Chương 1: Tân Binh Gặt Đầu Người

Sương tan dần, để lại lớp bùn đỏ sẫm bám dính vào gót chân Trần Mục. Mùi thối rữa của xác người và đất ẩm ngấm vào mũi, nặng hơn cả mùi lúa thối úng.

Hắn đứng im, lưng còng, tay nắm chặt cán liềm cắt lúa đã mòn đầu. Cái liềm này hắn mang theo bên người từ ngày rời làng, khi tiếng trống thúc quân của sứ quân Nguyễn Siêu vang lên giữa đồng chín vàng; giờ nó là thứ duy nhất còn lại của hắn, ngoài cái giỏ tre rỗng tuếch đeo trên vai.

Trước mặt hắn, toán mười tân binh của thập trưởng đứng thành một hàng xiêu vẹo, chân lún sâu vào bãi chiến trường giữa lũy Tây Phù Liệt và cánh đồng nơi quân Đinh vừa tan vỡ đêm qua. Không ai nói chuyện, chỉ có tiếng ruồi vo ve dày đặc như mây đen sà thấp trên những đống xác người chồng chất. Trần Mục nhìn xuống đôi dép cỏ rách bươm của mình, tránh ánh mắt những kẻ xung quanh.

Hắn không muốn nghĩ đến việc những xác chết kia từng là người sống, cũng không muốn nghĩ đến việc mình sắp phải làm gì với chúng. Luật lệ đã rõ: mỗi đầu lính Đinh tính một quân công. Đứa nào cũng đã liếc quanh, tìm mặt mắt một mí.

Đầu có mắt một mí được thưởng gấp mười. Lý Sẹo, tên thập trưởng có vết sẹo ngang mặt, đã hét toáng lên từ lúc hừng sáng, giọng khàn đặc như cát xát vào đá: “Ai chậm bước là chết. Ai không mang đầu về là đồ vô dụng. Cũng phải chết! Bắt đầu gặt đi!”

Hòa đứng bên trái Trần Mục, run rẩy. Hai đứa cùng làng, cùng lớn lên với nhau dưới gốc đa, giờ đây mắt Hòa hoe đỏ, miệng mím chặt đến tím lại. Trần Mục nghiến răng, nuốt tiếng nấc nghẹn lại trong cổ họng: sống sót là thứ duy nhất còn ý nghĩa. Hắn hít một hơi sâu, mùi máu tanh và bùn lầy tràn vào phổi, lợm giọng đến buồn nôn.

Lý Sẹo đi dọc hàng ngũ, dẫm lên một cái xác nửa nổi nửa chìm trong bùn. Đôi ủng của hắn bịch xuống, phát ra tiếng sũng nước. Hắn không nhìn ai, chỉ vẫy tay như đuổi chó.

Trần Mục bước tới trước, chân lún sâu vào bùn, mỗi bước phải giật mạnh mới thoát khỏi sự bám chặt của đất. Những cái xác nằm ngổn ngang, tay chân vắt chéo nhau, áo giáp rách nát nhuộm đỏ. Hắn quỳ xuống bên cái xác gần nhất, một người lính Đinh nằm sấp, lưng áo bị xé toạc, máu tụ thành vũng đen kịt dưới bùn. Đầu gối hắn đau nhói khi chạm vào đất lạnh. Hắn dùng hai tay bẩn thỉu lật cái đầu người chết lên, xoay mặt nó về phía mình: nặng, ướt sũng, tóc búi dính bùn. Tay hắn cầm liềm mà không nhấc lên nổi. Hắn rùng mình, buông cái đầu xuống, liếc nhìn xung quanh.

Hòa vẫn đứng yên tại chỗ, mặt trắng bệch, mắt đờ ra nhìn vào khoảng không. Phía trước, một tên tân binh khác đã quỳ xuống bên một cái xác, dùng dao găm cắt đứt cổ; tiếng rít của sắt vào da thịt vang lên ngắn ngủi, rồi là tiếng nặng chịch khi cái đầu rơi vào giỏ. Trần Mục đứng dậy, chân run bẩy. Hắn thấy Lý Sẹo đang cười nhẹ, ánh mắt sắc lẹm quét qua hàng ngũ như con thú đói chọn mồi. Thập trưởng không giúp ai, cũng không ngăn ai; luật rừng ở đây được áp đặt bằng sự im lặng và mùi máu.

