Chương 12: Dữ Liệu Quẹt Thẻ

Sáng thứ Năm, sương lạnh phủ một lớp mờ đục lên những mái tôn lượn sóng của khu tập thể đường số sáu.

Khải cài chiếc khuy đồng cuối cùng của áo khoác nghiệp vụ, khẽ xoay khớp bả vai. Cơn nhức mỏi từ hôm dọn đồ chuyển nhà đã dịu bớt, nhưng không khí lạnh buốt đầu ngày vẫn khiến các đốt ngón tay hơi co cứng. Dưới góc bếp gạch, Phương vừa đặt chiếc quai nón lên mặt bàn gỗ, tay với lấy tập tài liệu kiểm toán kho bãi đóng bìa nhựa xanh.

"Tối nay em phải ở lại kho cảng Bến Đông đối soát chuyến tàu dỡ muộn," Phương nói, giọng có phần mỏi mệt nhưng rành rọt từng tiếng. "Nếu anh xong việc sớm thì ghé chợ đầu ngõ lấy giùm em nửa cân hành khô bà cụ góc ngã ba để sẵn nhé. Tiền em gửi bà từ chiều qua rồi."

"Anh nhớ rồi," Khải kéo khóa cặp tài liệu. "Tối nay tổ điều tra chỉ rà soát hồ sơ tại đội, không có lịch trực tăng cường."

Phương gật đầu, đưa mắt nhìn lên trần vôi. Trạm biến áp trên tum sau khi bị cô lập chiều qua đã không còn phát ra nhịp rung năm mươi héc trầm đục. Khối dầm bê tông im lìm, không gian căn hộ số mười hai trở nên yên ắng một cách lạ lẫm, đến mức tiếng nước nhỏ giọt từ chiếc vòi sắt ngoài hành lang cũng vọng vào nghe rõ mồn một.

Tám giờ kém mười lăm, Khải có mặt tại trụ sở Công an quận. Lê Thành Nam đang ngồi bên bàn làm việc, lật giở từng trang bản vẽ mặt bằng xưởng cơ khí Tân Quang và trích lục hồ sơ giải tỏa đất ven đê cũ.

Trung tá Phạm Quốc Hùng vừa ký xong phiếu bàn giao mẫu kim loại cho phòng kỹ thuật hình sự, ngẩng đầu nhìn hai điều tra viên:

"Hôm nay không tổ chức thêm bất kỳ đợt đo đạc đóng điện nào nữa. Viện Kiểm sát và bên giám định kỹ thuật yêu cầu làm rõ cơ chế tiếp xúc của hai người từng sống sót sau các sự cố trước khi đưa ra kết luận nghiệp vụ. Hai cậu xuống thẳng xưởng Tân Quang để dựng lại hiện trường từ xa, lấy lời khai bổ sung của thợ tiện Hùng và những người có mặt lúc xảy ra sự việc. Sau đó ghé qua dãy A gặp kỹ sư Chấn. Tuyệt đối không cho ai chạm vào máy móc hay dùng con người để thử nghiệm bất kỳ hiện tượng nào."

"Rõ," Khải nhận lệnh rồi cùng Nam xách cặp công tác bước xuống sân trụ sở.

Tám giờ ba mươi phút, chiếc xe máy của Khải đỗ trước cổng xưởng cơ khí Tân Quang mạn khu công nghiệp Cầu Sắt. Bầu trời vẫn sà thấp một khối mây xám xịt, gió bấc thổi từng cơn lùa qua các dãy xưởng lợp tôn fibro xi măng cũ kỹ.

Khu vực phân xưởng số ba đã bị niêm phong cửa phụ từ chiều hôm trước, chỉ mở hé một cánh cửa đẩy bằng tôn để tổ công tác tiếp cận. Thợ tiện Đỗ Duy Hùng đứng đợi sẵn ở khoảng sân trước xưởng, bàn tay phải bọc kín trong lớp băng gạc y tế màu cháo lòng, chiếc áo khoác len sờn vai kéo cao cổ. Đi cạnh Hùng là Hoàng Đình Cảnh, thợ phụ bậc hai, người đã trực tiếp có mặt tại buồng máy số hai trong buổi chiều xảy ra sự cố.

