Chương 1: Tiếng Gọi Dưới Sông Đáy

Sương còn giăng mắc trên mặt sông Đáy như tấm lụa trắng xóa trải dài vô tận. Mùa lũ sắp về, nước sông đã đục ngầu màu phù sa, cuồn cuộn chảy giữa đôi bờ lau lách um tùm. Tiếng gà gáy từ phía làng Đường Lâm vọng qua mấy rặng tre xào xạc trong gió sớm, nghe xa xăm như tiếng vọng từ cõi nào xa lắm.

Hôm ấy là mồng một tháng sáu, ngày làng mở hội cầu ngư.

Từ tờ mờ đất, người làng đã í ới gọi nhau ra bến. Tiếng chân bước rầm rập trên đường đất, tiếng trẻ con cười đùa inh ỏi, tiếng mấy bà hàng nước í ới gọi khách. Trên triền đê, những chiếc đèn lồng đỏ còn le lói trong sương sớm, như những con mắt thú lặng lẽ dõi theo dòng người đổ về phía đình làng.

Nguyễn Khánh ngồi xếp bằng trước hiên nhà, lưng dựa vào cột tre đã lên nước bóng mượt vì thời gian, mắt lim dim như còn ngái ngủ. Cậu trai mười bảy tuổi, thân hình gầy guộc nhưng rắn rỏi – cái rắn rỏi của kẻ suốt ngày lặn sông mò cá, vật lộn với nước với dòng. Nước da ngăm đen vì nắng gió sông nước, mái tóc dày và cứng như rễ tre, tùy tiện buộc sau gáy bằng sợi dây gai đã bạc màu. Gương mặt chữ điền góc cạnh, sống mũi cao thẳng, nhưng điều người ta nhớ nhất ở Khánh là đôi mắt – sáng lạ thường, lúc nào cũng như có ánh lửa nhỏ ẩn sâu trong đáy mắt đen, thứ ánh lửa của những đứa trẻ lớn lên bên bờ sông, chưa từng biết sợ nước sâu.

Bên cạnh cậu, con chó vàng tên Mực nằm khoanh tròn, thỉnh thoảng lại ve vẩy đuôi đập vào nền đất bộp bộp. Xa xa, từ phía đình làng, tiếng trống hội đã thùng thùng vang lên từng hồi, xen lẫn tiếng kèn bầu réo rắt như gọi hồn sông nước.

"Thằng Khánh! Dậy chưa mà còn ngồi đực ra đấy?"

Giọng cha cậu – lão Nguyễn Phúc Anh – vọng ra từ trong nhà, trầm đục như tiếng trống bể. Lão bước ra hiên, dáng người cao lớn nhưng lưng đã hơi còng, chân trái tập tễnh vì vết thương cũ. Mái tóc hoa râm buộc gọn sau gáy, gương mặt khắc khổ như tượng đá cổ, hốc mắt sâu hoắm như chứa cả trời u uẩn của một đời người từng trải qua binh đao. Lão vận chiếc áo nâu đã vá nhiều mảnh, tay cầm cái giỏ tre đan đã cũ, vành giỏ đã sờn vì năm tháng.

"Con dậy rồi," Khánh đáp, giọng còn ngái ngủ. "Hôm nay hội cầu ngư, cha có ra đình không?"

Lão Phúc Anh không đáp ngay. Lão đứng lặng, mắt dõi ra phía sông, nơi màn sương đang dần tan trong nắng sớm. Ánh mắt lão xa xăm như nhìn thấu về một thời đã khuất.

"Hội hè gì," lão lẩm bẩm. "Nước sông năm nay đục bất thường. Đêm qua cha nằm mơ thấy cá sông chết trắng bụng. Điềm chẳng lành."

Khánh nhún vai. Cậu đã quen với những lời nói kỳ lạ của cha. Từ ngày về ở ẩn nơi làng chài này, lão Phúc Anh thường thốt ra những câu khiến người khác phải ngờ vực. Có kẻ bảo lão điên, có người bảo lão bị ma sông ám. Nhưng Khánh biết, cha cậu chỉ là một lão binh già mang trong lòng nỗi đau không thể nói ra.

"Cha ra sông trước đây," lão Phúc Anh nói, xách giỏ tre lên vai. "Con ra sau, nhớ mang theo cái vó với mấy cái lờ. Nước lũ sắp về, cá sẽ nhiều."

Nói rồi lão tập tễnh bước xuống bậc thềm, bóng lưng còng đổ dài trên nền đất ẩm. Khánh nhìn theo, lòng dâng lên nỗi xót xa quen thuộc. Cha cậu từng là một dũng tướng – lời đồn trong làng vẫn thì thầm như vậy. Nhưng dũng tướng ấy giờ chỉ còn là một lão chài già nua, ngày ngày lặn lội trên sông nước, thân thể đầy thương tích.

---

Mặt trời đã lên cao hơn một sào thì Khánh mới ra đến bờ sông. Cậu vác trên vai chiếc thuyền độc mộc nhẹ tênh, tay kia xách mớ lờ với vó. Bờ sông giờ đã đông người, tiếng cười nói rộn ràng. Mấy chiếc thuyền câu đã ra giữa dòng, buồm nâu no gió căng tròn như những cánh bướm khổng lồ. Xa xa phía bến đình, người ta đang khiêng kiệu thần ra bờ sông, cờ quạt rợp trời, tiếng chiêng trống vang động cả khúc sông.

Mùi nhang trầm quyện với mùi tanh nồng của phù sa, mùi ngai ngái của lục bình trôi, tạo thành một thứ hương vị rất riêng của ngày hội. Trên bờ, mấy hàng quán bán bánh trôi, bánh chay, chè lam, kẹo lạc... nghi ngút khói. Tiếng người mặc cả, tiếng trẻ con đòi quà, tiếng mấy bà hàng nước chào mời – tất cả hòa thành một thứ âm thanh náo nhiệt mà ấm áp lạ thường.

"Ê, Khánh! Ra đây mà xem kiệu! Có cả vũ nữ ở trên kinh về nữa kìa!"