Hòa bỗng sực tỉnh, quay sang nhìn Trần Mục, mặt lẫn lộn giữa sợ hãi và tuyệt vọng. “Mục,” Hòa thì thào, giọng vỡ vụn. “Hắn... hắn còn sống không?” Trần Mục lắc đầu, không trả lời. Cách đó mấy bước có một cái xác khác nằm ngửa, đôi mắt mở to, trợn ngược, một bên mí sưng vù. Một lính Đinh, cũng trai cày như hắn. Trần Mục thở dài, tiến tới, liềm trong tay run nhẹ. Lưỡi liềm cùn chạm vào da thịt lạnh ngắt; hắn cắn chặt răng, hàm run rẩy.

Hắn dồn hết sức nặng người đè xuống, lưỡi liềm sắt sứt mẻ cào xé qua lớp da, kêu rin rít. Máu đen đặc, đã nguội, ứa ra dính đầy tay hắn. Xương cổ cứng như đá; hắn phải cưa. Tay trái giữ chặt bả vai xác chết, tay phải nhấc liềm lên rồi bổ xuống, một nhát, hai nhát, cho đến khi đốt xương cổ lòi ra, trắng xám giữa đám thịt nát. Mùi thối nồng nặc quặn lên trong dạ dày. Trần Mục ngửa mặt hít không khí ẩm của đồng lúa đã gặt, nhưng mật đắng vẫn trào lên cuống họng; hắn nghiêng người, ói một ngụm xanh lét vào gốc rạ, cỏ úa bám vào mép miệng dính nhớt. Hắn lau miệng bằng tay áo, quay lại với công việc. Lưỡi liềm trượt qua đốt sống cuối cùng với một tiếng lách cạch khô khốc, và cái đầu lăn ra, tách hẳn khỏi phần thân còn nằm đó.

Trần Mục mở miệng giỏ tre, nhặt cái đầu đặt vào; vỏ trấu dính vào máu, thành những vệt nâu đỏ. Hắn quay người tìm xác tiếp theo, không cần nhìn kỹ nữa, chỉ cần một cái cổ chưa bị cắt. Tay vẫn run, nhưng nhịp đã đều hơn. Một. Hai. Ba. Bốn. Năm. Năm cái đầu nằm trong giỏ, chụm lại như những bó lúa vừa gặt. Trần Mục buộc chặt dây miệng giỏ và không nhìn xuống nữa. Giỏ nặng trĩu, kéo vai hắn lệch sang một bên. Hắn đứng thẳng người, chờ lệnh của Lý Sẹo.

“Kia! Còn thở kìa!” Lý Sẹo dẫm một bước, đôi ủng lún trong bùn sệt, gót ủng hất vào sườn một người lính Đinh nằm khấp khểnh bên cạnh Trần Mục. Kẻ đó rít lên, khàn đặc, cố cử động tay, ngón tay bấu vào vũng nước bùn.

“Giết nó.” Lý Sẹo ra lệnh, giọng bình thản như bảo người ta nhặt một hòn đá. “Đầu cắt lúc còn sống được nhiều quân công hơn đầu chết cứng. Đừng để nó chết tự nhiên.”

Trần Mục đứng đờ ra, tay vẫn giữ dây giỏ, mắt bị hút vào khuôn mặt nhăn nhúm của người sắp chết. Người lính không nhìn hắn mà nhìn xuống bùn đen lênh láng, hơi thở gấp gáp, đứt quãng như tiếng cưa gỗ cũ.

“Hắn còn sống.” Hòa nói từ phía sau, giọng run, tay quệt mồ hôi trên mặt bằng khăn áo rách. “Cả bãi toàn xác chết, sao phải giết đứa còn thở?”

