Chương 12: Bậc Đá Trước Từ Đường

Năm thứ hai sau đêm Lam Giang nghịch lưu, Tiêu thôn có một mùa xuân đến muộn.
Mưa phùn kéo dài gần nửa tháng.
Những con đường đất giữa thôn bị người, trâu và xe gỗ giẫm thành từng vệt lầy đan xen. Rêu mọc dày trên chân tường. Nước mưa đọng dưới mái hiên, sáng sớm thường có chim sẻ đáp xuống uống rồi giật mình bay đi khi cửa nhà mở.
Lam Giang lên thêm hai thước.
Không dữ.
Chỉ rộng hơn.
Dòng nước xám đục mang theo cành khô từ thượng nguồn, cuốn chúng qua Bến Đông rồi tiếp tục trôi về phía hạ lưu.
Tiêu Đế Quân đã biết đi khá vững.
Hắn vẫn ngã.
Nhưng ít hơn trước.
Những đoạn đường trong sân Tiêu gia đã không còn đủ cho hắn nữa.
Cánh cổng gỗ bắt đầu trở thành thứ hấp dẫn nhất trong căn nhà.
Mỗi khi nghe tiếng trẻ con ngoài ngõ, hắn thường bỏ món đồ đang cầm xuống, đi tới trước cổng rồi đứng nhìn qua khe hở.
Bên kia là một thế giới lớn hơn.
Có người gánh rau.
Có xe bò.
Có chó chạy.
Có Tần Liệt.
Phần lớn thời gian, thứ cuối cùng mới là nguyên nhân khiến hắn muốn ra ngoài.
Tần Liệt giờ đã hơn ba tuổi.
Thằng bé lớn nhanh, chân cũng nhanh hơn.
Nó đã có thể tự chạy từ nhà tới Tiêu gia mà không cần mẹ đi cùng, mặc dù chuyện ấy không có nghĩa Tần Nhược Mai cho phép.
Có hôm nó xuất hiện từ sáng sớm, tóc chưa chải, cổ áo lệch sang một bên, vừa vào sân chưa bao lâu phía sau đã vang tiếng mẹ gọi.
Có hôm bị giữ trong nhà, nó trèo lên ghế nhìn qua tường rồi hét sang bên này.
Khoảng cách giữa hai căn nhà không gần đến mức có thể trò chuyện.
Tần Liệt vẫn hét.
Tiêu Đế Quân nghe thấy thì ra cổng.
Hai đứa chẳng biết đối phương có hiểu gì không.
Nhưng việc ấy diễn ra nhiều lần tới mức người trong xóm cũng quen.
Lâm Thanh Dao ít tới hơn.
Nhà ngoại nàng ở phía tây thôn, đường xa hơn, lại thường có người lớn đi kèm. Mỗi lần xuất hiện, cô bé vẫn ôm một thứ gì đó trước ngực: lúc là búp bê vải, lúc là giỏ hoa nhỏ, có lần là ba quả mận xanh còn nguyên lá.
Tần Liệt lấy mất một quả.
Bị nàng nhìn.
Nó trả lại.
Chưa đầy một khắc sau lại lấy.
Lần này Thanh Dao tự giật về.
Tiêu Đế Quân ngồi bên cạnh nhìn hai người giằng co hồi lâu, cuối cùng lặng lẽ lấy quả mận còn lại đặt ra xa một chút.
Ít nhất quả ấy sống sót.
Đầu tháng ba, Tiêu thị làm giỗ.
Không phải đại tế tổ.
Chỉ là ngày giỗ chung của một nhánh tổ tiên lâu đời trong chi Tiêu thôn.
Nhưng vì số hộ mang họ Tiêu trong thôn không ít, từ sáng sớm con đường dẫn tới từ đường đã đông hơn thường ngày.
Đàn ông quét sân.
Người trẻ khiêng bàn.
Mấy phụ nhân ở gian sau chuẩn bị thức ăn.
Khói bếp và khói nhang quấn vào nhau dưới mái ngói cũ.
Mục Uyển Thanh thay cho con một bộ áo mới.
Không phải gấm vóc.
Chỉ vải xanh sẫm, cổ và tay áo được may chắc hơn bình thường vì Tiêu Đế Quân gần đây rất thích bám vào bất cứ thứ gì vừa tầm tay.
