Chương 8: Khoảng Trống Sau Cơn Đau
Dưới Mái Nhà Có Mùi Thuốc
Mục lục
8 chươngCuộn, vuốt hoặc dùng hai nút để xem thêm Đã tải 8/8 chương
14 giờ 10 phút chiều thứ Hai.
Khoa Ngoại Chấn thương nằm ở tầng hai dãy nhà khu B, cách khu Nội một khoảng sân trồng mấy cây bàng đã ngả màu cuối đông. Hành lang ở đây rộng hơn những khu khác, đủ chỗ cho cáng bệnh và xe lăn tránh nhau. Mùi cồn sát khuẩn quyện với mùi thạch cao bó bột, thỉnh thoảng bị át đi bởi tiếng bánh xe đẩy lăn qua nền gạch.
Khang cầm tập hồ sơ rà soát đơn thuốc, bước vào phòng hành chính của khoa.
Người gọi điện cho cậu đầu giờ chiều là bác sĩ Bùi Văn Hậu, ba mươi lăm tuổi, đang phụ trách điều trị tại khoa. Anh có dáng người tầm thước, nước da ngăm, hai cổ tay rắn chắc của người thường xuyên tham gia phẫu thuật. Trên bàn làm việc, một tập bệnh án đang mở sẵn bên cạnh chiếc điện thoại nội bộ.
Thấy Khang bước vào, anh Hậu kéo tập giấy về phía cậu.
“Khang, xem giúp anh đơn thuốc của bệnh nhân Hoàng Thị Lan, năm mươi tám tuổi, buồng bốn. Bà ấy mổ kết hợp xương đùi phải bằng đinh nội tủy sáng thứ Bảy tuần trước. Hôm nay là ngày hậu phẫu thứ hai. Vết mổ khô, không sốt, nhưng ban đêm đau nhức nhiều, gần như không ngủ được. Anh muốn điều chỉnh thuốc giảm đau để bà ấy có thể bắt đầu tập phục hồi chức năng.”
“Vâng, anh cho em xem bệnh án.”
Khang kéo ghế ngồi xuống, mở tờ điều trị. Cậu đọc từ đầu, đối chiếu y lệnh với phần ghi nhận diễn biến sau mổ.
Bệnh nhân đang được dùng Cefuroxime 1,5 g tiêm tĩnh mạch mỗi tám giờ; Enoxaparin 40 mg tiêm dưới da mỗi hai mươi bốn giờ để dự phòng huyết khối tĩnh mạch sâu; Paracetamol 1 g truyền tĩnh mạch mỗi tám giờ.
Ở phần y lệnh bổ sung đầu giờ chiều, một dòng mới được viết bằng mực xanh:
Tramadol 50 mg + Paracetamol 325 mg, viên phối hợp, uống một viên mỗi tám giờ khi đau.
Khang nhìn dòng chỉ định ấy, rồi quay lại phần thuốc đang duy trì.
“Anh Hậu ơi, em muốn trao đổi một chút về Paracetamol.”
“Ừ, em nói đi.”
“Hiện tại bà Lan đang được truyền một gam mỗi tám giờ, tức là ba gam trong ngày. Nếu dùng thêm viên phối hợp này đủ ba lần, lượng Paracetamol sẽ tăng thêm chín trăm bảy mươi lăm miligam, tổng cộng gần bốn gam trong hai mươi bốn giờ.”
Anh Hậu dừng bút, nhìn xuống hai dòng y lệnh.
“Đúng rồi. Hai thuốc dùng tên thương mại khác nhau nên lúc bổ sung anh không để ý chúng trùng hoạt chất.”
Khang gật đầu.
“Bệnh nhân nặng khoảng bốn mươi tám kilôgam. Với cân nặng dưới năm mươi kilôgam, mình không nên lấy giới hạn tối đa thông thường của người lớn làm mức áp dụng mặc định. Riêng ba gam hiện tại đã là liều cần cân nhắc theo cân nặng. Nếu cộng thêm viên phối hợp, tổng liều có thể vượt mức phù hợp. Em nghĩ mình nên tính lại toàn bộ liều Paracetamol trước khi duy trì cả hai.”
Anh Hậu cầm bệnh án lên, xem lại phần cân nặng và kết quả sinh hóa trước mổ.
