Chương 5: Ra Khỏi Vùng Sáng

Nhã kiểm tra balo lần thứ ba.

Đèn pin chính. Đèn dự phòng. Hai bộ pin. Hai chai nước. Bốn thanh protein bar. Sổ nhỏ. Bút. Điện thoại đã sạc đầy. Hai chiếc Casio. Túi zip. Băng keo giấy. Một con dao rọc giấy nhỏ. Áo khoác mỏng. Khẩu trang y tế.

Tất cả đều ở đúng chỗ.

Cậu vẫn kiểm tra lại lần nữa.

Không phải vì quên. Vì kiểm tra là cách duy nhất để giữ đầu óc không chạy quá nhanh.

Ngoài cửa sổ, Sài Gòn sáng thứ Bảy đang nóng dần. Dưới đường có tiếng xe máy, tiếng người bán phở gọi khách, tiếng trẻ con chạy trong sân chung cư. Một thành phố đang tiếp tục ngày cuối tuần của nó.

Trên bàn, miếng gương đen nằm cạnh hai chiếc đồng hồ và cuốn sổ bản đồ.

Nhã mở sổ, nhìn lại những gì mình đã ghi trong tuần: sơ đồ hang, lối trái cụt, bốn vết cào trên vách đá, tỉ lệ thời gian khoảng hai mươi lần, checklist chuẩn bị. Mọi thứ đều còn thô. Số liệu thô. Bản đồ thô. Kết luận thô.

Nhưng đủ để cậu biết hôm nay không nên đi như một người tò mò nữa.

Hôm nay phải đi như một người có thể không được phép sai.

Cậu kéo khóa balo lại, đeo thử lên vai. Ở Trái Đất, trọng lượng chấp nhận được. Bên kia sẽ khác.

Cậu nhìn miếng gương đen.

"Đi chậm. Thấy gì lạ thì ghi. Không đuổi theo. Không làm anh hùng."

Câu cuối khiến cậu tự cười nhẹ. Cậu chưa từng làm anh hùng trong đời. Nhưng đôi khi tò mò cũng là một dạng ngu gần giống vậy.

Nhã cầm miếng gương lên, đặt ngón trỏ lên mặt B.

Hang động hiện ra cùng cái lạnh và bóng tối.

Cơ thể cậu nặng xuống như có ai vừa đặt thêm một lớp trọng lượng lên xương. Lần này Nhã không chống lại cảm giác đó. Cậu hơi khuỵu gối, hạ trọng tâm, đứng yên vài giây cho cơ bắp nhận lại quy tắc mới.

Balo sau lưng nặng hơn rõ rệt.

"Ổn. Đi được."

Cậu bật đèn pin. Tờ băng keo trên vách vẫn còn. Dòng chữ đánh dấu bị nhăn mép nhưng chưa bong. Khoang hang không thay đổi: đá xám, rêu tím, hai lối đi, bóng tối nằm sâu ở những chỗ ánh đèn không với tới.

Cậu kiểm tra đồng hồ. 07:38 theo giờ Trái Đất. Đồng hồ mang theo đã được chỉnh cùng giờ trước khi đi. Cậu ghi mốc vào sổ, rồi đi về lối phải.

Con đường ra ngoài hang quen hơn, nhưng chưa bao giờ bình thường. Mỗi bước qua lối đá dốc nhẹ đều làm cậu nhớ mình không thuộc về nơi này. Hơi thở nặng hơn. Đùi căng hơn. Nhịp tim tăng nhanh hơn mức đáng lẽ phải có với một đoạn đường ngắn.

Ánh sáng vàng hiện ra ở cuối lối.

Nhã tắt đèn pin trước khi bước ra ngoài.

Bầu trời vẫn ở đó.

Vàng, rộng, im lặng. Mặt trời mờ treo cao hơn lần cậu thấy hôm Chủ Nhật, ánh sáng rải xuống rừng cây tím thành một màu ấm và hơi bụi. Những phiến đỏ trên tán cây va nhẹ vào nhau trong gió, tạo thành lớp âm thanh lách tách như mưa khô.

Cậu đứng ở miệng hang, để mắt quen với ánh sáng, rồi quay lại nhìn phía sau.

Hang nằm trên sườn một gò đá thấp. Nếu không biết trước, từ xa có thể chỉ thấy nó như một khe tối trên vách đá. Điều đó tốt. Cổng của cậu nằm trong hang, và hang không quá dễ thấy.

Nhưng cũng không hẳn là kín.

Cậu mở sổ, nhìn bản đồ đã vẽ hôm thứ Năm. Điểm xuất phát. Mép rừng. Dải đá trái. Vùng rêu xanh lam bên phải.

