Chương 1: Tiếng Gọi Dưới Sông Đáy

Mặt sông Đáy mùa trở dạ đặc quánh phù sa, cuộn đỏ như máu trâu. Sương sớm chưa kịp tan, dính bết vào ngọn tre, bãi sậy. Xa xa, gà gáy le lói bên mạn Đường Lâm, nghe vừa mỏng vừa lạnh.

Hôm nay mồng một tháng hai. Làng mở hội cầu ngư.

Ngoài đê, tiếng chân giẫm huỳnh huỵch trên đất ướt rượt. Trẻ con í ới. Mấy mụ hàng nước kéo lê guốc mộc, quang gánh kẽo kẹt gõ nhịp theo từng bước chân vội vã đổ về bến đình.

Khánh ngồi bó gối trước hiên, lưng dán chặt vào cây cột tre bóng nhẫy bồ hóng. Gió sông thốc vào mặt, tanh nồng mùi bùn bãi. Mười bảy tuổi. Da cháy sạm, gân guốc, tóc rễ tre cứng quắc túm vội sau gáy bằng sợi dây gai mốc thếch. Thằng chài lưới ngụp lặn từ thuở lọt lòng, mắt sáng quắc như mắt rái cá đêm. Dưới chân cậu, con chó Mực nằm thu lu, đuôi gõ lẹp bẹp xuống nền đất ẩm.

"Khánh! Ngồi thừ ra đấy làm gì?"

Giọng cha nó giội ra từ buồng trong. Khàn đặc. Nặng như đá ném xuống vũng bùn.

Lão Phúc Anh chống chiếc gậy tre khập khiễng bước qua bậu cửa. Một bên chân lão teo tóp vì vết đao chém chìm dưới gân từ thời trận mạc. Lưng còng, mặt quắt queo như vỏ cây táu, nhưng đôi mắt trũng sâu thì phẳng lặng đến rợn người. Tay lão xách cái giỏ tre sờn cạp.

"Cha ra đình không?" Khánh hỏi.

Lão già đứng sững lại. Mắt lão đóng đinh ra ngã ba sông, nơi mấy dải nước quẩn đang xoáy tít.

"Hội hè gì cái thứ ấy." Lão càu nhàu, giọng khé trong cổ họng. "Nước năm nay đỏ bầm. Đáy sông buốt chân khác thường. Đêm qua tao mơ thấy cá chết nổi trắng họng ngoài bãi. Điềm dữ."

Lão khoác giỏ lên vai, chân chấm phẩy bước xuống thềm:

"Tao ra mé lạch trước. Mày mang cái lờ với tấm lưới rách ra sau. Nhớ mặt nước đấy: tuyệt đối không được bén mảng tới doi đá."

Bóng lưng gầy guộc khuất dần sau rặng dâm bụt. Dân quanh vùng đồn lão từng làm tướng, từng chém đầu tướng giặc trên lưng ngựa. Khánh chẳng rõ thực hư. Cậu chỉ thấy một lão già thương tật, đêm đông nào cũng ôm lấy khớp gối rên rỉ vì những vết chém cũ tấy mủ.

Mặt trời lên cỡ một con sào. Khánh vác chiếc thuyền độc mộc dầm nước trườn xuống sông.

Bến đình đông nghẹt. Tiếng chiêng, tiếng trống thùng thình nện vào lồng ngực. Mùi hương trầm cháy dở quyện lấy mùi bùn rác và nhớt cá tạo thành thứ phong vị nồng nặc của ngày hội làng.

"Khánh ơi!"

Thằng Hợi da đen trùi trũi, đứng trên chiếc thuyền nan hò hét:

"Lên bến xem múa trò đi mày! Có cả con hát kinh kỳ về đấy!"

"Mày đi mà xem," Khánh cười xòa, tay thoăn thoắt dọn lại cuộn thừng. "Tao kiếm mớ cá sớm mang đổi gạo đã."

Chưa kịp đẩy mái chèo, mé bãi cát đã vang lên tiếng bước chân vội vã. Cái Thắm lội bì bõm xuống mép nước, vạt áo tứ thân màu hoa đào ướt lem một mảng. Đôi má nó đỏ ửng vì chạy ngược gió, tay bưng bọc lá sen bốc khói nghi ngút.

"Anh Khánh!" Thắm thở hổn hển, chìa bọc lá ra trước mũi thuyền. "Bánh trôi cúng đình em vừa vớt. Nóng hôi hổi đấy. Ăn lót dạ mà chèo thuyền, trưa trật lại lả đi."

