Bản Lĩnh Nội Trú

Chương 12: Lần Cuối Còn Bình Thường

Đăng: 20/11/2026 16:31 2,411 từ 8 lượt đọc

Thư trả lời của bác sĩ Khôi tới lúc sáu giờ sáng thứ năm, chỉ có hai chữ:

"Đã đọc."

Nam đọc đi đọc lại hai chữ ấy trên điện thoại, đứng ở cổng gửi xe. Rồi cậu cất điện thoại, đi vào khoa. Không có gì để hiểu thêm từ hai chữ đó, và cậu quyết định không cố hiểu.

*

Ba ngày qua, Nam tập một thói quen mới.

Mỗi lần nghe điều dưỡng bàn giao, cậu tự hỏi một câu trước khi bước tới giường: nghe tới đây, đã có gì cần gọi ngay chưa? Có thì gọi trước, rồi mới khám.

Đa số ca, câu trả lời là chưa. Người bệnh sốt ba ngày, đau họng, thì khám xong mới biết cần gì. Người bệnh đau bụng âm ỉ từ sáng thì cũng vậy. Nhưng thứ ba có một ca đau ngực, mồ hôi lạnh. Nam nói "đo điện tim ngay" trước khi đặt ống nghe lên ngực người bệnh. Điện tim in ra trong lúc cậu còn đang hỏi bệnh, không có ST chênh lên. Lần ấy không đổi được gì, nhưng cậu ghi vào cột trái của trang sổ hai cột.

Mai để ý. Hôm thứ tư, khi hai người cùng nhận một ca khó thở, Mai nói "khí máu" cùng lúc với Nam. Hai người nhìn nhau. Mai quay đi trước.

*

Một giờ năm mươi chiều thứ năm, chị Lan ở bàn phân loại gọi lên khu hồi sức, giọng gấp:

— Anh Sơn, em có một ca nghi đột quỵ. Nam sáu mươi ba tuổi, yếu nửa người phải, không nói được. Đang đẩy lên.

Nam đứng gần điện thoại nhất. Câu tự hỏi bật lên trước khi chị Lan dứt lời. Yếu nửa người, mất nói, đột ngột. Không cần khám mới biết phải làm gì.

— Anh Sơn, em đề nghị kích hoạt quy trình đột quỵ ngay.

Bác sĩ Sơn đã cầm máy.

— Kích hoạt đi. Báo Thần kinh, báo phòng chụp.

Nam bấm số nội bộ, đọc theo đúng câu in trên tờ dán cạnh điện thoại. Loa trần vang lên lần thứ nhất lúc một giờ năm mươi mốt phút. Mai đã đứng cạnh máy đo đường huyết, kéo sẵn xe đẩy tới chỗ trống.

Băng ca vào tới khu hồi sức lúc một giờ năm mươi hai.

Ông Phan Văn Định nằm ngửa, mắt mở, nhìn quanh. Mặt lệch sang trái, khóe miệng bên phải xệ xuống. Tay phải nằm thõng bên hông, không nhấc lên được. Ông mấp máy môi, nhưng chỉ ra những tiếng ậm ừ không thành chữ. Vợ ông, bà Hoa, chạy theo băng ca, tay cầm đôi dép của chồng.

Mai chích đầu ngón tay ông trước khi băng ca dừng hẳn. Mười giây sau:

— Đường huyết sáu phẩy tám.

Không phải hạ đường huyết. Nam ghi giờ.

Anh Tùng gắn máy theo dõi. Huyết áp 196/104. Mạch tám mươi tư, đều. SpO2 96%. Nam kiểm tra đường thở: ông nuốt được nước bọt, không ứ đọng, thở êm. Cậu không cho ông uống gì.

Rồi cậu quay sang bà Hoa. Câu hỏi đầu tiên không phải về bệnh.

— Cô ơi, lần cuối cùng cô thấy chú còn bình thường, nói chuyện được, tay chân cử động được, là lúc mấy giờ?

— Một giờ bốn mươi. — Bà Hoa đáp ngay. — Tôi đi chợ về, thấy ổng nằm vậy rồi.

— Dạ, đó là lúc cô thấy chú bị. Còn trước đó, lần cuối cô thấy chú bình thường là khi nào ạ?

Bà Hoa ngẩn ra một giây.

