Chương 10: Những Mảng Trống

Sáng thứ Hai, đầu tháng 9 năm 2026.
Sơn ngồi trước máy tính, mắt dán vào màn hình Excel với hàng loạt số liệu pH và oxy hòa tan của sông Hồng. Tiếng gõ phím lách cách hòa với tiếng máy lạnh kêu ầm ỹ, tạo thành một thứ âm thanh quen thuộc đến mức anh gần như không còn nhận ra nó. Bên ngoài cửa sổ văn phòng ở tầng ba, nắng tháng 9 chói chang chiếu qua lớp kính, làm bóng những hàng cây cổ thụ in dài trên sàn nhà.
Sếp đi ngang qua, dừng lại bên bàn anh, nhắc nhẹ:
- "Báo cáo gửi Cục chưa thấy đâu nhé Sơn. Trưa nay phải chốt rồi đấy. Khách hàng đang giục, mà bên Cục cũng đang chờ tổng hợp để trình lên Bộ."
Sơn ngẩng lên, gật đầu.
- "Dạ, em đang hoàn thiện phần phân tích cuối. Trưa nay em sẽ gửi."
Sếp nhíu mày, nhìn anh một lúc rồi bỏ đi. Sơn thở dài, quay lại nhìn màn hình. Anh đã thức trắng đêm qua, không phải vì công việc, mà vì những hình ảnh cứ lặp đi lặp lại trong đầu: mảnh gốm nóng rực, tiếng chuông đồng, bàn tay run rẩy chôn giấu thứ gì đó trong tuyệt vọng. Và khuôn mặt của Thục Oanh, với đôi mắt sáng nhưng u buồn, trong tin nhắn lúc nửa đêm.
Anh nhìn đồng hồ trên màn hình máy tính: 9 giờ 15 phút. Cuộc hẹn với Thục Oanh ở Viện Sử học là 8 giờ sáng - anh đã lỡ mất hơn một tiếng. Sơn lấy điện thoại ra, vội nhắn tin: "Xin lỗi, tôi đến muộn. Tôi đang trên đường."
Thục Oanh trả lời ngay: "Không sao. Tôi vẫn đang ở đây."
Sơn đứng dậy, xin phép sếp ra ngoài giải quyết việc cá nhân khẩn cấp, hứa sẽ nộp báo cáo trước giờ ăn trưa. Sếp nhìn anh, ánh mắt hơi nghi ngờ, nhưng không nói gì thêm. Cục Môi trường không phải nơi dễ dàng cho nhân viên tự ý bỏ việc, nhất là khi Trung tâm Quan trắc đang trong đợt rà soát cuối năm. Nhưng anh không còn lựa chọn nào khác.
Anh bắt taxi từ Nguyễn Văn Cừ sang Lê Duẩn. Giao thông Hà Nội giờ cao điểm, xe nhích từng mét, rồi dừng hẳn. Sơn ngồi trong xe, tay ôm chặt balo, cảm nhận chiếc hộp gỗ nằm an toàn ở ngăn trong cùng. Tim anh đập nhanh không phải vì sợ muộn, mà vì sự hồi hộp khi sắp gặp lại Thục Oanh. Anh tự hỏi: cô ấy có giận vì anh đến muộn không? Cô ấy sẽ nói gì? Và quan trọng hơn, cô ấy có thực sự hiểu được những gì anh đang trải qua không?
Viện Sử học Việt Nam nằm trên phố Lê Duẩn, trong một tòa nhà cũ kỹ nhưng trang nghiêm. Sơn bước vào, cảm nhận ngay không khí yên tĩnh đặc trưng của một nơi nghiên cứu. Mùi giấy cũ, mùi gỗ mục, tiếng lật sách sột soạt từ đâu đó vọng lại. Anh đi theo chỉ dẫn, lên tầng hai, đến phòng đọc.
Thục Oanh đã đợi sẵn. Cô ngồi ở một chiếc bàn gần cửa sổ, trước mặt là một chồng tài liệu photo và vài cuốn sách cổ. Cô mặc áo sơ mi trắng đơn giản, tóc buộc gọn, trông nghiêm túc hơn hẳn so với vẻ u buồn ở triển lãm hôm qua. Thấy Sơn, cô ngẩng lên, mỉm cười nhẹ.
- "Anh đến rồi. Mời anh ngồi."
Sơn kéo ghế ngồi đối diện. Thục Oanh đẩy về phía anh một cốc trà nóng.
- "Anh dùng trà. Tôi vừa pha."