Mùi nếp cái quyện mùi mật mía và vừng rang thơm ngậy giữa ngọn gió sông buốt giá. Khánh ngập ngừng đón lấy:

"Cảm ơn cô... Nhà tôi chẳng có gì đáp lễ..."

"Ai mượn anh lễ mễ!"

Thắm nguýt một cái sắc lẹm, má càng đỏ tợn rồi co cẳng chạy ngược lên triền đê, vạt áo hồng bay phần phật như cánh bướm.

Khánh nhét gói bánh vào lòng bị cói. Cậu cắm mái chèo gỗ lim xuống nước, miết mạnh. Chiếc thuyền độc mộc rẽ lớp phù sa đỏ quạch, lao vút ra giữa dòng.

Nước cuộn xiết. Lão Phúc Anh ngồi ở mũi thuyền con đằng xa, đang thả nốt mẻ lờ cuối cùng.

"Biết vì sao sông này tên là sông Đáy không con?" Giọng người cha lẫn vào tiếng sóng ì ầm vỗ mạn.

Khánh lắc đầu.

Lão già nhìn xoáy nước đỏ ngầu trước mặt, chậm rãi:

"Người đời bảo xưa kia Lý Nam Đế đánh giặc Lương, có vị tướng trẻ cùng đường đã gieo mình xuống đây tuẫn tiết. Máu chảy đỏ dòng ba ngày ba đêm. Người ta gọi là sông Đáy, đáy nước ôm xương trung thần. Nhưng đó là chuyện đám người trần mắt thịt bịa ra để dỗ dành nhau thôi."

Lão bấu chặt những ngón tay gầy guộc vào mạn thuyền, gân xanh nổi cộm:

"Dưới đáy sông này chôn một thứ cổ xưa hơn nhiều. Món nợ non sông, nợ máu. Trốn mãi cũng không thoát được đâu."

Khánh toan hỏi thêm thì từ phía đình làng, một hồi trống lệnh rền vang như sấm dậy.

Tiếng cụ Ba Nhỡ, tiên chỉ làng, đứng trên sập gỗ hét tướng lên qua chiếc loa cậy:

"Hỡi trai tráng Đường Lâm! Lệ hội năm nay: ai lặn xuống đáy bến vớt được cổ vật tiền nhân đem về tế đình, thưởng ba quan tiền kèm một vò nếp cái hoa vàng!"

Tiếng reo hò dậy sóng. Mấy gã trai làng cởi trần trùng trục, vỗ ngực thùm thụp rồi lao ầm ầm xuống nước. Ba quan tiền. Đủ để hai cha con lợp lại mái rạ dột nát, đủ tiền thuốc thang cho cái chân thọt của cha suốt cả mùa mưa lũ tới.

Khánh nhìn cha.

"Cha, cho con xuống."

Ánh mắt lão Phúc Anh quắt lại, đầy vẻ bất an. Lão nhìn dòng nước đang gầm gừ dưới chân, rồi nhìn vào tấm lưng trần rắn như gỗ mun của con trai. Lão thở hắt ra:

"Nhớ kỹ: tuyệt đối tránh xa doi đá. Chỗ đấy nước quẩn, đá ngầm sắc như mũi giáo cắm ngược. Lạng quạng là bỏ mạng."

Khánh gật đầu, quấn chặt sợi dây gai quanh bụng, trao đầu dây cho cha:

"Cha giữ chắc tay."

Hít một hơi căng tràn lồng ngực, cậu tung mình.

Ù.

Nước sông táp mạnh vào mặt. Thế giới trên bờ tắt phụt. Chỉ còn tiếng gầm gừ nghẹn đặc bên tai và cái lạnh buốt thấu xương tủy ập tới.

Khánh mở trừng mắt dưới đáy nước đỏ quạch. Phù sa mịt mù như một tấm màn đất sét lơ lửng, tầm nhìn chỉ vỏn vẹn trong một sải tay. Càng xuống sâu, nước càng buốt giá một cách quái dị. Lạnh như băng cắn vào từng lỗ chân lông. Rong rêu dưới đáy không xanh mà xám ngoét, rũ rượi như bãi cỏ chết sau một trận hỏa hoạn.

Nhớ lời dặn, cậu định quẫy chân ngoi lên thì nơi hốc tối của doi đá ngầm phía trước bỗng lóe lên một đốm sáng.

Đó là luồng lân tinh màu xanh lét, ma mị, lập lòe giữa khe nứt của hai tảng đá mẹ khổng lồ. Nó rung rinh, nhịp nhàng như hơi thở của một sinh vật sống đang hấp hối.