Tiếng thằng Hợi – bạn chài cùng lứa – gọi với từ chiếc thuyền nan đậu gần bờ. Nó trạc tuổi Khánh, to béo, da đen bóng, miệng lúc nào cũng cười tươi. Nhưng Khánh chỉ lắc đầu, cười đáp lại:

"Mày đi mà xem. Tao còn phải lo chuyến đánh cá. Tối về làm vài chén với tao."

"Nhớ đấy! Để tao bảo mẹ nấu nồi canh chua chờ mày!"

Khánh cười, vẫy tay rồi quay đi. Nhưng khi cậu vừa hạ thuyền xuống nước, một giọng con gái trong trẻo vang lên từ phía bờ:

"Anh Khánh ơi!"

Cậu quay lại. Là cái Thắm – con gái ông trùm làng vải, mới mười sáu tuổi, má lúm đồng tiền, mắt đen lay láy. Nó mặc áo tứ thân màu hồng đào, tay cầm một gói nhỏ gói trong lá sen.

"Anh đi đâu đấy? Hôm nay hội mà không ra đình à?" Thắm hỏi, giọng hơi giận dỗi.

"Anh phải đi đánh cá với cha. Tối về xem hội sau."

"Vậy... anh cầm cái này đi." Thắm dúi gói lá sen vào tay Khánh, mặt đỏ ửng. "Em làm bánh trôi, cho anh với chú Phúc Anh ăn đỡ đói."

Nói rồi nó chạy biến, tà áo hồng bay trong nắng sớm. Khánh đứng ngẩn ra một lúc, còn chưa kịp nói lời cảm ơn.

Thằng Hợi trên thuyền nan cười hô hố: "Thấy chưa! Con gái làng mình mê mày như điếu đổ. Nào là cái Thắm, cái Mận, cái Đào... Đứa nào cũng liếc mắt đưa tình mỗi khi mày đi ngang. Mà mày cứ tỉnh bơ như không!"

"Mày im đi," Khánh lườm bạn, nhưng tai cũng hơi đỏ.

Nói sao cho hết. Cậu đã mười bảy tuổi, cái tuổi mà trai làng bắt đầu để ý đến chuyện dựng vợ gả chồng. Cậu không mù, cũng không ngốc. Cậu biết mấy cô gái trong làng hay nhìn mình, hay cười khúc khích mỗi khi cậu đi ngang. Cái Thắm thì hay mang bánh sang, cái Mận thì thỉnh thoảng lại nhờ cậu sửa giúp cái cối xay, cái Đào thì cứ đến mùa vải lại mang sang cho mấy cân...

Nhưng lòng cậu chưa đặt ở đâu. Cậu còn phải lo cho cha. Còn phải lo chuyện mưu sinh. Chuyện cưới xin, cậu nghĩ, còn xa lắm. Trong túi chưa có lấy một quan tiền, lấy đâu ra tiền ăn hỏi, lấy đâu ra trầu cau dạm ngõ. Hơn nữa, cha già sức yếu, cậu mà lấy vợ thì ai chăm nom cha? Những chuyện ấy, hẵng để sau này.

Cậu cất gói bánh vào bị, nhẹ nhàng nhảy xuống thuyền. Mái chèo gỗ lim khua nhẹ mặt sông, chiếc thuyền độc mộc lướt đi êm ru, rẽ màn sương mỏng còn vương trên mặt nước.

---

Giữa dòng, gió sông thổi lồng lộng. Khánh hít sâu, cảm thấy lồng ngực như nở ra. Cậu yêu dòng sông này. Sông Đáy không rộng như sông Hồng, không dữ dội như sông Đà, nhưng nó có cái gì đó rất riêng – trầm mặc, cổ kính, như một lão nhân đã chứng kiến bao đổi thay của đất trời mà vẫn lặng lẽ chảy, không buồn không vui.

"Này con," giọng cha bỗng vọng từ mũi thuyền. Lão Phúc Anh đã thả xong mấy cái lờ, giờ đang ngồi bó gối nhìn dòng nước. "Con có biết vì sao sông này tên là sông Đáy không?"

Khánh lắc đầu. Cậu đã nghe câu hỏi này không biết bao lần, nhưng chưa bao giờ thấy cha trả lời.

Nhưng lần này, lão lại cất tiếng:

"Ngày xưa, lúc Lý Nam Đế dựng cờ khởi nghĩa, đánh đuổi giặc Lương phương Bắc, có một vị tướng trẻ tuổi đã gieo mình xuống dòng sông này để giữ lời thề với chủ tướng. Máu của ông nhuộm đỏ đáy sông ba ngày ba đêm không phai. Từ đó, sông có tên là Đáy – vì đáy sông là nơi yên nghỉ của bậc trung liệt."

Lão ngừng một lát, giọng trầm hẳn xuống:

"Sau này, mỗi khi triều đình có biến, người ta lại thấy dưới đáy sông có ánh sáng đỏ phát ra. Dân làng bảo đó là vị tướng ấy đang nhắc nhở con cháu nhớ về món nợ non sông."

Khánh im lặng. Cậu biết cha không chỉ kể chuyện xưa. Trong giọng lão có nỗi niềm gì đó sâu thẳm, như thể lão đang nói về chính mình, về những người đồng đội đã khuất.

"Cha," Khánh lên tiếng sau một lúc im lặng, "có phải cha từng là tướng trong triều không? Mấy bà trong làng hay đồn vậy."

Lão Phúc Anh không quay lại. Gió sông thổi qua, làm tóc lão bay lòa xòa trước mặt. Mãi lâu sau, lão mới khẽ thở dài:

"Tướng với chả tá. Chỉ là kẻ mang nợ tổ tiên thôi. Mà nợ này... không trả được bằng tiền, bằng mạng. Chỉ có thể trả bằng máu, bằng nước mắt. Mà cũng chưa chắc đã trả hết."

"Nợ gì mà ghê gớm vậy cha?"

Lão Phúc Anh quay đi, tay với lấy mái chèo. "Thôi, chuyện cũ rồi. Lo thả nốt mấy cái lờ đi con. Nước lũ sắp về, cá sẽ nhiều."

