Chương 5: Giá Trị Của Một Lời Cảnh Báo
Dưới Mái Nhà Có Mùi Thuốc
Mục lục
5 chươngCuộn, vuốt hoặc dùng hai nút để xem thêm Đã tải 5/5 chương
13 giờ 45 phút chiều thứ Sáu.
Hành lang tầng ba khu Nội tổng hợp đã bớt đi vẻ tấp nập của buổi đi buồng sáng, nhưng trước cửa buồng 11, không khí lại căng thẳng hơn hẳn. Một chiếc xe đẩy cấp cứu được điều dưỡng kéo sát vào tường. Trên ngăn trên đặt máy điện tâm đồ xách tay cùng khay dụng cụ lấy khí máu. Cửa phòng bệnh khép hờ, bên trong thỉnh thoảng vọng ra tiếng trao đổi ngắn giữa bác sĩ và điều dưỡng.
Khang bước vào phòng giao ban của khoa, trên tay cầm cuốn sổ bìa đen cùng bản sao hai mặt vỏ thuốc đã chụp lại hồi sáng.
Ngồi cạnh Bác sĩ Hoàng Văn Minh ở bàn giữa là một người đàn ông ngoài bốn mươi tuổi. Anh có dáng người gầy, cẳng tay gân guốc lộ ra dưới tay áo blouse ngắn, cổ đeo chiếc ống nghe Littmann màu đen. Đó là Bác sĩ chuyên khoa II Đặng Quốc Việt, Phó trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc. Trong bệnh viện, anh Việt nổi tiếng là người ít nói, làm việc nhanh và có ánh mắt sắc lạnh. Khi xem một bệnh án, anh thường dừng lại rất lâu ở những con số tưởng như nhỏ nhặt, từ lượng dịch truyền đến từng thay đổi trên đường biểu diễn của monitor.
Với nhiều sinh viên Dược mới tốt nghiệp vài tháng, việc ngồi vào bàn hội chẩn giữa hai bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm trong một ca bệnh nặng hẳn sẽ khiến họ ít nhiều lúng túng. Họ sợ nói sai, sợ bị hỏi đến những điều chưa kịp tìm hiểu, cũng sợ vô tình khiến người trực tiếp điều trị nghĩ rằng mình đang chất vấn quyết định chuyên môn của họ.
Khang kéo ghế ngồi xuống đối diện hai người, đặt cuốn sổ lên bàn. Cậu không tỏ ra rụt rè, nhưng cũng không cố chứng minh mình hiểu biết hơn người khác. Từ nhỏ, cậu đã quen nghe bố nói về bệnh nhân, về những quyết định phải đưa ra trong phòng mổ và những điều bác sĩ không thể tùy tiện khẳng định. Với Khang, chức danh hay thâm niên của người ngồi quanh bàn là điều cần tôn trọng, nhưng thứ quyết định một cuộc hội chẩn vẫn phải là tình trạng thực tế của người bệnh.
"Đây là Khang bên Dược lâm sàng," Bác sĩ Minh giới thiệu. "Cậu ấy trực tiếp xuống hỏi gia đình và rà soát toàn bộ thuốc bác Tường dùng ở nhà trước khi nhập viện."
Bác sĩ Việt gật đầu chào. Ánh mắt anh chỉ lướt qua Khang một thoáng rồi quay lại tập bệnh án mở rộng trước mặt.
"Tôi vừa xem bệnh nhân ở buồng 11," Việt nói, giọng trầm và dứt khoát. "Tri giác chậm, lơ mơ nhưng vẫn gọi hỏi đáp ứng được. Huyết áp hiện tại 100/60 mmHg, mạch 104 lần/phút, nhịp thở 24 lần/phút, có kiểu thở sâu gợi ý Kussmaul. Bắp chân hai bên căng, ấn đau rõ. Nước tiểu qua sonde mới đặt hai tiếng được khoảng 50 mL, màu sẫm."
Anh Việt chỉ vào tờ phiếu xét nghiệm vừa được in từ hệ thống.