Trần Mục nhìn Hòa. Thằng bạn chăn trâu cùng làng giờ mặt cắt không còn giọt máu, tay lăm lăm một con dao găm.

Lý Sẹo gằn: “Tướng cần lính biết giết người, không cần đứa nhặt xác. Nay không dám giết kẻ sắp chết, mai không dám đâm kẻ cầm đao.”

Trần Mục nghe từng chữ lọt vào tai. Chỉ còn lệnh của Lý Sẹo và những cái đầu trong giỏ. “Mày làm không?” Hòa hỏi, giọng run. Trần Mục không đáp. Hắn bước tới.

Người lính Đinh ngoảnh lại, mắt trợn ngược, miệng mở to van xin. Gã nói giọng quê kệch, giống giọng người làng của Trần Mục. “Tha... tha mạng...”

Hắn cúi xuống, nâng cái liềm cùn lên, lưỡi liềm còn dính máu đông, nặng tay. Hắn không nhìn vào mắt người lính, chỉ nhắm mắt một lát, hít mùi tanh nồng của ruột gan và bùn đất. “Chết đi,” hắn thầm nhủ, không phải với người lính, mà với chính mình. Hắn chém xuống. Lưỡi liềm cắt qua da thịt, vấp vào xương cổ, một tiếng lách cạch, và người lính thôi cử động. Máu còn nóng phun ra, bắn vào áo Trần Mục.

Lý Sẹo lấy roi da quất vào lưng Hòa. “Chậm như rùa! Hèn! Không giết thì vô dụng!”

Hòa khom người, khóc thét lên. Trần Mục không nhìn. Hắn cúi xuống, nắm tóc người lính, xoay cái đầu cho nó nằm gọn vào giỏ bên cạnh năm cái kia. Sáu cái đầu, im lìm trong bóng tối của giỏ.

“Còn đứng đó à!” Lý Sẹo hét lên. “Đi tìm đứa còn thở! Hai đứa nữa, rồi nghỉ!” Lệnh vang xuống như tiếng trống trận. Cánh đồng lặng đi một nhịp, rồi vỡ òa: cả toán tản ra, lao đi giữa bãi chiến trường lầy lội như bầy chó hoang đuổi mồi. Không ai nhìn ai. Chỉ có xác nằm rải rác trong làn sương mờ và bùn đen.

Trần Mục chạy, dép cỏ rách gót, bùn bám chặt vào da thịt. Hắn không vồ cái xác đầu tiên, cũng chẳng chọn cái gần nhất; mắt hắn quét nhanh, tinh như mắt chim săn mồi. Đầu người đổi quân công, quân công đổi cơm; không có thì nhịn đói. Đầu nát, mặt bầm dập, xương hàm vỡ vụn thì Lý Sẹo sẽ gạt sang một bên như rác. Chỉ những cái đầu còn nguyên vẹn, tóc búi gọn mới đổi được thêm vài bữa cơm. Đứa nào cũng lật mặt xác lên, tìm trước hết đôi mắt một mí vốn là đặc trưng của lính phương Bắc, vì nó được gấp mười.

Hòa chạy song song bên trái, thở hồng hộc, mắt đảo liên hồi như sợ có ai đuổi sau lưng. Lệch lên phía trước là Đầu Bò và Chuột Chũi, hai đứa cùng toán mà Trần Mục mới biết mặt dăm hôm nay, từ ngày cả bọn bị lùa chung vào một lều. Đầu Bò to như con trâu mộng, vai rộng, ăn bằng hai người, đêm ngáy như sấm; gã lao thẳng về phía một cái xác nằm sấp cách đó mười trượng. Chuột Chũi thì ngược lại, nhỏ thó, đen nhẻm, mặt nhọn hoắt, đêm nào cũng lén sờ vào bọc của người khác; nó không chạy trước ai, chỉ liếc sang hai bên, rình xem kẻ khác nhắm cái xác nào rồi mới chọn con mồi dễ nhai nhất.

