Chương 6: Chuyện Ba Mẹ Quen Nhau

Tôi biết chuyện ba mẹ quen nhau qua lời Ngoại kể.

Bà thường kể lúc nằm cạnh tôi, có khi vừa quạt vừa kể, tới chỗ buồn cười lại ngừng lời để cười trước. Tôi chưa hình dung được dáng vẻ ba khi chưa làm ba, càng không hiểu tại sao mẹ từng trốn mỗi lần thấy ba tới nhà.

— Mẹ không thích ba hả Ngoại?

— Lúc đầu có chịu đâu.

Nghe tới đó, tôi lại chống tay ngồi dậy. Mỗi lần nghe chuyện mẹ không chịu quen ba, tôi đều muốn biết ba đã làm gì để mẹ đổi ý.

Trước khi có tôi, trước khi có cả căn nhà trên dốc, Ngoại đã một mình nuôi cả đàn con thơ. Ông mất khi mẹ còn chưa kịp ra đời; mẹ không có ký ức nào về người cha, chỉ biết qua lời kể của các anh chị và Ngoại.

Những hôm nghe tiếng dao cạo mủ ngoài vườn, tôi từng hỏi bà có từng làm việc ấy không. Ngoại bảo làm rồi, làm nhiều năm lắm. Bà kể những buổi đi cạo mủ khi trời còn tối mịt; sáng gánh mủ về cho nông trường xong, bà lại lo việc ở rẫy rồi chuẩn bị cơm nước cho cả nhà. Nghe tới đó, tôi thường quay sang nắn những vết chai sần trên tay bà. Ngoại để yên cho tôi sờ một lát rồi mới rút tay lại, cầm quạt phe phẩy tiếp:

— Có gì đâu mà coi hoài.

Mẹ lớn lên ở đó, vừa biết may vá vừa biết làm rẫy. Trong bức ảnh cũ, mái tóc mẹ dài, vắt qua một bên vai; tôi thích ngắm tấm hình ấy vì khác hẳn mái tóc thường được mẹ buộc gọn mỗi lần đứng nấu cơm.

Còn ba từ quê miền Trung vào, làm nhiệm vụ đóng quân ở gần vùng này. Lúc muốn mua đất dựng nhà, ba nhờ người quen tìm được một mảnh vườn của Ngoại. Chuyện đất cát xong xuôi, người quen mới nói ba đã có tuổi mà nhà bà lại có các cô con gái đảm đang, cứ thử làm mai làm mối cho ba, biết đâu lại tìm được người hợp ý.

Người ấy vốn nghĩ tới bác Nhàn. Bởi vì ba lớn hơn mẹ khá nhiều tuổi, mà bác Nhàn lại chững chạc hơn, nên khi ba tới nhà, Ngoại cũng tưởng ba muốn tìm hiểu bác.

Ngoại kể buổi hôm ấy ba ngồi rất ngay ngắn, giỏ quà đặt cạnh ghế. Người dẫn ba tới hỏi thăm chuyện gia đình, chuyện làm rẫy, còn bà nhìn xuống bếp gọi bác lên pha nước. Ngặt nỗi bác Nhàn đang làm dở việc dưới bếp nên nhờ mẹ bưng nước lên giúp.

Mẹ đem khay trà lên, đặt xuống bàn rồi cúi chào. Lúc mẹ quay trở vào, ánh mắt ba cứ nhìn theo mãi. Tôi liền hỏi:

— Ba nhìn hoài luôn hả Ngoại?

Ngoại bật cười:

— Thì hỏi coi con nhỏ đó là ai.

Ba quay sang hỏi người dẫn mình tới, biết đó là em gái của bác Nhàn thì xin phép được tìm hiểu mẹ. Tới chỗ này, Ngoại hay đổi giọng, nói chậm và rõ hơn để bắt chước ba:

— Dạ, cháu xin phép…

Tôi đã nghe đoạn ấy nhiều lần mà vẫn bật cười. Qua cách Ngoại bắt chước, tôi thấy ba lúc xin phép tìm hiểu mẹ cũng nghiêm túc, nói năng rành rọt hệt như khi dặn tôi làm việc gì.

Ở dưới bếp nghe được lời ba xin phép tìm hiểu mình, mẹ liền tỏ ý không chịu:

— Ai thèm lấy người nghiêm túc như vậy.

Bác Nhàn hay cười trêu làm mẹ đâm bực, càng không muốn bước lên nhà trên. Những lần sau đó, hễ thấy xe ba ở đầu lối là mẹ lại tìm cớ ra vườn hoặc vào buồng. Tôi tưởng tượng cảnh mẹ chạy còn ba đi tìm, liền hỏi:

— Ba có đuổi theo không?