Sơn cầm cốc trà, cảm nhận hơi ấm lan tỏa trong lòng bàn tay. Anh nhìn Thục Oanh, rồi nhìn chồng tài liệu trước mặt cô.
- "Cô... đã đợi tôi lâu không?"
- "Không sao."
Thục Oanh lắc đầu.
- "Tôi hiểu anh có công việc. Tôi cũng vậy, hôm nay tôi phải nộp một bản thảo cho giáo sư hướng dẫn. Nhưng... tôi nghĩ cuộc gặp này quan trọng hơn."
Cô dừng lại một chút, rồi nhìn thẳng vào mắt Sơn.
- "Anh đã xem Hiện vật số 27. Anh có cảm thấy gì khác thường không?"
Sơn đặt cốc trà xuống, hít một hơi sâu. Anh quyết định kể lại tất cả - dư ảnh về bàn tay chôn giấu mảnh gốm, tiếng chuông đồng, mùi hương trầm quyện với mùi đất ẩm, và giọng nói tuyệt vọng: "Giấu nó đi... đừng để họ lấy được..."
Thục Oanh lắng nghe chăm chú, không ngắt lời. Khi Sơn kể xong, cô gật đầu, ánh mắt sáng lên.
- "Đúng rồi. Cha tôi gọi đó là những 'nút thắt' - những khoảnh khắc mà ký ức của quá khứ bị ép lại, đọng thành một điểm, rồi dội về qua những vật chứa đặc biệt."
Sơn nhíu mày.
- "Nút thắt? Tôi vẫn gọi đó là 'vết nứt' - những nơi lịch sử bị rạn vỡ."
Thục Oanh lắc đầu nhẹ.
- "Vết nứt và nút thắt không phải là một. Cha tôi phân biệt rất rõ. 'Vết nứt' là thuật ngữ chung mà những người như anh, như ông Thực dùng - nó chỉ dấu hiệu bề mặt, nơi Dòng Chảy Thời Gian bị tổn thương, rạn vỡ. Nhưng 'nút thắt' mới là nguyên nhân sâu xa."
Cô giải thích, giọng chậm rãi, như thể đang giảng bài:
- "Cha tôi tin rằng mỗi vết nứt thực chất được tạo ra từ một 'nút thắt' - những điểm mà ký ức của quá khứ bị dồn nén, ép chặt lại, đến mức không thể tan ra theo Dòng Chảy bình thường được nữa. Muốn chữa lành một vết nứt, trước tiên phải tháo được nút thắt đã tạo ra nó."
Sơn im lặng, suy nghĩ. Cách giải thích này hợp lý. Nó giống như trong y học: vết thương là biểu hiện bên ngoài, nhưng nguyên nhân có thể là một khối u bên trong mà ta không thấy. Anh gật đầu.
- "Tôi hiểu. Vậy... cha cô đã nghiên cứu về những 'nút thắt' này như thế nào?"
Thục Oanh chỉ vào chồng tài liệu trước mặt. Đó là những bản sao chép từ Đại Việt Sử Lược và Khâm Định Cương Mục, nhưng có nhiều đoạn được gạch chân và ghi chú bằng bút chì.
- "Cha tôi không chỉ nghiên cứu lịch sử, mà còn tìm kiếm 'những khoảng trống' - những chỗ mà sử sách dường như cố tình bỏ sót."
Cô lật một trang, chỉ vào một đoạn văn.
- "Anh xem này. Trong biên niên sử thời Lý, có một vị quan nhỏ tên là Lý Công Tín - từng giữ chức coi sóc việc tế tự - đã biến mất khỏi sử sách ngay sau một sự kiện thiên văn lạ năm 1106, dù trước đó ông từng được nhắc đến vài lần."
Sơn đọc đoạn văn, nhưng không thấy gì đặc biệt.
- "Có thể ông ta chỉ là một vị quan bình thường, không có gì nổi bật, nên sử sách không ghi chép thêm?"
Thục Oanh lắc đầu.
- "Không phải. Cha tôi đã tìm thấy tên ông ta trong một vài tài liệu khác, và ông ta không phải là người bình thường. Ông ta từng tham gia vào một số sự kiện quan trọng, nhưng rồi đột nhiên biến mất. Không có ghi chép nào về cái chết, về việc ông ta bị cách chức, hay về việc ông ta rời kinh đô. Chỉ là... biến mất."
Cô dừng lại, nhìn Sơn.
