Chương 5: Dạ Chiến
Huyền Sử Đại Việt
Mục lục
5 chươngCuộn, vuốt hoặc dùng hai nút để xem thêm Đã tải 5/5 chương
Đất này biết đói. Người già trong làng vẫn nói thế, và lính già trên lũy nói lại y như vậy: ai chết trên đất Nam thì phần hồn bị đất thu về, nuôi sông nuôi núi, không có thiên đường hay địa ngục nào của phương Bắc chen vào được. Chiều sau trận, đất trước lũy Nguyễn no tới mức không hút máu nữa; máu đọng thành vũng trong những vết chân ngựa, đen lại dưới nắng tàn.
Lệnh từ mặt lũy Nguyễn truyền xuống, ngắn như tiếng roi: sứ quân Nguyễn Siêu cần đầu giặc. Không ai nói cần để làm gì. Quân Đinh đã chiếm quãng lũy phía tây, chỗ lũy sạt hôm trận; hai bức rào dựng vội, rào Nguyễn và rào Đinh, nhìn nhau qua khoảng đất trống đầy xác, xa hơn tầm nỏ một chút, gần đủ để đêm xuống nghe tiếng kẻ hấp hối bên kia rên. Trần Mục ngồi bệt dưới chân rào Nguyễn cùng toán Lý Sẹo, tay còn run vì mệt, mồ hôi khô thành muối trên cổ.
Gần tối, Nguyễn Hựu cho đọc tên, gom một toán lính đánh đêm từ khắp các toán, giao cho con trai sứ quân là Nguyễn Triệu cầm đầu. Lệnh của Nguyễn Hựu chỉ có một câu: bên Đinh còn để xác ngoài rào, đầu còn trên cổ. Người bị gọi bước ra, không ai hăng hái: Hoàng Cận, thợ tre, vai còn vác bó chông vót dở; Đào Nhẫn, tay bắt rắn, thắt lưng lủng lẳng hai cái hũ đậy lá chuối; mấy thằng lính quen bò đêm từ các toán khác. Tên Trần Mục được đọc gần chót, kèm một câu của người đọc tên: thằng ấy nhỏ người, bò được. Hắn bị xếp vào nhóm của Vi Sùng. Vi Sùng câm từ thuở nhỏ, bàn tay trái cụt hai ngón; chính hắn nghĩ ra lối ra hiệu cho cả đội. Người câm buộc vào cổ tay từng người một sợi dây gai nối thành chuỗi, rồi dạy ba cái giật: một là dừng, hai là nằm, ba là đi. Rồi hắn chỉ vào miệng mình, chỉ vào sợi dây, lắc đầu thật chậm trước mặt từng người: đêm nay không đứa nào được mở miệng.
Dương Khổng, thân binh già của Nguyễn Hựu, đi dọc hàng lính tới chỗ Lão Cò đang ngồi mài dao. Dương Khổng gọi lão bằng một cái tên mà lính trẻ chưa ai nghe bao giờ, cái tên của một đạo quân đã tan từ lâu. Lão Cò không ngẩng lên.
— Già rồi. Đi mà gọi đứa khác.
— Tôi biết lão già. — Dương Khổng nhìn vành tai còn quấn vải của lão. — Thám báo vừa về. Thằng cầm nỏ bắn rách tai lão hôm trước, nó dựng lều ngủ bên quãng tây.
Hắn nói xong thì quay đi, không đợi trả lời. Lão Cò ngồi im một lúc. Ngón tay lão đưa lên sờ lớp vải băng đã ngả màu máu cũ, rồi lão cắm con dao xuống đất, đứng dậy, nhìn quanh, dừng lại ở Trần Mục.
— Mày. Theo tao.
Trần Mục nhìn sang Lý Sẹo. Gã thập trưởng chỉ nhìn hai người đi, không cản, cũng không nói gì.
Họ đi men theo bờ hào nước đục. Lão Cò đi trước, không quay lại.
— Bụng mày còn rỉ máu không?
— Còn ít.
— Đêm nay mày bò sau cùng. Ngã thì tự bò về, không ai quay lại kéo mày đâu. — Lão vốc một nắm bùn dưới chân hào, trát lên mặt hắn, chà mạnh tới tận chân tóc. — Người sống có mùi. Bùn che được. Ngậm cái này.
Lão nhét vào miệng hắn một chiếc tăm tre. Trần Mục ngậm, thấy hơi thở tự nhiên chậm lại.
— Cắn vào thì không thở dốc. Thở dốc là chết. Cái gì trên người kêu được thì buộc chặt, dây lưng, túi áo, cả cái gậy của mày nữa.
— Đâm vào đâu, lão?
Lão Cò dừng lại, lần đầu nhìn thẳng vào hắn.
— Nách với bẹn. Giáp không che chỗ ấy, mà bị đâm vào đấy thì không kêu được lâu. — Lão quay đi. — Trong đội chỉ nói bằng dây của Vi Sùng. Ngoài kia đứa nào cất tiếng, dù là giọng quen, cũng là địch. — Lão đưa tay sờ lên vành tai. — Còn thằng cầm nỏ thì để mai. Đêm nay bên ấy cũng thức như mình.
Trần Mục gật đầu, siết lại dây lưng cho khỏi kêu. Hắn nhớ Hòa, thằng bạn cùng làng, hôm mới vào lính đã run run hỏi hắn có sợ không. Hồi ấy hắn không trả lời. Bây giờ, với lớp bùn khô dần trên mặt, hắn vẫn chưa biết trả lời thế nào.
---
Canh hai đêm ấy, trời không trăng. Trần Mục nằm sát chân lũy Nguyễn, tay phải siết cái bao vải còn rỗng, xương sườn bên phải nhói lên mỗi lần hít sâu. Hắn không cử động, chỉ nghe.
Nguyễn Triệu bò ra trước tiên, dẫn đầu cả toán; các nhóm nối đuôi theo sau, mỗi nhóm một chuỗi dây. Sợi dây của Vi Sùng giật ba cái. Từng người lính đánh đêm của Nguyễn Hựu bắt đầu bò qua mép hào. Không ai đứng dậy. Họ bò sát đất, bụng dán bùn, hai khuỷu tay chống ra hai bên như những con thằn lằn đang rình mồi. Trần Mục bò sau cùng, mắt bám vào gót chân trần của Lão Cò ngay phía trước. Vảy vết thương ở bụng kéo căng theo mỗi lần nhích người, nóng rát như ai áp than vào. Vị máu cũ còn đọng ở cuống họng, hắn nuốt xuống.
Sậy gãy rạp dưới bụng họ. Mùi xác và mùi bùn quyện vào nhau, dày tới mức hắn tưởng ngửi bằng cả da thịt. Ánh đuốc trên mặt lũy Nguyễn chỉ soi được một quãng ngắn rồi chìm vào bóng tối.
Bỗng từ giữa đống xác phía trước có tiếng gọi.
— Anh Triệu ơi… Triệu ơi… em đây… em còn sống…
Giọng khàn đặc, gấp gáp, gọi đúng tên Nguyễn Triệu, con trai sứ quân, đúng thổ âm lính Nguyễn, giọng một thằng trai trẻ đang hấp hối, thật tới mức da gáy Trần Mục gai lên. Hắn cứng người, nhớ câu Lão Cò vừa dặn: ngoài kia đứa nào cất tiếng, dù là giọng quen, cũng là địch. Hắn hạ thấp lưng thêm, tay trái nắm chặt cây gậy tre buộc bên hông.
Nhưng không phải ai cũng đã nghe câu ấy. Một thân binh bên Nguyễn ở nhóm bò song song, nghe gọi đúng tên người cầm đầu, bò vội về phía tiếng gọi, áo rách bợt, mặt xây xước vì gai sậy. Gã quỳ xuống giữa đám xác, cúi tìm người đang kêu, tay run run lật một cái xác nằm úp.
Tiếng gọi tắt ngay. Cái xác nằm úp bỗng chồm dậy, một lưỡi dao lóe lên dưới cằm thân binh kia. Một tiếng ọc ngắn, rồi tiếng một thân người đổ xuống bùn. Kẻ vừa kêu cứu lăn vào bóng tối, mất hút giữa đám xác.
Sợi dây ở cổ tay Trần Mục giật hai cái: nằm. Cả chuỗi dán bụng xuống bùn. Phía trước, Nguyễn Triệu đã nhổm nửa người lên, dao rút khỏi vỏ, mắt dán vào chỗ người của mình vừa đổ xuống; Vi Sùng giật mạnh sợi dây chung, hai cái, rồi hai cái nữa, và Triệu nằm xuống lại, hai vai rung lên. Không ai đuổi theo bóng tối. Đuổi là phải đứng dậy, mà đứng dậy giữa bãi xác này là chết. Dương Khổng trườn tới chỗ người thân binh, sờ cổ người ấy, gỡ con dao ở thắt lưng xác giắt vào người mình, rồi lật cái xác nằm ngửa cho mặt khỏi úp bùn. Chỉ có thế. Lúc này không ai làm được gì hơn cho người đã nằm xuống.
Vi Sùng giật ba cái. Đội bò tiếp, vòng xa khỏi đám xác có tiếng gọi, men theo một rãnh nước cạn hướng về phía rào Đinh. Thứ họ đi tìm nằm ở cuối rãnh ấy. Bò được chừng trăm sải, tới khi đuốc trên rào Đinh đã gần đến mức Trần Mục thấy cả những đầu cọc tre vót nhọn, đội mới dừng. Mùi tới trước cả mắt: một mùi ngọt lợm, tanh và thối, đặc quánh trong hơi sương. Trước mặt, trên bãi cỏ rạp ngay ngoài tầm đuốc, là một cái hố nông đào dở, đất xới còn đen ướt, một đầu đã lấp, gò đất thấp lổn nhổn những cái gì lồi lên dưới lớp đất mỏng. Bên mép hố, xác lính Đinh nằm thành một hàng dài, mặt úp xuống đất, cổ chân người này buộc vào cổ chân người kia bằng dây mây.
