Chương 3: Bàn Tay Dưới Nước

Đêm xuống trên bến Vọng tối đen như mực. Trăng chưa lên, mây đặc quánh trên đầu, chỉ thấp thoáng vài ngôi sao lờ mờ như những hạt cát trắng vương trên tấm vải đen.

Phạm Công Nhẫn ngồi dưới gốc đa, lưng tựa vào thân cây rêu mốc. Ông đặt đàn bầu lên đùi, tay mân mê cần đàn, chưa gảy. Bích ngồi bên cạnh, hai tay nắm chặt phách tre. Quan án Phạm Cẩn ngồi cách đó ba bước, hai tên lính cầm đèn lồng đỏ đứng phía sau, mặt mày tái mét chẳng kém gì xác người chết.

Một tên lính lẩm bẩm: “Lạy các cụ, lạy các vãi…”, tay run run.

Quan án Cẩn quát khẽ: “Im đi! Làm rối khí, ma nó nhập vào mày bây giờ.”

Tên lính im bặt, nhưng răng vẫn đập vào nhau lập cập.

Gió từ sông thổi lên, mang theo hơi nước lạnh lẽo và một mùi tanh nồng. Nước sông Vị đêm nay chảy chậm hơn mọi hôm, như có một bàn tay vô hình giữ lại. Thỉnh thoảng lại có tiếng cá quẫy, nhưng tiếng quẫy ấy nghe không giống cá, nó nặng và chậm, như có vật gì to đang khuấy động dưới đáy.

Nhẫn lên tiếng: “Quan lớn bảo lính dọn cơm cúng đi.”

Quan án Cẩn ra hiệu. Hai tên lính vội mở gói đồ mang theo: một mâm cơm nhỏ, có đĩa xôi trắng, con gà luộc, chén rượu, và một bát nước lạnh. Cả bày ra dưới gốc đa, đốt ba nén nhang. Khói nhang tỏa ra trắng xóa, bị gió thổi tản ra phía mặt sông.

Bích bỗng cất giọng, không phải hát mà như đang nói với không khí: “Bà ở đó rồi, phải không?”

Không ai đáp lời. Nhưng cây đa già bỗng rung lên một hồi, lá rào rạo rơi như có ai ngồi ở trên cao lắc cành.

Nhẫn gảy một nốt đàn: “Bích, bắt đầu đi.”

Tiếng đàn bầu cất lên. Trầm, như tiếng khóc của đứa trẻ xa mẹ, như tiếng ai than thở dưới mộ. Nhẫn không gảy bài bản gì cả, ông chỉ gảy theo cảm nhận của đôi tay, mỗi nốt nhạc là một câu hỏi, một lời mời gọi oan hồn hiện ra.

Bích gõ phách ba nhịp, rồi nàng hát:

“Có chiếc đò xưa, có người con gái…

Ra đi không kịp chào mẹ già…

Áo dài thâm ướt, khăn điều mất chủ…

Hỏi ai nhặt được xin trả cho ta…”

Giọng nàng không còn là giọng nàng nữa. Nó cao vút, lanh lảnh như tiếng đứa trẻ mới lọt lòng khóc oà giữa đêm. Quan án Cẩn ngồi nghe, nổi da gà.

Mặt sông Vị bỗng sủi bọt. Từ trung tâm dòng chảy, một vòng sóng lan rộng ra, đẩy những bèo lục bình tản hai bên. Và từ dưới sâu, một bàn tay thò lên.

Lần này không phải một bàn tay. Là hai bàn tay.

Chúng trắng bệch, các ngón tay dài và quặp lại, móng dài ngoằng đen nhẽm như móng chim lợn. Hai bàn tay ấy bám vào bờ, kéo theo một thân hình từ từ trồi lên khỏi mặt nước.

Một tên lính kêu lên một tiếng rồi lăn đùng ra bất tỉnh. Tên còn lại bỏ đèn lồng chạy thẳng về phía làng. Quan án Cẩn muốn quát nhưng cổ họng nghẹn lại. Ông ta chỉ kịp rút thanh kiếm gỗ đeo bên hông, tay run cầm cập.

