Chương 1: Người Lạ Trên Bãi Cát

Bảo tỉnh lại vì lạnh.

Cát dính đầy một bên má. Nước biển liếm vào gót chân anh, rút ra, rồi lại liếm vào. Anh nằm im một lúc, cố nhớ mình đang ở đâu. Cái cuối cùng anh nhớ là căn phòng tối, chồng bài kiểm tra sử chấm dở, ngọn đèn bàn chớp chớp. Sau đó là một khoảng trống.

Anh chống tay ngồi dậy. Trời chưa sáng hẳn, một dải màu xám đục nằm sát đường chân trời. Gió mang theo mùi tanh mặn rất nặng. Anh nhìn quanh. Không có đường nhựa, không có cột điện, không có một ánh đèn nào. Chỉ có bãi cát dài, vài chiếc thuyền thúng úp sấp, và xa xa là rặng cây đen sì.

Quần áo trên người anh vẫn là bộ anh mặc hôm đó, áo sơ mi, quần tây, ướt sũng. Anh sờ túi. Chiếc điện thoại không còn. Chiếc ví cũng không. Chỉ còn cây bút bi nằm lạc trong túi áo, nắp đã gãy mất một nửa.

— Này, ông kia.

Bảo giật mình quay lại. Một người đàn ông đang đứng cách anh chừng chục bước, quần xắn tận đầu gối, vai vắt một cuộn lưới. Da ông ta đen sạm, hai bàn chân to bè dính đầy bùn. Ông ta nhìn bộ quần áo của Bảo, nhìn rất lâu, như nhìn một con cá lạ vừa dạt vào bờ.

— Ông ở đâu trôi tới vậy? Đắm thuyền hả?

Giọng ông ta nặng, nhưng Bảo hiểu được. Anh mở miệng định trả lời, rồi nhận ra mình chưa nghĩ ra câu nào cho ra hồn.

— Tôi... chắc vậy, — anh nói. — Tôi không nhớ rõ.

Người đàn ông đặt cuộn lưới xuống cát, bước lại gần, đưa cho anh một ống tre. Bảo uống một ngụm. Là nước ngọt, có vị khói. Anh uống hết nửa ống mới dừng.

— Tôi tên Ba, — người kia nói. — Ở cái xóm dưới kia. Ông đi được không?

Căn chòi của Ba nằm sát mép rừng dương, vách đan bằng tre, mái lợp lá. Bên trong chỉ có một cái giường tre, một cái bếp ba ông táo bằng đá, và một xâu cá khô treo trên xà. Ba nướng cho anh hai con cá, không nói gì. Bảo ăn ngấu nghiến. Đến khi bụng bớt cồn cào, anh mới dám hỏi điều anh sợ nhất.

— Anh Ba, nay là năm nào vậy?

Ba ngẩng lên nhìn anh như nhìn một người mất trí.

— Năm Kiến An thứ hai mươi lăm. Quan trên huyện mới dán cáo thị hồi tháng trước.

Bảo ngồi im. Kiến An thứ hai mươi lăm. Anh đếm trong đầu, rất chậm, như đếm một phép tính học trò hay làm sai. Kiến An năm đầu là năm 196. Cộng hai mươi bốn. Năm 220.

Anh dạy sử mười lăm năm. Anh biết năm 220 là năm gì. Tào Tháo mất vào tháng Giêng năm này. Đến cuối năm, con trai ông ta sẽ bắt vua Hán nhường ngôi. Nhà Hán, bốn trăm năm, sẽ chấm dứt. Ở đâu đó phía Bắc, những chuyện ấy đang xảy ra, hoặc sắp xảy ra. Còn anh đang ngồi trong một cái chòi tre ở Giao Châu, ăn cá nướng với một người đánh cá không biết chữ.

— Ông sao vậy? — Ba hỏi. — Mặt xanh như tàu lá.

— Không có gì. Tôi chỉ nghĩ... chuyện lớn sắp tới rồi.

— Chuyện lớn gì?

— Nhà Hán sắp mất.

Ba im một lúc. Rồi ông nhún vai, đưa tay gỡ xương cá.

— Nhà Hán mất hay còn thì cũng vậy thôi. Quan nào lên cũng đòi thuế.

Bảo nhìn ông. Câu nói ấy không có giọng chua chát. Nó giống như lời của một người đã nói câu ấy cả đời, đến mức không còn thấy nặng nữa.

Buổi trưa, hai người lính tới.

Bảo nghe tiếng chân họ trước khi thấy họ. Hai người mặc áo vải nâu, đeo dao bên hông, một người cầm cây thương cán ngắn. Họ không gõ cửa, cũng không chào. Người cầm thương đá thẳng vào cái giỏ cá đặt trước chòi.