Trần Mục dừng lại trước một xác lính Đinh nằm ngửa, tay vẫn siết chặt chuôi đao gãy. Mặt còn sạch, chỉ một vệt máu khô trên má, búi tóc vẫn nguyên. Hàng tốt. Hắn cúi xuống, định túm tóc.

Một bóng người thô kệch lao tới, chiếm lấy cái xác trước hắn một bước. Trần Mục khựng lại, chân trượt trên bùn, suýt ngã dúi dụi. Là Đầu Bò, mắt đỏ ngầu, hơi thở phì phò nồng nặc mùi rượu và máu. “Của tao,” Đầu Bò gầm lên. Gã không đợi Trần Mục phản ứng, một tay túm tóc cái xác, tay kia rút con dao găm giắt lưng cứa mấy nhát. Cái đầu rời thân với một tiếng bục ướt sũng, máu đen rỉ ra dính vào tay áo Trần Mục.

Trần Mục đứng thẳng lại, liềm cùn nặng trịch trong tay, nhìn Đầu Bò ôm chặt cái đầu như ôm con, mắt sáng lên hả hê. Gã quay lưng bước đi, không thèm liếc lại. Trần Mục nắm chặt cán liềm đến trắng cả khớp ngón tay. Hắn muốn lao vào, muốn đập vỡ sọ gã to con đó, nhưng Đầu Bò to gấp đôi hắn, và hắn vừa thấy Lý Sẹo quất Hòa chỉ vì chậm tay. Lý Sẹo thích xem chúng cắn xé nhau, có điều thứ hắn cần lúc này là đầu, không phải một trận đòn; giằng co ở đây chỉ mất thời gian gặt, mất phần quân công của chính mình.

Hắn hít một hơi dài, nén cơn giận đang sôi trong ngực như nồi nước đun lâu, rồi quay đi, bước nhanh về phía một cái xác nằm khuất dưới gốc đa chết khô. Xác bị dẫm đạp nhiều, mặt bầm tím, nhưng còn nguyên hình hài, thân còn ấm: kẻ này tắt thở chưa lâu. Hòa chạy tới bên cạnh hắn, thở hổn hển. “Đừng...” cậu ta lắp bắp, mắt nhìn theo Đầu Bò đang xa dần, rồi quay sang Trần Mục, vừa sợ vừa van. “Mày đừng đánh nó. Nó khỏe hơn mày.” Trần Mục không đáp. Hắn quỳ xuống, cưa cổ cái xác bằng lưỡi liềm cùn. Lưỡi liềm rạch qua da thịt khó nhọc; cơ vai hắn co rút, mồ hôi chảy xuống mắt, cánh tay run theo từng nhịp cưa.

Khi cái đầu tách rời, Trần Mục ngước lên. Chuột Chũi đứng cách đó năm bước, tay cầm con dao găm nhỏ, mắt nhìn chằm chằm vào cái đầu trong tay hắn, rồi lại liếc sang một cái xác nữa gần đó, nơi Hòa cũng vừa chạy tới. Không khí căng như dây đàn sắp đứt.

Trần Mục cúi xuống, gạt lớp bùn lầy đọng trên mặt đất. Dưới ánh sáng nhợt nhạt trên bãi chiến trường, hắn thấy một thi thể nằm úp mặt, tay còn nắm chặt cán giáo gãy.

Hắn lật người kia lại. Má hóp, môi tím tái, nhưng đặc biệt là đôi mắt – một mí, híp hẹp, khác hẳn những khuôn mặt tròn trịa, mắt to của đồng bào mình từ sáng đến giờ hắn gặt hái.

Mồ hôi lạnh túa ra trên trán Trần Mục. Hàng hiếm. Một cái đầu phương Bắc thật sự, bằng mười cái đầu lính Đinh; Lý Sẹo sẽ phải ghi cho hắn công lớn nhất toán, đủ no bụng cả tuần.

Hắn đưa tay định túm tóc gã chết, ngón tay run vì kích động lẫn lạnh buốt, thì một bước chân nặng nề dập xuống bùn ngay bên cạnh. Trần Mục cứng đờ. Không phải gió. Là người.