Một lực hút vô hình bóp nghẹt lấy tâm trí Khánh. Cậu quên phắt lời cảnh báo của cha, vặn mình lướt tới như một con rái cá.

Vừa lọt vào chân doi đá, một dòng nước quẩn từ đáy vực thình lình ập tới quất ngang lưng. Khánh mất đà, cả thân người va sầm vào vách đá tai mèo sắc lẹm. Vết đá cứa ngọt một đường dài ngang ngực. Máu tứa ra, đỏ lòm một vệt rồi lập tức bị dòng nước cuốn phăng.

Khí trong phổi cạn dần. Ngực Khánh bỏng rát như có người ném hòn than đỏ vào phế quản. Cậu cựa mình lùi lại thì một túm rễ cây ngầm đã siết chặt lấy sợi dây gai thắt ngang bụng.

Mắc kẹt.

Bóng tối đáy sông ập xuống, đè nặng lên màng nhĩ đau buốt. Trước mắt cậu bắt đầu nổ ra những đốm lửa trắng xóa của kẻ cận kề cái chết.

Chính lúc ấy, đốm sáng xanh nơi kẽ đá lại bùng lên một nhịp gấp gáp. Khánh nghiến răng đến bật máu lợi, dùng chút sức tàn thọc sâu cánh tay vào lớp bùn cát lạnh ngắt dưới đáy khe.

Ngón tay chạm phải một vật cứng ngắc. Băng giá rợn người truyền thẳng qua da thịt.

Cậu bấu chặt, gồng người giật mạnh. Phựt. Đoạn rễ cây giữ chân đứt lìa.

Trong tay Khánh là một thanh đoản kiếm rỉ sét, dài chừng hai gang, mũi kiếm đã gãy nham nhở từ bao giờ, vỏ hến và rong rêu bám chặt. Duy chỉ có phần chuôi kiếm chạm trổ hoa văn rồng cuộn và một chữ cổ bí ẩn đang phát ra luồng sáng xanh sắc lạnh.

Phổi như nổ tung. Không kịp nhìn kỹ, Khánh kẹp chặt thanh kiếm gỉ vào nách, đạp mạnh chân vào bờ đá, phóng vụt lên như một mũi lao xé toạc làn nước đục.

Ào!

Khánh phá nước nhô lên, há hốc mồm đớp lấy từng ngụm khí trời, tay giơ cao tàn kiếm:

"Cha! Con lấy được nó dưới doi đá!"

Trên mạn thuyền, lão Phúc Anh đang nắm sợi dây thừng bỗng chết trân. Tròng mắt lão trợn ngược, đồng tử co rút lại như nhìn thấy quỷ dữ. Bàn tay chai sạn run bần bật, tuột mất mái chèo xuống lòng sông.

"Đưa... đưa đây cho tao!" Tiếng lão khàn đặc, méo mó.

Khánh trèo lên thuyền, chìa thanh kiếm ra. Lão già run rẩy miết ngón tay lên từng mảng gỉ đồng, chạm vào từng đường vảy rồng nơi chuôi kiếm. Khóe mắt lão giật liên hồi:

"Lạc Hồng Đoản Kiếm... Ba trăm năm rồi... Quả nhiên không trốn được nợ non sông..."

"Cha biết nó?" Khánh bàng hoàng.

Lời chưa dứt, mặt sông Đáy đột ngột sôi sùng sục. Trời tịnh không một gợn gió, nhưng sóng nước dưới đáy thuyền lại cuộn lên dữ dội, dềnh cao từng đợt như muốn hất tung con thuyền độc mộc. Một luồng chướng khí đen ngòm từ mép doi đá xộc lên, tanh tưởi mùi tử khí bùn mả.

"Khụ!"

Lão Phúc Anh ôm ghì lấy ngực, ngửa cổ hộc ra một ngụm máu tươi. Máu bắn tung tóe, rưới thẳng lên thân đoản kiếm hoen gỉ.

Kỳ dị thay, thanh sắt mục như sống dậy, lập tức hút cạn dòng máu đỏ thẫm rồi bùng lên một quầng lam quang chói mắt.

"Cất kiếm đi... Món nợ của họ Nguyễn..."

Lão già thều thào được mấy tiếng rồi đổ gục xuống sàn gỗ, hơi thở mỏng manh như sợi khói mùa đông.

Khánh chẳng nhớ mình đã đưa thuyền vào bờ bằng cách nào giữa những con sóng lồng lộn. Cậu xốc cha lên lưng, một tay ghì chặt thanh kiếm gỉ sét, cắm đầu cắm cổ chạy thục mạng về túp lều ven sông. Mặc kệ tiếng gào thét của dân làng, mặc kệ tiếng gọi với theo của cái Thắm, cậu sập cửa liếp, cài then gỗ thật chặt.