Khải chào hai người thợ, rút chiếc chìa khóa niêm phong mở chốt cửa đẩy:

"Chúng tôi không yêu cầu các anh đóng điện hay thao tác lại máy móc. Hôm nay chỉ cần hai anh đứng từ ngoài mép rãnh cáp chỉ rõ từng vị trí đứng, tư thế chân tay và trình tự diễn biến lúc xảy ra sự việc."

Bốn người bước vào gian phòng đặt máy tiện số ba. Không khí bên trong buồng máy ẩm lạnh và nồng nặc mùi dầu cắt gọt kim loại nguội ngắt. Khối máy tiện vạn năng dài hơn hai mét nằm im lìm trên bệ bê tông, thanh phôi thép dài gá trên mâm cặp vẫn giữ nguyên trạng thái chưa gia công xong.

Khải mở cuốn sổ tay công tác, Nam cầm thước dây đứng cách bệ máy chừng một mét rưỡi.

"Hùng nói trước đi," Khải nhìn người thợ tiện trẻ. "Lúc chuẩn bị tháo phôi thép, cậu đứng chính xác ở góc nào?"

Hùng đưa tay trái chỉ vào khoảng sàn bê tông nằm giữa thân máy tiện và mép rãnh cáp ngầm:

"Lúc năm giờ ba mươi lăm chiều hôm ấy, chiếc ghế đẩu gỗ bốn chân em hay ngồi gia công bị trượt mộng, gãy một bên chân và đổ nghiêng sang mép rãnh cáp. Khi với tay tháo phôi thép dài trên mâm cặp, em không đứng trọn vẹn hai chân trên sàn bê tông. Gót chân trái của em tì lên mặt chiếc ghế gỗ đang nằm nghiêng, chỉ có nửa bàn chân trước chạm xuống mép sàn xi măng."

Khải ghi nhanh chi tiết này vào trang giấy kẻ ngang.

Cảnh đứng tựa lưng vào cột sắt cách đó hai bước chân bỗng lắc đầu ngắt lời:

"Mày nhớ nhầm rồi Hùng. Cái ghế gỗ ấy gãy từ đầu ca sáng, tao bảo mày vứt ra đống phế liệu góc xưởng mà mày tiếc nên dựng tạm vào góc tường. Lúc mày với tay tháo phôi là mày bước chân trái giẫm lên cái nan giằng ngang của chân ghế, chứ ghế không nằm nghiêng ở rãnh cáp."

Hùng quay sang, giọng thoáng bực dọc:

"Em nhớ rõ mà anh Cảnh. Lúc em với tay thì chân ghế trượt kêu cọt kẹt, gót chân mới tì lên mặt gỗ phẳng. Đứng lên cái nan giằng mục ấy thì em đã ngã dúi dụi từ trước khi chạm vào mâm cặp rồi."

Cảnh đưa hai bàn tay xoa vào nhau cho đỡ cóng, tặc lưỡi:

"Lúc mày trợn mắt ú ớ không ra tiếng, tao cuống cuồng lao lại thì cái ghế đã bẹp dí dưới gót chân mày rồi. Máy lúc ấy kêu u u rát cả tai, bóng đèn đỏ quạch. Thấy mày dính chặt hai tay vào thanh thép, tao sợ bị giật lây nên co chân lấy mũi giày đạp mạnh một nhát."

"Anh đạp trúng cẳng tay dưới của em," Hùng giơ cánh tay quấn băng lên phân trần. "Cú đạp làm tay phải em tuột khỏi thanh thép, đập mạnh vào mép sắt rãnh cáp làm trầy cả mảng da. Vừa tuột được một tay ra thì người em mất đà ngã ngửa ra sau, gót chân rời khỏi mặt ghế gỗ rồi em ngất lịm đi luôn, chẳng biết trời đất gì nữa."