Hôm nay cậu sẽ đi xa hơn rìa rừng, nhưng không quá sâu. Mục tiêu là hiểu môi trường quanh hang: nước, sinh vật nhỏ, đường đi, ranh giới. Không phải tìm người. Không phải tìm câu trả lời lớn.

"Chỉ bản đồ. Chỉ quan sát."

Cậu nhắc lại.

Rồi bước xuống khỏi miệng hang.

Đoạn đất giữa hang và rừng ngắn hơn trong trí nhớ.

Có lẽ vì lần đầu cậu quá choáng. Có lẽ vì lúc đó cậu chưa biết phải nhìn gì. Bây giờ mỗi chi tiết đều được đặt vào một hệ thống: độ dốc, độ đàn hồi của thảm xanh lam, khoảng cách giữa các cây, hướng gió, vị trí mặt trời.

Cậu đi bốn mươi bước đến mốc cây tím đầu tiên. Dừng lại, dán một mẩu băng keo rất nhỏ ở mặt sau thân cây — phía quay về hang, khó thấy nếu đi từ hướng rừng ra. Trên băng keo chỉ có một dấu gạch.

Không cần viết tên. Không cần để lại thứ gì quá rõ.

Cậu tiếp tục đến mép rừng.

Rừng ở gần hang thưa hơn. Các thân cây tím cách nhau đủ rộng để một người đi qua mà không phải cúi. Tán đỏ phía trên thấp, xếp lớp như mái nhà. Ánh sáng vàng lọc qua các khe, rơi thành từng mảng lên thảm xanh lam dưới chân.

Nhã quỳ xuống, đeo găng tay cao su, chạm vào lớp rêu.

Nó đàn hồi chậm. Khi cậu ấn xuống, bề mặt lõm lại rồi từ từ phồng lên. Không mềm như rêu Trái Đất. Gần như một lớp vật liệu sống, vừa là thảm, vừa là da.

Cậu dùng dao rọc giấy cắt một mẩu rất nhỏ ở rìa, bỏ vào túi zip.

"Mẫu rêu 01. Lấy gần mép rừng, cách hang khoảng bốn mươi bước."

Cậu nói để điện thoại ghi âm.

Sau đó cậu nhìn đầu găng tay. Không có gì bám rõ ngoài một lớp bụi xanh mờ. Cậu không tháo găng.

Bài học đầu tiên của thám hiểm: thứ gì chưa hiểu thì đừng chạm bằng tay trần.

Bài học đó lẽ ra cậu phải biết từ đầu.

Càng vào sâu, rừng càng bớt giống một khu rừng theo nghĩa Trái Đất.

Không có tiếng chim. Không có ve. Không có mùi lá mục. Không có đất mềm dưới chân. Thân cây tím mọc từ đá và rêu, rễ trải ngang thành những dải cứng bám trên mặt đất. Có cây không có gốc rõ ràng; thân của nó như trồi lên từ một mảng tím đậm trải dưới rêu.

Phiến đỏ trên cao không giống lá. Chúng cứng hơn, dày hơn, mép hơi trong suốt. Khi gió thổi, chúng không xào xạc mà gõ vào nhau. Lách tách. Lách tách. Lách tách.

Nhã dừng lại dưới một tán thấp, quan sát một phiến đỏ gần ngang mặt. Cậu không bẻ. Chỉ nhìn.

Bề mặt phiến có những đường mảnh chạy song song từ gốc ra mép, nhưng không phải gân lá. Chúng giống các rãnh dẫn chất lỏng hoặc cấu trúc phân lớp. Khi ánh sáng chiếu xiên, bên trong phiến đỏ có những điểm vàng rất nhỏ, như bụi kim loại nằm dưới lớp vỏ.

Cậu ghi:

"Phiến đỏ: dày, cứng, có cấu trúc lớp. Có thể là cơ quan quang hợp. Không gọi là lá."

Ghi xong, cậu đứng yên thêm vài giây.

Một trong các phiến đỏ vừa dịch chuyển.

Rất chậm. Nếu không nhìn đúng lúc, cậu sẽ bỏ qua. Nó nghiêng đi một góc nhỏ về phía mặt trời, như một tấm pin tự xoay tìm ánh sáng.

Nhã nhìn đồng hồ, đánh dấu thời gian, rồi chờ thêm năm phút.

Không rõ ràng, nhưng có dịch chuyển.

Cậu ghi thêm:

"Có phản ứng hướng sáng chậm. Cần quay time-lapse nếu có thiết bị."