Trần Mục hiểu ra: chiều nay bên Đinh đã lùa người ra kéo xác quân mình về, xâu thành chuỗi cho dễ lôi một lượt, đem ra ngoài rào mà vùi cho nhanh, sợ để lâu xác rữa sinh dịch trong trại. Trời tối trước khi chôn xong, số còn lại đành nằm chờ sáng.
Giữa hàng xác ấy, ở mép vùng sáng tối, một tên lính Đinh bị để lại ngồi xổm canh cho chó hoang khỏi tha xác, ôm giáo, lưng quay về phía bãi sậy, áo vải mỏng, vai co lại vì lạnh, mũi rúc vào cổ áo cho đỡ mùi. Dương Khổng trườn tới sau lưng tên lính ấy, êm như rắn nước, tay cầm cuộn dây thừng đã tẩm mỡ cho khỏi cọ ra tiếng.
Dương Khổng vòng dây qua cổ kẻ đó, siết một nhát dứt khoát. Không có tiếng la. Tên lính ngã ngửa ra sau, giãy, hai chân đạp bùn thành những vệt đen dài. Trần Mục bò vội tới, nằm đè lên hai cẳng chân đang đạp, ghìm chúng xuống bùn, xương sườn nhói lên dưới sức giãy. Hai chân yếu dần, rồi bất động. Dương Khổng buông dây, thở hắt ra một hơi ngắn.
Hắn rút dao, cứa một vòng quanh cổ, nhấc cái đầu lên rồi dúi vào tay Trần Mục.
— Vác về.
Rồi cả đội tản ra dọc hàng xác. Không ai nói, không ai đứng dậy. Mỗi người bò tới một cái xác, lật nó lên một nửa, cắt, rồi bò sang cái khác; dây mây buộc cổ chân làm cả hàng xác giật lên từng chặp mỗi lần có người kéo. Trần Mục không cắt. Hắn bò theo sau, giữ miệng bao cho người ta bỏ vào, một cái, hai cái, bốn cái, tới khi sợi dây buộc bao siết hằn vào thắt lưng.
Cái bao nặng hơn hắn tưởng. Chỉ cái đầu tên lính canh còn ấm; những cái kia đã lạnh từ chiều. Trần Mục buộc miệng bao vào thắt lưng, rồi bò theo đội quay về, ngược lại rãnh nước cạn lúc nãy, hướng về đuốc trên lũy Nguyễn, ép sườn phải sát xuống bùn cho đỡ đau. Đáy bao thấm dần, rỉ từng giọt xuống bùn sau gót hắn, và hắn không biết làm sao cho nó thôi rỉ. Ở những quãng khác dọc hai bức rào cũng vọng lại tiếng người đổ xuống, khe khẽ, đứt quãng: đêm nay không chỉ một toán bò ra bãi, mà nhiều toán, của cả hai bên.
Được nửa đường về, khi rào Đinh đã lùi lại sau lưng mà đuốc lũy Nguyễn vẫn còn xa, sợi dây ở cổ tay giật một cái. Dừng. Cả chuỗi người nằm im giữa bãi xác. Trần Mục áp má xuống bùn, nhìn qua kẽ những cánh tay chết chĩa lên trời. Phía trước, chếch về bên trái, có những cái bóng cũng đang bò, sát đất, bụng dán bùn như họ, nhưng bò ngược chiều, về phía rào Đinh. Mỗi cái bóng kéo theo sau một cái bao, và bao của họ không rỗng: nó trĩu xuống, cạ trên bùn thành một tiếng sột soạt nặng. Tiếng ấy tắt cùng một lúc với tiếng bò của đội. Bên kia cũng đã nghe thấy họ.
Hai đám người nằm cách nhau chừng hai chục bước, giữa những cái xác của trận chiều, ngoài tầm đuốc của cả hai bức rào. Không bên nào hô được. Một tiếng hô lúc này là cả hai bức rào cùng nhả tên xuống bãi, không cần biết trúng ai.
Nguyễn Triệu nằm đầu chuỗi. Trần Mục không thấy mặt hắn, chỉ thấy sợi dây phía trước căng lên rồi chùng xuống, căng lên rồi chùng xuống: con trai sứ quân đang nhích tới, kéo cả chuỗi theo, còn Vi Sùng thì giật lại. Hai cái giật: nằm. Sợi dây căng thêm một lần nữa, rồi chùng hẳn. Triệu đã cắt dây ở cổ tay mình. Hắn trườn đi một mình, và ba bốn người nhóm đầu cắt dây trườn theo hắn.
Những gì xảy ra sau đó Trần Mục chỉ thấy từng mảnh. Hai đám người gặp nhau giữa đám xác mà không ai đứng dậy. Họ đánh nhau nằm, quỳ, lăn trong bùn như chó cắn nhau dưới gầm sàn, không ai có chỗ mà vung giáo, chỉ có dao ngắn, nắm tay, răng và bùn. Một lính Nguyễn đè được một tên Đinh xuống vũng nước đọng trong vết chân ngựa, ấn mặt nó xuống thứ nước lẫn máu ấy, ấn mãi, cho tới khi hai chân tên kia đạp tung bùn rồi thôi. Cách đó mấy bước, một lính Nguyễn khác ôm bụng gục xuống, không một tiếng, chỉ có hơi thở rít qua kẽ răng rồi tắt. Nguyễn Triệu ôm vật một tên Đinh to con, hai người lăn qua một cái xác rồi lăn lại. Trần Mục thấy lưỡi dao của Triệu lên xuống ba lần, ngắn và vụng như tay người chưa quen việc, nhưng tới lần thứ ba thì tên Đinh to con buông tay.
Nhóm của Vi Sùng không xông lên. Hắn nằm yên, bàn tay trái cụt hai ngón giữ đầu sợi dây chung, và đợi. Bên Đinh có ba tên đã nhổm lên khỏi mặt bùn, quỳ một gối, ngóng về phía tiếng vật lộn để tìm chỗ đâm. Người câm giật ba cái. Cả chuỗi trườn tới cùng một lúc, không ai nhanh hơn ai, như một con rắn dài, và đâm từ dưới thấp lên ba tấm lưng đang quỳ, chỗ chúng không nhìn xuống. Lão Cò đâm vào nách. Người bên cạnh lão đâm vào bẹn. Ba tên đổ sấp xuống, không kêu được lâu. Trần Mục bị sợi dây kéo theo, tay cầm gậy mà không đâm trúng ai.
Nguyễn Triệu vẫn vật lộn phía trước. Trong nhóm Vi Sùng không ai nhúc nhích. Nhưng hai người nhóm đầu, đã cắt dây theo Triệu, không còn sợi dây nào ghìm họ lại. Lạc mất Triệu giữa bóng tối và bùn, họ nhổm dậy ngóng tìm hắn, đúng như ba tên Đinh vừa nãy, và kẻ nằm chờ trong bùn đâm lên. Trần Mục nghe hai tiếng ọc ngắn, rồi thôi.
Kẻ dẫn đầu bên kia không đánh cùng đám đông. Trần Mục để ý tới kẻ ấy chỉ vì đó là người duy nhất không vội. Kẻ áo đen đi giữa cuộc vật lộn bằng hai đầu gối và một bàn tay, tay kia cầm một vật nhỏ, lóe trắng mỗi khi bắt chút ánh đuốc xa; dừng cạnh ai là người ấy thôi cựa. Một đường ngang cổ, rồi kẻ áo đen nhích sang người khác, đều tay như người gặt lúa. Dương Khổng trườn theo sau lưng kẻ áo đen, cuộn dây tẩm mỡ trong tay, êm như lúc giết tên lính gác. Hắn vòng dây qua cổ kẻ ấy, siết. Kẻ áo đen không giãy. Trần Mục chỉ thấy bàn tay cầm vật lóe trắng luồn lên cổ, rồi kẻ ấy gập người xuống, kéo Dương Khổng chúi qua vai. Dây đứt. Một vệt trắng lia ngược dọc cẳng tay người thân binh già. Hắn không kêu, lăn đi, ôm cánh tay vào bụng, máu chảy qua kẽ ngón; lúc hắn ngóc lên được thì kẻ áo đen đã ở ngoài tầm với, một tay sờ lên cổ, rồi mất vào bóng tối.
Trần Mục nằm cuối chuỗi, cái bao đẫm máu dưới đùi. Hắn không thấy kẻ thứ hai tới. Hắn chỉ ngửi thấy: một mùi người, mùi mồ hôi và mỡ cá, ở rất gần, ngay sau gót chân. Có kẻ đang nằm trên đúng vệt máu cái bao để lại, mũi sát bùn, hít từng hơi ngắn như chó săn, lần theo vệt ấy về phía hắn. Trần Mục cắn chặt chiếc tăm tre. Hơi thở hắn chậm lại, chậm nữa. Hắn không quay đầu. Tay hắn tìm sợi dây nối cổ tay mình với cổ tay Lão Cò, giật một cái. Dừng.
Sợi dây phía trước chùng xuống. Lão Cò đã biết. Lão không quay lại. Lão nằm im, kẻ sau lưng Trần Mục cũng nằm im, như cả hai đang nghe xem đứa nào thở trước. Lâu tới mức bùn lạnh thấm qua lớp áo vào tận vết thương ở bụng hắn. Rồi một bàn tay chạm vào gót chân hắn, nhẹ như lá rơi, lần lên bắp chân, tìm cái bao.
Lão Cò trườn ngược về, nhanh tới mức Trần Mục chỉ thấy bùn bắn vào mặt. Lão đâm vào nách. Kẻ kia đã nghiêng người trước nửa nhịp, như nghe được ý lão trong tiếng bùn, nên lưỡi dao chỉ xé dọc sườn kẻ ấy. Kẻ đọc dấu không kêu. Một gót chân đạp thẳng vào mặt Lão Cò; kẻ ấy lăn hai vòng qua đám xác rồi trườn đi, không chạy, không đứng dậy, để lại sau mình một vệt đen dài trên bùn. Lão không đuổi, chỉ nằm sấp, nhổ ra một búng máu lẫn bùn, mắt nhìn theo vệt đen ấy cho tới khi nó lẫn vào bóng tối.