Hòa đứng đó, miệng há ra hớn hở, mắt dán chặt vào cái đầu vừa lộ ra khỏi lớp bùn. Không chỉ Hòa: Trần Mục ngước lên, thấy Đầu Bò và Chuột Chũi đã lặng lẽ vây quanh hắn thành một vòng bán nguyệt, chặn hết đường lui. Vẻ hớn hở trên mặt chúng tắt dần, chỉ còn lại cái sắc lẹm của dao cùn.

Ngón tay Trần Mục siết quanh cán liềm, lưng áo ướt đẫm mồ hôi lạnh. Hắn không quay đi. Hắn nhìn vào mắt Hòa, người bạn chăn trâu từ nhỏ, và thấy ở đó một thứ ánh sáng lạ: sự tính toán, cái đói, và sự sẵn sàng bán đứng nhau để sống.

Hòa lao tới trước, hai tay chộp lấy tóc Trần Mục, giật mạnh đầu hắn xuống bùn. Mùi đất ẩm và máu tanh xông lên mũi.

Trần Mục nghiến răng, cái liềm cùn trong tay xoay vòng, cán liềm đập vào hàm Hòa một tiếng khô khốc, gãy một chiếc răng. Gã bạn cũ rên rỉ, lùi nửa bước nhưng không nhả tay.

Đầu Bò từ phía sau đè xuống lưng, vai rộng như tảng đá nghiền lên ngực Trần Mục, ép hết hơi ra khỏi phổi. Trần Mục cựa quậy, khuỷu tay thúc mạnh vào hông Đầu Bò, đồng thời há miệng cắn vào cổ tay Hòa. Da thịt toạc ra; máu nóng chảy vào họng, mặn chát.

Chuột Chũi lách vào khe hở, móng tay cào xé mặt Trần Mục; máu chảy vào mắt, mọi thứ nhòe thành màu đỏ sẫm. Trần Mục không gạt. Hắn thúc mạnh đầu gối lên, đập thẳng vào hạ bộ Đầu Bò. Tiếng thét nghẹn lại trong cổ họng gã khổng lồ; Đầu Bò buông tay, gập người xuống. Cơ hội thoáng qua. Trần Mục vung cán liềm quật ngang mặt Chuột Chũi, trúng ngay hốc mắt, và gã nhỏ thó khóc thét, lùi lại.

Hòa vẫn bám lấy tóc, cố kéo cái đầu của Trần Mục xuống sát thi thể. “Của tao!” Hòa gào lên, bọt mép trắng xóa.

Trần Mục nghiến răng, phun nước bọt lẫn máu vào mặt bạn mình, rồi dồn cả sức nặng cơ thể lao xuống, đè lên cả Hòa lẫn cái xác. Bùn lầy dính chặt vào da thịt, ấm và nhờn. Lúc ấy Trần Mục không còn là người làng nữa: hắn gầm gừ trong cổ họng, thô kệch, nguyên thủy, răng cắn sâu hơn, móng tay cào vào đất, vào xác, vào da thịt kẻ khác.

Lý Sẹo đứng ngoài vòng xoáy, hai tay chống nạnh, vết sẹo trên mặt co giật nhẹ, một nụ cười nhạt nở ra. Hắn không nói gì, không ra lệnh dừng. Chỉ xem, như xem thú đấu nhau trong chuồng. Ai thắng, cái đầu là của người đó; luật rừng không cần lời.

Trần Mục thấy hơi thở mình ngắn lại: bàn tay Đầu Bò đã gượng dậy và bóp chặt cổ hắn. Nhưng hắn không nhả mồi. Hắn thúc khuỷu tay ra sau cho bàn tay trên cổ lỏng ra, đạp mạnh chân vào bùn, xoay người, đè chặt cái xác người phương Bắc xuống dưới. Tay kia hắn túm tóc Hòa giật mạnh, tuột cả một mảng; Hòa thét lên, buông tay, và Trần Mục tìm được điểm tựa.