- "Cha tôi tin rằng, có những người đã bị 'xóa' khỏi lịch sử vì họ biết quá nhiều. Họ không chết. Họ chỉ... không còn được ghi chép nữa. Họ trở thành những 'nút thắt' - bị ép ra khỏi Dòng Chảy, nhưng ký ức của họ vẫn còn đó, chờ được giải phóng."
Sơn cảm thấy ớn lạnh. Anh nhớ lại cuốn sổ của cha ông Hoàng, với những ghi chép về các chi tiết bị bỏ sót, những con người vô danh. Cả hai người cha - cha ông Hoàng và cha Thục Oanh - đều tập trung vào cùng một thứ: những khoảng trống trong lịch sử.
Anh lấy điện thoại ra, mở album ảnh, đưa cho Thục Oanh xem vài bức ảnh chụp cuốn sổ của cha ông Hoàng.
- "Cô xem cái này. Đây là sổ tay của cha ông Hoàng, người đã trao cho tôi cuốn sổ. Ông ấy cũng ghi chép về những chi tiết bị bỏ sót."
Thục Oanh cầm điện thoại, lướt qua vài trang. Mắt cô sáng lên.
- "Đúng rồi. Cha tôi và cha ông Hoàng... họ đang nghiên cứu cùng một thứ. Cùng một giai đoạn: thời kỳ chuyển giao giữa nhà Lý và nhà Trần."
Cô lật một trang khác trong tài liệu của mình, chỉ vào một đoạn ghi chú.
- "Cha tôi viết ở đây: 'Thời kỳ chuyển giao Lý - Trần là một trong những thời kỳ bí ẩn nhất. Có quá nhiều chi tiết bị xóa, quá nhiều nhân vật biến mất. Và ở tâm điểm của tất cả... là Hoàng thành Thăng Long.'"
Sơn nhìn Thục Oanh, rồi nhìn chồng tài liệu. Anh cảm thấy như mình đang đứng trước một cánh cửa lớn, và phía sau cánh cửa đó là cả một thế giới mà anh chưa từng biết.
- "Cô... có nghĩ rằng cha cô và cha ông Hoàng... họ là đồng đội không?"
Thục Oanh im lặng một lúc, rồi gật đầu.
- "Tôi nghĩ vậy. Họ cùng nghiên cứu về cùng một thứ, cùng một thời kỳ. Có thể họ đã gặp nhau, đã trao đổi. Có thể họ là một phần của... tổ chức mà anh đã nhắc đến."
Cô dừng lại, rồi đưa cho Sơn một tờ giấy nhỏ. Trên đó vẽ lại biểu tượng Ø, nhưng với một biến thể: vòng tròn bị đứt gãy ở một điểm.
- "Biểu tượng này xuất hiện trong nhật ký làm việc cuối cùng của cha tôi. Ông ấy nói rằng khi biểu tượng bị đứt gãy, nghĩa là 'Dòng Chảy' đang bị ép buộc thay đổi hướng. Và nơi xảy ra sự ép buộc mạnh nhất..."
Cô dừng lại, nhìn Sơn.
- "...là Hoàng thành Thăng Long."
Sơn cầm tờ giấy, nhìn biểu tượng Ø bị đứt gãy. Anh cảm thấy như mình đang cầm một mảnh ghép quan trọng, nhưng vẫn chưa hiểu nó khớp vào bức tranh lớn này như thế nào.
- "Cô... có nghĩ rằng tôi nên đến Hoàng thành Thăng Long không?"
Thục Oanh gật đầu.
- "Tôi nghĩ anh phải đến. Nhưng không phải để tham quan. Mà để tìm kiếm... những khoảng trống. Những nút thắt. Và có thể... những người đã bị xóa khỏi lịch sử."
Họ ngồi lại thêm một lúc, bàn bạc về những gì đã xảy ra. Sơn kể cho Thục Oanh nghe về ông Thực, về bà Nhàn, về người đàn ông trong chiếc xe đen. Thục Oanh lắng nghe chăm chú, thỉnh thoảng gật đầu, như thể cô đang xác nhận những gì mình đã nghi ngờ từ lâu.
Khi Sơn chuẩn bị ra về, Thục Oanh gọi anh lại.
- "Anh Sơn... tôi có một điều muốn nói. Cha tôi... ông ấy không chết vì tai nạn giao thông. Tôi không chắc chắn điều gì đã xảy ra, nhưng tôi tin rằng ông ấy bị giết. Vì ông ấy biết quá nhiều."