— Ai mà đuổi. Ba con tới thì ngồi nói chuyện với Ngoại thôi.

Tôi nằm xuống lại, trong bụng hơi thất vọng.

Thật lòng Ngoại rất quý ba. Bà bảo người có công việc ổn định, biết làm ăn, nói chuyện với người lớn lễ phép thì đáng để tìm hiểu; chỉ có mẹ còn trẻ, nhìn vào chỉ thấy một người lớn tuổi, nghiêm nghị và hay vắng nhà.

— Lấy rồi anh đi suốt, ai ở nhà? — mẹ hỏi Ngoại.

Nhắc lại câu ấy, Ngoại không cười nữa. Tôi đã quen những bữa cơm vắng ba, nhớ cả bóng dáng mẹ lúc chờ ba về, nhìn đồng hồ rồi lại lẳng lặng ra sân lấy quần áo vào; vì vậy tôi hiểu vì sao mẹ từng lo chuyện lấy một người hay đi xa. Khi ấy Ngoại cũng chưa bắt mẹ phải ưng ba ngay, chỉ khuyên cứ tìm hiểu rồi tự quyết định.

Về phần ba, mỗi khi có thời gian ở nhà là ba lại ghé qua. Dựng gọn chiếc xe ở góc sân, ba xắn ống quần theo Ngoại ra rẫy: mùa tiêu chín thì phụ hái, tiêu đem phơi thì cào cho đều, gặp đợt nắng lâu lại kéo ống dây tưới từng gốc tiêu.

Mẹ có thể không chịu lên nhà tiếp chuyện, nhưng khi ba đã cùng làm ngoài rẫy thì khó mà tránh mặt mãi. Có hôm ba giữ chân thang cho mẹ hái tiêu, có hôm hai người cùng khiêng đồ vào nhà; mới đầu họ chỉ nói về công việc đang làm trước mắt, rồi dần dà kể thêm chuyện của riêng mình.

Ngoại kể chầm chậm từ mùa này sang mùa khác. Nghe bà kể, tôi hình dung ba đã qua phụ việc rất nhiều buổi, quen thuộc đến mức cả nhà không còn coi ba là khách nữa.

Có một buổi chiều ba cào tiêu giữa sân, lưng áo ướt đẫm mồ hôi. Mẹ pha một ca nước chanh đem đặt lên bậc hiên trước nhà:

— Nước nè. Anh uống đi.

Ba ngừng tay cào, còn mẹ nói thêm:

— Rồi nhớ về sớm, trời tối đó.

Ngoại bảo từ buổi chiều hôm ấy, bà đã nhận ra mẹ bắt đầu quan tâm tới ba: người trước kia mới nghe tiếng xe đã tránh mặt, giờ chịu đứng nán lại chờ ba uống nước xong mới quay vào làm tiếp.

Tôi hỏi lúc đó ba có nói gì không, Ngoại chỉ cười:

— Chắc nói cảm ơn. Chứ Ngoại đâu nhớ từng lời.

Tôi hơi tiếc vì Ngoại không nhớ rõ ba đã đáp thế nào; tôi muốn nghe trọn cuộc trò chuyện bên ca nước chanh ấy, nhưng bà đã kể sang mùa tiêu năm sau.

Sau này lớn lên, tôi hiểu mẹ không gật đầu chỉ vì một ca nước. Trước ca nước chanh ấy đã có biết bao buổi ba lặng lẽ tới rồi đi, những công việc làm chung và bao câu chuyện chẳng còn ai nhớ hết. Nhưng khi còn nhỏ, tôi chỉ giữ mãi hình ảnh mẹ đặt ca nước xuống, ba ngẩng đầu lên, còn Ngoại đứng ở góc sân nhìn thấy.

Kể tới cuối chuyện, Ngoại bảo rồi mẹ cũng đồng ý lấy ba.

— Chịu lấy ba hả Ngoại?

— Chứ không chịu thì Bông ở đâu ra.

Tôi bật cười khanh khách, xích lại gần bà hơn. Chiếc quạt nan khẽ chạm vào tóc, Ngoại lấy tay đẩy nhẹ tôi ra một chút cho dễ quạt. Ở gian ngoài, ba vừa đặt tách trà xuống bàn; nghe tiếng động quen thuộc ấy, tôi nửa muốn chạy ra hỏi ba, nửa muốn nằm yên trên phản đợi Ngoại kể tiếp tới ngày đám cưới.