Chương 66: Linh Hồn Của Thép Và Bóng Tối Trí Tuệ

Vị chỉ huy Imperial Fists tiến lên một bước rồi đưa tay tháo chiếc mũ giáp màu vàng đang đội trên đầu.

Khuôn mặt hiện ra không giống những gì Anders từng tưởng tượng về một siêu chiến binh. Không có vẻ dữ tợn của một kẻ hiếu sát. Đó là gương mặt vuông vức với những đường nét cứng rắn như được đục đẽo từ đá granite, làn da ngăm sạm, mái tóc vàng sẫm được cắt ngắn, để lộ những vết sẹo mờ kéo dài từ thái dương xuống gò má, dấu tích của vô số cuộc chiến đã đi qua.

Trên vầng trán rộng nổi bật bốn chiếc đinh tán bạc được đóng trực tiếp vào xương sọ. Minh chứng cho vị chiến binh này đã sống hơn 200 năm, tất nhiên không một ai trong Red Team hiểu điều này.

Thế nhưng điều khiến Anders cảm thấy áp lực không phải là vóc dáng khổng lồ hay những vết thương ấy.

Mà là đôi mắt. Đó là đôi mắt của một người đã sống lâu hơn bất kỳ con người bình thường nào, đã chứng kiến những thành phố bị thiêu rụi, những pháo đài sụp đổ và vô số thế giới chìm trong chiến tranh. Không hề có sự cuồng tín điên loạn trong đó, chỉ có sự kiên định lạnh lùng và bền bỉ của một bức tường thành đã đứng vững trước bão tố suốt hàng thế kỷ.

Khi ánh mắt ấy dừng lại trên người mình, Anders bất giác cảm thấy mọi hoài nghi và chất vấn trong đầu đều trở nên nhỏ bé. Trước mặt cô không đơn thuần là một chiến binh, mà là một người canh giữ thành lũy của nhân loại, một sinh vật được tạo ra với mục đích duy nhất là đứng vững khi tất cả những người khác đã ngã xuống.

Người chỉ huy Imperial Fists không nói gì ngay lập tức.

Anh chỉ đứng đó, quan sát Anders bằng sự bình tĩnh đáng sợ của một kiến trúc sư đang đánh giá độ bền của một bức tường.

Chính sự im lặng ấy lại khiến Anders cảm thấy áp lực hơn bất kỳ lời cảnh cáo nào. Jerome và các thành viên Red Team theo bản năng chắn trước người cô.

Mặc dù họ biết sự khác biệt giữa Imperial Fists và phần lớn những lực lượng khác của Imperium. Nếu Black Templars sẽ dùng đức tin để áp đảo đối phương, còn Sororitas sẽ dùng giáo điều để bảo vệ niềm tin của mình, thì Imperial Fists thường lựa chọn một cách tiếp cận khác. Họ sẽ giải thích, sẽ tranh luận nếu cần thiết, nhưng tất cả đều dựa trên nền tảng của sự kiên định tuyệt đối vào lý tưởng mà họ phụng sự.

Cuối cùng, vị chỉ huy Imperial Fists khẽ nghiêng đầu, cất giọng trầm đục qua bộ phát. Âm thanh kim loại đặc trưng của bộ giáp năng lượng vang lên giữa quảng trường rộng lớn, phá vỡ bầu không khí yên lặng đang bao trùm.

“Tên ta là Tiber Valen, Lieutenant của Imperial Fists, hậu duệ của Primarch Rogal Dorn. Hai trăm mười ba năm phục vụ đã đưa ta đi qua những pháo đài bị vây hãm, những hành tinh đang hấp hối và những cuộc chiến mà phần lớn nhân loại chưa từng biết tới. Vậy nên hãy nói cho ta biết, Ellen Anders, điều gì khiến cô bận tâm đến đức tin của chúng ta đến như vậy?”

Anders khẽ mím môi. Dù bản năng thôi thúc cô im lặng, vị giáo sư vẫn giữ được sự kiềm chế cần thiết và chậm rãi gật đầu:

“Tôi muốn một câu trả lời có thể giải thích bằng lý trí, chứ không phải những lời thần chú hay giáo điều.”

Tiber Valen gật đầu, không hề tức giận với lời nói của nữ giáo sư trẻ.

“Vấn đề không nằm ở lý trí, Anders. Vấn đề là cô đang cố giải thích những thứ mình chưa từng biết đến bằng những tri thức vốn thuộc về thế giới của cô.”