Bên Đinh rút trước. Trần Mục không nghe hiệu lệnh nào, chỉ thấy những cái bóng còn sống cùng thôi đánh một lúc, nhích lùi về phía rào Đinh, kéo theo những cái bao trĩu nặng của chúng. Không ai đuổi. Vi Sùng giật ba cái. Đội nhặt người của mình mà về: hai người không bò được nữa thì có người nắm cổ áo kéo đi, hai người đã nằm yên thì để lại, chỉ kịp gỡ lấy dao. Nguyễn Triệu bò về sau cùng nhóm đầu, tay vẫn nắm tóc một cái đầu, mẩu dây đứt lủng lẳng ở cổ tay. Dương Khổng bò cạnh hắn bằng một tay. Qua mép hào, Trần Mục thấy Vi Sùng dừng lại, cầm lấy cổ tay Triệu, buộc mẩu dây đứt vào chuỗi, siết một nút thật chặt, không nhìn mặt con trai sứ quân. Triệu không giật tay lại. Hắn ngoái nhìn về phía bãi xác, chỗ hai người của mình còn nằm, rồi cúi đầu để người câm buộc.
Gần sáng, khi trời chuyển sang màu xám xanh, Lão Cò gọi Trần Mục ra mép sông sau lũy Nguyễn, chỗ dòng nước chảy chậm, bùn đặc như cháo nguội. Môi lão còn sưng một bên, chỗ bị đạp đêm qua. Lão mang theo một cái nồi đất sứt miệng, một nắm củi khô và một cây nỏ lạ: dây nỏ bọc kín bằng bong bóng cá, chỗ nối trát sáp, thứ Trần Mục chưa thấy bao giờ.
— Vén áo lên.
Lão nhìn cái bụng hắn một lúc. Cả đêm bò trong bùn xác, vảy vết giáo đã bong một mép, bùn đen nhét vào tận thịt, quanh mép sưng tấy, mủ vàng đục rỉ ra, mùi hôi xông lên.
— Nước sông này chảy qua bãi xác. Rửa bằng nó thì thối cả bụng.
Lão nhóm một bếp lửa nhỏ dưới gốc tre, khuất tầm nhìn từ phía rào Đinh, múc nước bắc nồi lên. Trong lúc chờ nước sôi, lão cởi áo, lội xuống.
— Ngồi đấy mà nhìn. Cái bụng mày hôm nay không xuống nước được.
Lão lội ra tới khi nước ngập ngực, rồi chỉ xuống chân mình.
— Xòe ngón chân ra. Bấu sâu vào bùn, không thì nước cuốn. Đi thật chậm, mặt nước gợn là trên bờ thấy.
Lão ngậm một ống sậy dài hơn cánh tay, chìm người xuống tới khi chỉ còn đầu ống sậy nhô lên. Hai tay lão đội cây nỏ ngay sát mặt nước, kéo dây dưới nước, đặt tên vào rãnh, không một tiếng động, không một giọt nước bắn lên. Một lúc lâu sau lão mới trồi lên, nước chảy ròng trên mặt.
— Dây bọc bong bóng cá thì nước không ngấm. Nỏ đội trên đầu, lên dây dưới nước. Trên bờ chỉ thấy một khúc gỗ trôi. — Lão quay lại nhìn hắn. — Mai mốt mày làm. Chậm thì được, dừng thì không.
Trần Mục ngồi ở mép nước, bàn chân trần vùi trong bùn. Bàn chân hắn to bè, ngón cái xòe hẳn ra, tách khỏi bốn ngón kia; hắn bấu thử năm ngón xuống, và bùn giữ lại, chắc hơn hắn tưởng.
Nước trong nồi sôi lục bục. Lão Cò lội lên, để nước nguội bớt, rồi lấy mảnh vải sạch nhúng vào, kỳ từng vụn bùn ra khỏi mép vảy. Trần Mục nghiến răng; nước nóng chảy xuống bụng thành những vệt nâu.
— Cắn vào. — Lão nhét vào miệng hắn một mẩu da trâu khô. — Đừng nuốt.
Lão hơ lưỡi dao găm trên than cho tới khi lớp mỡ cũ bám trên đó bốc khói. Rồi lão rạch một đường lấy mủ, áp dao nóng xuống. Da thịt xèo lên, mùi khét chát lan ra. Trần Mục cắn chặt miếng da, hàm siết tới co rúm mặt, nước bọt chảy xuống cằm, nhưng không kêu một tiếng. Người hắn run bần bật, mồ hôi lạnh dán áo vào xương sống.
Lão Cò quệt dao vào bãi cỏ. Vết thương cháy sém, đỏ au, không còn rỉ mủ.
— Thế là chịu được mấy ngày. — Lão đứng dậy, chùi tay vào vạt áo, dập bếp. Mặt trời chưa lên khỏi rặng tre thì hai người đã leo qua chân lũy Nguyễn về trại.
---
Sáng hôm ấy, ở đầu bên kia lũy Nguyễn, quãng giáp với phía tây Đinh chiếm, người mang cháo đi dọc các chòi canh gọi từng tên. Ở chòi góc gần nhất, tên lính canh vẫn đứng nguyên chỗ, tay cầm giáo, mặt hướng ra bãi xác, như suốt đêm qua. Gọi hai lần không thấy thưa, người mang cháo bước lại vỗ vai. Cái thân người không đổ: nó bị buộc chặt vào cọc tre sau lưng, dây quấn ngang ngực, ngang hông, cây giáo buộc vào bàn tay. Cổ có một vết cắt sâu, máu khô đen dưới cổ áo. Cả đêm, từ trong lũy Nguyễn nhìn ra, ai cũng thấy chòi ấy có người gác.
Tin truyền nhanh hơn gió. Ba chòi canh khác cũng vậy: người gác chết từ đêm, bị buộc đứng nguyên dáng gác, để bên này yên tâm ngủ trong lúc bên kia lẻn qua. Sau mấy chòi ấy, đám lính ngủ ngoài cùng sáng ra chỉ còn là mấy cái thân không đầu, nằm nguyên trong chiếu: bên kia cũng đi kiếm đầu, và đã kiếm được ngay sau lưng những người gác chết. Những cái bao trĩu nặng bên Đinh kéo lê về rào đêm qua đựng đầu lấy từ chính chỗ này. Trần Mục vừa leo qua chân lũy về tới trại thì nghe tin. Lý Sẹo nghe xong thì nhổ toẹt xuống đất. Từ đó, toán nào cũng phải cắt người thay gác từng canh, gọi nhau bằng tiếng gõ gậy.
Nắng lên, việc trên lũy Nguyễn nối tay nhau giữa ban ngày. Lính đánh đêm đổ đầu ra khỏi bao, người khác xách tóc đưa lên mặt lũy, xếp thành hàng. Thân không đầu thì để lại ngoài bãi, sát rào Đinh, không ai buồn kéo về. Một vị sư chùa Bạch Liên, áo nâu sẫm, đeo tràng hạt trắng bằng xương, đi giữa những thân người nằm ngổn ngang ngoài rào Nguyễn. Ngón tay gầy của lão lần từng hạt, mỗi thân người một hạt, đều tay.
Lão không nhìn những cái đầu trên lũy, cũng không nhìn những thân người dưới chân. Môi lão mấp máy, tiếng kinh nhỏ và đều. Một người lính già đi ngang dừng lại, nhổ một bãi nước bọt xuống đất cạnh vạt áo nâu, rồi đi tiếp. Không ai sợ, không ai kính. Trần Mục đứng trên lũy nhìn những hạt xương rơi đều qua kẽ tay vị sư, trong khi máu ngoài bãi chưa khô.
Gần trưa, Nguyễn Siêu đi dọc mặt lũy, dừng lại ngay trên chỗ vị sư đang lần hạt, gọi xuống. Giọng hắn không to, nhưng mấy người đứng gần, Trần Mục trong số đó, nghe rõ từng tiếng.
— Đại sư đếm xác giỏi. Ba đời nay, chùa Bạch Liên ăn ruộng của đất này; đất có giặc thì chùa cũng phải có phần. Một tràng kinh siêu độ không giữ được lũy.
Vị sư ngẩng lên. Tràng hạt dừng giữa hai ngón tay.
— Sứ quân muốn nhà chùa cầm đao?
— Ta không cần sư cầm đao. Ta cần quân Đinh mất ngủ. — Nguyễn Siêu nhìn xuống những xác người quanh chân lão. — Nếu nhà chùa không giúp thì mùa này ruộng chùa nộp thóc cho quân, sư trong chùa ra lũy gánh đất như mọi người. Nhà chùa có cách của nhà chùa. Đem ra mà dùng.
Vị sư im rất lâu. Rồi lão chắp tay, cúi đầu thật thấp, thấp hơn mức một người tu hành cúi trước một sứ quân.
— Bần tăng xin sứ quân mấy tù binh Đinh bị thương. Người nào tay chân đã gãy, không cầm giáo được nữa, càng tốt.
Nguyễn Siêu nhìn lão một lúc, rồi cười ngắn, phẩy tay ra hiệu cho thân binh. Trần Mục nghe hết, mà không hiểu mấy kẻ gãy tay thì làm được gì cho quân Nguyễn.
Hắn cúi xuống nhìn đôi chân trần của mình. Bùn sông đã khô thành vảy. Hắn xòe năm ngón như lúc dưới nước, vảy bùn nứt ra, rơi từng mảnh. Phía dưới, Lão Cò đặt bàn chân thô ráp xuống đất, không một tiếng động, và Trần Mục cũng ấn chân xuống theo.