Ý nghĩ đó làm cậu nhớ đến camera cũ trong ngăn kéo ở nhà. Một cái webcam USB hỏng chân đế, nhưng sensor vẫn dùng được. Nếu mod nguồn, có thể đặt quan sát một thời gian.

Cậu gạch một dòng trong sổ: "Sau này: camera cố định."

Đến giữa buổi theo đồng hồ bên kia, Nhã tìm thấy dòng nước.

Cậu nghe thấy nó trước khi nhìn thấy. Không róc rách như suối Trái Đất. Âm thanh thấp, chậm, như chất lỏng đặc trườn qua đá. Cậu đi theo tiếng đó, len giữa hai thân cây nghiêng, rồi thấy một dòng chảy nhỏ cắt qua rừng.

Nước — nếu có thể gọi là nước — màu hơi đục, ánh vàng nhạt dưới bầu trời. Nó chảy chậm hơn nước thường dù độ dốc không quá thấp. Hai bên bờ không có bùn mà là lớp vật chất xám mềm, hơi xốp, lẫn những hạt vàng li ti.

Mùi sulfur rõ hơn ở đây. Hơi trứng thối rất nhẹ, đủ để cậu lùi lại theo phản xạ.

"Không uống. Không chạm trực tiếp."

Cậu nói rõ, rồi lấy chai nhựa rỗng đã chuẩn bị. Đeo găng, múc một ít, vặn nắp thật chặt, bỏ vào túi ngoài balo.

Trên nhãn cậu ghi: "Mẫu nước 01 — dòng chảy trong rừng — ngày khảo sát 1."

Rễ cây tím gần dòng nước có màu khác. Phần chạm nước chuyển sang đỏ sẫm, gần như nâu. Một vài rễ nổi trên mặt nước như dây cáp, bề mặt có các lỗ nhỏ đóng mở rất chậm.

Nhã ngồi xổm bên bờ, nhìn đến quên cả mỏi chân.

Đây là một hệ thống sống. Không phải chỉ vài cái cây kỳ lạ để làm nền cho bầu trời vàng. Rừng này có nước, có chất nền, có cơ chế trao đổi, có phản ứng với ánh sáng, có phân bố theo độ ẩm.

Nó vận hành.

Không cần cậu hiểu.

Sinh vật đầu tiên xuất hiện trên thân cây cạnh dòng nước.

Nhỏ bằng hai đốt ngón tay, màu vàng cam, thân thuôn dài, nhiều chân mảnh bám vào vỏ tím. Nó bò chậm, từng đoạn một, dừng lại ở mỗi rãnh trên vỏ như đang nếm hoặc hút gì đó.

Nhã đứng yên.

Sinh vật đó không bỏ chạy. Nó dừng lại, phần đầu — nếu đó là đầu — nâng lên một chút. Không có mắt rõ ràng. Không có miệng rõ ràng. Chỉ có hai sợi mảnh rung nhẹ phía trước.

Cậu đưa điện thoại lên quay video.

"Sinh vật di động đầu tiên. Dài khoảng ba centimet. Màu vàng cam. Nhiều chân. Không phản ứng mạnh với sự hiện diện của mình."

Sinh vật bò tiếp, chui vào khe giữa hai mảng vỏ cây rồi biến mất.

Nhã hạ điện thoại xuống.

Từ lúc đặt chân sang bên kia, thế giới này đã lạ. Nhưng cho đến khoảnh khắc đó, phần lớn sự lạ vẫn là cảnh vật: đá, rêu, cây, bầu trời. Những thứ đứng yên.

Bây giờ nó có chuyển động chủ động.

Có sinh vật.

Nhỏ thôi. Không nguy hiểm. Nhưng đủ để thay đổi cảm giác về cả khu rừng.

Nếu có thứ dài ba centimet, có thể có thứ dài ba mươi centimet. Ba mét. Hoặc hơn.

Nhã nhìn quanh rừng, chậm hơn trước.

Cậu men theo dòng nước thêm một đoạn ngắn.

Không quá xa. Cậu vẫn còn thấy một trong các mốc băng keo khi quay đầu, dù rất mờ. Đó là giới hạn hôm nay. Nếu mất mốc, cậu quay về.

Dọc bờ nước, cậu thấy thêm vài sinh vật nhỏ. Một loại tròn như hạt đậu, màu xanh xám, lăn chậm trên rêu rồi co cứng khi bóng cậu phủ lên. Một loại dẹt, gần như trong suốt, bám dưới mặt phiến đỏ. Khi gió làm phiến rung, chúng ép sát người xuống bề mặt, biến mất vào màu đỏ.