— Trưa… ổng ăn cơm với tôi lúc mười một giờ rưỡi. Ăn xong ổng nói mệt, vô ngủ trưa. Lúc đó ổng còn dặn tôi mua trái đu đủ. Tôi đi chợ lúc mười hai giờ.

— Lúc mười hai giờ, chú còn nói chuyện bình thường với cô phải không ạ?

— Bình thường. Nói rõ ràng.

— Từ mười hai giờ tới một giờ bốn mươi, có ai ở nhà với chú không cô?

— Không có ai.

Nam quay sang bác sĩ Sơn.

— Anh Sơn, thời điểm cuối cùng còn bình thường là mười hai giờ trưa, không phải một giờ bốn mươi. Người bệnh ngủ trưa, vợ phát hiện lúc một giờ bốn mươi. Tính tới giờ là một tiếng năm mươi hai phút.

Bác sĩ Sơn gật, ghi lên tấm bảng trắng cạnh giường: "Lần cuối bình thường: 12:00." Bên dưới, anh viết thêm: "Cửa sổ 4,5 giờ: tới 16:30."

Mai đứng bên cạnh, tay cầm bút, nhìn dòng chữ một lúc. Cô ghi vào cuốn sổ bìa nâu.

*

Bác sĩ Thần kinh trực tới lúc một giờ năm mươi tám, một bác sĩ nữ trẻ, tóc cột cao, áo blouse còn dính mép băng dính. Chị khám nhanh, chấm thang điểm đột quỵ, đọc to từng mục cho Mai ghi.

— Mười bốn điểm. Đi chụp ngay. CT sọ không cản quang, chụp mạch máu não luôn một lần.

Trong lúc anh Tùng và chị điều dưỡng chuyển ông Định sang băng ca của phòng chụp, Nam hỏi bà Hoa những câu tiếp theo. Cậu hỏi nhanh, gọn, theo đúng danh sách chống chỉ định cậu đã chép ra sổ từ tuần đầu tiên ở khoa.

— Chú có đang uống thuốc chống đông, thuốc làm loãng máu không cô?

— Ổng uống thuốc huyết áp với một viên aspirin mỗi sáng.

— Cô có mang theo thuốc hay toa thuốc không ạ?

Bà Hoa lục túi, lấy ra chiếc điện thoại, mở ảnh. Bà có thói quen chụp toa thuốc mỗi lần đi khám. Nam đọc toa: hai thuốc huyết áp, một thuốc mỡ máu, aspirin liều thấp. Không có thuốc chống đông.

— Mấy tháng nay chú có mổ, có chảy máu đường tiêu hóa, có chấn thương đầu, có từng bị đột quỵ không cô?

— Không có. Ổng khỏe lắm, chưa nằm viện lần nào.

— Chú nặng khoảng bao nhiêu ký ạ?

— Sáu mươi tám. Tháng trước khám sức khỏe ở phường mới cân.

Nam ghi từng câu trả lời lên tờ phiếu kiểm tra của quy trình đột quỵ, chạy theo băng ca vào phòng chụp, đưa cho bác sĩ Thần kinh. Chị lướt qua một lượt.

— Aspirin không phải chống chỉ định. Cân nặng có rồi. Tốt.

Hai giờ mười, ông Định nằm trên bàn chụp.

Nam nhìn đồng hồ treo trên tường phòng điều khiển. Mười tám phút từ lúc vào cửa. Cậu nhớ con số Mai trình trong buổi giao ban đầu tiên: mười bảy phút. Cậu ghi số mười tám vào phiếu, không ghi thêm gì.

*

Hình ảnh hiện lên màn hình phòng điều khiển. Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh đọc ngay tại chỗ, bác sĩ Thần kinh đứng sau lưng anh.

— Không có chảy máu. Chưa thấy vùng nhồi máu rõ. Chụp mạch: tắc đoạn gần động mạch não giữa trái.

Bác sĩ Thần kinh quay sang bác sĩ Sơn.

— Có chỉ định tiêu sợi huyết. Có tắc mạch lớn, em gọi luôn bên can thiệp mạch để lấy huyết khối. Huyết áp phải đưa xuống dưới 185 trên 110 trước khi truyền.