Khánh không hỏi nữa. Nhưng trong lòng cậu, mối tò mò về quá khứ của cha, về cái gọi là "món nợ tổ tiên", vẫn âm ỉ như ngọn lửa nhỏ dưới lớp tro tàn, chực chờ ngày bùng cháy.

---

Gần trưa, nắng đã đứng bóng. Hội cầu ngư trên bờ đã đến hồi náo nhiệt nhất.

Tiếng trống hội thùng thùng vang xa, xen lẫn tiếng hò reo khi người ta thả con cá chép vàng khổng lồ xuống sông làm vật tế. Trên bờ, mấy cô gái làng mặc áo tứ thân sặc sỡ đang múa quạt, tiếng hát văng vẳng theo gió đưa ra tận giữa dòng.

Khánh ngồi trên thuyền, tay cầm nắm cơm nguội, mắt dõi theo đám rước đang đi dọc triền đê. Cậu thấy ông tiên chỉ làng – cụ Ba Nhỡ, râu tóc bạc phơ, mặc áo the đen, tay cầm trượng gỗ – đang đứng trên bến, mặt hướng ra sông, miệng lẩm nhẩm như đọc thần chú gì đó.

Xung quanh ông, trai gái trong làng quây quần, áo quần xúng xính. Cậu thấy thằng Hợi đang đứng cạnh cái Mận, mặt đỏ như gấc, tay vân vê tà áo không biết để đâu. Cậu thấy cái Thắm đang liếc nhìn ra phía sông, như thể đang tìm ai. Và cậu cũng thấy mấy đôi trai gái đã kịp dắt nhau ra gốc đa đầu đình, trao cho nhau những miếng trầu têm cánh phượng – tục lệ của làng trong ngày hội cầu ngư, khi trai gái được tự do tỏ tình, hẹn ước.

Lòng Khánh thoáng chút xao xuyến. Nhưng rồi cậu lại quay đi, tập trung vào nắm cơm trên tay. Cậu chưa nghĩ đến chuyện vợ con. Trong nhà chưa có lấy một sính lễ, cha thì già yếu, bao nhiêu gánh nặng đều đổ lên vai cậu. Những chuyện trầu cau, dạm ngõ, hẵng còn xa lắm.

"Con trai làng Đường Lâm nghe đây!"

Tiếng cụ Ba Nhỡ vang lên sang sảng, át cả tiếng trống. "Hôm nay là ngày hội cầu ngư, cũng là ngày giỗ của vị tướng quân đã gieo mình xuống dòng sông này. Theo tục lệ, ai lặn được vật lạ dưới đáy sông lên, sẽ được làng thưởng ba quan tiền và một vò rượu nếp cái! Vật lạ ấy, nếu là cổ vật, sẽ được đem thờ tại đình làng!"

Tiếng reo hò ầm ĩ vang lên. Mấy trai làng cởi trần, nhảy ùm xuống nước, thi nhau lặn. Khánh cũng thấy máu trong người sôi lên. Ba quan tiền – đủ cho cha con cậu sống cả tháng, thậm chí còn dư để mua ít vải may cho cha bộ quần áo mới.

"Cha," Khánh lên tiếng, "cho con thử nhé?"

Lão Phúc Anh im lặng một lúc. Ánh mắt lão nhìn ra dòng nước đục ngầu, nơi mấy trai làng đang thi nhau lặn ngụp. Rồi lão khẽ gật:

"Được. Nhưng đừng lặn xa quá. Khúc sông này sâu, lại có nhiều đá ngầm. Gặp gì lạ thì phải lên ngay. Và nhớ..." Lão ngập ngừng. "Nhớ đừng lặn về phía doi đá."

"Sao vậy cha?"

"Đừng hỏi. Cứ nhớ lời cha."

Khánh gật đầu, nhưng trong lòng đã dấy lên một thoáng tò mò. Doi đá – nơi cha cấm cậu đến, nơi mà mỗi lần thuyền đi ngang, cha đều lặng đi, mắt nhìn chằm chằm vào làn nước sâu thẳm như thể có thứ gì đó dưới ấy đang gọi lão.

Cậu cởi phăng chiếc áo nâu đã bạc màu, để lộ thân hình gầy nhưng rắn rỏi. Những thớ cơ săn chắc lăn dưới làn da ngăm đen, thành quả của những ngày lặn sông mò cá, những đêm kéo lưới thâu canh. Trên bờ, cậu thoáng nghe tiếng mấy cô gái xì xào, rồi tiếng cười khúc khích. Cái Thắm chắc lại đang đỏ mặt, còn cái Mận thì chắc đang kéo tay cái Đào thì thầm gì đó.

Cậu buộc sợi dây thừng ngang lưng – thói quen cha dạy từ nhỏ, phòng khi gặp nước xoáy còn có đường lần lên.

"Cha giữ dây nhé."

Nói rồi cậu hít một hơi sâu, lao mình xuống dòng nước lạnh.

---

Thế giới dưới nước hoàn toàn khác.

Tiếng ồn ào trên bờ vụt tắt. Tiếng trống hội, tiếng hò reo, tiếng cười đùa – tất cả chìm vào thinh không, chỉ còn lại tiếng nước chảy ù ù bên tai, đều đều, sâu thẳm, như nhịp thở của một sinh thể khổng lồ đang ngủ say dưới đáy sông.

Ánh nắng giữa trưa xuyên qua mặt nước, chiếu xuống thành những vệt sáng lung linh như mảnh thủy tinh vỡ, nhảy múa trên đám rong rêu xanh thẫm phủ đầy đáy sông. Từng đàn cá nhỏ bơi lội tung tăng giữa những tảng đá ngầm, thỉnh thoảng lại có con cá trê to bằng bắp tay bơi lững thững qua, không hề sợ hãi.

Khánh bơi dọc theo dòng, mắt không ngừng tìm kiếm. Cậu đã lặn sông từ năm lên sáu, thuộc lòng từng tảng đá, từng doi cát dưới đáy như thuộc lòng bàn tay mình. Nhưng lần này, cậu thấy có điều gì đó khác lạ.