Đặt cha lên ổ rơm mục, nhìn sắc mặt ông trắng bệch như xác chết trôi, hai hàm răng đánh vào nhau lập cập, Khánh hoàn toàn suy sụp. Sinh khí trong người cha cậu như đang bị một cái miệng vô hình hút cạn từng khắc một.

Trong cơn cùng quẫn, Khánh quỳ thụp xuống nền đất nện ẩm ướt. Cậu dập đầu lia lịa trước thanh tàn kiếm, trán đập cồm cộp xuống đất, nước mắt giàn giụa:

"Thần hay quỷ... Dù ngài là giống gì ngự trong kiếm, xin cứu lấy cha tôi! Mạng này, thân này, ngài đòi lấy gì tôi cũng xin trả!"

Trời ngả về chiều. Nắng quỷ nhuộm đỏ lòm một góc sông Đáy ngoài kẽ liếp.

Ong...

Thanh đoản kiếm bỗng phát ra một tiếng rền rỉ, trong trẻo như tiếng chuông đồng vọng lại từ ngàn xưa. Quầng sáng xanh lạnh lẽo biến mất, thay vào đó là một luồng hào quang màu hoàng thổ ấm áp bốc lên nghi ngút.

Khói tụ lại thành hình bóng một lão tướng râu tóc bạc phơ, mình khoác giáp da thêu hình chim Lạc sải cánh. Đôi mắt quắc thước rực lửa, giọng nói trầm hùng chấn động cả gian lều rách:

"Ta là Lạc Tướng Cao Lỗ. Mượn kiếm này gửi tàn hồn ba trăm năm. Kẻ nào dám kinh động đến giấc ngủ của ta?"

Khánh run rẩy ngẩng đầu:

"Con là Nguyễn Khánh... Cha con bị tà khí xâm hại sắp chết, xin ngài rủ lòng cứu mạng!"

Ánh mắt Cao Lỗ liếc qua lão Phúc Anh trên ổ rơm, rồi quay lại nhìn xoáy vào Khánh:

"Cha ngươi không trúng tà. Ngươi nhổ kiếm lên, trận pháp ngàn năm bị rách một mảng. Long mạch sông Đáy nổi giận phản phệ, kẻ nào mang huyết mạch giữ ấn ở gần nhất sẽ bị nó hút cạn chân khí mà đền mạng."

"Có cứu được không ngài?"

"Có. Nhưng phải học kiếm."

Không đợi thằng bé chài lưới kịp hoàn hồn, bóng hình Cao Lỗ giơ hai ngón tay quệt một đường vào không trung:

"Gió thổi qua ngàn lau. Không đánh, không đỡ. Nó chỉ đi qua. Đây là chiêu thứ nhất: Lạc Điểu Quy Sào."

Khánh vồ lấy thanh đoản kiếm nặng trịch, gồng cứng cơ bắp, dùng hết sức bình sinh chém ngang một nhát vào khoảng không. Lưỡi kiếm rít lên nặng trịch xé gió, thân hình cậu lảo đảo suýt ngã sấp mặt. Chẳng có chút linh khí nào xuất hiện.

"Con không làm được! Con chỉ quen quăng chài lặn lội..." Khánh thở hồng hộc, gào lên trong cay đắng.

"Ngu muội!" Tiếng Cao Lỗ nện xuống như búa tạ. "Ngươi đang dùng sức trâu húc bờ rào! Kiếm thuật của tổ tiên không dùng để chém giết phàm phu, mà là hòa nhịp thở cùng sông núi! Hạ trọng tâm xuống! Buông lỏng khớp vai, thả mềm cổ tay ra!"

Khánh quay nhìn cha. Tiếng thở của ông chỉ còn mỏng manh như tiếng dế kêu trong bụi cỏ. Cậu nghiến răng, nhắm nghiền mắt lại.

Cậu trút bỏ hết cái gồng cứng của gân cốt. Chân trần bấm chặt xuống nền đất nện ẩm ướt như cái cách cậu vẫn bấm chân trên mũi thuyền mỏng manh trước sóng dữ. Vai buông thõng. Cổ tay mềm ra.

Trong sự tĩnh lặng tuyệt đối, Khánh bỗng nghe thấy một tiếng đập trầm đục, dữ dội từ sâu dưới lòng đất, tựa như tiếng gầm đau đớn của một con rồng đang bị giam cầm dưới đáy sông Đáy.