Hắn vung liềm lần nữa, không phải để đánh người, mà để cắt. Lưỡi liềm cùn rít qua da cổ thi thể; một lực căng lớn, rồi buông hẳn, cái đầu tách khỏi cổ. Máu đen rỉ ra, dính lên mặt Trần Mục, trong khi Lý Sẹo đứng xa nhìn.

Trần Mục ngồi dậy, thở hổn hển, tay vẫn cầm chặt cái liềm dính máu. Trước mặt là ba gã: Hòa tóc rối, mắt đỏ ngầu vì đau và giận; Đầu Bò ôm bụng, mặt tím tái; Chuột Chũi ôm mắt, khóc lóc. Chúng nhìn hắn không còn bằng ánh mắt của đồng đội, mà bằng ánh mắt của kẻ thù, như con thú vừa bị cướp mồi.

Lý Sẹo bước tới, dẫm qua vũng bùn, cúi xuống nhìn cái đầu trong tay Trần Mục. Một mí. Đúng thứ hắn cần. “Giỏi,” Lý Sẹo nói, giọng khàn, rồi quay đi, không nhìn ba gã tân binh bị thương nữa. “Đem rửa sạch. Xếp vào lều.”

Trần Mục đứng đó, ráo hoảnh, chỉ thấy mệt rã rời; mồ hôi lẫn máu chảy xuống, cay xè hai mắt. Hắn không lau, chỉ nhìn cái đầu trong tay, nặng trĩu và lạnh dần. Nắng chiều xuống nhanh, nhuộm bùn đất thành màu gỉ sắt. Máu trên tay hắn bắt đầu khô, kéo căng da, cứng như vỏ quả hồ lô nứt nẻ. Hắn đưa bàn tay lên mũi; mùi tanh nhạt dần, nhường chỗ cho mùi đồng ruộng ẩm mốc và mùi rơm rạ cháy dở.

Ba gã kia không dám động. Hòa ngồi co ro, hai tay ôm đầu, ngón tay lùa vào đám tóc rối còn sót lại. Đầu Bò thở hắt ra, ngực phập phồng nhưng im lặng. Chuột Chũi vẫn nhắm mắt, nước mắt khô thành vệt trên mặt như những vệt bùn. Chúng không còn là đồng đội, chỉ là những cái bóng rụt rè nép mình chờ cơn thịnh nộ lắng xuống.

Lý Sẹo quay lại, vết sẹo ngang mặt co kéo theo miếng trầu đang nhai. Hắn liếc đống đầu người trong mấy cái giỏ tre, rồi quét mắt qua bốn tên tân binh. Không một lời trách mắng, chỉ một cái lắc đầu nhẹ, như người ta lắc đầu trước một mẻ lúa lép hạt. “Đi,” Lý Sẹo bảo, giọng cộc lốc, và hất hàm về phía doanh trại.

Trần Mục gật đầu. Hắn không đặt cái liềm xuống. Lưỡi liềm vẫn mẻ, bám đầy thịt nát và tóc rối; hắn lấy tay áo lau qua lưỡi liềm, động tác vô thức như lau bùn sau một buổi cày bừa. Ba gã kia đứng dậy run rẩy, vác những chiếc giỏ tre nặng trĩu, lom khom bước trên nền đất lầy. Tiếng bước chân chìm trong bùn, chỉ còn âm thanh ẩm ướt của đất nhấm nháp đế dép cỏ. Trần Mục đi sau cùng, giỏ đầu trĩu trên vai, nhìn xuống đôi tay mình.

Những vết chai ở lòng bàn tay giờ bị nhuộm đỏ, khô cứng. Hắn nắm rồi mở bàn tay, lớp máu khô nứt ra theo từng đường vân, những ngón tay vẫn còn giữ hình cán liềm. Ở làng, giờ này lúa chắc đã chín rục ngoài đồng, chẳng ai gặt. Hắn thấy khát, cổ họng khô khốc, nóng rát như nuốt phải than hồng, nhưng hắn không uống nước từ vũng bùn trước mặt. Hắn chỉ nhìn cái liềm trong tay, rồi nhìn con đường đất đỏ dẫn về doanh trại.