Bích vẫn hát. Nàng không hề quay lại nhìn.

Nhẫn mù, nhưng ông cảm nhận rõ ràng có một hơi lạnh đang đến gần. Không phải lạnh của gió, lạnh từ trong xương tủy, lạnh như thể có ai thổi hơi băng giá vào gáy mình.

Người đàn bà từ dưới nước bò lên.

Nàng ta mặc áo dài thâm, nhưng áo đã rách tơi tả, lộ ra những mảng thân thể trắng bệch không còn hơi ấm. Tóc xõa dài, dính đầy bùn và rong rêu. Khuôn mặt nàng, nếu có thể gọi đó là khuôn mặt, thì trông như một tờ giấy bị ngâm nước lâu ngày: phồng lên, nhăn nheo, hai mắt trắng dã không còn con ngươi, chỉ còn hai cái lỗ đen hoác.

Nàng bò về phía mâm cơm dưới gốc đa. Không phải bò bằng hai chân mà bằng bốn chi, như con thú. Các khớp xương kêu răng rắc mỗi lần di chuyển.

Đến trước mâm cơm, nàng ngồi xổm xuống, cầm con gà luộc lên. Miệng nàng mở ra, rộng đến mang tai, rồi nhét cả con gà vào. Không nhai. Nuốt trực tiếp. Quan án Cẩn nghe thấy tiếng xương gà gãy vụn trong cổ họng nàng.

Rồi nàng quay sang Bích. Giọng nói không thoát ra từ miệng, mà từ một nơi nào đó trên ngực nàng, khàn, rít, như tiếng cưa cây: “Con hát hay lắm. Hát nữa đi.”

Bích không hát nữa. Nàng buông phách tre, nhìn thẳng vào khuôn mặt kinh dị kia. Kỳ lạ thay, nàng không sợ. Nàng đã thấy nhiều oan hồn từ nhỏ đến giờ, thứ nào cũng tầm tã nước mắt, thứ nào cũng lở loét thân hình. Nhưng oan hồn này… nàng thấy thương.

Bích hỏi: “Bà tên gì?”

Người đàn bà hoặc cái xác đang cử động ấy quay mặt nhìn Bích. Đôi mắt trắng dã như muốn khóc, nhưng nước mắt chẳng thể chảy ra vì tuyến lệ đã khô từ lâu. “Ta… không còn nhớ tên.”

“Sao bà chết?”

“Có kẻ giết ta.”

“Kẻ ấy là ai?”

Người đàn bà bỗng ôm mặt khóc. Không phải tiếng khóc của người trần, mà là thứ âm thanh như tiếng gió lùa qua vách hang, như tiếng đứa trẻ mất bú. Nàng vừa khóc vừa lẩm bẩm: “Hắn bảo ta… lấy trộm thứ không phải của ta. Nhưng ta không lấy. Ta chỉ trả lại. Hắn đánh ta. Hắn bóp cổ ta. Hắn lấy gậy tre đập vào đầu ta… rồi hắn vứt ta xuống sông khi ta còn thở.”

Nhẫn lên tiếng, giọng trầm tĩnh: “Thế sao bà lại bảo bà chưa chết hẳn?”

“Vì ta không muốn chết. Ta còn con nhỏ. Ta còn mẹ già. Ta phải về.”

“Bà có muốn siêu thoát không?”

“Muốn. Nhưng không thể nếu không tìm được xác.”

“Xác bà ở đâu?”

Người đàn bà chỉ tay xuống dòng sông. Nhưng chẳng chỉ một hướng cụ thể, mà xoay cả cánh tay một vòng, như muốn nói rằng xác nàng đã bị trôi đi khắp nơi. “Hắn quăng ta ở bến này. Nước cuốn ta xuống hạ lưu. Rồi dòng cuốn lại lên thượng nguồn. Ta đã trôi hết khúc sông này ba lần. Xác tan ra từng mảnh. Mỗi mảnh là một nỗi đau.”