Nước sông hôm nay lạnh hơn thường lệ. Giữa trưa nắng chang chang, mà nước lạnh như nước giếng mùa đông. Và dưới đáy sông, cậu thấy những đám rong rêu đang ngả màu úa vàng, như thể có thứ gì đó đã rút cạn sinh khí của chúng.

"Lạ thật," cậu nghĩ thầm, nhưng vẫn tiếp tục bơi.

Lời cha dặn văng vẳng bên tai: "Đừng lặn về phía doi đá." Nhưng chính lời dặn ấy, chính sự cấm đoán mơ hồ ấy, lại như một thứ nam châm kéo cậu về phía ấy. Cậu bơi ngược dòng, vòng qua doi cát, tiến về phía mỏm đá nhô ra như mũi thuyền khổng lồ mà cha vẫn thường ngồi hàng giờ nhìn xuống.

Dưới chân doi đá, nước sâu hẳn và tối hẳn. Ánh nắng không xuyên tới được đáy. Khánh phải nheo mắt mới nhìn thấy lờ mờ những tảng đá ngầm lớn chồng lên nhau. Và ở khe giữa hai tảng đá lớn nhất, cậu thấy một thứ ánh sáng.

Không phải ánh nắng phản chiếu. Đó là thứ ánh sáng xanh lét, lạnh lẽo, le lói như ánh đom đóm trong đêm tối, phát ra từ một khe nứt hẹp giữa hai tảng đá.

Tim Khánh đập nhanh. Cậu bơi lại gần, tay bám vào mép đá. Khe nứt đủ rộng để một người chui lọt. Thứ ánh sáng xanh ấy như có ma lực, như đang vẫy gọi cậu, thôi thúc cậu tiến vào.

"Đừng lặn về phía doi đá," giọng cha lại văng vẳng.

Nhưng chân tay cậu như không còn nghe theo lý trí. Cậu luồn người qua khe đá, xuống sâu hơn nữa, vào một hang đá nhỏ, tối om. Thứ ánh sáng xanh lét giờ đã rõ hơn – nó tỏa ra từ một vật dài nằm vùi dưới lớp bùn cát, phủ đầy rong rêu và vỏ sò.

Khánh bơi tới, tay quờ quạng trong lớp bùn đặc quánh. Ngón tay cậu chạm phải thứ gì đó lạnh buốt như băng – lạnh đến mức cậu suýt rụt tay lại. Nhưng rồi cậu nghiến răng, nắm chặt lấy vật ấy, cố rút lên.

Bùn cát bám đầy, nhưng khi cậu phủi đi, hình dáng của nó dần lộ ra trong thứ ánh sáng xanh huyền ảo.

Một thanh kiếm.

Không, phải nói là một đoản kiếm – chỉ dài chừng hai gang tay, lưỡi đã gãy nham nhở, khắp thân phủ đầy gỉ sét và rong rêu. Nhưng chuôi kiếm thì còn khá nguyên vẹn, chạm trổ tinh xảo hình rồng cuộn, trên đầu rồng khắc một chữ cổ mà Khánh không đọc được. Thứ ánh sáng xanh lét chính là từ lưỡi kiếm gỉ sét ấy phát ra – thứ ánh sáng lạnh lẽo, huyền bí, như linh hồn của một thời đã khuất còn vương vấn nơi trần thế.

Phổi Khánh bắt đầu rát vì thiếu khí. Cậu ôm chặt đoản kiếm vào ngực, dùng hết sức đạp chân vào vách đá, lao ngược lên mặt nước.

---

"Cha! Cha xem này!"

Khánh ngoi lên khỏi mặt nước, tay giơ cao đoản kiếm. Nắng trưa chiếu vào lưỡi kiếm gỉ – ánh sáng xanh đã tắt, chỉ còn là thứ kim loại cũ kỹ, tối màu, trông như một mảnh sắt vụn vô tri.

Lão Phúc Anh quay lại. Và khoảnh khắc ánh mắt lão chạm vào đoản kiếm, mặt lão biến sắc.

Không phải sự ngạc nhiên thông thường. Đó là sự kinh hoàng – nỗi kinh hoàng của một kẻ đột nhiên gặp lại ác mộng mà mình đã cố quên suốt bao nhiêu năm. Đôi tay già nua run lên, suýt đánh rơi mái chèo. Mắt lão mở to, đồng tử co lại như thể nhìn thấy ma quỷ.

"Đưa... đưa đây cho cha..."

Giọng lão run run, không còn là giọng của một lão ngư già nua nữa, mà là giọng của một người lính vừa trông thấy cờ hiệu của kẻ thù cũ.

Khánh bơi lại gần thuyền, đặt đoản kiếm vào tay cha. Lão Phúc Anh cầm lấy, tay run run lướt trên chuôi kiếm, trên những hoa văn rồng cuộn, trên chữ cổ khắc nơi đầu rồng. Mắt lão nhòe đi.

"Không lẽ... là nó..." lão lẩm bẩm, giọng khản đặc. "Lạc Hồng Đoản Kiếm... Sau ba trăm năm... vẫn nằm đây... dưới đáy sông..."

"Cha biết thanh kiếm này sao?" Khánh hỏi, vừa trèo lên thuyền, nước vẫn chảy ròng ròng trên người.

Lão Phúc Anh không kịp đáp. Đột nhiên, mặt sông dưới thuyền cuộn lên những đợt sóng dữ dội, dù trời không có gió. Mặt nước sủi bọt trắng xóa như thể có con quái vật khổng lồ đang trồi lên từ đáy sâu. Từ lòng sông, một luồng khí đen đặc bốc lên, tanh nồng mùi tử khí – thứ mùi của xác chết, của đất mồ, của những thứ đã thối rữa dưới bùn sâu.

"Cha!"

Khánh lao tới, nhưng lão Phúc Anh đã ôm ngực, thổ ra một ngụm máu đỏ tươi. Máu lão rơi xuống đoản kiếm, thấm vào những đường chạm trổ. Và điều kỳ lạ xảy ra – lưỡi kiếm gỉ sét bỗng phát sáng yếu ớt, thứ ánh sáng xanh lét lại bừng lên, như thể nó vừa được đánh thức bởi chính dòng máu của dòng họ đã từng sở hữu nó.