---
Chiều ngày một, Lão Cò dẫn Trần Mục sang quãng tây, tìm cái lều của gã cầm nỏ đã bắn rách tai lão, chỗ thám báo đã chỉ cho Dương Khổng. Đường sang quãng tây không có lối nào cho người đứng thẳng. Họ trườn xuống lòng mương cũ sau lũy Nguyễn, nước đục ngập tới đùi, xác cá chết nổi úp bụng, rồi bò dọc lòng mương, lúc ngâm mình chỉ chừa cái mũi, lúc nằm bẹp dưới bờ đất lở. Có lúc Lão Cò ấn đầu hắn xuống nước: trên bờ mương, một toán tuần tra của Đinh đi qua, cán giáo kéo lê trên cỏ. Họ nằm như thế lâu tới mức Trần Mục tưởng ngực mình sắp vỡ, rồi tiếng chân xa dần. Gần một canh giờ sau mới tới bãi sậy sát quãng tây, bên này hào nước, nhìn sang rào Đinh. Lão không đi xa hơn nữa.
Sậy ở đây cao quá đầu, lá sắc cứa vào da. Lão Cò giơ tay: dừng. Trong đám sậy thưa có vết chân, ba người đi một hàng, in sâu xuống bùn, đi thẳng về phía sông. Cạnh đó, dưới một đống cành lá, một xác người bị lột trần, không quần áo, không vũ khí, không một vết đánh đập, như có kẻ cần đúng bộ áo của hắn. Lão Cò nhìn những vết chân rất lâu, rồi ra hiệu đi vòng, không đụng vào.
Họ nằm phục xuống bùn lạnh, nhìn qua hào sang trại Đinh. Lời thì thầm bên ấy không vọng sang được, chỉ tiếng hô to là nghe rõ. Một gã gầy cùng hai tên lính đang kéo một xác trâu trương phình ra đầu mương, chỗ dòng nước chảy về phía lũy Nguyễn, rồi đẩy nó xuống. Xác trâu lật ngửa, bốn chân chĩa lên trời, nước nhờn loang ra quanh nó. Lão Cò nhìn theo dòng nước, mím môi. Trần Mục hiểu: giếng sau lũy Nguyễn ăn mạch từ con mương này.
Xa hơn, gã đội trưởng nỏ đi ngang, ống tên bên hông, dáng thong thả như đi dạo vườn nhà. Cái ống tên bọc da đỏ và cái mũ nan rách vành ấy, hôm trận Trần Mục đã thấy trên mặt rào Đinh, khi kẻ đó đứng hô cho cả hàng nỏ nhả tên một lượt. Lão Cò đưa tay sờ lớp băng trên vành tai, rồi tháo cây nỏ trên lưng xuống, kê lên bờ đất, lên dây. Trần Mục nín thở. Mũi tên chĩa theo gã một lúc lâu. Rồi lão hạ nỏ xuống, ngón tay bấu sâu xuống bùn tới trắng bệch.
— Xa quá. Bắn hụt thì cả hai đứa mình nằm lại đây. Chưa phải hôm nay.
Trước một cái trướng lớn bên kia rào Đinh, quân Đinh đang tụ lại thành hàng. Từ dưới sậy, Trần Mục chỉ thấy một người cao đứng trên bục đất, hai tay giơ một tấm bảng gỗ sẫm màu, dưới chân bục là một chiếc chiếu, trên chiếu một cái đầu. Gió xé mất lời người ấy hô. Lão Cò khẽ nhổ một bãi nước bọt xuống bùn. Trần Mục nhìn cái đầu trên chiếu. Nếu không cẩn thận, đầu hắn cũng sẽ nằm trên một chiếc chiếu như thế, ở bên này hay bên kia, hoặc bị bỏ lại trong bãi sậy như cái xác trần kia.
Gió đổi chiều, lửa trại Đinh rạp xuống. Lão Cò chạm vào vai hắn: về.
---
Chiều ấy, quân Đinh đứng thành hàng trước trướng lớn, mặt hướng về một cái bục đất đắp vội. Người đứng trên bục là Phùng Dục, phó tướng dưới quyền Nguyễn Bồ, kẻ giữ Phong Thần Bảng; hai tay hắn giơ tấm bảng gỗ hòe lên cho cả quân thấy. Dưới chân bục, trên chiếc chiếu rách, là đầu Đỗ Ngạn, tướng bên Nguyễn, máu khô thành váng quanh cổ. Phùng Dục cất tiếng, to và chậm, từng câu như đóng cọc:
— Anh em nhìn cho rõ! Đây là Phong Thần Bảng của Hoa Lư! Đứa nào có tên trên Bảng, sống thì làng nó được miễn sưu, chết thì được làm thần, được hương khói! Đứa nào có tên mà chết còn nguyên đầu, thì chết linh hồn không lên trời, không về đất mà tạm trú ở đây chờ ngày phong thần, anh linh bất diệt! Không thành thần thì cũng có chỗ đứng trong hàng âm sai của Hoa Lư Địa Mẫu! Còn đứa không tên, đứa mất đầu, thì làm cô hồn, đói khát đời đời ngoài bãi này!
Phùng Dục chỉ xuống cái đầu trên chiếu.
— Đầu tướng giặc Đỗ Ngạn! Đứa nào phóng lao vật ngựa nó, đứa nào lội hào cắt đầu nó, bước lên!
Một tên lính cầm lao bước ra khỏi hàng, ống quần còn bết bùn hào đã khô cứng. Phùng Dục gọi tên hắn, giọng vang khắp trại: Vũ Cốc. Rồi viên phó tướng chấm mực, vạch từng nét lên mặt gỗ, chậm và dài, cho cả quân nhìn. Nét cuối vừa khép, dòng chữ sáng lên một thứ ánh vàng đục, rực giữa trời chiều, rồi lịm dần, chỉ còn mấy nét mực đen.
Không ai hò reo. Lính Đinh vẫn đứng nghiêm trong hàng, nhưng những gương mặt đen sạm, gò má hóp lại vì đói, nhìn tấm bảng như kẻ chết đuối nhìn thấy cái cọc giữa dòng: thèm, sợ, và không dám chớp mắt. Cả hàng đầu nuốt khan một lượt. Rồi họ nhìn sang Vũ Cốc, một thằng lính trơn mà hôm qua chưa ai biết tên.
Phùng Dục biết cái nhìn ấy. Bốn tháng nay quân đói, lương không về; giữ được chúng đứng trước lũy Nguyễn chỉ còn tấm bảng này, và mỗi dòng hắn vạch lên là một món nợ Hoa Lư phải trả. Vì thế hắn vạch chậm.
Đứng cạnh bục là Nguyễn Đoàn, tay đánh đêm của Nguyễn Bồ, áo đen, dáng gầy, tay đặt hờ lên chuôi đao, cổ quấn một mảnh vải, dáng đứng không vội; dưới lớp vải ấy còn hằn vết dây đêm qua. Trong lúc cả quân nhìn tấm bảng, Nguyễn Đoàn nhìn đám lính, lắc đầu, khóe miệng méo đi như vừa nghe một câu đùa nhạt.
---
Tối hôm ấy, trong trại Đinh, Vũ Cốc ngồi dựa lưng vào cọc gỗ ẩm mốc sau lều tranh. Tai hắn vẫn còn nghe tiếng mình được gọi trước cả quân, lần đầu tiên trong đời, và nét mực đen vạch tên hắn lên tấm bảng hòe, gần tới mức hắn ngửi thấy cả mùi mực. Bụng hắn căng phồng, nặng trịch vì nắm cơm khô và rau luộc mặn chát đầu tiên sau bốn tháng chỉ sống nhờ vào nước lã và thóc lép. Hắn nhai thật chậm, nuốt từng miếng, bụng căng tức mà vẫn tiếc không dám ăn nhanh.
Trên lòng là một mảnh tre già, vỏ đã tróc hết, còn lại phần lõi màu vàng ngà. Móng tay trái hắn đã bật hai cái, máu khô đen sì bám dưới kẽ. Hắn dùng con dao găm nhỏ, lưỡi sắt đã mẻ răng, cào vào lớp tre. Tiếng chít chít vang lên đều đặn, khô khan. Những vụn tre bay lả tả xuống bùn lầy, hòa vào mùi phân trâu và mùi thuốc cá tanh nồng quanh trại.
Hắn đang gọt một cái lược. Lược thưa, răng to, dành cho tóc dài rối rắm của những mụ đàn bà ở quê. Hắn chưa có vợ. Trong làng, nhà hắn cấy rẽ hai sào ruộng của người khác, năm miệng ăn đói rách, nên hắn bỏ làng đi lính, đổi lấy bát cơm và cái mong được leo lên Phong Thần Bảng. Hắn chỉ mong ba điều: no cái bụng, cưới một mụ vợ, chết thì được làm thành hoàng làng.
Hắn nhớ con chiếu rách ở cuối đình quê. Gió lùa qua khe nứa, mang theo mùi rơm rạ và mùi hương khói nhạt nhòa. Viên thủ chỉ đứng trên sập gụ, cầm cuốn sổ đinh cũ nát, đọc tên từ trên xuống, ai được gọi thì ra nhận việc làng. Năm nay không gọi tới hắn. Năm sau cũng chắc chẳng gọi. Tên Vũ Cốc nằm ở cuối cùng, mờ nhòe vì ẩm mốc, và hắn đứng dưới sân đình, nhìn mãi cái dòng cuối trang ấy.
Hắn dừng tay một lát, nhìn vào hàng răng lược đang dần hiện hình, và thấy tên Vũ Cốc khắc trên bài vị giữa ban thờ, cả làng cúi đầu trước cái tên xưa nay không ai buồn gọi.