"Kết quả bổ sung vừa về. CK toàn phần 4.860 U/L. Khí máu động mạch: pH 7,28; PaCO₂ 26 mmHg; HCO₃⁻ 12,1 mmol/L. Lactate 6,4 mmol/L. Kali 5,4 mmol/L. Ure 18,6 mmol/L, creatinine 274 µmol/L."
Căn phòng yên đi trong vài giây. Tiếng quạt trần phía trên vẫn quay lạch cạch, đều đều.
Khang nhìn những con số trên phiếu xét nghiệm. pH giảm, bicarbonate giảm sâu, trong khi PaCO₂ cũng hạ xuống. Đối chiếu với công thức Winter, mức PaCO₂ này nằm trong khoảng bù hô hấp dự kiến cho tình trạng toan chuyển hóa. Lactate tăng rõ, CK gần năm nghìn đơn vị, kali đã nhích lên và lượng nước tiểu giảm đáng kể. Những dữ kiện ấy đặt ra đồng thời nhiều nguy cơ: tổn thương cơ vân, suy giảm chức năng thận cấp trên nền bệnh thận mạn và tình trạng toan chuyển hóa có tăng lactate.
Bác sĩ Minh thở ra một hơi nặng nề.
"Toan chuyển hóa rõ, lactate tăng cao. Cộng thêm tiêu cơ vân trên nền bệnh thận mạn giai đoạn 3b đang có tổn thương thận cấp."
Bác sĩ Việt quay sang Khang.
"Dược lâm sàng trình bày ngắn gọn phần thuốc bệnh nhân đã dùng. Tôi cần mốc thời gian chính xác."
Khang mở cuốn sổ bìa đen. Cậu không dựa vào trí nhớ mà đọc từng dòng đã đối chiếu với sổ ghi chép của vợ bệnh nhân và số thuốc còn lại trong các vỉ.
"Bệnh nhân duy trì đơn ngoại trú gồm Metformin 850 mg, ngày hai viên; Gliclazide MR 60 mg, ngày một viên; Perindopril 5 mg, ngày một viên; Amlodipine 5 mg, ngày một viên và Atorvastatin 20 mg, ngày một viên.
"Chín ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân đi khám tư vì ho sốt và đau lưng, được kê thêm Clarithromycin 500 mg, ngày hai viên, cùng Diclofenac 50 mg, ngày hai viên. Theo sổ ghi chép của vợ bệnh nhân và số viên còn lại trên vỉ, ông uống Diclofenac trong bốn ngày rồi tự dừng vì xót ruột. Clarithromycin được dùng đủ sáu ngày, sau đó ngừng vì mệt mỏi và buồn nôn.
"Trong ba ngày nằm viện, các thuốc điều trị mạn tính vẫn được duy trì theo đơn cũ. Đến sáng nay, sau khi rà soát lại diễn biến chức năng thận và nguy cơ liên quan, khoa Nội tổng hợp mới cho ngưng toàn bộ thuốc hạ đường huyết đường uống, thuốc hạ áp và statin."
Bác sĩ Việt nheo mắt, gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn.
"Cậu nhận định thế nào về mối liên quan giữa những thuốc này với tình trạng hiện tại?"
Khang giữ giọng đều đặn, lần lượt tách các nguy cơ thay vì gộp tất cả thành một nguyên nhân duy nhất.
"Em chia thành ba nhóm nghi ngờ.
"Thứ nhất, Diclofenac được dùng trong lúc bệnh nhân đang nhiễm khuẩn hô hấp, ăn uống kém và có khả năng giảm thể tích tuần hoàn. Khi phối hợp với Perindopril trên nền bệnh thận mạn, thuốc có thể làm giảm khả năng duy trì tưới máu cầu thận, góp phần thúc đẩy đợt tổn thương thận cấp.