“Men gan bình thường. Nhưng đúng là không thể chỉ dựa vào kết quả trước mổ để mặc định liều cao vẫn phù hợp.”
Khang lật sang trang tiền sử.
“Ở đây có ghi bà thường uống thuốc Nam sắc ở nhà để chữa đau khớp. Mình đã hỏi rõ bác dùng những vị gì, uống trong bao lâu chưa anh?”
“Chưa. Người nhà chỉ nói là thuốc do người quen giới thiệu, mang từ quê lên.”
“Vậy mình nên hỏi lại. Em không có căn cứ để kết luận thuốc Nam làm ảnh hưởng đến gan, nhưng khi chưa biết thành phần thì cũng chưa thể bỏ qua tiền sử đó. Nhất là khi đang phải cân nhắc liều Paracetamol.”
Anh Hậu đặt bút xuống, suy nghĩ vài giây.
“Được. Anh sẽ hỏi lại người nhà. Còn Tramadol thì sao?”
Khang chỉ vào dòng y lệnh mới.
“Tramadol có thể dùng để kiểm soát đau khi cần, nhưng em nghĩ nên kiểm tra kỹ thuốc bà đang sử dụng ở nhà trước. Đặc biệt là thuốc chống trầm cảm, thuốc ngủ hoặc thuốc an thần. Một số phối hợp có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ trên thần kinh, co giật hoặc ức chế hô hấp.”
“Bà ấy tỉnh táo, không có biểu hiện bất thường sau mổ.”
“Dạ, hiện tại là vậy. Nhưng mình vẫn cần biết tiền sử dùng thuốc trước khi quyết định.”
Anh Hậu gật đầu, rồi chuyển sang xem phần kháng sinh.
Khang không vội lật sang trang khác. Cậu chỉ vào dòng Cefuroxime.
“Còn Cefuroxime, em muốn hỏi thêm: anh đang duy trì theo phác đồ điều trị hay chỉ định dự phòng sau mổ ạ?”
“Chỉ dự phòng thôi. Phẫu thuật không có dấu hiệu nhiễm khuẩn, vết mổ hiện tại cũng ổn.”
“Vậy mình có thể kiểm tra lại thời điểm ngừng thuốc theo phác đồ của bệnh viện không anh? Bệnh nhân đã qua ngày hậu phẫu thứ hai. Nếu chỉ dùng để dự phòng thì không nhất thiết phải kéo dài khi không có chỉ định khác.”
Anh Hậu xem lại biên bản phẫu thuật và tờ điều trị trước đó. Một lúc sau, anh khép tập giấy lại.
“Đúng. Anh sẽ đối chiếu lại thời điểm dùng kháng sinh trong hồ sơ phẫu thuật rồi ngừng nếu không có lý do phải tiếp tục. Cảm ơn em đã nhắc.”
Cuộc trao đổi không kéo dài. Anh Hậu gọi điều dưỡng phụ trách, yêu cầu tạm dừng y lệnh Paracetamol cũ trong lúc rà soát lại phương án giảm đau. Sau khi thống nhất với người nhà về tiền sử thuốc, anh sẽ điều chỉnh sang Paracetamol đường uống với liều phù hợp cân nặng, đồng thời cân nhắc Tramadol riêng biệt khi thực sự cần thiết, thay vì dùng viên phối hợp khiến việc kiểm soát tổng lượng Paracetamol khó hơn.
Khang ghi nhận các nội dung đã trao đổi vào phiếu theo dõi dược lâm sàng, phân biệt rõ những điểm bác sĩ đã quyết định và những thông tin còn phải xác minh.
Trước khi rời phòng hành chính, cậu hỏi thêm:
“Bệnh nhân ăn uống được rồi phải không anh?”
“Được. Sáng nay bà ấy ăn gần hết bát cháo.”
“Vậy nếu chuyển sang đường uống thì thuận tiện hơn. Em sẽ nhờ điều dưỡng nhắc người nhà không tự ý cho bà dùng thêm thuốc giảm đau hoặc thuốc sắc mang từ nhà vào khi chưa báo bác sĩ.”
“Ừ, em nhắc giúp anh.”
Khang đi theo hành lang tới buồng bốn. Bà Lan đang nằm nghiêng, chân phải được kê trên gối đỡ. Người con gái ngồi cạnh giường cầm chiếc khăn mặt, thấy Khang thì đứng lên nhường lối.