Tiêu Kinh Châu đứng chờ ngoài sân.
Hắn mặc áo dài màu nâu đen, tóc buộc gọn.
Trên tay không mang cung.
Không đeo đao.
Ngày vào từ đường, hắn rất ít khi đem binh khí.
Đó không phải quy củ bắt buộc.
Chỉ là thói quen của Tiêu gia.
Mục Uyển Thanh dắt Tiêu Đế Quân ra.
Đứa trẻ nhìn cha một lát.
Sau đó nhìn cánh cổng đang mở.
Hắn lập tức bước nhanh hơn.
Kinh Châu giữ tay con trước khi nó chạy xuống bậc cửa.
“Chậm.”
Chỉ một chữ.
Tiêu Đế Quân ngẩng lên.
Hắn chưa nói được nhiều.
“Cha”, “mẹ”, “ăn”, “nước”, “Liệt” đã tương đối rõ.
Riêng tên Lâm Thanh Dao quá dài, sau nhiều lần cố gắng cuối cùng chỉ còn một tiếng “Dao”.
Tần Liệt rất bất mãn chuyện Quân đệ gọi được tên Thanh Dao dễ nghe hơn gọi tên mình.
Không ai giải thích cho nó rằng chính tên nó mới là thứ Tiêu Đế Quân phát âm rõ nhất sau cha mẹ.
Ba người rời nhà.
Con đường tới từ đường không xa.
Nhưng đối với một đứa trẻ mới hơn một tuổi, từng khúc quanh vẫn còn mới.
Tiêu Đế Quân đi giữa cha mẹ.
Hắn nhìn mọi thứ.
Một chiếc xe gỗ đỗ bên đường.
Mấy bó tre mới chặt.
Vũng nước có con giun đang bò.
Một cụ già ngồi sửa cán cuốc.
Hai con chó nằm dưới mái hiên.
Khi đi ngang nhà Tần, Tần Liệt đã chờ sẵn ngoài cổng.
Nó mặc bộ đồ đỏ sẫm mẹ mới may.
Bên hông còn đeo một túi vải nhỏ chẳng biết đựng thứ gì.
Thấy Tiêu Đế Quân, nó lập tức chạy tới.
Tần Nhược Mai từ phía sau bước ra, trên tay bưng khay bánh.
Từ đó quãng đường đến từ đường có thêm hai người.
Tần Liệt đi chưa được bao xa đã quên mất mình phải đi bên mẹ.
Nó hết chạy lên trước lại quay về.
Thấy một vũng nước lớn còn định nhảy qua.
Tần Nhược Mai chỉ cần nhìn một cái, nó đổi thành bước vòng.
Tiêu Đế Quân nhìn.
Rồi cũng vòng theo.
Từ đường Tiêu thị nằm gần giữa thôn nhưng lệch về phía bắc, không lớn, tường gạch đã sẫm màu bởi mưa nắng.
Trước cổng có hai cây đại già.
Dưới gốc cây bên trái đặt một tảng đá vuông mà trẻ trong thôn thường leo lên khi không có người lớn.
Hôm nay không đứa nào dám.
Tiêu Cảnh Hoài đứng trước sân.
Ông vừa nhìn thấy Kinh Châu đã gật đầu.
Ánh mắt sau đó rơi xuống Tiêu Đế Quân.
So với đêm đứa trẻ chào đời, vẻ đề phòng trong mắt vị trưởng bối này đã nhạt đi rất nhiều.
Một năm rưỡi đủ để một dị tượng trở thành chuyện cũ.
Nhưng không đủ để ông quên hoàn toàn.
Tiêu Đế Quân được dẫn qua sân.
Đến trước chính đường, hắn dừng lại.
Trước mặt là một bậc đá xanh.
Bậc không cao với người trưởng thành.
Với hắn lại gần tới đầu gối.
Bề mặt đá bị bước chân nhiều đời mài nhẵn ở giữa. Hai bên còn những đường vân xám trắng tự nhiên, rêu bám mỏng trong khe.
Mục Uyển Thanh định bế con lên.
Tiêu Đế Quân đã đặt hai tay lên mặt đá.
Hắn thử nhấc một chân.
Không tới.
Thử lần nữa.
Vẫn thiếu.
Tần Liệt đã leo lên từ trước, đứng bên trong ngoái đầu nhìn.