Khải dừng bút, đối chiếu hai lời kể.

Sự lệch nhau giữa hai người thợ về thời điểm chiếc ghế gãy và vị trí cú đạp phản ánh tâm lý hoảng loạn của nhân chứng khi tai nạn xảy ra bất ngờ. Nhưng chuỗi sự việc cơ bản thì thống nhất: cú đạp của Cảnh đã khiến tay Hùng rời thanh thép và chân bật khỏi điểm tựa trước khi người thợ tiện bất tỉnh.

"Được rồi, hai anh đứng yên vị trí đó," Khải nói với Hùng và Cảnh. "Để Nam đo khoảng cách từ mép rãnh cáp đến chân bệ máy."

Hùng gật đầu, vô thức bước thêm nửa bước về phía mép rãnh cáp để chỉ vị trí chiếc ghế gỗ từng nằm.

Chân trái của người thợ tiện vừa hạ xuống mặt sàn bê tông cách thân máy tiện chừng một gang tay, cả người Hùng bỗng giật nảy lên.

"Á!"

Hùng thốt lên một tiếng nghẹn ứ, bàn tay trái bấu chặt lấy đùi, cả thân người đổ dồn trọng tâm sang bên phải rồi khuỵu xuống.

Cảnh hoảng hốt định lao tới đỡ bạn thợ:

"Sao thế Hùng?"

"Đứng yên! Lùi lại hết!" Khải quát lớn, giọng đanh thép chặn đứng mọi chuyển động.

Khải không chạm vào người Hùng bằng tay trần. Anh bước nhanh tới, dùng đầu cuốn sổ bìa da dẹp đẩy nhẹ bả vai Hùng nghiêng ra phía khoảng sân trống ngoài cửa, tách hoàn toàn người thợ tiện khỏi mép rãnh cáp.

Hùng ngồi bệt xuống nền đất ngoài cửa đẩy, hai hàm răng va vào nhau lập cập, gương mặt cắt không còn hột máu:

"Lạnh... buốt thấu xương các anh ơi! Tự nhiên cái gan bàn chân trái của em nó cứng đờ lại, đau nhức buốt nhói y như lúc gót chân tì lên cái nan gỗ hôm xảy ra sự cố."

Nam bước tới quỳ một chân xuống kiểm tra. Lớp vải tất len ở bàn chân trái của Hùng hoàn toàn khô ráo, bề mặt da không có vết bỏng hay biến đổi màu sắc, nhưng các thớ cơ ở cẳng chân đang co thắt thành từng cục cứng ngắc.

"Không ai được bước lại gần rãnh cáp nữa," Khải dứt khoát ra lệnh. "Nam ghi nhận hiện tượng co thắt cơ cục bộ của nhân chứng vào biên bản. Cảnh đưa Hùng sang phòng bảo vệ ngồi nghỉ, lấy nước ấm cho cậu ấy uống."

Khải đóng chặt cánh cửa đẩy bằng tôn của buồng máy số hai, dùng dây thép buộc tạm chốt ngoài.

Mười giờ mười lăm phút, Khải và Nam rời xưởng Tân Quang, chạy xe về khu tập thể đường số sáu để gặp kỹ sư Nguyễn Văn Chấn tại căn hộ đầu hồi dãy A.

Căn phòng của người kỹ sư già nồng mùi dầu gió và khói thuốc lào. Người thợ già ngồi co ro trên chiếc ghế mây sờn mép, hai bàn tay gầy gò áp chặt quanh miệng chiếc cốc sứ sứt mép bốc khói chè xanh nghi ngút để tìm chút hơi ấm.

Khải trải tờ sơ đồ trích lục trạm biến áp phân xưởng hai năm 1995 lên chiếc bàn trà thấp:

"Bác Chấn, chúng cháu vừa kiểm tra lại hiện trường Tân Quang. Cháu cần bác đối chiếu lại thật kỹ điều kiện bảo hộ và tư thế của bác trong lần nổ cầu chì mùa mưa năm ngoái."