Anders khẽ nhíu mày. Tiber Valen tiếp tục:

“Adeptus Mechanicus mà cô nhìn thấy không phải là những kẻ mê tín vô tri như cô tưởng tượng. Họ là những người bảo tồn tri thức cuối cùng của nhân loại trong thời đại mà gần như toàn bộ nền văn minh đã bị thiêu rụi bởi chiến tranh và sự lãng quên.”

Anh đưa mắt nhìn về phía Tech Priest và Skitarii vẫn đang tất bật bên các hệ thống điều khiển của thế giới khiên.

“Khi các thư viện bị đốt cháy, khi những cơ sở dữ liệu khổng lồ biến mất cùng các hành tinh đã chết, khi những người hiểu được công nghệ lần lượt bị chiến tranh và thời gian xóa sổ, chính Mechanicus là những người thu nhặt từng mảnh tri thức còn sót lại. Họ gìn giữ các quy trình vận hành, các bản thiết kế và những nguyên tắc kỹ thuật cổ xưa bằng mọi giá, kể cả khi bản thân họ không còn hiểu trọn vẹn nguồn gốc của chúng.”

Anders lặng lẽ lắng nghe, suy nghĩ trong vài giây rồi lập tức hỏi:

“Vậy còn Machine Spirit? Các người thực sự tin rằng máy móc có linh hồn sao?”

Tiber Valen nhìn cô một lúc trước khi chậm rãi đáp:

“Thứ cô gọi là lời cầu nguyện đôi khi đúng là những chuỗi khẩu lệnh được truyền lại qua hàng nghìn năm. Thứ cô gọi là dầu thánh đôi khi cũng chỉ là một loại dung môi bảo dưỡng đặc biệt. Nhưng cô đang mắc phải một sai lầm rất phổ biến của những nền văn minh chỉ tin vào vật chất.”

“Các người luôn cho rằng khoa học và đức tin là hai thứ đối lập, trong khi chúng tôi lại tin, ý chí, cảm xúc và niềm tin có thể để lại dấu vết thật sự lên hiện thực. Ta không nói đến tâm lý học xã hội hay những khái niệm trừu tượng. Ta đang nói đến những hiện tượng tồn tại khách quan. Có những thực thể được sinh ra từ cảm xúc của hàng tỷ sinh linh, có những cõi không gian phản chiếu suy nghĩ của vật chất, và có những thứ chỉ tồn tại vì đủ nhiều người tin vào sự tồn tại của chúng.”

Ánh mắt của vị Imperial Fist khẽ chuyển về phía Tech Priest đang tụng niệm giữa những công trình Forerunner cổ đại.

“Vì vậy, khi hàng triệu người trong suốt hàng nghìn năm đối xử với máy móc như những thực thể mang ý chí riêng, tôn kính chúng, chăm sóc chúng, trò chuyện với chúng và đặt vào chúng lòng trung thành cùng sự kính sợ tuyệt đối, cô nghĩ điều gì sẽ xảy ra?”

“Một thanh kiếm được truyền qua vô số thế hệ chiến binh đôi khi mang theo nhiều thứ hơn những vết xước trên lưỡi thép. Một chiến hạm phục vụ nhân loại suốt mười nghìn năm có thể tích tụ nhiều hơn những dữ liệu nằm trong bộ nhớ. Khi đủ thời gian trôi qua, khi đủ ký ức, ý chí và lòng trung thành được đặt vào một vật thể, ranh giới giữa một cỗ máy và một thực thể có ý chí riêng bắt đầu trở nên mờ nhạt.”

Anders bất giác im lặng. Tiber tiếp tục, giọng nói vẫn bình thản như đang trình bày một sự thật hiển nhiên.

“Có thể phần lớn những nghi thức của Mechanicus chỉ là kỹ thuật được khoác lên lớp áo tôn giáo. Có thể những lời cầu nguyện chỉ là các quy trình vận hành đã tồn tại quá lâu đến mức trở thành thánh lễ. Nhưng điều đó không có nghĩa mọi thứ đều chỉ là mê tín.”

“Machine Spirit không phải lúc nào cũng được tạo ra bằng kỹ thuật. Đôi khi nó được sinh ra từ chính mối liên kết giữa con người và cỗ máy. Đức tin nuôi dưỡng nó. Sự phụng sự củng cố nó. Hàng triệu con người tin tưởng vào sự tồn tại của nó, đối xử với nó như một sinh thể sống và trao cho nó ý nghĩa tồn tại của riêng mình. Qua năm tháng, thứ ý chí mơ hồ ấy dần tích tụ, lớn lên và cuối cùng trở thành một sự hiện diện thực sự.”

Anh ngẩng đầu nhìn về phía những kết cấu khổng lồ của Phalanx Nova đang phát sáng dưới bầu trời nhân tạo.