Nó định quay lại kéo.
Kinh Châu giơ tay ngăn.
Không phải muốn thử con.
Cũng chẳng phải xem căn cốt.
Chỉ là hắn thấy Tiêu Đế Quân chưa có ý định bỏ cuộc.
Đứa trẻ lùi nửa bước.
Nhìn bậc đá.
Rồi chống tay, nhấc một đầu gối lên trước.
Lần này bàn chân trượt.
Người đổ xuống.
Kinh Châu đã đưa tay.
Nhưng Tiêu Đế Quân không ngã hẳn.
Hai tay chống được.
Đầu gối cọ vào đá.
Hắn nhăn mặt.
Một lát sau lại trèo.
Lần thứ ba, hắn lên được.
Không đẹp.
Thậm chí gần giống bò qua bậc cửa hơn là bước.
Nhưng lên được.
Tần Liệt ở phía trên lập tức vỗ tay.
Tiêu Đế Quân đứng thẳng lại.
Hắn quay đầu nhìn xuống bậc đá mình vừa vượt qua.
Mục Uyển Thanh đứng phía dưới.
Nàng không vội đi.
Ánh mắt mềm đi một chút.
Một bước của trẻ con không có ý nghĩa gì với người ngoài.
Nhưng nàng đã nhìn hắn từ lúc không thể tự lật mình.
Từ lúc biết ngồi.
Biết bò.
Biết đứng.
Biết bước.
Bây giờ ngay cả một bậc cửa cũng đã bắt đầu muốn tự mình vượt qua.
Con người lớn lên như thế.
Không ai nghe thấy tiếng thời gian.
Chỉ tới một ngày mới nhận ra đứa trẻ từng nằm gọn trong hai cánh tay đã có thể tự trèo qua một bậc đá.
Bên trong từ đường tối hơn ngoài sân.
Khói hương khiến ánh sáng xuyên qua cửa thành từng dải mờ.
Những bài vị xếp thành nhiều tầng.
Có cái mới.
Có cái cũ.
Có những chữ vẫn rõ.
Cũng có những tấm gỗ đã sẫm tới mức tên người trên đó gần như hòa vào màu thời gian.
Tiêu Đế Quân không hiểu những chữ ấy.
Hắn chỉ biết nơi này khác nhà mình.
Người lớn nói nhỏ hơn.
Bước chân cũng nhẹ hơn.
Ngay cả Tần Liệt vốn chẳng mấy khi yên cũng bị mẹ giữ bên cạnh.
Trên bàn thờ có hoa quả, bánh, rượu và vài món ăn.
Tiêu Đế Quân nhìn đĩa bánh hơi lâu.
Mục Uyển Thanh nhận ra.
Nàng cúi xuống, nói nhỏ:
“Chưa được.”
Hắn lại nhìn.
Nhưng không đòi.
Phía trước, Tiêu Cảnh Hoài đang cùng mấy trưởng bối sắp xếp hương án.
Tiêu Hoài Sơn tới muộn.
Lão vẫn mặc áo vải cũ.
Vừa bước vào từ đường, lão không lập tức tới gặp cháu mà đứng ở cửa một lúc.
Ánh mắt đi qua những hàng bài vị.
Rất chậm.
Nơi này đối với lão có lẽ chứa nhiều thứ hơn một ngày giỗ.
Tiêu Kinh Châu nhận ra nhưng không hỏi.
Một hồi trống nhỏ vang lên từ sân.
Người trong họ lần lượt vào vị trí.
Lễ không phức tạp.
Tiêu Cảnh Hoài đọc tên những người được tế.
Những cái tên xa lạ nối tiếp nhau vang lên trong làn khói hương.
Tiêu Đế Quân đứng cạnh cha.
Hắn không hiểu “tổ”, cũng không hiểu “giỗ”.
Chỉ nghe những âm thanh lặp lại.
Tiêu.
Tiêu.
Vẫn là Tiêu.
Hắn ngẩng lên nhìn cha.
Kinh Châu cúi mắt.
Tiêu Đế Quân chỉ về phía những bài vị.
“Người?”
Một câu chưa tròn.
Kinh Châu hiểu.
Hắn im lặng một lát rồi gật.
“Người nhà.”
Tiêu Đế Quân nhìn hàng bài vị lần nữa.