Chết thì có gì mà sợ, hắn nghĩ. Chỉ sợ chết mà chẳng ai biết mình là ai. Thằng bạn cùng làng của hắn chết ngoài bãi từ đêm qua, mất đầu; hắn tiếc cho nó một lúc, rồi nghĩ tới cái tên của mình. Một dòng trên Bảng đã có; thêm vài cái đầu nữa, tên hắn sẽ được vạch cao hơn.
Vũ Cốc quay lại với công việc. Lưỡi dao lướt qua một đường dài, hoàn thiện thân lược. Những vụn tre cuối cùng rơi xuống đất. Hắn cầm cái lược lên, ngó nghiêng dưới ánh đèn dầu leo lét. Nó còn thô ráp, chưa được mài cho trơn láng, nhưng đủ để chải đầu. Hắn cắm nó lên búi tóc mình cho khỏi rơi, sờ lại mấy cái răng còn sần, rồi ngả lưng vào cọc.
---
Ngày hai trôi chậm như nước bùn đứng yên, chẳng thấy lệnh nào xuống. Không tiếng trống, không lệnh ra quân, chỉ có mùi tanh của nước mương len vào từng kẽ mái lều. Trần Mục nằm ngửa, đầu gối lên bó rơm mốc, nghe ruồi vo ve quanh búi tóc. Vết đốt ở bụng đã khô thành một mảng cứng, kéo rát mỗi khi hắn trở mình.
Từ sáng, cả toán Lý Sẹo thay nhau ôm bụng chạy ra sau lũy Nguyễn. Người này vừa về, người kia đã lom khom đi, mặt xám ngoét. Nước giếng sau lũy có mùi, váng nâu nổi lên mặt gáo. Trần Mục biết vì sao, và Lão Cò cũng biết: cái xác trâu lật ngửa ở đầu mương chiều qua vẫn còn trước mắt hai người. Lão ghé tai gã thập trưởng nói một câu. Gã chửi thề, cho người lấy phên tre đậy miệng giếng lại. Lão Cò bắc một nồi nước sông lên bếp than, đun cho sôi sùng sục rồi mới cho múc.
— Đứa nào uống nước giếng sống thì tối nay khỏi đứng dậy mà cầm giáo, — lão nói, không nhìn ai.
Bát nước nóng chuyền từ tay người này qua tay người kia mà không ai uống trước. Đứa nào cũng liếc nhau, như sợ người vừa đưa bát cho mình biết điều gì mình không biết. Cuối cùng Đầu Bò chửi một câu, ngửa cổ uống cạn, chờ một lúc, thấy bụng không quặn thêm, cả toán mới húp theo. Trần Mục nhận bát cuối cùng, nước đã nguội bớt, nhấp một ngụm cho đỡ khô cổ rồi đặt xuống.
Hắn quay sang bên cạnh, chỗ Hòa vẫn ngồi im, hai chân co lên ngực, như mọi lần.
— Mày thấy bên kia sông thế nào? — hắn hỏi.
Không ai đáp. Chỉ có gió lướt qua kẽ lá khô và tiếng sông xa xa cuốn lá úa trôi đi. Lý Sẹo ngồi gần đó liếc sang chỗ hắn nhìn, thấy chỉ có bó rơm, rồi quay đi. Trần Mục không chờ câu trả lời. Hắn nằm xuống, nhìn những vệt nắng trưa lọt qua mái lều rách.
Bãi đất trước lũy Nguyễn phơi mình dưới nắng. Những xác người ngoài bãi từ hôm trước đã sạm lại, phồng lên, ruồi bâu đen. Lũy im lìm, chỉ có vài sợi khói bếp lên chậm từ các góc trại Nguyễn rồi tan vào trời xám.
Quá trưa, mấy thân binh của Nguyễn Siêu khiêng một vật nặng phủ chiếu lên mặt lũy Nguyễn, bốn người mới nhấc nổi, đi chậm dọc mặt lũy phía tây. Gió lật một góc chiếu, ánh đồng lóe lên một cái rồi bị che lại. Chiều xuống, Trần Mục leo lên đoạn tường lũy Nguyễn thấp nhìn sang quãng tây. Bên trại Đinh, mấy tên lính đang buộc những dải vải dọc hàng rào tre, đỏ, vàng, xanh, nối từ cọc này sang cọc khác, gần kín một vòng quanh trại, chỉ chừa một lối ra bãi. Giữa chúng, một người ôm tấm bảng sẫm màu, đi dọc theo những dải vải, miệng lẩm nhẩm như đang kiểm kê gì đó. Không có tiếng hô, không có lệnh ra quân. Trần Mục nhìn một lúc lâu, không hiểu họ đề phòng thứ gì, rồi bước xuống bậc tre, trở về chỗ nằm.
---
Đêm ngày hai không có trăng. Gió sông thổi qua bãi xác giữa hai bức rào, lạnh như nước giếng, và theo gió là tiếng hú.
Những ống nứa khoét lỗ buộc trên rào Đinh bắt đầu hú theo gió, khô và chói, xé rách cái im lặng đang bịt kín bãi xác. Kế đến là một giọng đọc đều đều từ phía trại Đinh, không gọi tên ai, chỉ lặp đi lặp lại những lời nghe như tiếng người mà không ra chữ nào, trầm như tiếng chuông va vào đá dưới nước. Rồi tiếng khóc: có kẻ bên ấy nhại giọng đàn bà, giọng trẻ con gọi mẹ, tiếng thút thít vẳng lên từ giữa bãi xác.
Lính Nguyễn nằm co ro trong lều rơm, mắt mở trừng trừng nhìn mái lều. Ai cũng đồn đó là trành, hồn người bị hổ sai đi dụ người sống. Chữ hổ không ai dám nói ra, chỉ có tiếng “Ông” thì thầm trong kẽ răng. Bỗng từ cái lều trên mặt lũy, nơi sứ quân Nguyễn Siêu ngồi, vang lên một tiếng gầm, không phải hổ, cũng không phải beo, trầm và đục như tiếng kình ngạc dưới đáy một khúc sông âm u vọng lên, làm rung cả vách lều. Giữa bãi xác, tiếng khóc khựng lại một nhịp. Lính già trong lều nhìn nhau, không ai nói.
Ngoài rào Nguyễn, bữa cho bên kia đã bày sẵn từ chập tối. Hoàng Cận cho mấy lính đánh đêm cởi trần, trát bùn, nằm lẫn giữa đám xác lính Đinh và lính Nguyễn của trận chiều như người chết, dao giấu dưới bụng; quanh chỗ họ nằm cắm chông tre tẩm phân, dây thừng nối về tận rào Nguyễn. Giữa bãi mồi, một trong hai cái hũ đậy lá chuối của Đào Nhẫn nằm nghiêng, nắp buộc vào dây bẫy. Vài cái đầu được cắm lên cọc ngoài rào, quay mặt về phía trại Đinh. Xa hơn về hai phía, các toán khác của cả hai bên cũng đã bò ra, mỗi toán một khúc bãi; thỉnh thoảng một tiếng rên tắt ngang trong bóng tối cho biết có hai toán vừa gặp nhau.
Bên trại Đinh, những cái đầu cắm cọc kia làm lính đứng ngồi không yên. Với lính Đinh, một cái đầu giặc là một dòng tên trên Bảng của chính mình, và đêm nay tiếng hú che cho tiếng chân. Vũ Cốc là đứa ra trước. Hắn chạy thấp người ra giữa bãi mồi, cái lược tre mới gọt còn cắm trên búi tóc.
Vũ Cốc bò tới một cái xác lính Nguyễn nằm sấp, rút dao, lùi một bước để lật nó lên, và đạp lên một đống cỏ khô. Dây chùng xuống. Chông tẩm phân xé rách bụng hắn, rắn trong hũ đổ ra bò lên người hắn. Hắn ngã gục giữa bãi, không ai ở cạnh, tay còn nắm con dao chưa kịp cắt ai. Lúc rút, Hoàng Cận cắt đầu hắn bỏ bao.
Cách đó mấy bước, một tên Đinh khác đang cúi cưa cổ một cái xác thì cái xác ấy mở mắt. Lưỡi dao giấu dưới bụng đâm ngược lên, một nhát vào nách. Tên Đinh đổ sấp lên chính cái xác nó định cắt, và cái xác lại nằm im. Tiếng hú cao hơn. Tiếng khóc bên kia rào Đinh nghe như sắp đứt.
---
Từ lúc tiếng hú nổi lên, Lão Cò đã áp hai bàn chân trần xuống đất bùn lạnh, đứng im một lúc. Tai nghe được thì lừa được, chân thì không. Lão quay sang Trần Mục.
— Cầm cái bao rỗng với cây nỏ. Ra mương.
Hai người trườn qua mép hào ra bãi, tới sát mép bãi mồi thì nằm lại trong một rãnh bùn. Gió buốt vào chỗ xương sườn gãy của Trần Mục. Hắn nằm đó nghe hết: tiếng dây bẫy bật, tiếng một người ngã, tiếng sột soạt trên cỏ khô, rồi tiếng dao. Hắn không biết người vừa chết bên kia bãi là ai.
Lão Cò kéo Trần Mục bò khỏi rãnh bùn, tuột xuống con mương nước ngập ngực sát bãi xác. Nước lạnh tới mức hắn nghiến răng cho khỏi run. Cây nỏ bọc dây đội trên đầu hắn, đúng như lão dạy dưới sông.
— Không cần bắn ai, — Lão Cò nói khẽ. — Chỉ cần chờ.
Trần Mục chờ. Một lính Đinh đã cắt được một cái đầu ở mép bãi, chỗ có xác thật của trận chiều, giờ ôm chặt nó trước ngực, bò về phía rào Đinh. Cái đầu ấy là quân công, là một dòng tên trên Bảng của chính gã, và gã ôm nó như ôm mạng mình. Tay Trần Mục siết lấy nỏ, run vì lạnh. Hắn bắn. Dây chùng, mũi tên cắm xuống bùn trước mặt.