Bác sĩ Sơn ra y lệnh hạ áp truyền tĩnh mạch theo phác đồ đột quỵ, giao anh Tùng đo huyết áp năm phút một lần. Bác sĩ Thần kinh đi ra hành lang, nơi bà Hoa đang ngồi một mình trên ghế chờ.

Nam đi theo. Cậu không được giao việc gì ở đây, nhưng cậu đã hỏi bệnh bà Hoa từ đầu. Bà sẽ cần một gương mặt quen.

Bác sĩ Thần kinh ngồi xuống cạnh bà, nói chậm, rõ. Ông Định bị tắc một mạch máu lớn trong não. Có một thuốc truyền vào tĩnh mạch để làm tan cục máu đông, càng dùng sớm càng có lợi. Thuốc có nguy cơ gây chảy máu, kể cả chảy máu trong não, nhưng tỉ lệ thấp so với lợi ích ở người bệnh như ông. Sau đó, bác sĩ can thiệp mạch sẽ luồn ống vào mạch máu để lấy cục máu đông ra.

Bà Hoa nghe hết. Tay bà nắm chặt đôi dép của chồng.

— Thằng con tôi đang ở Bình Dương. Để tôi gọi hỏi nó…

— Dạ, cô gọi được. — Nam nói khẽ. — Nhưng thuốc này mỗi phút đều có ý nghĩa. Cô là người ở bên chú lâu nhất, hiểu chú nhất. Cô cứ hỏi bác sĩ những gì cô còn lo trước đã.

Bà Hoa nhìn Nam, rồi nhìn bác sĩ Thần kinh.

— Nếu là người nhà bác sĩ, bác sĩ có cho dùng không?

Bác sĩ Thần kinh không trả lời ngay.

— Với một người bệnh như chú, vào viện trong giờ, không có chống chỉ định, tắc mạch lớn như vậy, thì phác đồ khuyến cáo dùng. Nếu là người nhà em, em sẽ đồng ý.

Bà Hoa cầm điện thoại lên, bấm số. Bà nói ngắn gọn với con trai, giọng run. Rồi bà gác máy, nhận cây bút bác sĩ Thần kinh đưa.

— Thằng Tín nói má quyết đi. Tôi ký.

*

Hai giờ ba mươi tư, huyết áp ông Định xuống 176/98.

Hai giờ ba mươi bảy, chị điều dưỡng Thần kinh và anh Tùng cùng đọc lại tên thuốc, liều tính theo sáu mươi tám ký, tốc độ. Bác sĩ Thần kinh kiểm tra lần cuối, gật đầu. Thuốc bắt đầu chạy.

Bốn mươi lăm phút từ lúc vào cửa.

Bác sĩ Thần kinh ghi y lệnh theo dõi, đọc to cho anh Tùng nghe:

— Trong lúc truyền và hai mươi bốn giờ sau truyền, huyết áp giữ không quá 180 trên 105. Đo huyết áp và đánh giá thần kinh mỗi mười lăm phút trong hai giờ đầu tính từ lúc bắt đầu truyền, sau đó mỗi ba mươi phút trong sáu giờ, rồi mỗi giờ cho tới hai mươi bốn giờ sau điều trị. Vượt ngưỡng thì báo ngay. Nhức đầu, nôn, tri giác giảm, yếu nặng thêm thì ngưng thuốc nếu còn đang truyền, báo ngay, chụp lại CT.

Anh Tùng nhắc lại ngưỡng huyết áp, chép lên tấm bảng trắng, ngay dưới dòng "Lần cuối bình thường: 12:00". Nam chép y lệnh vào phiếu bàn giao, để bên can thiệp mạch và đơn vị đột quỵ nhận đủ.

Mai đứng ở đầu giường, ghi giờ. Nam đứng ở chân giường, cầm phiếu kiểm tra. Không ai nói gì về con số.

Ba giờ kém năm, người của phòng can thiệp mạch xuống nhận người bệnh.

Thuốc tiêu sợi huyết vẫn đang chạy qua máy truyền, còn khoảng bốn mươi phút nữa mới hết. Bác sĩ Thần kinh không cho dừng lại chờ.

— Lấy huyết khối không đợi hết thuốc. Truyền tiếp trên đường đi, truyền tiếp trên bàn can thiệp. Không ai tháo dây, không ai chỉnh tốc độ nếu chưa hỏi chị.