"Thứ hai, Clarithromycin ức chế CYP3A4, có thể làm tăng phơi nhiễm Atorvastatin. Bệnh nhân đã 71 tuổi, chức năng thận vốn suy giảm, lại xuất hiện đau và căng cơ hai bắp chân, CK tăng rõ. Phối hợp này có thể là một yếu tố góp phần gây tổn thương cơ vân, dù cần tiếp tục đối chiếu với các nguyên nhân khác.
"Thứ ba, khi chức năng thận suy giảm cấp tính, Metformin có nguy cơ tích lũy. Bệnh nhân vẫn dùng tổng liều 1.700 mg mỗi ngày trong những ngày trước viện và cả ba ngày nằm viện, trong khi chức năng thận đang xấu đi. Điều đó làm tăng lo ngại về nhiễm toan lactic liên quan Metformin."
Khang dừng lại một nhịp rồi nói tiếp:
"Tuy nhiên, bệnh nhân cũng có nhiễm khuẩn hô hấp cấp, ăn uống kém, có dấu hiệu giảm thể tích tuần hoàn và đường huyết sáng nay ở mức 3,8 mmol/L. Lactate tăng có thể liên quan đến nhiều yếu tố cùng lúc. Em nghĩ chưa nên tách riêng tác động của thuốc khỏi toàn bộ bệnh cảnh. Em đã ghi lại đầy đủ mốc thời gian để hai anh đối chiếu với diễn biến lâm sàng."
Bác sĩ Việt nhìn Khang lâu hơn lúc đầu. Ở bệnh viện tuyến tỉnh, anh từng gặp không ít dược sĩ mới ra trường. Có người rụt rè, chỉ dám đọc lại hướng dẫn sử dụng trên bao bì. Có người lại quá hăng hái trích dẫn cơ chế dược lý, biến một buổi hội chẩn thành cuộc thi xem ai nhớ được nhiều kiến thức hơn. Cậu dược sĩ trẻ trước mặt anh không giống cả hai kiểu đó. Khang biết mình đang nắm những dữ kiện nào, hiểu được ý nghĩa của chúng, nhưng cũng không cố bước qua giới hạn của người trực tiếp điều trị.
"Bố cậu là bác sĩ Nguyễn Văn Thao phải không?" Bác sĩ Việt bất ngờ hỏi.
Khang hơi khựng lại.
"Dạ, vâng. Bố em mất hồi em học lớp 11 ạ."
Việt gật nhẹ đầu. Vẻ sắc lạnh trên gương mặt anh dịu đi trong thoáng chốc.
"Ngày tôi còn thực tập ngoại khoa ở Hà Nội, từng có dịp theo một ca viêm phúc mạc ruột thừa do bác sĩ Thao tham gia phẫu thuật. Hồi ấy tôi còn trẻ, chủ yếu đứng quan sát và phụ những việc được giao. Tay nghề ông ấy chắc lắm, lúc nào cũng bình tĩnh. Có những động tác nhìn qua tưởng đơn giản, nhưng phải làm nhiều năm mới có được sự dứt khoát như thế."
Khang im lặng. Cậu không biết nên đáp lại thế nào ngoài một cái gật đầu nhẹ.
Đó không phải lần đầu tiên cậu nghe người khác nhắc đến bố trong công việc. Nhưng mỗi lần một người từng đứng cạnh ông trong bệnh viện kể lại một chuyện cũ, Khang vẫn có cảm giác như vừa tìm được một mảnh ký ức mà trước đây mình chưa từng biết đến.
Không khí quanh bàn hội chẩn chỉ lắng xuống trong chốc lát. Bác sĩ Việt khép tập bệnh án lại, giọng lập tức trở về sự dứt khoát ban đầu.
"Quay lại bệnh nhân Tường. Hiện tại có toan chuyển hóa với lactate 6,4 mmol/L, pH 7,28, kali 5,4 mmol/L, thiểu niệu và CK 4.860 U/L. Bệnh nhân có nguy cơ tiến triển nặng hơn, bao gồm tăng kali máu gây rối loạn nhịp, tổn thương thận do tiêu cơ vân và tình trạng toan máu kéo dài. Trên nền bệnh thận mạn, việc bù dịch cũng phải theo dõi sát để tránh quá tải."
