Bản Lĩnh Nội Trú

Chương 5: Giao Ban

Đăng: 19/11/2026 07:49 2,547 từ 2 lượt đọc

Ba giờ mười lăm, Nam mới hoàn thiện xong phần ghi chép của ca chấn thương.

Bệnh án điện tử có những ô bắt buộc mà lúc đứng bên giường không ai kịp nghĩ tới: giờ tiếp nhận, giờ kích hoạt truyền máu, mã từng túi máu, giờ báo phòng mổ, giờ người bệnh rời khoa. Nam lật sổ tay, chép từng mốc vào. Có chỗ chữ cậu viết vội đến mức phải nhìn hai lần mới đọc ra.

Huy ngồi ở máy bên cạnh, gõ phần diễn biến của người bệnh viêm đường mật. Thỉnh thoảng cậu dừng tay, nhắm mắt vài giây rồi gõ tiếp.

Gần bốn giờ, khoa vắng hơn. Một bà cụ chóng mặt được con gái đưa vào, một thanh niên đứt tay vì mảnh kính vỡ. Thu Hà nhận cả hai ca cùng bác sĩ trực thứ hai. Từ bàn phân loại vọng lại tiếng chị Lan gọi tên người bệnh, giọng đã khàn đi.

Bốn giờ kém năm, chiếc điện thoại trong túi tư trang của Phúc rung lên. Chị Lan cầm lên xem. Màn hình nứt một đường chéo, trên đó hiện một chữ: "Mẹ".

Chị nghe máy, nói chậm từng câu: con trai bác bị tai nạn, đang ở Bệnh viện Tân Lâm, bác vào khoa Cấp cứu, nhớ mang theo giấy tờ tùy thân. Đầu dây bên kia im lặng rất lâu rồi mới hỏi lại tên bệnh viện.

Năm giờ mười, bác sĩ Sơn gọi lên Hồi sức tích cực. Anh bật loa ngoài, đặt điện thoại xuống bàn để Nam và Huy cùng nghe.

Giọng bác sĩ trực hồi sức khàn đặc:

— Ông giường năm của các anh, nội soi đặt được stent nhựa đường mật, dịch mật ra đục. Không cắt cơ vòng. Norepinephrine giảm từ không phẩy không tám xuống không phẩy không bốn microgam trên kilôgam mỗi phút. Lactate lần hai là 2,6. Hai giờ vừa rồi được một trăm mười mi-li-lít nước tiểu. Đã đặt đường truyền tĩnh mạch trung tâm.

— Còn cậu thanh niên tai nạn?

— Mổ xong lúc bốn giờ hai mươi. Vỡ lách, phải cắt lách. Ổ bụng khoảng hai lít máu. Trong mổ truyền thêm hồng cầu, huyết tương, tiểu cầu theo quy trình. Từ phòng mổ ghé chụp cắt lớp sọ não, cột sống cổ và ngực rồi mới lên đây. Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh mới đọc sơ bộ phần sọ não, chưa thấy chảy máu. Cột sống cổ với ngực chờ kết quả chính thức, nẹp cổ vẫn giữ. Còn thở máy, vẫn cần norepinephrine, không phẩy không năm microgam trên kilôgam mỗi phút. Chưa tính cai máy. Truyền nhiều máu thế, lại gãy xương sườn, phải chờ hết chảy máu, ấm người, đông máu với lactate về được, phổi không xấu thêm đã. Ổn qua sáng nay thì chiều mới bàn.

— Cảm ơn anh.

Bác sĩ Sơn tắt máy, không nói thêm gì, quay lại màn hình của mình.

Huy mở sổ, viết số 2,6 ngay bên cạnh con số 4,1 từ đêm qua. Cậu nhìn hai con số một lúc rồi ghi thêm một dòng nhỏ phía dưới: "Còn vận mạch."

Nam thấy, nhưng không nói gì.

Năm giờ bốn mươi, một người phụ nữ ngoài năm mươi đứng ở bàn tiếp nhận. Bà mặc áo khoác mỏng ra ngoài bộ đồ ngủ, tay cầm chiếc túi vải và tấm căn cước công dân. Tóc buộc vội, vài sợi dính vào trán vì mồ hôi.

— Cho tôi hỏi… con tôi tên Phúc…

Chị Lan nhìn sang bàn trực. Nam đứng dậy.

— Cô là mẹ anh Phúc phải không ạ? Cô ngồi đây giúp cháu.

Người phụ nữ không ngồi.