Ngón tay trỏ có vết chai dày của ông miết dọc theo điểm đấu nối dây mát trên bản vẽ:

"Năm ngoái lúc trạm nổ cầu chì phát ra tiếng rít buốt lạnh, tôi đang đứng kiểm tra tủ hạ thế. Dân cơ điện xưởng tàu chúng tôi từ thời bao cấp đã được huấn luyện rất nghiêm ngặt: khi thao tác trên thiết bị cao thế thì bắt buộc phải đi ủng cao su cách điện ba mươi lăm ki-lô-vôn, sàn nhà trạm phải khô ráo và có thảm cao su chống ẩm. Lúc tháo cầu chì sứ, tôi chỉ dùng một tay phải có đeo găng da công nghiệp để cầm kìm, tay trái tuyệt đối đút túi quần hoặc để xuôi sau lưng."

"Nghĩa là bác chỉ tiếp xúc một điểm duy nhất với kết cấu kim loại và hoàn toàn cách ly với mặt đất?" Khải hỏi.

"Đúng thế," ông Chấn gật đầu, giọng chậm rãi. "Nguyên lý an toàn điện cơ bản thôi: dòng điện muốn chạy qua người thì phải có đường vào và đường ra tạo thành mạch kín. Chân tôi đứng trên ủng cách điện, một tay thao tác thì xung kích chỉ đánh nổ văng chiếc kìm trên tay tôi rồi phóng xuống thanh tiếp địa dưới chân bệ máy chứ không chạy qua lồng ngực. Nhờ thế tôi mới giữ được mạng."

Nam ngồi bên cạnh, lật giở cuốn sổ tay rồi lên tiếng:

"Nhưng bác Chấn ơi, kết quả thực nghiệm chiều thứ Ba tại buồng thử cao áp lại ghi nhận điều khác. Khi khối biến áp Ba Vì được nối với cọc đất ẩm mà hoàn toàn không cắm điện lưới, không có dòng điện chạy qua và cũng không có cơ thể người nào chạm vào, nhiệt độ lõi thép vẫn tự tụt xuống ba phẩy hai độ C trong đúng bốn giây. Tức là hiện tượng rút nhiệt không cần nguồn điện hay cơ thể người làm phụ tải để kích hoạt."

Nghe đến đấy, nét mặt ông già chùng xuống, hai hàng lông mày bạc nhíu chặt lại:

"Thế thì tôi chịu. Gần bốn mươi năm làm thợ điện ở xưởng đóng tàu, tôi chưa từng nghe thấy máy móc nào không cấp điện mà lại tự sinh ra xung rút nhiệt làm đứt dây đồng cả. Trong nghề điện chúng tôi, cái gì không giải thích được bằng định luật Ôm hay sơ đồ mạch thì chỉ có thể là do vật liệu bị lão hóa, ẩm mốc gây rò rỉ dòng điện tản mà thiết bị đo thông thường chưa bắt được thôi."

Khải nhìn người kỹ sư già. Lời giải thích của ông hoàn toàn dựa trên kinh nghiệm lắp đặt và sửa chữa lưới điện suốt mấy chục năm. Khi đối diện với những dữ liệu nằm ngoài bảng tra cứu kỹ thuật, ông chỉ có thể quy về những hỏng hóc vật lý quen thuộc.

Khải thu lại tờ sơ đồ, cảm ơn ông Chấn rồi cùng Nam bước ra khỏi dãy A.

Hai người đi bộ dọc theo con đường gom ngăn cách khu tập thể với dãy tường rào nhà máy dệt. Gió mùa đông thổi qua những ngọn cây xà cừ trụi lá rít lên từng hồi khô khốc.