Bác sĩ Minh gật đầu.
"Tôi cũng nghĩ nên chuyển sang Hồi sức tích cực để theo dõi liên tục. Trước mắt cần đánh giá đáp ứng với điều trị, kiểm soát điện giải, theo dõi lượng nước tiểu và diễn biến khí máu. Nếu toan máu hoặc chức năng thận tiếp tục xấu đi, phải chuẩn bị phương án lọc máu."
"Nhất trí." Việt đứng dậy, rút điện thoại nội bộ gọi về khoa mình, yêu cầu chuẩn bị giường hồi sức và phương tiện theo dõi cần thiết. Sau đó anh quay sang Khang.
"Cậu tổng hợp toàn bộ danh sách thuốc ngoại trú, hàm lượng, thời gian sử dụng và nhận định dược lâm sàng, kẹp vào trang đầu bệnh án chuyển khoa. Bên Hồi sức cần bảng mốc thời gian này để đối chiếu khi theo dõi diễn biến và lựa chọn thuốc điều trị tiếp theo. Nhớ ghi rõ thời điểm ngừng từng thuốc."
"Vâng, em hoàn thiện ngay."
14 giờ 30 phút, bệnh nhân Vũ Văn Tường được chuyển sang khoa Hồi sức tích cực – Chống độc ở dãy nhà bên cạnh.
Khang không rời đi ngay sau khi hoàn thành phiếu chuyển khoa. Cậu theo cáng bệnh nhân sang tận khu Hồi sức, bàn giao trực tiếp bản ghi chép tiền sử dùng thuốc cho điều dưỡng trưởng và bác sĩ trực. Cậu giải thích rõ thời điểm bệnh nhân dùng từng loại thuốc, những thuốc đã được ngưng và các tương tác cần lưu ý. Đặc biệt, cậu nhấn mạnh việc phải tiếp tục theo dõi chức năng thận để đánh giá nguy cơ tích lũy Metformin và hiệu chỉnh liều các thuốc dùng tiếp theo, trong đó có kháng sinh.
Bác sĩ trực hồi sức xác nhận đã nắm được thông tin. Kíp điều trị bắt đầu thiết lập các đường truyền cần thiết, theo dõi huyết động, điện tâm đồ, điện giải và lượng nước tiểu. Khang đứng lại thêm vài phút, trả lời một số câu hỏi về lịch sử sử dụng thuốc rồi mới rời khỏi buồng bệnh.
Khi cậu đi dọc hành lang trở về khoa Dược, đồng hồ treo tường đã chỉ 16 giờ 40 phút.
Nắng chiều mùa đông đã tắt sau những tán xà cừ. Gió bấc thổi qua hành lang mở, mang theo hơi lạnh buốt. Dưới sân, người nhà bệnh nhân đang vội vã đi về phía cổng viện, còn những nhân viên vừa hết ca thì tụm lại bên chiếc xe máy, kéo cao cổ áo trước khi ra đường.
Điện thoại trong túi áo blouse rung lên.
Màn hình hiện tên mẹ Mai.
Khang dừng lại bên trụ cột hành lang, bấm nút nghe.
"Khang à, con xong việc chưa? Mẹ với Khiêm về đến nhà ông bà từ đầu giờ chiều rồi. Mọi người đang chuẩn bị dọn cơm giỗ, cứ hỏi bao giờ con mới tới."
Giọng mẹ có chút sốt ruột, nhưng vẫn giữ vẻ bình tĩnh thường ngày.
"Dạ, chiều nay khoa có ca hội chẩn gấp nên con chưa kịp đi. Con còn phải bàn giao nốt công việc, chắc phải bắt chuyến xe tối."
"Thế thì con cứ làm cho xong. Đừng có cuống lên rồi đi đường không cẩn thận. Mẹ với Khiêm về trước rồi, đến nơi thì gọi cho mẹ."
"Vâng. Mẹ cứ ăn cơm với mọi người trước, đừng chờ con."