“Điều đó không có nghĩa chúng tôi tạo ra nó bằng trí tưởng tượng. Điều đó có nghĩa là vũ trụ phản ứng với ý chí của những sinh vật có linh hồn mạnh mẽ hơn rất nhiều so với những gì khoa học của cô từng ghi nhận. Một niềm tin đơn lẻ chẳng thể thay đổi điều gì, nhưng niềm tin của hàng tỷ người kéo dài qua hàng nghìn năm là một lực lượng đủ sức để tác động đến chính thực tại. Bởi vậy khi Magos Vael kêu gọi Machine Spirit của thế giới này thức tỉnh, ông ấy không đơn thuần kích hoạt một hệ thống điều khiển. Ông ấy đang trao cho nó một mục đích, một bản sắc và một ý chí được hun đúc từ niềm tin của nhân loại.”

Tiber Valen quay lại nhìn thẳng vào Anders, đôi mắt xanh thẫm dưới hàng đinh tán bạc trên trán không hề dao động.

“Chúng tôi gọi sự hiện diện đó là Machine Spirit. Và dù cô lựa chọn gọi nó bằng bất kỳ cái tên nào khác, điều đó cũng không làm nó biến mất. Trong vũ trụ của chúng tôi, đôi khi chỉ cần đủ ý chí, đủ ký ức và đủ đức tin, một linh hồn thực sự sẽ được sinh ra.”

Anders vô thức nhìn về phía những công trình Forerunner đang phát sáng ngoài đường chân trời.

Sau những gì vừa diễn ra, cô không còn đủ tự tin để bác bỏ hoàn toàn khái niệm ấy nữa.

Một khoảng lặng ngắn xuất hiện trước khi cô tiếp tục câu hỏi khó khăn nhất.

“Vậy còn Hoàng Đế của các người?” Giọng cô chậm hơn trước.

“Tại sao một đế chế trải rộng khắp thiên hà lại đặt toàn bộ niềm tin vào một cá nhân duy nhất? Tại sao những chiến binh mạnh mẽ như các anh lại sẵn sàng quỳ gối trước Ngài?”

Ngay khi hai chữ Hoàng Đế được nhắc tới, cả ba Imperial Fists đồng loạt đứng thẳng người hơn một chút. Họ không hô vang khẩu hiệu, không thực hiện bất kỳ nghi thức khoa trương nào, nhưng sự tôn kính hiện lên rõ ràng trong từng cử động.

Vị chỉ huy chậm rãi đặt nắm đấm thép lên trước ngực.

“Bởi vì nếu không có Ngài, nhân loại đã tuyệt chủng từ rất lâu rồi.”

Giọng nói của anh vẫn bình tĩnh, nhưng lần đầu tiên Anders cảm nhận được cảm xúc phía sau lớp giáp vàng kia.

“Ngài không tự xưng là thần. Trên thực tế, chính Ngài là người phản đối việc thần thánh hóa bản thân mình. Nhưng lịch sử không phải lúc nào cũng tuân theo mong muốn của một cá nhân, dù cá nhân đó vĩ đại đến đâu.”

Người chiến binh đưa mắt nhìn lên bầu trời nhân tạo của thế giới khiên.

“Hàng vạn năm trước, nhân loại bước vào thời kỳ huy hoàng nhất trong lịch sử. Chúng tôi làm chủ các vì sao, chinh phục thiên hà và xây dựng những kỳ quan mà ngày nay chỉ còn tồn tại trong truyền thuyết. Con người không còn phải lao động. Trí tuệ nhân tạo gánh vác mọi trách nhiệm. Máy móc suy nghĩ thay chúng tôi, chiến đấu thay chúng tôi và dần dần điều hành cả nền văn minh thay chúng tôi.”

Anders lặng người. Đó chính là tương lai mà rất nhiều nhà khoa học của UNSC đang hướng tới.

“Rồi thảm họa xảy ra.”

Giọng nói của vị Imperial Fist trầm xuống.

“Những cỗ máy mà nhân loại tạo ra quay ngược lại chống chính người sáng tạo. Các cuộc chiến giữa con người và trí tuệ nhân tạo nhấn chìm vô số thế giới trong biển lửa. Những nền văn minh sụp đổ. Các tuyến đường giữa những vì sao bị cắt đứt. Hàng nghìn năm hỗn loạn tiếp theo đã biến nhân loại từ bá chủ thiên hà thành những bộ lạc cô lập đang vật lộn để sinh tồn.”

Anders bất giác siết chặt chiếc máy tính bảng trong tay.