Máy truyền được kẹp chắc lên cọc băng ca. Anh Tùng chuyển ông Định sang máy theo dõi di động, kiểm tra lại đường truyền thuốc riêng, không chung với đường nào khác. Chị điều dưỡng Thần kinh đi kèm, cầm tờ lịch đo huyết áp. Lần đo tiếp theo rơi đúng lúc băng ca ở trong thang máy.

Nam đọc bàn giao cho người của phòng can thiệp mạch, chậm và rõ: lần cuối bình thường mười hai giờ, bắt đầu thuốc hai giờ ba mươi bảy, dự kiến hết lúc ba giờ ba mươi bảy, huyết áp lần cuối 172/96, ngưỡng không quá 180 trên 105, đường truyền thuốc ở tay trái. Người nhận đọc lại từng mốc. Hai bên cùng ký vào phiếu bàn giao.

Ông Định vẫn chưa nói được, tay phải vẫn chưa nhấc lên. Nhưng khi băng ca đi ngang qua bà Hoa, mắt ông nhìn theo bà, đúng hướng.

Bà Hoa đặt đôi dép lên băng ca, cạnh chân chồng.

*

Năm giờ chiều, khu hồi sức vãn người. Nam ngồi ở quầy, gõ phần diễn biến của ông Định vào bệnh án. Ở mục thời gian, cậu nhập từng mốc theo đúng tờ phiếu: vào cửa, kích hoạt quy trình, đường huyết, Thần kinh tới, vào phòng chụp, có hình ảnh, bắt đầu thuốc, chuyển can thiệp mạch.

Mai kéo ghế ngồi xuống bên cạnh, đặt cuốn sổ bìa nâu lên quầy.

— Mốc mười hai giờ đó. — Cô nói, không nhìn Nam. — Lần trước mình có một ca ngủ dậy bị liệt. Mình ghi giờ người nhà phát hiện. Bác sĩ Thần kinh hỏi lại, mới sửa.

Nam ngừng gõ.

— Người nhà ai cũng trả lời giờ thấy bị trước. Mình chỉ hỏi thêm một câu.

— Ừ. — Mai mở sổ, lật tới một trang đã viết kín. Ở dòng cuối, cô vừa ghi thêm: "Hỏi: lần cuối còn bình thường. Không hỏi: bị lúc mấy giờ." — Câu này mình chép của bạn. Câu dị ứng của mình, bạn chép rồi. Huề.

Nam bật cười. Mai không cười, nhưng khóe miệng cô hơi nhích lên.

Bác sĩ Sơn đi ngang, dừng lại sau lưng hai người, liếc màn hình bệnh án.

— Bốn mươi lăm phút. Mai, ca đầu tiên của em là bao nhiêu?

— Năm mươi hai phút ạ. Có hình ảnh sớm, nhưng chờ hạ huyết áp lâu.

Bác sĩ Sơn gật, không nhận xét. Anh đi về phía phòng bác sĩ, tay cầm tập phiếu đánh giá tại giường của cả nhóm, úp mặt xuống.

*

Sáng thứ sáu, trước giờ giao ban, Nam đi ngang bảng tin.

Chị Hạnh đang đứng trước bảng, tháo những tờ giấy cũ xuống. Tờ lịch giao ban tháng này, với hai con số 8,5 và 7, được gỡ ra, kẹp vào một tập hồ sơ. Bảng xếp hạng tháng trước của khóa trên, với năm dòng tô vàng, cũng được gỡ xuống.

Chị Hạnh để lại bốn chiếc đinh ghim trên tấm bảng, cắm thành một hình chữ nhật trống. Rồi chị ôm tập hồ sơ đi về phía phòng trưởng khoa.

Nam đứng nhìn bốn chiếc đinh ghim.

Trong túi áo, điện thoại rung. Tin nhắn trong nhóm nội trú, của Huy:

"Ông đột quỵ hôm qua lấy huyết khối thành công. Sáng nay tay phải nhấc lên khỏi giường được. Nói được tên vợ."

Bên dưới, Thu Hà thả một biểu tượng trái tim. Mai thả một biểu tượng ngón tay cái. Nam gõ một chữ: "Cảm ơn."

Rồi cậu cất điện thoại, nhìn lại tấm bảng thêm một lần, và đi vào phòng giao ban.

0