Chương 1: Giữa Trưa Trốn Nắng Ở Rừng Cao Su

Tôi nhớ rừng cao su trước hết bằng mùi mủ.

Mủ mới còn loãng, có mùi ngai ngái. Mủ sót dưới đáy chén, để lâu rồi đông lại, thì chua và nồng đến mức tôi phải quay mặt đi. Vậy mà cứ nghe Tùng gọi ngoài hàng rào, tôi lại tìm cách lẻn ra khỏi nhà, theo nó vào rừng.

Hồi ấy tôi khoảng bốn tuổi. Xóm chúng tôi nằm ngoài thị trấn Hòa Sơn, giữa những vườn tiêu và cao su. Buổi trưa, đường đất trước nhà nóng ran; trong nhà, mẹ đã buông mùng, bảo tôi lên phản nằm ngủ. Tôi nằm nghiêng, một tay kê dưới má, mắt nhìn vệt sáng dưới chân cửa. Tiếng ve ngoài vườn vẫn râm ran không chịu dứt.

Đợi tiếng máy may im hẳn, tôi chống tay ngồi dậy. Mẹ đang nằm trong buồng. Tôi xách đôi dép, đi chân trần ra thềm, tới chỗ khuất cửa mới cúi xuống xỏ vào.

Tùng chờ ở đầu lối, có Duy và Tí đứng cạnh. Vừa thấy tôi, nó đưa ngón tay lên miệng.

— Đi lẹ.

Tôi cũng đặt ngón tay lên miệng, bắt chước Tùng ra hiệu giữ im lặng.

Bên ngoài rừng, nắng hắt lên từ mặt đường. Vừa qua con mương cạn, chúng tôi đã lọt dưới những tán cao su rợp bóng. Tôi đi sát Tí, đôi dép hồng vướng vào lá khô kêu sột soạt. Chỗ nào có nắng lọt xuống, cả bọn tránh qua một bên như tránh vũng nước.

Tụi nó vào đây để mót mủ chén. Những chiếc chén sành treo trên thân cây đã được trút hết phần mủ lỏng; dưới đáy còn sót một lớp mỏng, có chỗ đông đặc thành miếng. Tùng thọc tay vào, xoay một vòng rồi kéo ra. Miếng mủ dính theo đầu ngón tay nó, chậm chạp rời khỏi lòng chén.

Duy đứng ở cây kế bên, dùng cọng dừa khô cạy quanh mép sành. Tí cứ loay hoay với một miếng dính chặt, cạy mãi không ra.

— Đưa đây coi.

Tùng đỡ chiếc chén, bóc miếng mủ ra rồi vo chung vào cục đang cầm trên tay. Cục mủ lớn dần, xám ngoét, vướng mấy vụn lá khô bên ngoài. Mỗi khi mót được kha khá, tụi nó hay đem ra tiệm đầu xóm để cân bán, đủ mua một ít kẹo chia nhau.

Tôi cũng đi theo tụi nó, nhưng nhất định không chịu thò tay vào chén. Mủ dính vào da thì rửa rất lâu mới bay hết mùi; lát nữa mẹ nắm tay kéo tôi vào nhà, chưa cần hỏi cũng biết ngay tôi vừa đi mót mủ. Với lại, nhìn những ngón tay đen sì của Tùng, tôi chỉ muốn nhận việc nào khỏi phải đụng tới.

— Cây bên kia còn nhiều mủ kìa! — tôi chỉ sang hàng cao su bên cạnh.

Tùng ngẩng lên:

— Giỏi thì qua lấy giùm tao đi.

— Tao canh cho tụi bây.

— Canh cái gì?

— Có ông bảo vệ tới thì tao báo.

Tùng nhìn tôi một lúc rồi cúi xuống cạy tiếp, không buồn tranh cãi về phần việc canh chừng tôi vừa tự nhận.