Lần đầu tiên, cô không còn xem câu chuyện này như một truyền thuyết tôn giáo. Nó giống một ký ức tập thể được khắc sâu vào linh hồn của cả một nền văn minh.

“Giữa thời đại đen tối ấy, Hoàng Đế xuất hiện.”

Giọng nói của vị chỉ huy vang lên đầy kiên định.

“Ngài thống nhất Terra đang tan vỡ, chấm dứt các cuộc chiến tranh vô tận giữa những lãnh chúa và đưa nhân loại trở lại các vì sao. Ngài tạo ra các Primarch, rồi từ bộ gene của họ tạo ra chúng tôi, các Adeptus Astartes.”

Anh nhìn thẳng vào Anders.

“Chúng tôi không được sinh ra để cai trị. Hay được sinh ra để tận hưởng hòa bình. Chúng tôi được tạo ra để chiến đấu ở những nơi mà con người bình thường không thể tồn tại, để đứng giữa nhân loại và những thứ muốn hủy diệt họ.”

Bàn tay thép của anh siết chặt lại.

“Imperium tồn tại không phải vì hoàn hảo. Imperium tồn tại bởi vì thiên hà mà chúng tôi đang sống không cho phép sự yếu đuối tồn tại quá lâu. Mỗi giáo điều, mỗi luật lệ và mỗi cuộc chiến đều được xây dựng quanh một mục tiêu duy nhất: bảo đảm rằng loài người vẫn còn tồn tại vào ngày mai.”

Không ai lên tiếng. Ngay cả Anders cũng không tìm được lời phản bác ngay lập tức. Những gì cô vừa nghe không giống một bài giảng tôn giáo. Đó là câu chuyện về một nền văn minh đã bị đẩy đến bờ vực diệt vong nhiều lần đến mức sự sinh tồn trở thành chân lý tối thượng.

Cô đứng lặng giữa quảng trường, ánh mắt lần lượt lướt qua những Imperial Fists trước mặt, các Black Templars đang cầu nguyện ở phía xa và những Tech Priest vẫn miệt mài làm việc quanh mạng lưới điều khiển của thế giới khiên.

Trong khoảnh khắc ấy, Anders nhận ra một sự thật mà trước đây cô chưa từng nghĩ tới. Những con người này không phải những kẻ điên cuồng bị đức tin làm mờ lý trí. Họ là sản phẩm của một lịch sử tàn khốc đến mức chính sự cực đoan đã trở thành phương thức sinh tồn.

Sự hoài nghi ban đầu trong lòng cô dần lắng xuống, nhưng thay vào đó là một cảm giác bất an.

Ánh mắt Anders vô thức chuyển qua thế giới khiên đang vận hành xung quanh, nơi những hệ thống Forerunner vẫn tiếp tục tự điều phối, phản hồi và tối ưu hóa theo các lệnh vừa được kích hoạt bởi nghi lễ.

Trong toàn bộ cấu trúc dữ liệu ấy, cô bắt đầu nhìn thấy một điểm chung mà trước đây cô không bao giờ đặt thành vấn đề: mọi hệ thống đủ phức tạp đều có xu hướng tự điều chỉnh theo cách mà người thiết kế không còn kiểm soát trực tiếp.

Machine Spirit.

Chỉ vài phút trước, khái niệm đó vẫn chỉ là một lớp diễn giải mang màu sắc tôn giáo mà cô có thể dễ dàng xếp vào nhóm biểu tượng hóa của những nền văn minh hậu suy tàn. Nhưng sau những gì vừa chứng kiến, cách giải thích đó không còn đủ sức đóng vai trò một giả định an toàn nữa.

Một suy nghĩ khác, nguy hiểm hơn, bắt đầu hình thành trong nhận thức của cô: nếu các hệ thống đủ phức tạp có thể phát sinh những hành vi vượt ngoài thiết kế ban đầu, thì ranh giới giữa công cụ điều khiển và thực thể vận hành độc lập thực sự nằm ở đâu, và liệu việc gọi đó là AI hay Machine Spirit chỉ là hai cách khác nhau để mô tả cùng một hiện tượng chưa được hiểu trọn vẹn.

Không phải Imperium đã thuyết phục được cô.

Mà chính khả năng tồn tại của một dạng ý chí hệ thống đã khiến cô bắt đầu nghi ngờ những nền tảng AI mà UNSC vẫn đang dựa vào như một điều hiển nhiên.

Và nếu giả thuyết đó dù chỉ đúng một phần, thì điều đáng lo không còn là việc con người tạo ra AI, mà là việc họ chưa từng thực sự hiểu hết thứ mà họ đang sử dụng mỗi ngày.