“Cháu chào bác. Cháu ở khoa Dược, vừa trao đổi với bác sĩ Hậu về thuốc giảm đau của bác.”
Bà Lan hơi nhăn mặt khi xoay người.
“Đêm qua tôi đau quá, cứ trở mình một chút là nhức buốt. Bác sĩ bảo mai tập đi mà tôi sợ không chịu nổi.”
“Bác cứ yên tâm, bác sĩ đang điều chỉnh thuốc để kiểm soát đau tốt hơn. Khi dùng thuốc mới, nếu thấy buồn ngủ nhiều, chóng mặt, buồn nôn hoặc khó thở bất thường thì bác báo ngay cho điều dưỡng. Bác cũng đừng tự uống thêm thuốc giảm đau ở nhà mang vào, kể cả thuốc Nam, trước khi bác sĩ kiểm tra thành phần.”
Người con gái gật đầu.
“Dạ, nhà cháu có mang một túi thuốc sắc lên. Mẹ cháu uống quen từ trước, cháu định để mẹ uống cho đỡ đau.”
“Chị cứ giữ lại, chưa cho bác dùng vội. Chị báo với bác sĩ điều trị để bác sĩ xem xét trước đã.”
Khang nói thêm vài câu về việc gọi điều dưỡng nếu cơn đau tăng lên, rồi chào hai mẹ con.
Ra khỏi buồng bệnh, cậu nhìn đồng hồ. Chưa đến ba giờ chiều. Một việc nhỏ trong đơn thuốc đã được xử lý, nhưng cậu biết hiệu quả thực sự phải chờ đến khi bệnh nhân dùng thuốc và được đánh giá lại mức độ đau.
Cậu không thể ghi một dòng điều chỉnh rồi coi như mọi chuyện đã kết thúc.
15 giờ 45 phút chiều thứ Hai.
Khang trở lại khoa Dược. Vừa bước qua cửa phòng hành chính, chị Hương ở bàn tiếp nhận hồ sơ đã ngẩng lên gọi:
“Khang, lúc nãy bên Trung tâm Kiểm nghiệm của tỉnh có điện thoại về khoa đấy. Anh Lập vừa nghe máy xong, bảo em vào phòng anh ấy trao đổi một chút.”
“Vâng, em cảm ơn chị.”
Khang đi thẳng tới phòng làm việc của trưởng khoa.
Dược sĩ chuyên khoa I Phạm Doãn Lập đang ngồi trước màn hình máy tính. Bên cạnh ông là cuốn sổ theo dõi công văn đi – đến của khoa, mở ở trang ghi ngày hôm nay. Thấy Khang bước vào, ông chỉ chiếc ghế đối diện.
“Ngồi đi.”
Khang đặt tập hồ sơ xuống bàn.
“Cán bộ kỹ thuật bên Trung tâm vừa gọi báo đã tiếp nhận hộp mẫu lúc mười bốn giờ ba mươi phút. Niêm phong còn nguyên, biên bản bàn giao đầy đủ. Tuy nhiên, họ cũng thông báo trước một vấn đề về thời gian xử lý.”
Khang ngồi xuống, tập trung lắng nghe.
“Mẫu siro thuốc ho của khoa Nhi có nền thảo dược đặc, chứa nhiều đường và tinh dầu. Muốn tìm những hoạt chất tân dược nghi bị pha trộn bên trong, kỹ thuật viên phải xử lý mẫu, tách bớt các thành phần gây nhiễu rồi mới tiến hành phân tích bằng phương pháp phù hợp. Công việc này cần thời gian. Họ dự kiến chiều mai hoặc sáng thứ Tư mới có thể trả kết quả chính thức bằng văn bản.”
“Dạ. Vậy hiện tại họ chưa thể xác nhận có hoạt chất nào trong mẫu ạ?”
“Chưa. Họ mới tiếp nhận và đánh giá sơ bộ tính chất mẫu. Chúng ta phải chờ kết quả phân tích. Cậu nhớ đừng suy diễn trước.”
“Vâng, em hiểu.”
Ông Lập nhìn Khang một lúc rồi hỏi:
“Bên khoa Nhi tình hình cháu bé thế nào rồi?”
