tiên là làm sao để không quên chính những gì mình đã viết.
Nghe có vẻ buồn cười, bởi truyện do mình sáng tác thì làm sao lại quên được? Nhưng với một tác phẩm có hàng chục, rồi hàng trăm chương, số lượng nhân vật, địa danh, sự kiện và những mối quan hệ cứ liên tục tăng lên, trí nhớ đôi khi thực sự không đáng tin cậy.
Một nhân vật từng gặp ai, đã biết được bí mật gì, hiện đang ở đâu, tu vi đến mức nào, có những vật phẩm gì trong người... Tất cả đều phải được ghi nhớ.
Ngay cả khoảng cách giữa hai địa điểm cũng không thể tùy tiện. Hôm trước nhân vật mất năm ngày đường để đi từ nơi này đến nơi khác, hôm sau không thể chỉ mất vài canh giờ, trừ khi có lý do hợp lý.
Có những lúc tôi phải dừng viết, quay lại đọc những chương trước chỉ để kiểm tra một chi tiết rất nhỏ. Đôi khi mất cả buổi mà chẳng viết thêm được bao nhiêu chữ.
Nhưng không kiểm tra thì không yên tâm. Bởi chỉ cần vài sai sót như vậy tích lũy lại, thế giới mình dày công xây dựng sẽ dần trở nên thiếu thuyết phục.
Khó khăn thứ hai, cũng là điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất, chính là xây dựng nhân vật.
Một nhân vật xuất hiện thì dễ, nhưng làm sao để người ấy có tính cách riêng, suy nghĩ riêng và hành động phù hợp với những gì đã trải qua lại là chuyện khác.
Tôi không muốn tất cả nhân vật đều nói năng giống nhau, suy nghĩ giống nhau, hoặc luôn hành động đúng theo ý muốn của người viết.
Đặc biệt, tôi rất ngại kiểu nhân vật hôm trước còn thông minh, cẩn trọng, hôm sau bỗng trở nên ngốc nghếch chỉ để tạo cơ hội cho một tình tiết nào đó xảy ra.
Ngược lại, nhân vật chính cũng không thể lúc nào cũng đúng, lúc nào cũng may mắn, gặp khó khăn gì cũng có người giúp đỡ hoặc bất ngờ nhận được cơ duyên.
Nếu mọi chuyện đều thuận lợi thì còn gì đáng để chờ đợi?
Thế nhưng, để một nhân vật gặp thất bại mà vẫn khiến người đọc cảm thấy hợp lý, để họ trưởng thành mà không đánh mất bản chất của mình, thực sự cần rất nhiều suy nghĩ.
Có những đoạn tôi viết xong rồi lại xóa. Không phải vì câu chữ quá tệ, mà bởi đọc lại thấy nhân vật sẽ không hành động như thế.
Thế là phải tìm một hướng khác.
Một khó khăn nữa của thể loại tiên hiệp là hệ thống tu luyện.
Đây có lẽ là phần khiến tôi đau đầu không ít.
Tiên hiệp cần có cảnh giới, công pháp, pháp bảo, thần thông, những trận giao đấu và quá trình trưởng thành của nhân vật. Nhưng tất cả những thứ ấy phải có quy luật nhất định.
Nếu người có tu vi thấp hơn luôn có thể đánh bại đối thủ mạnh hơn chỉ bằng ý chí, vậy hệ thống cảnh giới đặt ra để làm gì?
Nhưng nếu cứ ai có cảnh giới cao hơn thì chắc chắn chiến thắng, những trận chiến lại trở nên quá dễ đoán.
Làm sao để một trận đấu vừa hấp dẫn, vừa bất ngờ, vừa hợp lý? Làm sao để chiến thắng đến từ sự chuẩn bị, kinh nghiệm, chiến thuật hoặc những điều kiện cụ thể, chứ không đơn giản vì tác giả muốn nhân vật thắng?
Đó là bài toán tôi vẫn thường xuyên phải giải quyết.
Chưa kể, nhân vật càng mạnh thì càng khó viết. Những thử thách từng khiến họ phải liều mạng vượt qua sẽ dần không còn đáng ngại. Người viết phải liên tục mở rộng thế giới, tạo ra những thử thách mới nhưng vẫn giữ được sự cân bằng.