— Nó có sao không bác sĩ? Nó đi giao hàng ca đêm, mười hai giờ còn nhắn về là gần xong rồi. Tôi gọi hoài không được…

Nam biết diễn biến cuộc mổ, nhưng cậu không phải người theo dõi Phúc lúc này. Cậu chọn những gì chắc chắn.

— Anh Phúc bị chảy máu trong bụng sau tai nạn, đã được mổ để cầm máu. Mổ xong rồi, hiện anh đang nằm ở khoa Hồi sức tích cực. Bác sĩ bên đó đang trực tiếp theo dõi, sẽ nói rõ tình trạng cho cô.

— Mổ rồi… — Bà lặp lại, như chưa tin. — Mổ cái gì?

— Bác sĩ hồi sức sẽ giải thích kỹ cho cô ạ. Trước khi lên, cô nhận lại đồ của anh Phúc giúp cháu.

Chị Lan mang túi tư trang tới. Hai người đối chiếu từng món theo biên bản: điện thoại, ví, chùm chìa khóa xe, một chiếc nhẫn bạc. Chiếc áo khoác giao hàng bị cắt dọc vẫn còn vết máu khô, chị Lan đã gói riêng trong túi nylon. Người mẹ ký nhận, nét chữ run.

Ban đêm, cửa khu Hồi sức tích cực khóa thẻ từ, người nhà phải có nhân viên đưa lên và báo trước. Chị Lan đang một mình ở bàn phân loại, khoa lúc này không còn người bệnh nặng nào chờ. Nam quay sang bác sĩ Sơn:

— Anh Sơn, khoa đang vắng, em dẫn người nhà lên Hồi sức tích cực năm phút được không ạ?

Bác sĩ Sơn ngẩng lên, nhìn đồng hồ.

— Đi đi. Năm phút.

Hành lang lên khu hồi sức lúc gần sáng vẫn còn bật đèn. Người mẹ đi sát bên Nam, tay ôm chặt túi đồ. Được nửa đường, bà hỏi:

— Nó có tỉnh không bác sĩ?

— Hiện anh đang thở máy sau mổ, cô ạ. Thuốc an thần làm anh ngủ. Bác sĩ hồi sức sẽ cho cô biết khi nào có thể đánh giá lại.

Bà gật đầu, không hỏi thêm.

Ở cửa khoa Hồi sức tích cực, Nam báo tên người bệnh, giới thiệu người nhà với điều dưỡng trực rồi đứng chờ đến khi bác sĩ hồi sức bước ra. Cậu bàn giao ngắn: người nhà vừa tới, đã nhận tư trang, chưa được giải thích về cuộc mổ.

Trước khi quay đi, Nam thấy người mẹ mở điện thoại của con trai. Màn hình khóa là một tấm ảnh chụp vội: hai mẹ con đứng trước một xe bánh mì, cả hai cùng nheo mắt vì nắng.

Nam quay lại khoa Cấp cứu. Bốn phút.

*

Bảy giờ, phòng giao ban khoa Cấp cứu đã kín chỗ.

Bác sĩ Trịnh Minh Khôi, trưởng khoa, ngồi đầu bàn, kính đẩy lên trán, trước mặt là màn hình chiếu danh sách người bệnh trong đêm. Điều dưỡng trưởng Hạnh ngồi bên cạnh, cuốn sổ giao ca mở sẵn. Nhóm trực đêm ngồi một hàng, mặt ai cũng xám đi vì thiếu ngủ.

Ngọc Mai ngồi ở đầu hàng ghế nội trú, lưng thẳng, tóc búi gọn như vừa đến chứ không phải vừa trực xong. Đêm qua cô trực khu tiếp nhận nội khoa ở dãy bên kia cùng một bác sĩ khác. Cả đêm Nam chỉ nghe tên cô một lần, qua loa gọi kích hoạt quy trình đột quỵ, đúng lúc cậu vừa chạy về tới khoa. Cô là người đứng đầu kỳ thi đầu vào năm nay. Nam nghe chuyện ấy từ ngày đầu, cùng lúc với chuyện mình là người vào cuối cùng.

Bác sĩ Sơn đứng lên báo cáo chung:

— Ca trực tiếp nhận năm mươi hai lượt người bệnh. Nhập viện hai mươi ba. Mổ cấp cứu ba. Chuyển Hồi sức tích cực hai. Không có tử vong. Có ba ca cần trình bày.

Ca đầu tiên là của Mai. Người bệnh nữ sáu mươi tư tuổi, yếu nửa người phải, nói khó. Mai trình bày không cần nhìn giấy: giờ khởi phát, giờ vào viện, giờ kích hoạt quy trình đột quỵ, giờ chụp cắt lớp. Mười bảy phút từ lúc vào cửa đến lúc có hình ảnh. Khoa Thần kinh tiếp nhận, quyết định điều trị tái thông.