Hắn hít một hơi, nước lạnh tràn vào mũi. Hắn lên dây lại dưới nước, chậm rãi, như lão đã chỉ. Nước lên quá ngực. Tiếng hú của ống nứa thưa dần. Tiếng khóc cũng im.
Lão Cò gõ nhẹ lên thân nỏ. Gã lính Đinh vừa đứng thẳng dậy định chạy về, khựng lại một nhịp như nghe ngóng, cái đầu ôm trước ngực. Trần Mục bóp lẫy. Mũi tên cắm vào giữa lưng gã. Một tiếng hét ngắn, rồi tiếng rơi xuống nước.
Trần Mục chìm người xuống mặt nước đen, chỉ chừa hai con mắt mở to nhìn lên trời không sao. Lão Cò lội ra, lôi cái xác vào sát bờ mương, cắt lấy đầu, bỏ vào bao của hắn. Cái đầu thứ nhất của riêng hắn.
Lúc vác bao trở về lũy Nguyễn, chân Trần Mục loạng choạng, phải bám vai Lão Cò. Dọc đường, họ gặp hai nhà sư chùa Bạch Liên, áo nâu sẫm, tràng hạt trắng bằng xương, đang dắt ba tù binh Đinh bị thương đi ra phía bãi sậy.
Tới mép sậy, hai vị sư bắt ba người quỳ xuống bùn, quay mặt về phía rào Đinh. Vị già hơn đứng sau lưng từng người, một tay giữ cằm, một tay vạch tóc ở đỉnh đầu, rồi lấy trong tay áo ra một hạt gì nhỏ, trắng như hạt gạo, ấn xuống đúng chỗ thóp. Hạt ấy lún vào da đầu như hạt sỏi lún vào bùn, không rỉ một giọt máu. Vị kia lần tràng hạt, tụng một tràng dài, giọng trầm và đều, không ra chữ nào Trần Mục biết. Người bị ấn giật nảy một cái, rồi thôi run; vai buông xuống, hơi thở chậm lại, đều như người đang ngủ. Xong cả ba, hai vị sư chắp tay vái một vái. Ba người kia tập tễnh đi về phía rào Đinh, không ngoái lại; người đi giữa có cánh tay gãy treo trước ngực bằng một dải vải nâu xé từ áo nhà sư. Trần Mục nhìn theo ba cái lưng ấy, rồi nhìn lên lũy. Không ai trên lũy quay lại nhìn. Không ai hỏi.
Bao đầu người được đếm ở chân lũy Nguyễn: hai đêm đánh được ba mươi bảy. Mồ hôi lạnh đẫm lưng áo vải thô của Trần Mục, ướt cả chỗ dây bao hằn trên vai.
---
Cuối canh ba, Trần Mục được giữ lại trên mặt lũy Nguyễn xếp đầu. Hắn đặt bao xuống, bùn ở gót chân khô dần thành mảng cứng. Đầu người được xếp vuông vức trên nền đất nện, lớp trên đè lớp dưới, như người ta xếp gạch. Bên cạnh là một chiếc trống đồng nặng trịch, mặt đồng xỉn xanh, riêng quanh vành thì nhẵn bóng như đã qua tay người nhiều đời. Vị sư già áo nâu sẫm ngồi ngay ngắn trước trống, tràng hạt trắng bằng xương dừng giữa hai ngón tay. Sau trống, lão thầy cúng già, người còm, tóc búi lệch, ôm chiếc dùi gỗ bọc vải, đứng im như cái cọc.
Một tên lính xếp đầu sẩy tay. Một cái đầu lăn khỏi đống, tròn trên nền đất, dừng lại trước chân Trần Mục. Hắn cúi xuống nhặt. Búi tóc còn nguyên, cắm một chiếc lược tre mới gọt, răng còn sần, chưa mài trơn. Trần Mục rút chiếc lược ra, ngón tay chạm vào thớ tre thô ráp. Không hiểu vì sao, hắn giắt nó vào vạt áo, sát ngực, rồi đặt cái đầu trở lại đống.
Nguyễn Siêu bước tới, quay sang vị sư. Giọng hắn trầm, vang trong đêm vắng.
— Xin đại sư xem vật này. Sách cổ chép đất Giao Chỉ thuở trước có ruộng Lạc, theo nước triều lên xuống mà cày; người cai quản là Lạc hầu, Lạc tướng, mỗi Lạc tướng đeo một chiếc ấn đồng. Sách chỉ nói tới ấn. Nhưng ấn chỉ sai được người sống. Người chết thì sai bằng trống.
Hắn đưa tay chỉ vòng ngoài mặt trống, nơi những hình đúc nổi chạy quanh ngôi sao ở giữa.
— Đại sư nhìn đây: chim mỏ dài, thuyền và người đội mũ lông cầm giáo nối nhau chạy quanh mặt trống. Kẻ không biết bảo đó là cảnh hội làng. Đó là binh tịch, sổ quân của một đời Lạc tướng. Ai đã ra trận dưới trống này thì tên được đúc vào đồng, mà đồng thì không mục, nên quân của nước Lạc không có ai mất, chỉ có người nằm chờ lệnh.
Lửa cháy lùn đi một chút.
— Rồi Mê Linh mất, tướng Hán là Mã Viện vào đất này. Sử nhà Hán chép Viện gom trống đồng của người Lạc Việt ở Giao Chỉ, đem nấu đúc làm ngựa mẫu, như gom một món chiến lợi. Có điều sử không chép: nấu một chiếc trống là đốt một cuốn sổ quân. Sổ cháy mà quân không tan. Hơn chín trăm năm nay họ vẫn đi trên đất này, không tên, không hương khói, không một tờ lệnh nào cho họ về.
Nguyễn Siêu đặt bàn tay lên vành trống, miết theo hàng người cầm giáo đúc nổi.
— Ta có một chiếc thoát được lửa năm ấy, đời nhà ta giữ nó đã lâu. Ta không xin sắc của Hoa Lư, cũng không xin chiếu của phương Bắc. Đầu giặc là lễ tế, tiếng trống là quân lệnh. Hồi một mở mắt cho họ. Hồi hai gọi họ dậy. Hồi ba thì sách cổ không chép.
Vị sư không nhìn đống đầu, mắt chỉ dán vào mặt trống đồng. Tràng hạt trắng ngừng lại trên mu bàn tay gầy guộc của lão. Lão mở miệng, giọng khàn đặc, như tiếng sỏi va vào nhau.
— Sứ quân đọc sử rộng, chỉ tiếc đọc tới Mã Viện lại dừng ở chỗ hắn thắng. Sáu năm sau ngày nấu trống, hắn chết vì dịch trong quân, ở phía nam sông Trường Giang. Khi còn ở Giao Chỉ, hắn chở về một xe hạt ý dĩ để ăn cho khỏi lam chướng; hắn chết rồi, kẻ thù tâu đó là một xe ngọc minh châu, và vua Hán thu ấn hầu của hắn. Thứ hắn mang khỏi đất này quay về làm cái án của hắn. Kẻ nấu trống còn phải trả như vậy, huống hồ kẻ gõ.
— Sứ quân bảo trống thoát lửa, dù trong kẽ hoa văn quanh vành còn bám đất đỏ, thứ đất chỉ có dưới mộ sâu. Quân trong sổ này không theo người, chỉ theo trống. Lạc tướng ngày xưa nuôi họ bằng lễ mùa, bằng thóc ruộng Lạc. Sứ quân nuôi họ bằng đầu giặc. Hồi này ăn một đống đầu, hồi sau sẽ đòi hai đống. Ngày nào hết đầu giặc mà dâng, thứ sai được người chết sẽ quay lại đòi kẻ sai nó. Ấy là phản phệ.
— Người gõ trống đặt mệnh số mình lên mặt đồng, và chỉ có hai đường. Một là được đất này nhận làm vương. Chùa chúng tôi có đếm, từ Mê Linh tới nay. Hai bà Trưng tế cờ khởi binh ở cửa Hát Môn, đêm trước ngày ấy dưới đất có tiếng trống vọng lên. Sử nhà Hán chép Mã Viện chém hai bà, gửi đầu về phương Bắc; dân thì nói hai bà gieo mình xuống chính dòng sông Hát ấy. Cái đầu giặc mang đi là của ai, chùa chúng tôi không dám chắc. Lý Nam Đế xưng đế, tưởng lấy Phật pháp đè được món nợ; bốn năm sau chết trong một cái động giữa rừng lam chướng. Bố Cái Đại Vương được dân thờ như cha mẹ, mà chết năm nào, vì bệnh gì, chẳng ai nói được. Rồi Ngô Vương trên Bạch Đằng, ở ngôi sáu năm, chết chưa tới năm mươi. Ai nấy đều được đất nhận làm vương, nhưng không ai được chết già. Còn đường kia…
Lão lần một hạt xương trắng, ngón tay khô héo dừng lại, không nói tiếp. Lão nhìn Nguyễn Siêu.
— Người dọn bữa này là chủ tiệc, hay là món kế tiếp?
— Đại sư nói phải, — Nguyễn Siêu đáp, giọng không đổi. — Ngồi trên đất này thì ai chẳng là món kế tiếp, Ngô Vương cũng thế. Ta chỉ chọn được ai ngồi cùng mâm với ta.
Nguyễn Siêu cười, tiếng cười ngắn, không tới nơi tới chốn. Tay hắn vẫn đặt trên vành trống. Dưới lớp áo vải thô, nơi bả vai, một vệt xanh giật khẽ, như con trăn trở mình trong giấc ngủ. Rồi vệt xanh ấy bò xuống, chạy dọc cánh tay, lách qua cổ tay, loang ra mu bàn tay đang áp trên vành đồng; những vảy nhỏ nổi lên dưới da rồi chìm xuống. Chiếc trống rung lên bần bật dưới bàn tay hắn, không ai gõ mà mặt đồng vẫn rền, rồi từ trong lòng trống thoát ra một tiếng thở khẽ và dài, như hơi thở của một con thú vừa tỉnh dậy sau giấc ngủ ngàn năm. Mấy người đứng gần lùi lại. Nguyễn Siêu nhấc tay khỏi vành trống, chùi vào vạt áo như vừa chạm phải nước lạnh.