“Trưa nay em sang thì cháu tỉnh hơn, tự thở được với oxy gọng mũi. SpO₂ ghi nhận ở mức chín mươi sáu phần trăm. Bác sĩ Hà vẫn giữ cháu lại khu hồi sức Nhi để theo dõi sát đến sáng mai, vì vẫn còn nguy cơ tái ức chế hô hấp ạ.”
“Bác sĩ Hà có nói gì thêm về nguyên nhân không?”
“Chị ấy vẫn ghi nhận là nghi ngờ ngộ độc do chế phẩm không rõ thành phần. Cháu có đáp ứng sau khi dùng Naloxone, nhưng như chị Hà giải thích, điều đó chỉ củng cố nghi ngờ có tác dụng kiểu opioid, chưa đủ để xác định chính xác chất gây độc.”
Ông Lập gật đầu, tháo kính lão đặt lên bàn.
“Khang này, tôi hỏi thật. Ngoài việc gửi mẫu kiểm nghiệm theo quy trình của bệnh viện, cậu có định tự tìm hiểu hay xuống khu trọ công nhân kia hỏi thăm người bán thuốc không?”
Khang hơi khựng lại. Câu hỏi thẳng thắn khiến cậu nhớ đến người cha của đứa trẻ, nhớ vẻ hoảng loạn của ông khi mang những gói thuốc còn lại đến bệnh viện.
“Em chưa có ý định tiếp xúc với người bán ạ. Em chỉ dặn người cha không tự quay lại đôi co, tránh làm sự việc phức tạp hơn.”
“Thế thì tốt.”
Giọng ông Lập trầm xuống.
“Chúng ta là nhân viên chuyên môn trong bệnh viện, không phải cơ quan điều tra hay thanh tra y tế. Việc của mình là tiếp nhận thông tin, ghi nhận đúng những gì người bệnh cung cấp, bảo quản mẫu và phối hợp kiểm nghiệm. Khi có kết quả chính thức, bệnh viện sẽ báo cáo theo hệ thống lên Sở Y tế và phòng Y tế huyện để các cơ quan có trách nhiệm phối hợp xử lý. Cậu tự ý xuống đó chất vấn người bán thì không giúp ích gì cho chuyên môn, thậm chí còn có thể khiến chứng cứ bị xáo trộn.”
“Vâng, em hiểu. Em sẽ không tự ý ra ngoài xác minh.”
“Quan tâm đến bệnh nhân là tốt. Nhưng làm nghề phải biết việc nào thuộc trách nhiệm của mình, việc nào phải giao cho người có thẩm quyền. Đừng vì sốt ruột mà tự đặt mình vào chỗ không nên đứng.”
Khang gật đầu.
“Em nhớ rồi ạ.”
Ông Lập đeo kính trở lại, lật sang trang sổ công văn.
“Chiều mai có tin gì từ Trung tâm thì báo tôi. Còn bệnh nhi, nếu khoa Nhi cần đối chiếu thêm thông tin thuốc thì phối hợp với bác sĩ Hà. Đừng tự đưa ra kết luận thay họ.”
“Vâng.”
Rời phòng trưởng khoa, Khang trở về góc bàn làm việc của bộ phận Dược lâm sàng.
Ngoài cửa sổ, ánh nắng cuối ngày đã nhạt đi trên khoảng sân giữa hai dãy nhà. Gió bắc luồn qua những tán bàng trơ lá, làm mấy chiếc lá khô còn sót lại rung lên rồi rơi xuống nền gạch. Tiếng loa phát thanh nội bộ vang lên, thông báo hết giờ hành chính buổi chiều và nhắc người nhà bệnh nhân ra khỏi buồng bệnh để nhân viên y tế chuẩn bị bàn giao ca trực.
Khang chưa về phòng trọ ngay.
Cậu mở cuốn sổ bìa đen, ghi lại thời điểm Trung tâm Kiểm nghiệm tiếp nhận mẫu, tình trạng niêm phong và lịch dự kiến trả kết quả. Những thông tin này được ghi riêng, không trộn lẫn với các nhận định chưa được xác nhận.
Xong việc, Khang lấy điện thoại đặt trên bàn, mở mục tin nhắn. Cuộc gọi cuối cùng từ mẹ Mai là tối Chủ nhật, hỏi cậu đã về đến nơi an toàn chưa. Kể từ bữa cơm giỗ ở Nam Trực hôm thứ Sáu, cuộc sống của cậu lại trở về quỹ đạo quen thuộc: căn phòng trọ nhỏ cách bệnh viện hơn một cây số, những chồng bệnh án dày, những tờ phiếu rà soát thuốc và chiếc áo blouse trắng còn vương mùi cồn sát khuẩn.