"Ừ. Nhớ mặc thêm áo ấm. Tối nay gió lạnh đấy."
"Con biết rồi."
Khang cúp máy, nhìn đồng hồ thêm một lần rồi bước nhanh về phía phòng Dược lâm sàng.
Căn phòng nhỏ cuối hành lang đã lên đèn. Ánh sáng huỳnh quang trắng hắt xuống mặt bàn làm việc ngăn nắp. Dược sĩ Phạm Doãn Lập vẫn chưa về, ông đang ngồi kiểm tra sổ xuất nhập thuốc hướng thần cuối tuần. Thấy Khang bước vào, ông ngẩng lên qua cặp kính lão.
"Xong việc bên Hồi sức rồi à?"
"Dạ, bệnh nhân đã được chuyển sang Hồi sức tích cực để theo dõi tình trạng toan chuyển hóa và tiêu cơ vân. Em đã bàn giao đầy đủ bảng rà soát thuốc cho bên đó."
Ông Lập gật nhẹ đầu, khép cuốn sổ lại.
"Tốt rồi. Sáng nay anh Minh có gọi điện cho tôi, khen bộ phận Dược lâm sàng đợt này làm việc chắc tay và thận trọng. Cậu thu dọn đồ đi, kẻo muộn chuyến xe về quê ăn giỗ."
"Vâng, em chào anh."
Khang cởi chiếc áo blouse trắng đồng phục bệnh viện, gấp gọn gàng đặt vào ngăn tủ cá nhân. Ánh mắt cậu khẽ lướt qua chiếc túi vải dù màu xanh bạc màu nằm ở góc dưới cùng. Bên trong là chiếc áo blouse cũ của bố Thao.
Cậu không mở túi ra, chỉ nhẹ nhàng khép cánh cửa tủ sắt lại. Tiếng khóa lách cách vang lên khô gọn.
17 giờ 15 phút, Khang khoác chiếc ba lô nhỏ lên vai, bước ra khỏi cổng bệnh viện tỉnh.
Ngoài đường lớn, dòng người tan tầm hối hả ngược xuôi trong ánh đèn vàng đục và làn sương lạnh đầu tối. Khang kéo cao cổ áo khoác, đi về phía ngã ba quốc lộ, nơi những chuyến xe đường dài thường dừng đón khách.
Cậu đã báo với mẹ rằng sẽ đến muộn. Mâm cơm giỗ ở Nam Trực có lẽ đã được dọn ra trước khi cậu đặt chân lên xe. Nhưng chuyến đi lần này vẫn phải thực hiện. Mẹ và Khiêm đã về trước, còn cậu không muốn vì một ca bệnh mà bỏ lỡ hoàn toàn ngày giỗ của ông bà.
Trong ba lô của Khang có cuốn sổ bìa đen ghi lại những ca bệnh đầu tiên trong đời đi làm. Trong đầu cậu vẫn còn văng vẳng câu hỏi ngắn gọn của bác sĩ Việt hồi chiều: Bố cậu là bác sĩ Nguyễn Văn Thao phải không?
Bố cậu sinh ra ở Nam Trực, nhưng phần lớn cuộc đời làm nghề lại gắn với những bệnh viện ở Hà Nội. Khang từng nghĩ những gì bố để lại chỉ nằm trong căn nhà cũ, trong chiếc áo blouse đã sờn và những câu chuyện gia đình thỉnh thoảng được nhắc lại. Hôm nay, qua lời kể của một người từng gặp ông trong phòng mổ, cậu lại nhận ra dấu vết ấy còn ở nơi khác.
Có những người đã rời khỏi cuộc đời mình từ rất lâu, nhưng những việc họ từng làm vẫn tiếp tục được người khác nhớ đến.
Khang đứng chờ bên lề đường. Một chiếc xe khách từ xa bật đèn pha, chậm rãi tiến lại gần. Cậu kéo quai ba lô lên vai, bước về phía cửa xe.
Thảo luận
Bình luận chương
0 bình luận
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên bình luận chương này.