Hắn không cầm dùi. Hắn quay sang lão thầy cúng, gật đầu một cái.
Lão thầy cúng không bước lên ngay. Lão đã đứng sau trống suốt lúc vị sư nói; giờ hai tay lão ôm chiếc dùi gỗ bọc vải run tới mức lớp vải sột soạt, mắt nhìn mặt trống rồi nhìn sang người vừa gật đầu, môi mấp máy như muốn xin một điều gì.
Nguyễn Siêu không nói. Hai thân binh sau lưng hắn bước lên nửa bước, tay đặt lên chuôi đao. Lão thầy cúng cúi đầu, lê từng bước tới trước trống.
Tiếng thứ nhất không bay lên trời mà đi thẳng xuống đất, đục và nặng, làm rung nền đất dưới chân Trần Mục. Tiếng hú bên phía Đinh khựng lại. Lửa cháy lùn đi, ánh sáng thu lại thành một vòng nhỏ quanh đống đầu và chiếc trống. Lão thầy cúng giơ dùi lần nữa, tay đã chậm hơn. Tiếng thứ hai, rồi tiếng thứ ba; sau mỗi tiếng, người lão như hụt đi một ít, vai sụm xuống, cổ tay gầy lộ gân, hai má hóp thêm vào. Tới những tiếng cuối hồi, lão phải dùng cả hai tay mới nhấc nổi chiếc dùi, mồ hôi không ra, da mặt khô và nhăn lại như vỏ cau phơi nắng. Lão vẫn gõ, như cái trống không cho lão dừng.
Tiếng cuối cùng nhỏ hơn hết thảy, nhưng đất dưới chân vẫn rung. Chiếc dùi rơi khỏi tay lão. Hai đầu gối lão khuỵu xuống, chậm như một bó rạ bị nước thấm, và lão gục chết bên chân trống. Da lão tóp lại, bám sát vào xương, môi khô quắt, như cả người vừa bị rút hết nước. Lão không kêu, cũng không giãy. Nguyễn Siêu không cúi xuống nhìn. Hắn đứng cách mặt trống một bước, đúng chỗ đứng của kẻ không gõ.
Trên tường lũy Nguyễn, ngoài vùng sáng, những cái bóng đen kịt bắt đầu bò tới. Không có người nào đứng sau chúng; chỉ là những khối tối vươn dài, méo mó như gốc cây mục dưới nước. Chúng vươn về phía đống đầu và ngấu nghiến. Đầu trong đống khô đi từng cái, da xẹp lại, xương lộ ra. Cái đầu đã mất chiếc lược tre bị ăn trước tiên. Trần Mục nhìn những cái sọ xẹp dần, không quay đi.
Rồi bóng dàn ra dọc hàng rào lũy. Vị sư lùi một bước, vạt áo nâu bay trong gió lạnh. Lão Cò đứng ở mép sáng, không sợ. Lão nhìn những cái bóng như nhìn người nhà cũ, môi mím chặt, mắt không rời chúng, không nói gì.
Trần Mục quay đầu sang phía tây, nhìn qua hào về trại Đinh. Những cái bóng đã tràn qua khoảng đất trống, bò lên rào Đinh như nước lũ leo bờ. Bên ấy có tiếng người la, rồi tiếng sắt chạm sắt, rồi một quầng lửa bốc lên giữa trại.
---
Cuối canh ba ấy, trong trại Đinh, mấy tên lính Đinh đứng sát rào bỗng sững lại, cứng đờ một lúc, rồi quay giáo đâm vào người đứng cạnh mình, mặt không đổi, mắt trắng dã như kẻ mộng du. Người bị đâm la lên; người đâm thì không. Cả một quãng trại vỡ ra: lính chém lính, đuốc rơi, một mái lều bén lửa.
Bên Đinh rối như ong vỡ tổ. Tiếng tù và nổi lên rồi tắt giữa chừng. Mấy tên đội trưởng gào khản cổ bắt lính dàn hàng, nhưng hàng vừa dựng lên đã có kẻ trong hàng quay giáo, và hàng lại vỡ. Lính lành bỏ giáo chạy dồn vào giữa trại, giẫm lên nhau; lính mắt trắng đi theo sau, không vội. Lửa từ mái lều thứ nhất bắt sang mái thứ hai. Có tiếng người hô: giữ trướng, giữ trướng chủ tướng.
Cửa trướng giữa trại hất tung. Phùng Dục bước ra, đầu để trần, áo ngoài khoác vội chưa buộc dải, tay cầm tấm bảng hòe. Hắn không chạy. Hắn đi thẳng tới chỗ đông nhất, túm tóc một tên lính mắt trắng vừa bị đè xuống đất, lật mặt nó lên ánh đuốc, vạch mí mắt nó ra nhìn, rồi buông. Hắn quay sang rào, nhìn những cái bóng đang bò qua đầu cọc, rồi ngẩng lên nhìn thẳng sang lũy Nguyễn, về phía đống lửa và chiếc trống, nhìn lâu như người đọc một dòng chữ khắc. Từ chiều hắn đã cho căng dây ngũ sắc quanh trại, không phải vì biết trước, mà vì ai đóng quân trước lũy Nguyễn cũng từng nghe đồn sứ quân Tây Phù Liệt sai được những thứ không phải người.
— Âm binh. Bên ấy gõ trống đồng rồi.
Một viên đội trưởng chạy tới, chỉ về phía rào, nơi còn cả chục người lành bị kẹt giữa đám mắt trắng, xin cho người ra kéo họ vào. Phùng Dục không quay đầu. Hắn đã đếm xong: ra kéo mười người thì đám mắt trắng theo vào gấp đôi, và cái vòng dây buộc từ chiều sẽ không còn là vòng. Hắn giơ tấm bảng chỉ vào hàng dải vải căng phía trong rào, rồi hô to cho cả trại cùng nghe:
— Kẻ nào còn ở ngoài dây, không còn là người của ta.
Viên đội trưởng đứng sững. Phía rào, có kẻ nghe thấy, cố chen vào; có kẻ không kịp nghe.
Phùng Dục kẹp tấm bảng hòe dưới nách, giơ một bàn tay lên ánh lửa rồi gập lại, miệng đọc một tràng dài không ai nghe rõ. Một toán thân binh chạy ra từ sau trướng, đứa nào cũng ngậm trong miệng một mảnh giấy vàng, dao lăm lăm trong tay. Chúng đi một lượt qua quãng trại hỗn loạn, không hỏi ai, thấy đứa nào mắt trắng dã là chém, chém tới khi không còn đứa nào đứng mà đâm người nữa. Lính Đinh lần theo những dải vải đỏ vàng xanh đã buộc từ chiều, kéo căng thêm từng sợi, buộc lại từng nút, kín một vòng quanh trại.
Rồi theo tiếng hô của Phùng Dục, cả quân đứng thành một vòng sau dây mà đái xuống đất, tay run lập cập, mắt cứ ngoái về phía rào; vài thằng sợ quá đái cả ra quần, nước tiểu chảy ròng xuống ống chân mà không dám bước khỏi chỗ. Mấy tên mắt trắng còn sót, đang lết về phía rào, chạm tới vòng dây thì đứng sững lại, và không động đậy nữa. Những cái bóng dồn tới sau chúng, rồi khựng lại trước vòng dây.
Đêm ấy không bên nào ra khỏi trại nữa. Bên Đinh, lính ngồi sát vào nhau phía trong vòng dây, giáo dựng ngược, không ai dám ngủ, không ai dám ra rào kéo xác đồng đội. Bên này, lửa quanh chiếc trống tàn dần; lính Nguyễn nép sau tường lũy, không ai dám ló đầu nhìn qua hào. Khoảng đất giữa hai trại tối om, chỉ có tiếng gió, và thỉnh thoảng một tiếng gì như người bò trên bùn. Trần Mục nằm co trong lều, mắt mở trừng tới khi trời hửng.
---
Sáng ngày ba, nắng lên nhưng đất vẫn lầy nhầy như bùn ao quấy. Trần Mục nằm dài dưới mái lều rơm mục, cả người rã rời sau hai đêm không ngủ. Xương sườn gãy bên phải đau âm ỉ, như có con dao nhỏ cứa từng cơn theo nhịp tim.
Lão Cò mang tới một bát cháo loãng, đặt xuống cạnh hắn.
— Ăn hết, — lão nói, không nhìn mặt hắn, mắt chăm chú vào đống tro dưới chân lều. Rồi lão gỡ lớp lá cũ trên bụng hắn ra, đắp lá mới giã nát, phủ lên một lớp bùn dẻo, mát lạnh. — Hôm nay nằm yên. Mai còn phải đi.
Cháo có mùi gạo cũ và lá tre giã. Trần Mục ăn chậm, nghe tiếng thở đều của những người nằm quanh. Không ai nói chuyện. Tiếng rên của kẻ hấp hối ở lều bên đã tắt từ đêm qua. Cái im lặng ấy nặng hơn cả tiếng trống đồng.
Trần Mục nhìn ra cửa lều. Nắng nhợt chiếu xuống bãi đất trống giữa hai bức rào. Những cái bóng đã dừng lại trước vòng dây vải bên trại Đinh. Chúng không trườn nữa, đứng yên như những cột khói đen đặc, chờ lệnh.
Bên kia rào tre, vài lính Đinh vẫn đứng chết cứng sát chân rào. Tay họ còn vươn qua khe dây vải, ngón tay co quắp, nắm lấy khoảng không. Không một vết thương. Người họ xám ngoét, cứng đờ như tượng đất chưa nung.