Sơn nhìn Thục Oanh, thấy đôi mắt cô sáng lên, nhưng cũng đầy nước. Anh không nói gì, chỉ gật đầu.
- "Tôi hiểu. Và tôi hứa... nếu tôi tìm ra điều gì đó, tôi sẽ cho cô biết."
Thục Oanh mỉm cười, nhưng nụ cười không chạm đến mắt cô.
- "Cảm ơn anh."
Sơn rời Viện Sử học, đầu óc quay cuồng với thông tin mới. Anh bước ra khỏi cổng, hòa vào dòng người tấp nập trên phố Lê Duẩn. Nắng chiều chiếu xuống những hàng cây cổ thụ, làm bóng lá dài ra trên mặt đất. Anh đi chậm lại, nhìn quanh.
Và rồi anh thấy.
Trên bức tường cổ của Viện Sử học, có một vết nứt nhỏ, chạy dài từ chân tường lên đến mái. Nhưng không phải vết nứt bình thường. Khi Sơn nhìn kỹ, anh thấy... vết nứt đó đang... rung động. Như thể có một thứ gì đó đang sống bên trong nó, đang cố gắng thoát ra.
Sơn dụi mắt, nhìn lại. Vết nứt vẫn ở đó, nhưng không còn rung động nữa. Hay là anh tưởng tượng?
Anh tiếp tục đi, nhưng bây giờ anh bắt đầu nhìn thấy... nhiều hơn. Trên vỉa hè, có một viên gạch bị vỡ, nhưng thay vì vỡ bình thường, nó vỡ theo một hình dạng kỳ lạ - giống như biểu tượng Ø bị đứt gãy mà Thục Oanh vừa cho anh xem. Trên thân một cây cổ thụ, có một vết sẹo cũ, nhưng vết sẹo đó... cũng có hình dạng tương tự.
Sơn dừng lại, thở dốc. Anh hiểu rồi. "Nút thắt" không chỉ là lý thuyết. Nó ở khắp nơi. Trong những bức tường cổ, trong những viên gạch vỡ, trong những vết sẹo trên cây. Quá khứ không chỉ "dội về" qua những Mỏ neo. Nó đang... hiện hữu, ngay xung quanh anh, trong chính thành phố này.
Anh lấy điện thoại ra, định gọi cho Nam, nhưng rồi lại cất đi. Không phải lúc này. Anh cần thời gian để tiêu hóa những gì vừa xảy ra. Anh cần... nhìn thấy thêm.
Khi Sơn quay lại, chuẩn bị bắt taxi về cơ quan, anh thoáng thấy một bóng người quen thuộc đang đứng ở bên kia đường. Đó là bà thủ thư ở Thư viện Quốc gia - người đã vội vã thu hồi cuốn sách cổ hôm trước. Bà ấy đang cầm một cuốn sách cũ, và ánh mắt bà không nhìn Sơn, mà nhìn thẳng về phía... chiếc xe đen đang đỗ ở góc phố.
Sơn đứng lại, nhìn bà thủ thư. Bà ấy hiểu về chiếc xe. Bà ấy hiểu về những gì Sơn đang tìm hiểu. Và bà ấy đang làm gì đó - không phải để ngăn cản anh, mà có vẻ như đang... canh gác.
Nhưng điều khiến Sơn ngạc nhiên hơn là: khi anh nhìn theo hướng mắt của bà thủ thư, anh thấy... trên chiếc xe đen, cũng có một "vết nứt". Không phải vết nứt vật lý, mà là một thứ gì đó... mờ ảo, như thể không gian xung quanh chiếc xe đang bị bóp méo.
Sơn nhắm mắt lại, hít một hơi sâu. Khi anh mở mắt ra, "vết nứt" trên chiếc xe đã biến mất. Bà thủ thư cũng đã đi khỏi. Chiếc xe đen vẫn ở đó, im lặng, như chưa từng có gì xảy ra.
Nhưng Sơn hiểu. Thế giới xung quanh anh đã thay đổi. Không phải "sống hai cuộc đời song song". Mà là... thế giới này vốn dĩ đã có nhiều lớp, nhiều tầng, và anh vừa mới bắt đầu nhìn thấy chúng.
Anh vẫy tay gọi taxi. Nhưng trong đầu anh, hình ảnh của những "vết nứt" và "nút thắt" vẫn còn đó. Và anh hiểu, từ hôm nay, anh không chỉ là một người quan sát nữa. Anh là một phần của chúng.
---
HẾT CHƯƠNG 10