"Đừng... bỏ kiếm..." lão Phúc Anh thều thào, máu vẫn chảy nơi khóe miệng. "Phải... giữ... đó là... món nợ của... dòng họ..."

Rồi lão gục xuống, mê man bất tỉnh.

---

Khánh không nhớ mình đã chèo thuyền vào bờ như thế nào.

Cậu chỉ nhớ tiếng sóng vỗ ầm ầm, tiếng gió rít bên tai, và trái tim đập thình thịch như muốn vỡ tung lồng ngực. Khi thuyền cập bờ, cậu vác cha lên vai – cái thân hình gầy guộc mà nặng trĩu như đá tảng – tay kia vẫn nắm chặt đoản kiếm, chạy như điên về phía túp lều.

Người làng đổ ra xem, tiếng bàn tán xôn xao. Thằng Hợi thấy bạn, hốt hoảng chạy theo:

"Khánh! Chú Phúc Anh làm sao thế?"

"Đừng hỏi! Giúp tao với!"

Cái Thắm từ đám đông chạy ra, mặt tái mét: "Anh Khánh! Để em đi gọi lương y!"

"Không cần!" Khánh gạt đi. "Về hết đi! Đừng ai theo tao!"

Cậu không biết tại sao mình lại nói vậy. Chỉ biết rằng, trong khoảnh khắc ấy, có một bản năng nào đó mách bảo cậu rằng chuyện này không thể để người ngoài biết. Thanh kiếm trong tay cậu, cái chết oan nghiệt đang đến với cha cậu – tất cả đều liên quan đến một bí mật khủng khiếp mà cha đã giấu kín bao năm.

Trong túp lều ọp ẹp, Khánh đặt cha nằm xuống ổ rơm, lấy chiếc áo ướt đắp lên trán lão. Đoản kiếm cậu để cạnh bên – ánh sáng xanh đã tắt, trở lại là thứ sắt gỉ vô tri. Ngoài kia, hội cầu ngư vẫn tiếp tục, tiếng trống vẫn thùng thùng vang xa, như thể chẳng có gì xảy ra.

"Cha ơi, cha đừng bỏ con..."

Lần đầu tiên trong đời, Khánh thấy mình bất lực hoàn toàn. Cậu không biết làm gì, không biết kêu ai. Lão lang trong làng thì ở tận cuối xóm, mà bệnh của cha thì kỳ lạ – không phải cảm sốt thông thường, không phải trúng gió, mà như thể có thứ gì đó đã hút cạn sinh lực của lão, để lại cái xác già nua đang thoi thóp trên ổ rơm.

Ngoài sân, thằng Hợi và mấy người làng vẫn đứng xúm lại, tiếng bàn tán xôn xao. Nhưng Khánh không nghe thấy gì. Cậu chỉ nghe tiếng thở yếu ớt của cha, và tiếng tim mình đập thình thịch như trống trận.

Rồi cậu quỳ xuống.

Lần đầu tiên trong đời, Khánh quỳ xuống không phải trước bàn thờ tổ tiên, mà trước một thanh kiếm gỉ sét. Cậu không biết tại sao mình làm vậy. Chỉ biết rằng, trong khoảnh khắc tuyệt vọng tột cùng ấy, có một bản năng nào đó mách bảo cậu rằng thanh kiếm này không phải vật tầm thường, và câu trả lời cho tất cả nằm ở nó.

"Con không biết ngài là ai," cậu thì thầm, tay đặt lên lưỡi kiếm lạnh buốt, "không biết ngài là thần hay quỷ. Nhưng nếu ngài nghe thấy lời con... xin hãy cứu cha con. Con xin đánh đổi tất cả. Mạng này, đời này, thứ gì con cũng đem ra đánh đổi..."

Cậu cứ quỳ như vậy, lưng trần ướt đẫm nước sông, tóc rối bù, mắt ráo hoảnh không còn nước mắt. Ngoài kia, tiếng trống hội đã dứt. Tiếng cười nói cũng đã tan. Hoàng hôn buông xuống, nhuộm đỏ cả túp lều, nhuộm đỏ cả dòng sông Đáy.

Và rồi, khi tia nắng cuối cùng tắt sau rặng tre, điều kỳ lạ đã xảy ra.

---

Đoản kiếm trên nền đất bỗng rung lên khe khẽ.

Đầu tiên là một tiếng ngân, nhỏ như tiếng muỗi bay, rồi lớn dần như tiếng chuông đồng ngân nga từ lòng đất. Lưỡi kiếm gỉ sét bắt đầu phát sáng – không phải thứ ánh sáng xanh lạnh lẽo dưới sông, cũng không phải ánh sáng yếu ớt lúc thấm máu cha cậu, mà là một thứ hào quang vàng nhạt, ấm áp, như ánh lửa từ một thời xa xăm, như nắng sớm của một buổi bình minh đã qua từ ba trăm năm trước.

Khánh ngẩng phắt lên. Cậu muốn đứng dậy, nhưng chân như bị đóng đinh xuống đất.

Từ lưỡi kiếm, một làn khói mỏng bốc lên, xoắn lại, chầm chậm thành hình. Thoạt đầu mờ ảo như sương sớm trên mặt sông, nhưng càng lúc càng rõ nét, cho đến khi thành một bóng người – trong suốt, hư ảo, nhưng uy nghi đến lạ lùng.

Đó là một lão nhân.

Râu tóc bạc phơ như cước, khuôn mặt khắc khổ như tượng đá cổ, hốc mắt sâu hoắm như vực thẳm, trong đó dường như chất chứa nỗi buồn của cả một thời đại. Lão mặc một bộ giáp cổ đã phai màu thời gian, trên ngực áo thêu hình chim Lạc đang dang cánh. Dáng lão cao lớn, đường bệ, nhưng lại mờ ảo như bóng trăng trong nước – lúc ẩn lúc hiện, như thể chỉ cần một cơn gió nhẹ cũng có thể thổi tan.