Khái niệm “người nhà” trong đầu hắn khi đó rất đơn giản.
Cha.
Mẹ.
Ông.
Tần Liệt đôi khi cũng được tính.
Thanh Dao nếu có bánh thì càng dễ tính.
Những tấm gỗ đen trước mặt hiển nhiên không giống bất kỳ ai.
Hắn không hỏi thêm.
Ở tuổi ấy, có những thứ trẻ con nghe rồi để đó.
Mấy năm sau mới hiểu.
Có khi vài chục năm.
Có khi phải tới lúc mất đi một người, mới thật sự hiểu tại sao người sống lại thắp hương cho người chết.
Sau lễ, người lớn tản ra ngoài sân.
Trẻ con lập tức sống lại.
Tần Liệt kéo mấy đứa cùng tuổi chạy quanh cây đại.
Tiêu Đế Quân chưa chạy nhanh được, chỉ theo một đoạn rồi dừng.
Lâm Thanh Dao ngồi trên bậc thềm bóc một quả quýt nhỏ.
Nàng bóc rất chậm.
Vỏ bị xé thành nhiều mảnh.
Cuối cùng chia một múi cho Tiêu Đế Quân.
Tần Liệt nhìn thấy, lập tức quay về.
Thanh Dao nhìn số quýt còn lại.
Sau một hồi cân nhắc, cũng cho hắn một múi.
Ba đứa ngồi bên bậc đá ăn.
Phía trong từ đường, Tiêu Hoài Sơn lại đứng trước một gian phụ.
Cửa gian ấy thường khóa.
Hôm nay vì giỗ nên được mở để lấy đồ cúng.
Bên trong ngoài vài hòm gỗ cũ còn có gia phả của chi Tiêu thôn.
Không phải bản cổ nhất.
Những thứ thật sự lâu đời đã được cất nơi khác.
Kinh Châu đi tới.
Hoài Sơn không nhìn hắn.
“Có người động vào.”
Bốn chữ rất nhỏ.
Kinh Châu không lập tức thay đổi sắc mặt.
Hắn nhìn căn phòng.
Một chiếc hòm gỗ kê sát tường.
Khóa không hỏng.
Bụi trên nắp cũng tương đối đều.
“Thứ gì?”
“Không mất.”
Hoài Sơn đưa tay.
Ở góc trong của giá gỗ có một vệt sạch hẹp.
Một quyển gia phả từng được rút ra.
Sau đó đặt lại.
Người làm việc rất cẩn thận.
Nhưng cái giá này nhiều tháng không ai động tới.
Bụi đủ dày để lưu lại khác biệt.
Kinh Châu bước tới.
Quyển bị rút nằm ở tầng thứ hai.
Không phải cuốn mới.
Cũng không phải phần ghi người trong thôn hiện nay.
Đó là một bản sao từ gia phả cũ, ghi những nhánh Tiêu thị đã thất tán hoặc không còn tin tức.
Hắn không mở ngay.
“Bao lâu?”
Hoài Sơn nhìn vết bụi.
“Không quá mười ngày.”
Bên ngoài, tiếng trẻ con cười vang vào.
Tần Liệt vừa ngã xuống bãi cỏ.
Không đau.
Nó tự bò dậy rồi tiếp tục chạy.
Kinh Châu đứng trong căn phòng tối, ánh mắt đã khác.
Một năm qua người ngoài ít dần.
Những người công khai hỏi về cổ đồng đã rời khỏi Tiêu thôn.
Những tán tu cũng mất hứng thú.
Hải Vân Lâu không quay lại.
Mọi thứ giống như đã lắng xuống.
Nhưng có người vào được gian này.
Không phá khóa.
Không lấy đồ.
Chỉ đọc một cuốn gia phả.
Điều ấy còn đáng ngại hơn việc trộm mất nó.
Kẻ trộm bảo vật có lòng tham.
Kẻ xem gia phả—
đang tìm người.
Hoài Sơn khép cửa gian phụ.
Hai người không nói thêm.
Ngày giỗ vẫn tiếp tục.
Bên ngoài có rượu.
Có thức ăn.
Có tiếng người gọi nhau.
Không ai cần biết lúc này.
Chiều xuống.
Khi ba người trở về nhà, Tiêu Đế Quân đã mệt.
Đi được nửa đường, hắn bắt đầu chậm lại.