Bác sĩ Khôi chỉ hỏi một câu về đường huyết lúc vào. Mai trả lời ngay. Ông gật đầu, chuyển sang ca tiếp theo.

— Ca chấn thương. Ai trình bày?

— Dạ, em ạ.

Nam đứng dậy. Cậu đã tập phần này trong đầu từ lúc rời khu hồi sức.

— Người bệnh nam, ba mươi tuổi, tai nạn xe máy va chạm xe tải lúc khoảng một giờ ba mươi. Vào viện lúc một giờ năm mươi lăm trong tình trạng sốc mất máu: huyết áp 76/44, mạch 134, Glasgow khoảng mười ba. Siêu âm tại giường có dịch tự do vùng lách – thận và túi cùng. Đã kích hoạt truyền máu khối lượng lớn, dùng tranexamic acid, truyền hai đơn vị hồng cầu nhóm O. Ngoại chỉ định mổ ngay khi khám. Trong lúc chờ phòng mổ, đáp ứng thoáng qua với truyền máu. Trong mổ ghi nhận vỡ lách, đã cắt lách. Hiện điều trị tại Hồi sức tích cực, còn thở máy.

Bác sĩ Khôi nghe hết, không ngắt lời.

— Từ lúc vào đến lúc rời khoa bao lâu?

Nam liếc dòng cậu ghi đúng lúc cửa thang máy khép lại.

— Ba mươi phút ạ. Vào khoa lúc một giờ năm mươi lăm, rời khoa lúc hai giờ hai mươi lăm.

— Tranexamic acid lúc mấy giờ?

— Hai giờ mười ạ.

Bác sĩ Khôi kéo bệnh án lên màn hình, cuộn xuống phần phiếu chăm sóc.

— Điều dưỡng ghi bắt đầu truyền lúc hai giờ lẻ bốn.

Cả phòng im lặng. Nam nhìn xuống cuốn sổ trong tay. Dòng "TXA – 2:10" nằm ngay dưới dòng ghi giờ truyền túi máu đầu tiên. Cậu nhớ ra mình viết dòng ấy lúc đứng tránh sang một bên, sau khi bác sĩ ngoại vào, chép lại theo trí nhớ.

— Giờ của điều dưỡng là đúng ạ. Em ghi theo lúc em chép vào sổ, không phải lúc thuốc bắt đầu truyền. Em đã nhập con số đó vào bệnh án.

— Sửa thế nào?

— Em bổ sung ghi chú điều chỉnh trên bệnh án, ghi rõ giờ đúng và lý do, không xóa dòng cũ ạ.

Bác sĩ Khôi gật đầu.

— Sáu phút không thay đổi gì cho cậu này. Nhưng sau này có chuyện cần xem lại thì người ta chỉ đọc hồ sơ. Không ai hỏi em nhớ gì.

— Dạ.

— Nhiệt độ lúc vào?

— Ba mươi lăm phẩy bảy độ. Em không nghĩ tới việc đo, chị Lan đo ạ.

Nam nói thẳng, không thêm lời giải thích nào. Vài người ở hàng ghế điều dưỡng quay sang nhìn cậu.

Ngọc Mai giơ tay.

— Thưa thầy, người bệnh chấn thương nặng vào thẳng buồng cấp cứu, không qua bàn phân loại. Em đề xuất trong bảng kiểm tiếp nhận chấn thương, phần đánh giá toàn thân ghi rõ đo nhiệt độ và ủ ấm, giao cho một điều dưỡng cụ thể ngay khi chuyển người bệnh sang giường. Khi có báo trước thì chuẩn bị sẵn chăn ấm và bộ làm ấm dịch. Như vậy không phụ thuộc vào việc người khám nhớ hay quên.

Bác sĩ Khôi nhìn sang điều dưỡng trưởng.

— Chị Hạnh xem lại bảng kiểm. Tuần sau đưa ra họp khoa.

Điều dưỡng trưởng ghi vào sổ.

Nam ngồi xuống. Cậu không biết nên thấy nhẹ người hay khó chịu. Đề xuất của Mai đúng, và nếu có bảng kiểm ấy thì đêm qua người bệnh đã được ủ ấm sớm hơn vài phút. Chỉ là nó được nói ra ngay sau lỗi của cậu, trước cả phòng.