Thanh kiếm trong tay bỗng nhẹ tênh.

Khánh không chém nữa. Cổ tay cậu vẽ một đường cong lượn tròn thu kiếm về trước ngực, hệt như cánh chim mỏi thu mình lại sau một chuyến bay dài qua giông bão.

Ngay khi cánh tay khép lại, một luồng kình khí ấm nóng từ lòng đất theo gan bàn chân chạy dọc sống lưng, trào qua huyệt đạo rồi tuôn trào ra đầu mũi kiếm. Thân kiếm hoen rỉ bừng sáng một quầng vàng rực rỡ, ôm trọn lấy gian nhà.

Cao Lỗ nhướng mày, khẽ thốt:

"Khá lắm. Ngộ tính không tồi. Giờ thì dùng máu ngươi làm cầu dẫn!"

Khánh không một giây do dự, miết mạnh cẳng tay trái vào mũi kiếm sắc lẻm. Máu tươi tứa ra, tưới đẫm vào hoa văn rồng cuộn.

Kiếm rực sáng như vầng thái dương. Khánh quỳ sụp bên ổ rơm, ấn chuôi kiếm vào huyệt đan điền của cha, vận khởi thế kiếm Lạc Điểu Quy Sào. Cậu dốc toàn bộ ý chí, dẫn luồng sinh khí ấm áp từ lòng đất qua lưỡi tàn kiếm, rót thẳng vào kinh mạch đang khô kiệt của lão già.

Lão Phúc Anh giật nảy mình một cái. Sắc mặt xám ngoét dần chuyển sang hồng hào, ngực phập phồng đều đặn trở lại.

"Tạm yên rồi," Cao Lỗ phất tay áo, bóng hình mờ nhạt dần. "Ngươi mới chỉ chạm được vào cái vỏ nhờ máu mủ tương liên. Đường phía trước còn dài lắm..."

Lão tướng tan biến vào thanh kiếm, để lại gian lều trong bóng tối của đêm đen.

Khánh ngồi tựa cửa nhìn ra sông. Trăng non mỏng dính như một lưỡi liềm rỉ sét treo lơ lửng trên nền trời.

Mặt nước lấp loáng ánh chì. Từ khúc sông hoang vắng, một chiếc thuyền nan lướt đi trong sương, bóng lão chèo đò cất giọng hát khàn đục bi ai:

*Sông Đáy bao năm chảy về đâu?*

*Long mạch đứt đoạn, ai bắc cầu?*

*Chín rồng vẫy vùng trong bóng tối,*

*Chờ kiếm thiêng về nối nhịp đau...*

Tiếng hát lịm dần vào cõi mịt mùng.

Khánh chìm vào giấc ngủ chập chờn trên nền đất. Trong cơn mê sảng, cậu thấy chín con rồng đá khổng lồ quấn quanh năm ngọn núi cao bỗng rạn nứt rồi vỡ vụn thành tro bụi. Từ đáy vực toác ra, bóng đen đặc quánh trào lên như lũ quét, kèm theo tiếng gầm xé trời của muôn vàn dị thú ngàn năm.

Khánh giật mình bật dậy khi nắng sớm rọi qua khe liếp.

Cha cậu đã ngồi dậy tự bao giờ. Trên tay lão, thanh đoản kiếm đã được bọc cẩn thận trong một mảnh vải bố xơ xác. Đôi mắt lão nhìn con trai vừa xót xa, vừa kiêu bãnh đến lạ lùng:

"Đến lúc phải trả món nợ này rồi con ạ."

Lão già run rẩy trao bọc vải vào tay Khánh:

"Họ Nguyễn ta, từ đời cụ tổ Nguyễn Công Trấn, gánh mạng canh giữ Thổ Ấn trong Ngũ ấn Hồng Bàng. Loạn lạc nghìn năm, ấn mất, mạch đất khô cằn. Cha từng muốn giấu con nơi góc sông này để sống một kiếp chài lưới an phận, nhưng đất trời không cho. Con đã nhổ kiếm lên rồi."

Bàn tay chai sạn của lão đặt lên vai Khánh, nặng trịch:

"Lên Thăng Long đi con. Tìm lại những mảnh ấn thất lạc, vá lại mạch cho đất mẹ. Sống hay chết, cha cũng tự hào vì con."

Khánh siết chặt bọc kiếm trong tay. Cậu quỳ xuống nền đất ẩm, lạy cha ba lạy. Ánh mắt cậu rực lên, phẳng lặng và lạnh ngắt như đáy sông Đáy trước mùa lũ lớn:

"Cha yên tâm. Con đi."