Cậu không lấy mẫu động vật. Không chạm. Không đuổi theo.

Cậu chỉ quay video, ghi âm, ghi chú.

Sau khoảng một giờ bên kia, cậu ngồi lên một tảng đá phẳng bên dòng nước để nghỉ. Lưng áo đã ẩm mồ hôi. Vai mỏi vì balo. Hai đầu gối nhức âm ỉ.

Trọng lực cao hơn biến mọi động tác nhỏ thành bài tập. Đi bộ, cúi xuống, đứng lên, giữ thăng bằng trên đá — tất cả đều tốn sức hơn.

Cậu uống nước mang theo, ăn nửa thanh protein bar. Không ngon, nhưng cần thiết.

"Nếu muốn đi xa hơn, phải tập thể lực thật. Không phải ghi cho vui."

Cậu nói, rồi ghi câu đó vào sổ.

Âm thanh lạ xuất hiện khi cậu chuẩn bị quay về.

Ban đầu, Nhã tưởng đó là tiếng gió qua các phiến đỏ. Nhưng không đúng. Lớp âm thanh này thấp hơn, có nhịp hơn, đến từ sâu hơn trong rừng, phía bên kia dòng nước.

Ba nhịp ngắn.

Dừng.

Hai nhịp dài.

Cậu đứng im.

Gió vẫn thổi. Phiến đỏ vẫn lách tách. Dòng nước vẫn chảy chậm qua đá. Nhưng chuỗi âm kia nằm dưới tất cả, mờ nhưng rõ cấu trúc.

Nhã rút điện thoại, bật ghi âm.

Âm thanh lặp lại một lần nữa.

Ba ngắn. Dừng. Hai dài.

Rồi im.

Cậu nhìn về hướng đó. Rừng bên kia dòng nước dày hơn, ánh sáng tối hơn, thân cây mọc gần nhau hơn. Không thấy chuyển động lớn. Không thấy sinh vật nào.

Tò mò kéo cậu về phía trước gần như bằng lực vật lý.

Cậu chỉ cần qua dòng nước. Đi thêm một đoạn. Xem đó là gì.

Cậu nhìn đồng hồ. Nhìn mốc băng keo mờ phía sau. Nhìn dòng nước đục trước mặt.

Rồi cậu lùi lại.

"Không phải hôm nay."

Cậu nói nhỏ.

Lần này cậu nghe lời chính mình.

Đường về dài hơn lúc đi.

Không phải vì khoảng cách thay đổi, mà vì sau âm thanh kia, rừng không còn im như trước. Mỗi tiếng phiến đỏ gõ vào nhau đều khiến cậu chú ý. Mỗi thân cây nghiêng đều có thể che thứ gì đó phía sau. Những sinh vật nhỏ trên vỏ cây vẫn bò chậm như cũ, nhưng cậu không còn nhìn chúng bằng cùng một cảm giác.

Nhã đi theo mốc băng keo, kiểm tra từng điểm. Cây số 3. Tảng đá phẳng. Mốc cây đầu tiên. Mép rừng. Miệng hang.

Khi nhìn thấy khe tối trên vách đá, cậu mới nhận ra mình đã giữ hơi thở quá nông suốt đoạn đường về.

Cậu vào hang, bật đèn pin, đi qua lối đá về khoang chính.

Tờ băng keo đánh dấu vẫn còn.

Cậu chạm mặt A.

Căn hộ hiện ra lúc 09:02 sáng theo đồng hồ Trái Đất.

Nhã đứng giữa phòng, balo trên vai, giày dính bụi xanh lam, áo ẩm mồ hôi. Cậu đã rời đi chưa đến hai tiếng theo giờ Sài Gòn. Nhưng bên kia, cậu đã trải qua gần một ngày khảo sát.

Cậu tháo balo, đặt từng món lên bàn như kiểm kê sau thí nghiệm.

Mẫu rêu. Mẫu nước. Video sinh vật vàng cam. Ghi âm tiếng rừng. Bản đồ mở rộng. Ghi chú về phiến đỏ phản ứng ánh sáng. Ghi chú về dòng nước. Và đoạn âm thanh mới.

Cậu mở file ghi âm trên điện thoại.

Đầu tiên chỉ có tiếng gió và tiếng phiến đỏ. Cậu kéo tới đoạn gần cuối, tăng âm lượng.

Có nhiễu. Rất nhiều nhiễu.

Rồi nó hiện ra.

Ba nhịp ngắn. Một khoảng dừng. Hai nhịp dài.

Nhã nghe lại bốn lần.

Không giống tiếng động ngẫu nhiên.