Khánh há hốc miệng, không thốt nên lời. Cậu muốn kêu lên, muốn bỏ chạy, nhưng cơ thể không nghe theo lý trí nữa.

Lão nhân cất tiếng.

Giọng lão không giống tiếng người. Nó vang lên như từ một cõi rất xa, như tiếng chuông đồng ngân nga trong lòng đất, như tiếng sóng vỗ từ một bờ đại dương vô hình:

"Đừng sợ."

Chỉ hai từ, mà như có sức nặng ngàn cân, đè lên lồng ngực Khánh.

"Ta không phải ma quỷ. Ta là Lạc Tướng Cao Lỗ – tàn hồn gửi trong thanh kiếm này đã ba trăm năm. Ngươi là ai, mà dám đánh thức ta?"

Khánh run run, cố gắng lắp bắp:

"Con... con là Nguyễn Khánh... Con cháu dòng họ Nguyễn... Cha con... cha con sắp chết... Xin ngài... xin ngài cứu cha con..."

Cao Lỗ im lặng một thoáng. Ánh mắt lão quét qua túp lều ọp ẹp, qua ổ rơm nơi lão Phúc Anh đang hấp hối, rồi dừng lại trên gương mặt cậu trai mười bảy tuổi đang quỳ dưới đất. Gương mặt lão không hề biến sắc, vẫn giữ nguyên vẻ nghiêm nghị như tượng đá.

"Cha ngươi không phải bệnh," lão chậm rãi nói, giọng trầm như tiếng đáy sông. "Ông ấy bị long mạch dưới sông Đáy phản phệ. Khi ngươi rút thanh kiếm này lên, ngươi đã vô tình phá vỡ một thế trấn yểm cổ xưa. Long mạch nổi giận, hút sinh khí của kẻ gần nhất."

Khánh nghe những lời ấy mà lòng lạnh buốt. Long mạch? Trấn yểm? Những từ ngữ ấy xa lạ như bước ra từ truyện cổ tích. Nhưng cậu không còn tâm trí đâu mà thắc mắc. Điều duy nhất cậu quan tâm là:

"Ngài... ngài cứu được cha con không?"

"Được."

Một tia hy vọng lóe lên trong mắt Khánh. Nhưng rồi giọng Cao Lỗ lại vang lên, trầm và lạnh:

"Nhưng có điều kiện."

"Điều kiện gì cũng được! Con xin làm mọi thứ!"

"Ngươi phải học kiếm."

Khánh sững lại. "Học... kiếm? Ngay bây giờ ư? Nhưng cha con..."

Cao Lỗ không đáp ngay. Lão đưa hai ngón tay lên, chậm rãi vạch một đường trong không khí. Đường vạch ấy cong và mềm, như cánh chim đang khép lại sau ngày dài bay mỏi.

"Thấy gì không?" lão hỏi.

Khánh lắc đầu.

"Gió vừa thổi qua. Nó không đánh, không đỡ. Nó chỉ đi. Kiếm cũng vậy."

Lão lại vạch một đường nữa, chậm hơn:

"Đây là Lạc Điểu Quy Sào – Chim Lạc về tổ. Chim mỏi cánh thì về tổ. Kiếm mỏi thì thu lại. Chỉ cần học được một chiêu này, ngươi có thể dẫn linh khí từ long mạch về, cứu cha ngươi."

Lão ngừng một lát, đôi mắt sâu thẳm nhìn thẳng vào Khánh:

"Nhưng ngươi phải hiểu rằng, học chiêu này không phải là học đánh nhau. Là học cách lắng nghe. Lắng nghe long mạch dưới chân mình. Lắng nghe nhịp đập của đất. Khi long mạch lên tiếng, kiếm sẽ tự biết phải làm gì."

"Con... con không hiểu," Khánh lắp bắp. "Con chỉ là thằng đánh cá. Con có biết gì về kiếm pháp đâu..."

Cao Lỗ không đáp. Lão chỉ đứng đó, lặng lẽ, như chờ đợi.

Và rồi Khánh nhìn xuống cha. Lão Phúc Anh nằm đó, gương mặt khắc khổ giờ trắng bệch như tờ giấy, hơi thở yếu ớt như sợi chỉ mành.

Cậu nghiến răng, cầm đoản kiếm lên.

---

Ánh chiều tà đã nhuộm đỏ mặt sông thì bài học bắt đầu.

Khánh đứng giữa sân, hai tay nắm chặt chuôi kiếm, cố bắt chước đường cong mà Cao Lỗ vừa vạch. Nhưng lưỡi kiếm gỉ sét nặng như đá tảng, mỗi đường vẽ trong không khí đều run rẩy, vụng về. Đường cong của cậu méo mó, chẳng khác nào cánh chim gãy cánh đang rơi.

Thử một lần, hai lần, mười lần. Mồ hôi túa ra như tắm. Cánh tay run lên vì mỏi. Nhưng chẳng có "linh khí" nào xuất hiện cả.

"Con không làm được!" cậu gào lên, giọng tuyệt vọng. "Con chỉ là thằng đánh cá! Con có biết gì về kiếm pháp đâu!"

Cao Lỗ không nói gì. Lão chỉ đứng đó, lặng lẽ, đôi mắt sâu thẳm nhìn cậu.

Khánh lại cúi xuống, nhìn cha. Lão Phúc Anh nằm trên ổ rơm, hơi thở yếu dần theo từng nhịp. Cậu biết mình không còn nhiều thời gian.

Cậu nhắm mắt lại. Cậu không nghĩ đến kiếm nữa. Cậu chỉ nghĩ đến cha – người đàn ông đã một mình nuôi cậu khôn lớn, người đàn ông sáng nay còn kể cho cậu nghe chuyện vị tướng gieo mình xuống sông giữ lời thề, người đàn ông giờ đang hấp hối trên ổ rơm.

Và rồi, trong bóng tối của đôi mắt nhắm nghiền, cậu bỗng cảm thấy một điều kỳ lạ.

Dưới chân cậu, mặt đất dường như đang thở. Một nhịp đập yếu ớt, trầm đục, như trái tim của một con thú khổng lồ đang hấp hối trong lòng đất. Nhịp đập ấy chậm rãi, đau đớn, nhưng vẫn đều đặn – như tiếng trống trận từ một thời xa xăm vọng về.