Nam xách cặp tài liệu, bước chậm lại bên cạnh Khải:

"Anh Khải, em thấy các dữ kiện đang đá nhau chan chát. Nếu bảo hiện tượng cần cơ thể người khép mạch thì vụ buồng thử cao áp lại chứng minh máy tự sụt nhiệt khi nối đất ẩm. Nếu bảo do lõi thép tàu Ba Vì ngâm bùn mặn biến tính thì trạm tum dãy B trên nóc nhà anh là máy công nghiệp nguyên chiếc, hồ sơ năm chín tám ghi rõ không dính dáng gì đến Ba Vì, thế mà vỏ máy vẫn tụt xuống mười phẩy năm độ C và đứt giòn dây tiếp địa."

Khải nhìn những vệt ố vàng loang lổ trên bức tường bao của xí nghiệp cơ khí cũ:

"Có thể chúng ta đang cố ép quá nhiều vụ việc vào cùng một cách giải thích. Từ cái chết của ông Thắng ở ngõ mười một, xưởng Tân Quang, kho Cầu Cạn cho đến trạm tum dãy B, chưa chắc tất cả đều vận hành theo cùng một lý do."

Hai người về đến trụ sở Công an quận lúc mười một giờ ba mươi phút trưa.

Khải và Nam bước vào phòng lưu trữ mẫu vật chứng kỹ thuật ở tầng một để cất biên bản bổ sung và đối chiếu lại các mẫu dây đồng thu giữ. Gian phòng rộng chừng hai mươi mét vuông, kê kín các giá thép sơn màu xám ghi đựng các thùng tôn niêm phong kẹp chì. Không khí trong phòng nồng mùi hóa chất chống ẩm và giấy lưu trữ cũ.

Khải bước lại chiếc bàn sắt giữa phòng, mở tập hồ sơ để Nam điền mã số vật chứng.

Đúng lúc đó, từ chiếc thùng tôn mạ kẽm lưu giữ mẫu vật chứng của các vụ việc sụt áp đặt sát góc tường sau lưng Khải bỗng phát ra bốn tiếng cào khô khốc.

Xoẹt. Xoẹt. Xoẹt. Xoẹt.

Âm thanh đanh gọn, ngắt quãng đều đặn, tựa như có một vật kim loại có gờ sắc đang cọ xát từ phía trong đáy thùng tôn.

Nam quay phắt người lại, tay tì chặt lên mép bàn sắt:

"Tiếng gì thế anh Khải?"

Khải đứng yên tại chỗ, đưa ngón tay trỏ lên môi ra hiệu giữ trật tự. Anh bước chậm rãi lại gần chiếc thùng tôn. Bề mặt kim loại mạ kẽm vẫn phủ một lớp bụi mỏng nguyên vẹn, các mối kẹp chì niêm phong ở hai tai khóa không hề có dấu vết biến dạng.

Khải cúi sát tai vào mép nắp thùng, lắng nghe trong mười giây. Không gian trong phòng lưu trữ hoàn toàn tĩnh lặng, chỉ có tiếng gió lùa qua khe cửa sổ kính mờ. Tiếng cào không lặp lại.

Khải rút chùm chìa khóa chuyên dụng, mở nhẹ chốt khóa niêm phong rồi cẩn thận nhấc tấm nắp thùng tôn lên.

Bên trong thùng, hai mẩu dây đồng bện tiếp địa của trạm tum dãy B vẫn nằm yên trong lọ thủy tinh đậy kín. Đoạn ngàm kẹp mát bằng đồng thau thu giữ ở kho ngõ Cầu Cạn và chiếc đồng hồ cơ vỡ kính vẫn nằm nguyên vị trí trên lớp mút xốp chống sốc màu đen, không hề bị xê dịch hay nghiêng lệch dù chỉ một milimét. Lớp bột trắng mịn bám trên các thớ kim loại vẫn giữ nguyên trạng thái khô khốc.

Khải đậy nắp thùng tôn lại, bấm chốt khóa cẩn thận. Anh lật mở cuốn sổ công tác, đặt đầu bút mực tì xuống dòng kẻ trắng rồi ghi lại mốc mười một giờ ba mươi lăm phút kèm ghi chú về âm thanh kim loại cọ xát tại thùng số bốn.