Cũng chưa đủ để gọi là tiếng nói.

Cậu cắt đoạn đó ra, lưu thành file riêng: pattern_01.

Tên file nhìn rất bình thường trên màn hình máy tính. Như một đoạn log. Như dữ liệu test firmware. Nhưng cậu biết nó không bình thường.

Cậu ghi vào sổ:

"pattern_01 — phát hiện trong rừng, phía bên kia dòng nước, hướng sâu hơn khỏi hang. Chưa điều tra. Không rõ nguồn."

Sau một lúc, cậu viết thêm:

"Không đi theo âm thanh khi chỉ có một mình và chưa chuẩn bị thêm."

Cậu nhìn dòng đó.

Rồi viết thêm ngay dưới:

"Nhưng cần quay lại."

Phần còn lại của ngày Thứ Bảy, Nhã không sang nữa.

Cậu định nghỉ. Ít nhất là định như vậy. Nhưng nghỉ không có nghĩa là ngừng làm việc.

Cậu chuyển video từ điện thoại sang laptop, sắp file theo thư mục: survey_01, samples, audio, maps. Cậu phóng to từng đoạn sinh vật vàng cam, pause ở những frame rõ nhất, chụp lại. Cậu mở bản ghi âm, nhìn waveform của pattern_01. Cậu vẽ lại bản đồ sạch hơn trên giấy A4, đánh dấu dòng nước bằng bút xanh, khu rừng dày hơn bằng bút đỏ, miệng hang bằng một vòng tròn đen.

Đến trưa, cậu mới nhớ mình chưa ăn.

Cơm nguội, trứng chiên. Ăn ở bàn bếp, mắt vẫn nhìn về phía laptop.

Ngoài cửa sổ, thành phố sáng và ồn. Người ta đi chợ, đi cà phê, đưa con đi học thêm, chạy xe dưới trời nắng. Cách đó không xa, ở một nơi không thể đo bằng kilomet, có một khu rừng tím đang phát ra những chuỗi âm thanh có nhịp.

Nhã ăn xong, rửa bát, quay lại bàn.

Cậu mở sổ, viết một trang mới:

"Câu hỏi sau khảo sát 01"

Bên dưới, cậu liệt kê:

"1. Dòng nước có thành phần gì?"

"2. Rêu xanh lam có vai trò gì trong hệ sinh thái quanh hang?"

"3. Phiến đỏ phản ứng với ánh sáng theo chu kỳ nào?"

"4. Sinh vật vàng cam ăn gì? Có nguy hiểm không?"

"5. pattern_01 là âm thanh tự nhiên, sinh vật, hay tín hiệu?"

"6. Có nên đi theo hướng pattern_01 không? Nếu có, cần chuẩn bị gì?"

Cậu gạch dưới câu cuối.

Đây mới là câu hỏi thật.

Tối đó, cơ thể cậu bắt đầu đòi nợ.

Lưng dưới đau âm ỉ. Bắp chân căng. Vai cứng vì balo. Cậu thử squat mười cái theo checklist hôm trước, đến cái thứ bảy thì phải dừng vì đầu gối phản đối.

"Tệ thật."

Cậu ngồi xuống mép giường, vừa thở vừa cười nhạt.

Một kỹ sư phần cứng ở Bình Thạnh, thể lực văn phòng, đang tự chuẩn bị đi khảo sát một thế giới trọng lực cao hơn Trái Đất. Nếu viết thành proposal nghiên cứu, chắc chắn phần risk assessment sẽ bị đánh rớt ngay.

Nhưng cậu không có hội đồng nào để xin phép.

Cũng không có ai để giao việc này cho.

Cậu mở lại file âm thanh pattern_01 lần nữa trước khi ngủ.

Ba nhịp ngắn. Dừng. Hai nhịp dài.

Càng nghe, cậu càng thấy nó không giống gió.

"Ngày mai không đi xa," cậu nói.

Nhưng chính cậu cũng không tin lắm.

Đêm đó, Nhã ngủ không sâu.

Trong mơ, cậu đứng bên dòng nước đục, nhìn các phiến đỏ nghiêng về phía bầu trời vàng. Từ sâu trong rừng, âm thanh kia lặp lại. Ba ngắn. Hai dài.

Khi tỉnh dậy giữa đêm, căn hộ tối om, máy lạnh kêu đều đều. Cậu nằm yên vài phút để nhớ mình đang ở đâu.

Thành phố Hồ Chí Minh.

Trái Đất.

Phòng của cậu.

Nhưng trong đầu vẫn còn rừng.

Và câu hỏi phía bên kia dòng nước.