Cậu định nhắn cho mẹ vài câu, nhưng ngón tay dừng lại trên màn hình. Cuối cùng, Khang chỉ gửi một tin ngắn rằng công việc vẫn ổn, cậu sẽ gọi về sau.
Khi cất điện thoại, cậu nhìn thấy mép cuốn sổ tay ngoại khoa tiếng Pháp của bố Thao nằm trong ngăn kéo.
Khang kéo ngăn bàn ra, cẩn thận lấy cuốn sổ đặt lên mặt bàn.
Bìa da đã sẫm màu theo năm tháng. Một vài trang giấy bên trong hơi cong ở mép, nét chữ của bố vẫn gọn và chắc. Cậu lật qua những ghi chép về các ca bệnh ngoại khoa, rồi dừng lại ở một đoạn ghi chú về những bài thuốc Nam dân gian từng được sử dụng để giảm đau, tiêu viêm sau mổ tại tuyến huyện trong những năm thiếu thốn thuốc Tây.
Bên cạnh tên một số vị thuốc, bố Thao viết thêm những dòng cảnh báo bằng mực đỏ: phải xác định đúng dược liệu, chú ý cách sơ chế, liều lượng và thời gian sử dụng; không được dùng theo lời truyền miệng khi chưa rõ độc tính.
Khang đọc lại dòng chữ ấy.
Ngày trước, bố Thao đi qua cả hai bờ Đông y và Tây y bằng sự thận trọng của một người thầy thuốc không bao giờ tin vào những lời đồn thổi thần kỳ. Ông có thể ghi chép một bài thuốc dân gian, nhưng cũng không ngần ngại gạch dưới những vị thuốc có nguy cơ gây độc nếu dùng sai cách.
Còn hôm nay, ở một góc chợ cóc gần khu công nghiệp, có người đã mượn danh nghĩa thuốc Nam gia truyền để bán ra thứ dung dịch khiến một đứa trẻ bốn tuổi phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch.
Khang khép cuốn sổ lại.
Cậu không nghĩ mọi thứ thuộc về thuốc Nam đều đáng ngờ, cũng không cho rằng chỉ cần một kết quả kiểm nghiệm là có thể hiểu hết những gì đã xảy ra với đứa trẻ. Cậu chỉ biết có những khoảng trống mà người làm nghề không được phép lấp bằng suy đoán.
Một viên thuốc không rõ thành phần không thể được nhận diện chỉ bằng màu sắc. Một lời khai chưa đầy đủ không thể trở thành kết luận. Một đáp ứng sau dùng thuốc giải độc cũng không đủ để xác định chính xác chất gây ngộ độc.
Cậu đặt cuốn sổ trở lại ngăn kéo, nhẹ tay đẩy vào.
Trước khi về, Khang mở bảng theo dõi cá nhân, bổ sung một dòng nhắc việc cho ngày hôm sau: phối hợp với khoa Nhi rà soát lại thời điểm, số lượng và cách sử dụng các gói thuốc mà gia đình cung cấp; ghi nhận riêng ký hiệu trên những viên nang còn nguyên vẹn; đối chiếu với lời khai và thông tin điều trị.
Những dữ liệu ấy có thể giúp bác sĩ và Trung tâm Kiểm nghiệm thu hẹp phạm vi xác minh. Nhưng cho đến khi có kết quả phân tích, chúng vẫn chỉ là những dấu vết cần được kiểm tra, không phải câu trả lời.
Khang tắt máy tính, thu dọn bàn làm việc rồi cởi áo blouse treo lên móc. Cậu khoác chiếc áo gió mỏng, bước ra khỏi phòng.
Ngoài sân, dòng nhân viên y tế tan ca đang đi về phía cổng bệnh viện. Gió cuối đông thổi dọc hành lang, mang theo mùi đất ẩm và lá khô.
Khang hòa vào dòng người ấy, mang theo cuốn sổ bìa đen và những câu hỏi vẫn chưa có lời giải.
Thảo luận
Bình luận chương
0 bình luận
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên bình luận chương này.