Tôi đi sau cả bọn, thỉnh thoảng chỉ trỏ một chiếc chén chưa ai đụng tới. Chẳng được bao lâu, tôi kiếm chỗ dưới gốc cây, phủi sạch lá khô rồi ngồi ôm đầu gối. Dưới tán lá kín mít, không có lấy một làn gió nhẹ; chỉ có nhánh cây nhỏ trên đầu khẽ rung lên khi con chim chuyền qua.

Tí mang lại một túi mủ:

— Bông, cầm giùm chút.

Tôi nắm hai quai nilon, ráng giữ chiếc túi cách xa đầu gối để khỏi quệt vào quần.

— Đừng để dính vô quần tao.

— Có dính đâu.

— Thúi quá.

— Vậy trả đây.

Tí vừa chìa tay ra, tôi vội kéo túi lại:

— Nhưng lát có kẹo phải chia tao.

Tùng đứng bên cạnh nghe được, bật cười:

— Mày có mót miếng nào đâu.

Tôi nhấc chiếc túi lên cho nó thấy:

— Tao giữ cái này nè.

Tùng thả thêm một miếng mủ vào túi rồi chạy sang hàng cây khác. Thấy nó không cãi nữa, tôi yên tâm coi như lát nữa mình cũng có phần kẹo.

Từ chỗ ngồi, tôi nhìn thấy những thân cao su nối nhau thẳng tắp. Vỏ cây hằn đầy vết cạo xiên; bên dưới là những chiếc chén sành treo nghiêng nghiêng. Tiếng ngón tay cạy lớp mủ khô trong chén kêu sột soạt, tiếng lá khô lạo xạo dưới chân và tiếng tụi nó chí chóe cãi nhau vọng lại trong bóng râm.

Một con muỗi đậu lên cổ chân, tôi đập mạnh, để lại vệt bụi đỏ trên da. Đứng gần đó, Duy cũng đưa tay đập muỗi bu quanh bắp chân:

— Ra ngoài đi. Muỗi quá trời.

Tùng nhìn cục mủ trong tay, vẻ mặt còn tiếc rẻ. Nó ráng tìm thêm một chén gần lối ra, cạy vội vàng rồi mới chịu đi. Tí cầm lại túi mủ, cả bọn lần lượt nhảy qua con mương cạn.

Ra khỏi bóng cây, tôi nheo mắt vì chói nắng. Gió ngoài đường đã nổi lên, thổi vạt áo dính sát vào lưng tôi rồi lại phồng ra. Một làn bụi đỏ bay là là mặt đất, lướt qua chân cả bọn.

Ở ngã rẽ, Khoa đang ôm một cánh diều dán bằng giấy báo. Khung tre nhô cao khỏi vai nó, cái đuôi giấy dài quét xuống mặt đường.

— Ra bãi đất trống! Gió lớn rồi!

Duy chạy vọt lên trước, đón lấy cuộn dây. Tí dúi túi mủ cho Tùng, quên bẵng chuyện đem ra tiệm cân bán.

Tôi còn đứng khựng lại, ngó chiếc túi trên tay Tùng. Cả bọn chưa bán mủ thì lấy đâu ra tiền mua kẹo?

— Kẹo của tao thì sao?

Chẳng đứa nào quay đầu lại. Khoa đã giơ cao cánh diều, vừa chạy vừa gọi đứa giữ đuôi. Tôi đành lật đật chạy theo; đôi dép hồng đập lạch bạch vào gót chân, còn phía trước, dải đuôi giấy cứ chao lên rồi sà xuống, suýt chạm vào tay tôi.

Giải nghĩa:

- Phản (hay còn gọi là ván ngựa) là một tấm ván lớn, dày (thường làm bằng gỗ hoặc tre), có bề mặt phẳng và rộng, dùng để ngồi, tiếp khách, hoặc làm giường nằm.

- Buồng là gian phòng nhỏ phía trong nhà, thường dùng làm chỗ ngủ.

- Mót là nhặt hoặc gom những thứ còn sót lại sau khi người khác đã thu hoạch.