— Thuế cá kỳ này. Đâu?

— Bẩm quan, tuần trước tôi nộp rồi, — Ba nói.

— Tuần trước là thuế tuần trước. Hôm nay là thuế bến. Mỗi thuyền hai phần mười.

Bảo định đứng dậy. Ba đặt tay lên vai anh, rất nhẹ, nhưng anh khựng lại. Ba không nhìn anh. Ông cúi xuống, lấy cái giỏ cá, đổ gần nửa xuống chiếc thúng mà lính đem theo. Cá còn nhảy tanh tách. Người lính kia đếm bằng mắt, hất cằm bảo đổ thêm. Ba đổ thêm.

Khi hai người đi, Ba đứng trước cửa chòi, nhìn theo cho tới khi họ khuất sau rặng dương. Rồi ông quay sang phía biển. Ông nhìn ra xa, rất lâu, cái nhìn của một người không có ý định tìm gì cả, chỉ đang nhìn.

— Hai phần mười, — Bảo nói khẽ. — Mà họ lấy gần một nửa.

— Biết vậy. — Ba đáp. — Nhưng ông bắt lính lại, ông cãi, họ chém ông trước. Hồi cha tôi còn sống, ông cãi một lần. Sau đó nhà tôi mất cái thuyền.

— Cha anh đâu?

— Chết biển. Năm tôi mười ba tuổi.

Ba nói nhẹ tênh, rồi quay vô chòi, bắt đầu vá lưới. Bảo ngồi nhìn hai bàn tay ông. Những ngón tay to, chai sạn, đầy sẹo nhỏ do dây lưới cứa. Bàn tay ấy khéo đến lạ khi kéo từng mắt lưới.

Chiều xuống, Bảo ra đứng ngoài bãi. Hoàng hôn đỏ quạch. Những chiếc thuyền thúng lần lượt kéo vào, người trên thuyền lặng lẽ đổ cá ra cát, lặng lẽ phân phần cho vợ con. Bảo nhìn họ, nhìn thật kỹ. Anh đã đọc cả trăm trang sử về thời này. Sách chép chuyện của Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền. Chưa có trang nào chép chuyện những người như Ba.

Ba đi lại đứng cạnh anh. Ông lại nhìn ra biển.

— Anh hay nhìn biển lắm, — Bảo nói.

— Quen. Hồi nhỏ cha dạy. Nhìn màu nước, nhìn chim, biết hôm nay ra khơi được hay không.

— Anh có bao giờ nghĩ đi xa hơn cái bãi này không?

Ba bật cười, tiếng cười khàn.

— Biển to lắm. Nhưng thuyền thúng nhỏ. Đi xa thì chết.

— Nếu có thuyền lớn hơn thì sao?

Ba quay sang nhìn anh, lần đầu tiên nhìn thẳng. Bảo thấy trong mắt ông một thứ gì đó, không hẳn là hy vọng, chỉ là sự tò mò của người chưa từng được hỏi một câu như vậy.

— Ông nói chuyện lạ lắm, — Ba nói. — Ông tên gì, ông chưa nói.

Bảo mở miệng. Cái tên Lương Bảo đã nằm sẵn trên môi. Nhưng anh nhớ ra một điều: anh đang đứng ở nơi mà cái tên ấy không có nghĩa gì. Không có ai biết anh là ai. Người đàn ông anh từng là, với chồng bài kiểm tra và cái lớp học nhỏ, đã ở lại một nơi rất xa, rất lâu sau này.

— Lương Bảo là tên của người đã mất, — anh nói. — Nếu anh muốn, cứ gọi tôi là Thiên.

— Thiên? Trời hả? Tên gì lớn dữ vậy.

— Phải lớn thì mới đi xa được.

Ba lại cười, lần này ngắn hơn. Ông quay đi, nhìn ra biển một lần nữa. Gió đã nổi, mặt nước sẫm lại. Ở phía chân trời, một vệt sáng cuối cùng đang tắt.

Thiên đứng đó, chân cắm trong cát ẩm. Anh biết sẽ không có ai đến đón anh về. Nhưng anh cũng biết một điều khác, điều mà chỉ mình anh trong cả vùng biển này biết: bốn trăm năm đang sắp sụp đổ, và những người đứng trên đống đổ nát ấy, anh đã đọc hết tên của họ.

Còn những người như Ba thì chưa ai đọc.

Anh bắt đầu nghĩ, rất chậm, rằng có lẽ đó là chỗ để anh bắt đầu.