Lão Cò đứng dậy, dựng thanh đao dài lưỡi hẹp vào vách lều rồi đi ra ngoài, bước chân không một tiếng động. Trần Mục nhìn theo bóng lưng còng của lão. Chập tối lão mới về, ôm một bó lá thuốc mới hái, ống quần ướt tới gối, ngồi xuống giã lá cho ngày mai.
Đêm ba yên tĩnh lạ thường. Không trống, không tiếng gọi cứu, không ống nứa. Chỉ một lần, gần nửa đêm, có tiếng tụng kinh trầm và đều vẳng qua mặt nước từ phía dãy lều thương binh Đinh, ba giọng đều nhau, rồi tắt. Còn lại chỉ có gió rít qua khe mái lều và mùi máu khô quyện với mùi lá thuốc đắng. Bên rào Nguyễn và bên rào Đinh cùng nằm im, liếm vết thương.
---
Sáng ngày bốn, bên trại Đinh, một người đàn bà mang bát cháo vén cửa lều thương binh gần mép nước bước vào, rồi lùi ngay ra, bát cháo rơi xuống đất. Mụ kêu lên một tiếng ngắn, như báo hiệu. Lính Đinh quanh đó xúm lại, đứng sững trước cửa, mỗi lúc một đông, mà không đứa nào bước vào.
Bên trong lều không có ai nằm ngổn ngang hay rên la. Chừng ba chục xác người được xếp thẳng hàng, tay đặt gọn trên ngực, cổ mỗi người một vết cắt sâu, máu đã đông đen. Ở đầu lều, ba người ngồi xếp bằng, lưng thẳng, tay đặt lên gối, thở chậm và đều như sóng vỗ bờ. Người ngồi giữa có cánh tay gãy treo trước ngực bằng một dải vải nâu. Đó là ba tù binh mà hai nhà sư Bạch Liên đã ấn hạt trắng vào thóp rồi thả về từ đêm hai; đêm qua, khi cả dãy lều ngủ, họ đã đi từ chiếu này sang chiếu khác. Sự bình thản của họ khiến lính đứng ngoài bất giác hạ giọng, có đứa nín thở theo nhịp thở của họ.
Nguyễn Đoàn từ phía sau đi tới, áo đen bám bụi, rẽ đám đông ra. Y bước vào, dừng trước hàng xác, mắt lướt qua từng khuôn mặt, rồi quay ra nói to với đám lính ngoài cửa.
— Cần một đứa sống để hỏi.
— Đêm qua thằng ở giữa ngồi tụng kinh, — một lính Đinh ngoài cửa buột miệng kêu to, giọng lạc đi. — Nó chăn trâu, có biết chữ đâu.
Ba người kia cùng mở mắt. Ánh nhìn bình thản, không giận, không oán. Họ bắt đầu đọc to, giọng đều nhau, vang ra tận mép nước:
“Chúng sinh chìm trong tham, sân, si, sống thêm ngày nào là khổ thêm ngày ấy. Đệ tử nguyện tự tay kết thúc mạng sống của mọi người, để người người thành Phật, vượt khổ hải. Tội sát sinh, đệ tử một mình gánh. Người đã qua bờ, thân này cũng xin bỏ lại.”
Lời đọc dứt, họ cởi áo ngoài, gấp vuông vức đặt bên cạnh. Rồi họ rút dao giấu trong ống quần, tự mổ bụng mình, rồi ngồi thẳng lưng như cũ, máu thấm dần xuống chiếu. Mặt không đổi, hơi thở không đổi, ánh mắt từ bi nhìn xuống đám lính quanh mình. Đứa ở giữa nhìn thẳng vào một thằng lính trẻ đang run bần bật, nói to, giọng đều đều như tụng kinh:
“Nguyện xả bỏ thân tứ đại này, lấy hồn làm đèn, lấy mệnh làm thuyền, vượt qua bể khổ, sang bờ bên kia diện kiến Tịnh Nghiệt Như Lai.”
Thằng lính kia quỳ sụp xuống, tay bấu vào bùn, không biết mình đang quỳ. Có đứa quay đi nôn thốc nôn tháo. Phần lớn đứng trân trối, mắt mở to.
Phùng Dục tới, mặt lạnh như đá. Đợi ba người gục hẳn xuống chiếu, hắn cho bổ sọ ba cái xác. Tên lính cầm rìu bổ một nhát vào sọ đứa ở giữa, rồi giơ lên một vật nhỏ màu trắng: một hạt sen đã nứt mầm. Lính quanh đó lùi cả lại.
Phùng Dục nhìn hạt sen lâu hơn nhìn ba cái xác. Đêm kia hắn đã thấy âm binh dừng lại trước vòng dây; thứ này thì không dây nào chặn được. Hắn đứng nhìn đám lính, rồi giơ tay chỉ thằng lính trẻ đã hết sợ, chỉ sang mấy đứa đứng sát cửa lều, những đứa vừa nãy nín thở theo nhịp thở của ba cái xác.
— Giống của tà Phật đã bén rễ trong sọ chúng nó. Ta không để một cái mầm nào sống qua đêm trong trại.
Hắn dừng một chút, rồi nói tiếng cuối:
— Chém.
Nguyễn Đoàn rút đao bước lên. Thằng lính trẻ không chạy, cũng không van, chỉ ngẩng mặt nhìn lưỡi đao như nhìn một ngọn đèn. Đao xuống. Rồi tới đứa thứ hai, đứa thứ ba; có đứa vùng chạy, bị thân binh đuổi kịp, đè xuống bùn mà chém. Chín cái xác lính Đinh bị kéo vào nằm chung với ba chục cái xác trong lều. Phùng Dục cho ôm rơm khô chất quanh lều, rưới mỡ lên, châm lửa. Lều vải bén rất nhanh; khói đen cuộn lên, mùi tóc cháy, mùi thịt cháy bay qua mặt nước sang tận bãi sậy bên kia hào. Phùng Dục đứng nhìn tới khi mái lều sập xuống, rồi sai đốt luôn hai lều bên cạnh, nơi mấy đứa vừa bị chém đã ngủ đêm qua. Những đứa còn đứng cúi gằm mặt, không dám nhìn nhau, sợ thấy trong mắt người bên cạnh cái vẻ bình thản kia, và sợ người bên cạnh thấy nó trong mắt mình.
---
Từ sáng ngày bốn, Lão Cò đã ném cho Trần Mục cái liềm cùn của toán, dắt hắn ra lòng mương cũ dò xem bên Đinh còn thả thêm thứ gì xuống dòng nước chảy về giếng lũy không; còn thì lũy này khát. Đường mương phải bò, gặp tuần tra thì nằm im, nên đi về mất trọn một ngày. Hắn theo được, vì sáng ấy đã thấy người nhẹ đi, đầu tỉnh hẳn. Cái xác trâu vẫn nằm đó, đã bị ai đóng thêm mấy cọc tre chặn quanh cho khỏi trôi. Họ về tới lũy khi trời đã tối hẳn, chân lún trong bùn lạnh. Lúc bò ngược về, hai người thấy một cột khói đen bốc lên từ phía trại Đinh, mùi khét theo gió sang tận bãi sậy; Lão Cò nhìn cột khói ấy rất lâu mà không nói gì. Ra khỏi tầm trại Đinh rồi, Trần Mục mới dám phát sậy mở lối cho Lão Cò bò, tới lúc thấy ánh lửa trại Nguyễn mới thả lỏng được hai bàn tay nắm cán liềm tới tê cứng.
Lý Sẹo đứng đợi ở cổng lũy, mặt dính muội than, mắt híp lại nhìn hai người đi qua. Lão Cò không chào, chỉ nói khẽ với gã thập trưởng một câu: xác trâu vẫn nằm đó, có kẻ đóng cọc giữ lại, nước giếng còn bẩn lâu. Gã chửi thề, quay đi cắt người gánh nước sông về đun. Trần Mục đi thẳng vào lều, tìm tới chum nước đun từ chiều hôm trước, nước đã nguội hẳn. Hắn vục một gáo, uống một hơi.
Ra ngoài, gió đêm thổi mạnh, lửa đuốc chao trên các cột lũy. Một tờ giấy rách được dán vội vào thân tre gần cổng. Hắn không biết chữ; một lính già đứng đọc to cho cả toán nghe: hồi hai cần gấp đôi đầu. Trần Mục nhìn những nét mực nguệch ngoạc, rồi xòe bàn tay, gập từng ngón đếm những cái đầu đã qua tay mình, và đếm lại.
Hắn về chỗ nằm, ngồi xuống nền đất. Trong vạt áo, tay hắn chạm vào một vật cứng: cái lược tre hắn rút từ búi tóc một cái đầu trên lũy, mới gọt, chưa trơn; hắn không biết của ai. Tóc hắn rối bết bụi đường và mồ hôi. Hắn đưa lược lên, kéo nhẹ từ đỉnh đầu xuống gáy. Răng tre cùn vướng vào những búi rối, kêu kẽo kẹt trong đêm. Kéo thêm một lần, mạnh hơn.
Tách.
Một chiếc răng lược bật ra, lăn một quãng rồi lọt vào một khe nứt trên nền đất. Trần Mục nhìn mảnh tre nhỏ xíu nằm đó, rồi nhìn cái lược còn lại trong tay. Hắn không nhặt. Hắn miết ngón cái qua chỗ răng gãy, một lần, rồi giắt cái lược vào áo, sát ngực, như lúc trên lũy, và nằm xuống.
Gần nửa đêm, cơn nóng bắt đầu bốc lên từ vết đốt ở bụng, lan dần ra ngực, lên mặt. Một chiều lội mương, một đêm ngâm nước tới ngực, một ngày bò trong bùn, giờ mới đòi trả. Trần Mục nằm co trên rơm, răng va vào nhau từng hồi, nghe tiếng gió lùa qua những dây thừng buộc mái lều, khô khan và đều đặn như nhịp thở của kẻ đang ngủ, trong khi người hắn nóng dần như cục than vùi trong tro.
Thảo luận
Bình luận chương
0 bình luận
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên bình luận chương này.