Tay cậu tự động di chuyển. Đoản kiếm trong tay không còn nặng nữa. Nó nhẹ như một chiếc lông chim, chầm chậm vẽ một đường cong trong không khí – không phải đường cong cậu đã cố bắt chước, mà là một đường cong hoàn toàn tự nhiên, như thể chính thanh kiếm đang dẫn dắt tay cậu.

Nhưng đó không phải là sự thành thạo. Đó chỉ là một khoảnh khắc tuyệt vọng dẫn đường – một lần duy nhất mà long mạch đáp lại, không phải vì cậu giỏi, mà vì cậu đã sẵn sàng đánh đổi tất cả.

Thế kiếm dừng lại. Lạc Điểu Quy Sào. Chim Lạc về tổ.

Khi Khánh mở mắt ra, cậu thấy lưỡi kiếm trong tay mình đang phát sáng – thứ ánh sáng vàng nhạt, ấm áp, yếu ớt như ngọn đèn dầu trước gió.

Cao Lỗ khẽ gật đầu, giọng thoáng nét hài lòng:

"Ngươi đã cảm nhận được long mạch. Bây giờ là lúc cứu cha ngươi. Nhưng nhớ kỹ – chỉ chút linh khí này là không đủ. Ngươi cần thêm một thứ nữa."

"Thứ gì ạ?"

"Máu của ngươi."

Khánh sững người. Nhưng Cao Lỗ đã nói tiếp, giọng trầm và nghiêm:

"Máu của ngươi có thể đánh thức tàn hồn của long mạch còn ngủ yên trong kiếm. Hãy nhỏ máu lên lưỡi kiếm, rồi dùng lại chiêu Lạc Điểu Quy Sào để dẫn linh khí từ long mạch dưới sông, qua kiếm, vào người cha ngươi. Nhưng phải cẩn thận – nếu ngươi không đủ tĩnh tâm, long mạch sẽ phản phệ, và cả hai cha con đều không sống nổi."

Khánh không do dự. Cậu đưa lưỡi kiếm lên, rạch một đường nhỏ trên cánh tay. Máu đỏ tươi rỉ ra, nhỏ xuống lưỡi kiếm gỉ sét, thấm vào những đường chạm trổ cổ xưa.

Khoảnh khắc máu chạm vào kiếm, một luồng sáng bùng lên – không còn là thứ ánh sáng vàng nhạt yếu ớt nữa, mà là một hào quang rực rỡ, ấm nóng như lửa, lan tỏa khắp túp lều. Lưỡi kiếm trong tay Khánh run lên, như thể có một sinh mệnh vừa thức giấc bên trong nó.

"Nhanh lên!" giọng Cao Lỗ thúc giục. "Dùng Lạc Điểu Quy Sào! Dẫn long mạch về!"

Khánh quỳ xuống bên cha, đặt đoản kiếm lên ngực lão. Cậu nhắm mắt, hít sâu, rồi lại lần nữa vẽ đường cong của cánh chim về tổ. Nhưng lần này, cậu không chỉ cảm nhận long mạch dưới chân mình – cậu cảm thấy nó đang chảy qua người mình. Một dòng khí nóng rực, cuồn cuộn như nước lũ, từ lòng đất trào lên, qua lưỡi kiếm, qua cánh tay cậu, rồi chảy vào người cha.

Thân hình lão Phúc Anh run lên. Hơi thở yếu ớt bỗng trở nên đều đặn hơn. Sắc mặt từ trắng bệch dần hồng hào trở lại. Máu trên khóe miệng đã khô.

Một lúc sau, lão thở dài một tiếng – tiếng thở của người vừa trút đi gánh nặng ngàn cân.

"Đủ rồi," Cao Lỗ nói, giọng đã nhẹ hẳn. "Sinh mệnh cha ngươi đã được bảo toàn. Nhưng linh khí trong kiếm đã tiêu hao không ít. Phải mất vài ngày mới hồi phục được."

Khánh buông kiếm, ngồi phịch xuống đất. Mồ hôi túa ra như tắm, cánh tay run lên vì kiệt sức. Nhưng cậu mỉm cười – nụ cười đầu tiên kể từ khi cha ngã bệnh.

Cao Lỗ nhìn cậu, rồi nói thêm, giọng vẫn giữ nguyên vẻ nghiêm nghị:

"Đừng tưởng ngươi đã học được chiêu này. Đó chỉ là long mạch thương xót ngươi. Muốn thực sự nắm được nó, ngươi còn phải tập luyện nhiều. Rất nhiều."

Khánh gật đầu. Cậu biết điều đó. Cậu vừa trải qua một khoảnh khắc không thể lặp lại – một lần duy nhất mà tuyệt vọng và tình yêu thương đã mở ra cánh cửa. Nhưng cánh cửa ấy không tự mở lần nữa. Muốn bước qua nó, cậu phải đi bằng chính đôi chân của mình.

---

Đêm khuya, khi Cao Lỗ đã tan vào hư không, Khánh ngồi một mình bên bờ sông.

Trăng non cong như lưỡi liềm treo trên đầu núi, rải xuống mặt sông những vệt sáng bạc lấp lánh. Gió sông thổi hiu hiu, mang theo tiếng côn trùng rả rích từ bãi lau xa. Hội cầu ngư đã tan từ lâu, bến đình giờ chỉ còn mấy chiếc đèn lồng đỏ le lói như mắt thú trong đêm.

Cậu cầm đoản kiếm trong tay, ngắm nhìn những đường chạm trổ đã bị gỉ sét che phủ. Thứ ánh sáng xanh lạnh lẽo dưới sông, thứ hào quang vàng ấm áp khi Cao Lỗ xuất hiện – tất cả giờ đã tắt, chỉ còn lại một thanh sắt cũ kỹ. Vậy mà chính thanh sắt ấy đã cứu cha cậu.