Kinh Châu cúi xuống bế.
Lần này hắn không từ chối.
Đầu tựa vào vai cha.
Chẳng bao lâu đã ngủ.
Mục Uyển Thanh đi bên cạnh.
Nàng nhìn gương mặt chồng.
“Có chuyện?”
Kinh Châu không giấu nàng.
Hắn kể ngắn gọn việc trong từ đường.
Uyển Thanh im lặng một đoạn.
“Cuốn nào?”
“Chi thất tán.”
Nàng hiểu ngay.
Không hỏi thêm.
Gió chiều thổi qua ngõ.
Trên những mái nhà, khói bếp đã bắt đầu bay lên.
Tiêu Đế Quân ngủ rất sâu.
Một tay vẫn nắm mép áo cha.
Mục Uyển Thanh nhìn con.
“Nếu họ tìm Tiêu thị?”
Kinh Châu nhìn về phía trước.
“Thì họ còn chưa biết mình cần tìm ai.”
“Còn nếu biết?”
Bước chân hắn không đổi.
“Ta sẽ biết trước khi họ tới cửa.”
Giọng rất bình thường.
Không phải khoe khoang.
Cũng không phải lời hứa vô căn cứ.
Mục Uyển Thanh không nói nữa.
Nàng biết người đàn ông bên cạnh đã sống quá lâu trong những chuyện mà Tiêu Đế Quân hiện giờ chưa cần biết.
Có lẽ chính vì thế, một năm rưỡi nay hắn mới cố giữ căn nhà nhỏ này bình thường tới vậy.
Đêm đó, sau khi con ngủ, Tiêu Kinh Châu rời nhà.
Hắn không đi về phía từ đường.
Cũng không tới đình.
Hắn men theo con đường phía bắc thôn, vòng qua ruộng lúa rồi vào một dải cây thấp gần bờ sông.
Trời không trăng.
Đất sau mưa mềm.
Rất thích hợp để lưu dấu chân.
Cũng rất dễ bị kẻ có kinh nghiệm xóa dấu.
Kinh Châu không tìm dấu người.
Hắn tìm những thứ người đi qua thường không để ý.
Một nhánh gai bị bẻ thấp hơn tự nhiên.
Một mảng rêu trên đá bị ép.
Hai cọng cỏ chết sớm hơn xung quanh.
Một con kiến mất đường đi.
Hắn lần qua hơn nửa dặm.
Cuối cùng dừng trước một cây du già.
Trên thân cây có một vết rất nhỏ.
Giống vết dao.
Nhưng khi nhìn gần, đó là hai đường cong giao nhau.
Không phải ký hiệu hắn từng thấy ở Đông Hải.
Không phải dấu của Hải Vân Lâu.
Cũng không giống vòng tròn chín tia Tiêu Hoài Sơn từng nhắc.
Kinh Châu nhìn rất lâu.
Sau đó dùng ngón tay xóa vết khắc.
Vỏ cây rơi xuống đất.
Hắn đứng im trong bóng tối.
Nước Lam Giang ngoài xa vẫn chảy.
Một năm qua, Tiêu thôn đã học cách quên đêm dị tượng.
Nhưng những kẻ bên ngoài—
có lẽ chỉ vừa bắt đầu học cách kiên nhẫn.
Sáng hôm sau, Tiêu Đế Quân tỉnh rất sớm.
Hắn xuống giường, đi chân trần ra cửa.
Bậc cửa nhà thấp hơn bậc đá ở từ đường.
Hắn bước qua rất dễ.
Đi được vài bước mới nhận ra cha đang ngồi dưới cây khế.
Kinh Châu vừa trở về không lâu.
Áo ngoài còn dính hơi sương.
Tiêu Đế Quân chạy tới.
“Cha.”
Kinh Châu cúi xuống.
Đứa trẻ giơ hai tay.
Hắn bế lên.
Tiêu Đế Quân tựa đầu vào vai cha, nhìn qua bức tường thấp về phía con đường ngoài ngõ.
Mặt trời đang lên.
Tiếng gà vang khắp thôn.
Một ngày mới lại bắt đầu.
Đối với hắn, thế giới vẫn chỉ lớn hơn hôm qua thêm một bậc đá.
Còn đối với Tiêu Kinh Châu—
thế giới ngoài bức tường ấy vừa gần thêm một bước.