Bích bỗng nghẹn ngào. Nàng không kiềm được nước mắt. “Nhưng bà đã giết anh Sửu. Anh ấy có tội gì?”

Người đàn bà im lặng một lúc lâu. Khi nàng cất tiếng, giọng đã khác, không còn hằn học, mà như tiếng trẻ con thú tội: “Anh ta vớt được bàn tay ta. Ta sợ anh ta sẽ vứt đi. Nếu mất bàn tay, ta sẽ chẳng còn gì để cầm, chẳng còn gì để ôm con. Ta hoảng quá… Ta đã định làm anh ta sợ thôi. Không ngờ anh ta yếu tim. Chỉ một hơi lạnh là tắt thở.”

Nhẫn khẽ lắc đầu: “Oan hồn mà giết người, tội sẽ chồng tội. Bà muốn siêu thoát, phải xin phép thần linh ở đây.”

Người đàn bà quỳ xuống, cúi đầu trước gốc đa. Gốc đa bỗng phát ra ánh sáng xanh mờ, không phải ma trơi, mà là thứ ánh sáng từ rễ cây thấm lên. Có một cụ già râu tóc bạc phơ hiện ra ngồi trên cành đa. Đó là Thần cây, các cụ trong làng vẫn đồn.

Thần cây cất tiếng, già nhưng rõ ràng: “Phạm Công Nhẫn. Ngươi định giúp con ma này?”

Nhẫn đáp: “Dạ. Nếu thần cho phép.”

“Nó có tội giết người. Nhưng kẻ giết nó cũng có tội. Ngươi muốn giúp, hãy tìm xác nó. Mỗi mảnh xác nằm ở một nơi. Ngươi phải gom đủ cả bộ xương, tẩm liệm, chôn cất đúng hướng. Làm được, nó sẽ siêu thoát. Không được, nó sẽ thành quỷ dữ, ăn thịt cả làng này.”

Nhẫn hỏi: “Xác nó ở đâu, xin thần chỉ bảo.”

Thần cây đưa tay lên trời, chỉ ba ngôi sao sáng nhất đêm nay: “Đầu ở bến đò cũ, mình ở giữa dòng, tay chân phân tán. Hãy hỏi con cá rô phi dưới sông. Nó sẽ chỉ.”

Rồi Thần cây biến mất, ánh sáng xanh cũng tắt. Người đàn bà khóc, lạy tạ, rồi từ từ lùi xuống sông. Trước khi chìm hẳn, nàng nói với Bích: “Con gái ơi, cảm ơn con. Ta sẽ không giết ai nữa. Hãy hát cho ta nghe thêm lần nữa, khi ta đã thành người.”

Mặt sông khép lại. Mưa bắt đầu rơi lất phất.

Quan án Cẩn thở phào, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Ông ta cất kiếm gỗ, quay sang Nhẫn: “Bây giờ làm thế nào? Tìm xác dưới sông là việc của quan, ta sẽ sai lính lặn.”

Nhẫn lắc đầu: “Không được. Lính lặn chỉ thấy bùn. Phải có người hát xẩm để gọi cá rô phi lên. Cá ấy là hóa thân của oan hồn, nó sẽ dẫn đường.”

Quan án trợn mắt: “Bảo con bé hát dưới nước á?”

“Không. Nó hát trên bờ. Ta gảy đàn. Ngươi và lính thả lưới theo chỗ ta bảo.”

Quan án cắn răng: “Được.”

Bích nhìn về phía sông Vị đen ngòm. Nàng không sợ. Nàng chỉ lặng lẽ gõ nhẹ phách tre, khẽ hát một mình:

“Cá dưới sông, ai làm cá chết…

Người dưới sông, ai bắt ai về…

Nếu có thương, xin về chỉ lối…

Để kẻ còn thương, kẻ khuất nghê…”

Mưa rơi xuống gốc đa bến Vọng, rơi xuống ba con người cô đơn giữa đêm tối, và rơi xuống những mảnh xương người đang nằm rải rác dưới lòng sông lạnh.

Một cuộc tìm kiếm bắt đầu.