Xa xa, một chiếc thuyền nan nhỏ lặng lẽ trôi trên sông. Trên thuyền là một lão ngư già nua, râu tóc bạc phơ, dáng ngồi bất động như tượng. Lão đang hát một câu ca dao mà Khánh chưa từng nghe thấy, giọng khàn đục vang vọng trên mặt nước:

"Sông Đáy bao năm chảy về đâu?
Long mạch đứt đoạn, ai bắc cầu?
Chín rồng vẫy vùng trong bóng tối,
Chờ kiếm thiêng về nối nhịp đau..."

Khánh đứng bật dậy, định gọi, nhưng chiếc thuyền nan đã khuất sau doi đá, chỉ còn tiếng hát vẳng lại trong gió. Cậu đứng lặng hồi lâu, lòng ngổn ngang trăm mối.

Đêm ấy, khi trở về túp lều, cậu mơ một giấc mơ kỳ lạ.

Trong mơ, cậu thấy chín con rồng đá khổng lồ quấn quanh năm ngọn núi cao chạm mây. Những con rồng ấy sừng sững, uy nghi, nhưng thân thể chúng đầy vết nứt, như thể chỉ cần một chấn động nhỏ cũng có thể vỡ tan. Và rồi, một con rồng trong số đó – con rồng gần cậu nhất – bỗng rung lên dữ dội. Từng mảnh đá trên thân nó rơi xuống như mưa, và trước mắt cậu, con rồng vỡ tan thành cát bụi.

Dưới chân cậu, mặt đất nứt ra. Từ kẽ nứt, một thứ bóng tối đen đặc trào lên, mang theo mùi tử khí tanh nồng. Và trong bóng tối ấy, cậu thấy một cánh cửa đá khổng lồ đang từ từ hé mở, sau cánh cửa là một bóng tối vô tận, và từ trong bóng tối ấy, có tiếng thì thầm vọng lại, như lời nguyền rủa của một thời đã chết...

Khánh choàng tỉnh, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Ngoài cửa sổ, bình minh đã ló dạng, nhuộm hồng cả khúc sông Đáy.

Cha cậu đã tỉnh, đang ngồi trên ổ rơm, mắt nhìn ra phía sông. Trong tay lão là đoản kiếm gỉ sét, và trên gương mặt khắc khổ ấy, lần đầu tiên Khánh thấy nước mắt.

---

"Cha..."

Lão Phúc Anh quay lại, nhìn cậu con trai mười bảy tuổi với ánh mắt phức tạp – vừa thương yêu, vừa xót xa, vừa có cả nỗi sợ hãi mà lão đã giấu kín bao năm.

"Thằng Khánh," lão cất tiếng, giọng khản đặc. "Đêm qua, cha cũng nằm mơ. Mơ thấy ông nội con. Ông ấy bảo... đã đến lúc trả nợ rồi."

Lão đưa đoản kiếm cho con, tay run run:

"Cầm lấy. Từ nay, nó là của con."

Khánh đón lấy thanh kiếm. Trong khoảnh khắc ấy, cậu có cảm giác thanh kiếm nhẹ hơn hôm qua – không phải vì nó đã bớt gỉ, mà vì tay cậu đã bắt đầu quen với trọng lượng của định mệnh.

Lão Phúc Anh nhìn con, mắt nhòe đi:

"Cha đã cố giấu con khỏi món nợ này. Nhưng xem ra, định mệnh không tha cho ai. Dòng họ Nguyễn ta, từ đời cụ tổ Nguyễn Công Trấn, đã được giao giữ một mảnh ấn. Nhưng rồi chiến tranh, loạn lạc, ấn thất lạc. Ông nội con tìm cả đời không thấy. Cha cũng tìm cả đời, chỉ thấy được thanh kiếm này dưới đáy sông – nhưng không dám rút lên. Cha sợ. Sợ cái nghiệp của dòng họ sẽ đổ lên đầu con."

Lão nắm lấy tay Khánh, giọng nghẹn lại:

"Nhưng giờ con đã rút kiếm lên rồi. Con đường phía trước là của con. Đi hay không, tùy con quyết định. Cha chỉ muốn con biết rằng... dù con chọn gì, cha cũng tự hào về con."

Khánh nhìn cha, rồi nhìn đoản kiếm trong tay. Ngoài kia, sông Đáy vẫn lặng lẽ trôi, mang theo phù sa và huyền thoại. Xa xa phía chân trời, nơi kinh thành Thăng Long tọa lạc, mây đen đang cuộn lên từng đợt, báo hiệu một cơn giông sắp về.

Cậu hít một hơi sâu, rồi nói, giọng cương nghị:

"Con sẽ đi."

Lão Phúc Anh im lặng một lúc, rồi khẽ gật đầu. Lão không nói gì thêm, chỉ đặt tay lên vai con, vỗ nhẹ. Cái vỗ vai của một người lính già – không ủy mị, không nước mắt, chỉ có sự tin tưởng và chấp nhận.

"Đi đi," lão nói, giọng đã bình thản trở lại. "Làm những gì con phải làm. Cha sẽ ở đây, chờ con về."

---

Trưa hôm ấy, Nguyễn Khánh chưa vội rời làng.

Cậu ngồi trước hiên nhà, tay cầm đoản kiếm, mắt nhìn ra phía sông Đáy đang lấp loáng dưới ánh nắng. Trong lòng cậu, những lời của cha, của Cao Lỗ, và của giấc mơ đêm qua vẫn còn văng vẳng như tiếng trống từ một thời xa xăm.

Phía trước cậu là cả một con đường dài chưa biết sẽ dẫn đến đâu. Nhưng cậu không còn là thằng con trai làng chài vô tư lự của ngày hôm qua nữa.

Bây giờ, cậu là người nối dòng của họ Nguyễn, kẻ mang mệnh giữ mảnh ấn thất lạc, và là hy vọng cuối cùng của những long mạch đang hấp hối trong lòng đất Lạc Việt.

Ngoài kia, sông Đáy vẫn lặng lẽ chảy.

Nhưng trong lòng đất, long mạch đã bắt đầu cựa mình.

Và ở đâu đó rất xa, phía nam chân trời, một cánh cửa vừa khẽ hé mở...

---

HẾT CHƯƠNG 1