Huy trình bày ca viêm đường mật. Đến phần cấy máu, bác sĩ Khôi hỏi kết quả. Huy đáp mới hơn bảy tiếng, chưa có. Bác sĩ Khôi hỏi tiếp lý do giữ ceftriaxone lúc nhập viện. Huy đọc lại sinh hiệu lúc người bệnh mới vào: còn tỉnh, huyết áp ổn, chưa có dấu hiệu suy cơ quan.

— Lúc vào hợp lý. Nhưng người bệnh nằm chờ dẫn lưu bốn tiếng, có ai nhìn lại trước lúc máy báo động không?

Huy mở phiếu chăm sóc. Lần đo sinh hiệu gần nhất trước khi tụt huyết áp là chín giờ tối. Huyết áp lúc ấy 108/62, nhịp thở hai mươi hai.

— Nhịp thở hai mươi hai ở người bệnh viêm đường mật là đã có chuyện để nhìn rồi. — Bác sĩ Khôi quay sang chị Hạnh. — Người bệnh nặng nằm chờ thủ thuật tại khoa, chị với anh Sơn bàn lại tần suất đánh giá lại.

Bác sĩ Sơn gật đầu, không biện minh.

Giao ban kết thúc lúc bảy giờ bốn mươi. Người trực ngày đứng dậy nhận bàn giao, người trực đêm ra hành lang.

Bác sĩ Sơn đi cạnh Nam một đoạn.

— Sửa xong hồ sơ rồi về ngủ.

— Dạ.

Anh bước thêm vài bước rồi nói, mắt vẫn nhìn phía trước:

— Lúc trên hành lang, em nói đường thở trước. Anh nghe rồi.

Nam chưa kịp đáp thì bác sĩ Sơn đã rẽ vào phòng hành chính.

Nam quay lại bàn trực. Cậu mở bệnh án của Phúc, kéo xuống phần diễn biến tại khoa Cấp cứu, tìm đến dòng mình đã nhập lúc ba giờ sáng: "02:10 – Tranexamic acid theo phác đồ chấn thương."

Hệ thống không cho xóa hay sửa đè. Cậu bấm "Bổ sung ghi chú điều chỉnh", mở phiếu chăm sóc của chị Lan ở cửa sổ bên cạnh để đối chiếu, rồi gõ:

"Điều chỉnh: Tranexamic acid bắt đầu truyền lúc 02:04, theo phiếu chăm sóc điều dưỡng. Giờ 02:10 ghi trước đó là thời điểm ghi chép, không phải thời điểm dùng thuốc."

Cậu đọc lại hai lần, so từng con số với phiếu chăm sóc rồi mới bấm lưu. Dòng cũ vẫn còn, giờ có thêm một gạch ngang mảnh và đường dẫn sang ghi chú mới, kèm tên cậu và giờ lưu: 07:52. Ở góc ghi chú hiện dòng chữ nhỏ: "Chờ bác sĩ phụ trách xác nhận."

Nam gửi yêu cầu xác nhận cho bác sĩ Sơn. Trong lúc chờ, cậu mở sổ tay, gạch dòng "TXA – 2:10", viết bên cạnh: "2:04 – giờ điều dưỡng. Ghi giờ lúc làm, không phải lúc chép."

Gần tám giờ, trạng thái ghi chú đổi thành "Đã xác nhận – BS. Lê Thanh Sơn". Nam đóng bệnh án, tắt máy.

*

Tám giờ hai mươi, Nam dắt xe ra khỏi bãi giữ xe. Nắng đã lên, con đường trước cổng viện kẹt cứng xe đưa con đi học. Ở cổng viện, một chiếc xe cấp cứu khác vừa bật còi rẽ vào.

Về đến phòng trọ, cậu chưa kịp thay áo thì bảng sáng mờ hiện lên.

Tổng kết ca trực.

Trình tự đánh giá ban đầu: ổn định hơn. Đường thở được đánh giá trước ở cả hai ca bệnh nặng trong đêm.

Lỗ hổng: Toàn thân – thân nhiệt và giữ ấm. Ghi chép thời điểm chưa chính xác. Bàn giao chưa có cấu trúc, còn phụ thuộc câu hỏi của người nhận.

Mở khóa bài luyện: Bàn giao theo SBAR.

Nam đọc hết một lượt. Cậu nghĩ đến dòng "TXA – 2:10", đến câu hỏi về giờ ăn cuối ở phòng nội soi mà cậu không trả lời được.

Cậu đặt báo thức lúc hai giờ chiều, kéo rèm lại.

Bài luyện vẫn nằm đó. Cậu cần ngủ trước đã.

0