Nếu không cẩn thận, câu chuyện rất dễ rơi vào vòng lặp: gặp kẻ mạnh, bị đánh bại, tìm cơ duyên, đột phá, quay lại chiến thắng, rồi tiếp tục gặp một kẻ mạnh hơn.
Đọc vài lần có thể thú vị, nhưng kéo dài hàng trăm chương thì chính người viết cũng cảm thấy nhàm chán.
Và rồi còn một khó khăn mà có lẽ bất cứ ai từng viết truyện dài đều hiểu: không phải ngày nào cũng có cảm hứng.
Có những lúc ý tưởng đến liên tục, viết một mạch vẫn cảm thấy chưa đủ. Nhưng cũng có những ngày ngồi rất lâu trước bản thảo, sửa đi sửa lại một đoạn mà vẫn không vừa ý.
Trong đầu biết rõ câu chuyện cần đi đến đâu, nhưng không tìm được cách diễn đạt khiến bản thân hài lòng.
Viết tiếp thì sợ gượng ép. Dừng lại thì mạch truyện bị gián đoạn.
Thỉnh thoảng đọc lại những gì mình đã viết, tôi còn phát hiện có những đoạn trước đây rất ưng ý, bây giờ lại thấy chưa đủ tốt.
Cảm giác ấy khá khó chịu.
Bởi người viết luôn muốn tác phẩm của mình tốt hơn, nhưng nếu cứ mãi sửa chữa những điều đã qua thì biết đến bao giờ mới có thể đi tiếp?
Tôi dần hiểu rằng phải học cách chấp nhận những chỗ chưa hoàn hảo, đồng thời nghiêm khắc với những sai sót thực sự ảnh hưởng đến câu chuyện.
Nói thì dễ, làm được lại là chuyện khác.
Hiện tại, tôi đang dành khá nhiều tâm sức cho bộ Trường Thiên Tiên Hiệp. Càng viết, tôi càng cảm nhận rõ rằng đây không phải công việc có thể hoàn thành chỉ bằng vài ý tưởng bất chợt.
Đằng sau mỗi chương truyện là rất nhiều thứ không xuất hiện trên trang giấy: những ghi chép về nhân vật, những lần tính toán thời gian và khoảng cách, những tình tiết bị loại bỏ, những đoạn viết rồi xóa, cùng không ít lần phải tự hỏi liệu diễn biến như vậy đã thực sự hợp lý hay chưa.
Đôi khi tôi cũng tự hỏi mình có đang làm mọi thứ quá phức tạp không.
Có lẽ là có.
Nhưng nếu đã quyết định viết một bộ truyện dài, tôi muốn dành cho nó sự nghiêm túc cần thiết. Tôi không muốn chỉ chăm chăm nghĩ đến chương tiếp theo mà quên mất những gì đã xảy ra từ rất lâu trước đó.
Tôi cũng không biết đến khi hoàn thành, tác phẩm sẽ được đón nhận như thế nào. Chắc chắn vẫn sẽ có những thiếu sót, những chỗ người đọc không hài lòng, hoặc những điều sau này chính tôi muốn làm tốt hơn.
Dù vậy, niềm vui lớn nhất đối với tôi lúc này vẫn là nhìn thấy câu chuyện từng chỉ tồn tại trong suy nghĩ ngày một dài thêm. Những nhân vật ban đầu chỉ có vài nét phác thảo dần có cuộc đời riêng, những địa danh tưởng tượng dần kết nối thành một thế giới có lịch sử và quy luật của nó.
Có lẽ chính cảm giác ấy khiến tôi vẫn muốn tiếp tục, ngay cả trong những ngày viết chẳng được bao nhiêu.
Trước kia, khi đọc một bộ truyện hay, tôi thường mong tác giả ra chương mới thật nhanh.
Bây giờ, khi tự mình trải nghiệm công việc viết lách, tôi lại có thêm một suy nghĩ khác.
Đằng sau một chương truyện mà chúng ta chỉ mất mười phút để đọc, đôi khi là rất nhiều giờ suy nghĩ, sửa chữa và cả những lần bắt đầu lại.
Viết truyện quả thật không dễ.
Nhưng nếu một ngày nào đó có người đọc xong một chương rồi thật lòng muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo, có lẽ những công sức ấy cũng đã phần nào được đền đáp.
Hãy bắt đầu một cuộc trò chuyện tử tế.