Đúng lúc đó, cánh cửa phòng lưu trữ bật mở. Cán bộ quản lý kho trung chuyển thiết bị kỹ thuật của quận bước vào, tay cầm một phiếu chuyển giao vật chứng có dán tem niêm phong đỏ:

"Anh Khải với anh Nam đây rồi. Có chuyện lạ bên kho trung chuyển linh kiện từ khu phức hợp Vạn Lộc gửi sang sáng nay."

Khải ngẩng lên:

"Chuyện gì thế anh?"

"Hồi sáng bên ban quản lý Vạn Lộc họ bàn giao lô thiết bị đo đếm điện năng tháo dỡ từ Phòng Kỹ thuật điện không hai của tháp B để phục vụ rà soát phân vùng phụ tải," người cán bộ kho giải thích, chìa tờ biên bản kiểm kê ra trước mặt Khải. "Nhưng lúc nhân viên kho mở thùng niêm phong đối chiếu mã vạch linh kiện thì phát hiện kiện hàng quang học bị thất thoát tuần trước trong kho kín của khối thương mại lại đang nằm lẫn bên trong thùng hàng của trạm biến áp tháp B. Hai khu vực kho này nằm ở hai khối nhà cách nhau gần hai trăm mét trên mặt đất và dùng hai hệ thống thẻ từ hoàn toàn độc lập."

Khải và Nam nhìn nhau.

"Biên bản bàn giao đâu anh?" Khải hỏi.

"Đây, tôi mang sang cho các anh đối chiếu luôn," cán bộ kho đưa tập tài liệu.

Khải cầm tập biên bản bước nhanh về phòng làm việc của đội ở tầng hai. Anh bật máy tính nghiệp vụ, mở tệp dữ liệu trích xuất nhật ký quẹt thẻ an ninh của thợ điện Vũ Văn Đạt tại khu phức hợp Vạn Lộc do bộ phận điều tra kỹ thuật số vừa hoàn tất giải mã chi tiết.

Trên màn hình máy tính, các dòng nhật ký điện tử hiện ra với đầy đủ mốc thời gian và vị trí đầu đọc thẻ:

Ngày 12: Đầu đọc cửa ngầm khối thương mại ghi nhận quẹt thẻ lúc 23:40:12. Đầu đọc cửa Phòng Kỹ thuật điện 02 tháp B ghi nhận quẹt thẻ lúc 23:40:52.

Ngày 15: Đầu đọc cửa ngầm khối thương mại ghi nhận quẹt thẻ lúc 00:15:05. Đầu đọc cửa Phòng Kỹ thuật điện 02 tháp B ghi nhận quẹt thẻ lúc 00:15:45.

Ngày 18: Đầu đọc cửa ngầm khối thương mại ghi nhận quẹt thẻ lúc 23:55:18. Đầu đọc cửa Phòng Kỹ thuật điện 02 tháp B ghi nhận quẹt thẻ lúc 23:55:58.

Tất cả các lần di chuyển đều diễn ra vào ca đêm thứ Ba và thứ Sáu hàng tuần, tập trung trong khung giờ từ hai mươi ba giờ ba mươi đến một giờ sáng. Khoảng cách thực tế giữa hai khối nhà là một trăm tám mươi mét qua hai lớp cửa kiểm soát an ninh, nhưng khoảng chênh lệch thời gian giữa hai lần quẹt thẻ luôn dừng ở đúng bốn mươi giây.

Và kiện hàng quang học từng mất dấu trong phòng kín khối thương mại nay lại nằm trong thùng thiết bị tháo dỡ từ tháp B.

Khải khép cuốn sổ tay công tác lại, cài chiếc bút bi vào nẹp áo. Anh ngẩng đầu nhìn ra ngoài khung cửa sổ kính, nơi những khối nhà cao tầng của khu phức hợp Vạn Lộc mờ ảo trong màn sương mù mùa đông.

"Lấy cặp tài liệu," Khải nói với Nam. "Chúng ta quay lại Vạn Lộc."