Chương 11: Bài Vị Không Tên

Sáng hôm sau, sân đình Thanh Khê đã đông người từ sớm.

Kỳ tế đình còn vài ngày nữa mới đến, nhưng công việc chuẩn bị đã khiến cả làng trở nên tất bật. Người quét sân, người lau đồ tế, người sửa lại những tấm phên tre đã mục. Ngoài bếp đình, mấy người đàn bà đang ngồi lựa gạo, tiếng gọi nhau í ới hòa cùng tiếng dao chặt củi, tiếng chổi tre quét trên nền gạch.

Minh Vũ đến từ lúc mặt trời còn chưa lên hẳn.

Cậu không định quay lại gian kho vì cây cột lim. Nhưng lời Thắng nói hôm qua vẫn còn trong đầu: hôm nay phải kiểm lại đồ tế và danh sách các nhà góp lễ.

Vừa bước qua sân, cậu đã thấy Thắng đang loay hoay khiêng một chiếc hòm gỗ thấp.

“Đến đúng lúc đấy!” Thắng gọi với sang. “Lại đây phụ tao một tay. Cái hòm này nặng như chôn đá bên trong.”

Minh Vũ đi tới, cùng Thắng nhấc chiếc hòm lên.

“Đồ gì?”

“Không biết. Ông Từ bảo đem từ kho ra.”

Hai người đặt chiếc hòm xuống gian hiên bên cạnh chính điện.

Nắp hòm đã mục ở mép, trên mặt phủ một lớp bụi dày. Thắng dùng tay áo quệt qua, ho sặc sụa.

“Cả năm chẳng ai mở, đến lúc tế mới nhớ ra.”

Minh Vũ không đáp. Cậu ngồi xuống, dùng thanh nạy nhỏ cạy chiếc then gỗ.

Nắp hòm bật lên.

Bên trong là những món đồ tế cũ: chân nến bằng đồng đã xỉn màu, một chiếc đĩa men sứt miệng, vài dải vải đỏ bạc màu và mấy tấm gỗ mỏng được bọc trong vải nâu.

Thắng tò mò nhấc một tấm lên.

“Bài vị à?”

Minh Vũ nhìn sang.

Tấm gỗ đã cũ đến mức màu sơn gần như bong hết. Trên mặt có những nét chữ mờ nhạt, nhưng phần giữa bị cạo đi rất kỹ. Không còn đọc được tên người.

Thắng xoay qua xoay lại.

“Bị mối ăn à?”

“Không.”

Minh Vũ đưa tay nhận lấy.

Cậu dùng ngón cái phủi lớp bụi ở mặt sau. Vết cạo hiện ra rõ hơn dưới ánh sáng buổi sớm. Nó không giống dấu mục tự nhiên. Ai đó đã dùng vật sắc để cạo đi phần chữ, nhiều lần, cho đến khi mặt gỗ lõm xuống thành một rãnh nông.

Ở góc dưới vẫn còn sót lại một nét mực đỏ.

Chỉ một nét.

Không đủ để đọc thành tên.

“Để đấy.”

Giọng Ông Từ vang lên phía sau.

Thắng giật mình quay lại. Ông Từ đứng ngay bậc cửa, trên tay cầm một bó nhang mới.

Lão bước tới, lấy tấm bài vị khỏi tay Minh Vũ.

Động tác không mạnh, nhưng dứt khoát.

“Cái này không dùng nữa.”

Thắng gãi đầu.

“Không dùng thì sao vẫn để trong hòm, thưa ông?”

Ông Từ không trả lời ngay. Lão lấy một mảnh vải nâu phủ lên tấm gỗ rồi đặt trở lại.

“Đồ cũ để lại trong đình, cái nào còn dùng được thì dùng. Cái nào không dùng được thì cất.”

“Nhưng trên này có tên người mà?” Thắng chỉ vào phần gỗ bị cạo. Ông Từ nhìn nó.

Chỉ một thoáng.

“Không còn tên nữa.” Nói xong, lão đóng nắp hòm.

Cạch. Âm thanh khô khốc vang lên giữa gian hiên.

Minh Vũ nhìn bàn tay Ông Từ đang đặt trên nắp hòm. Những ngón tay già nua siết lại rất nhẹ rồi buông ra.

Cậu không hỏi. Ông Từ cũng không nói thêm.

Lão ôm bó nhang đi về phía chính điện. Thắng nhìn theo, hạ giọng:

“Ông ấy hôm nay làm sao ấy.” Minh Vũ không trả lời.

Cậu nhìn chiếc hòm gỗ. Một tấm bài vị không còn tên.

Nó chỉ là một món đồ cũ bị bỏ quên, không hơn.

Nhưng điều khiến Minh Vũ để tâm không phải cái tên đã mất. Mà là cách người ta đã xóa nó.

Không phải thời gian. Không phải mối mọt.

Có người đã cố tình cạo đi. Công việc buổi sáng tiếp tục như chưa có chuyện gì xảy ra.

Đến gần trưa, những người phụ trách việc tế bắt đầu chia nhau các phần việc. Một người mang đồ đồng đi đánh bóng. Người khác kiểm tra nến và đèn. Một người đàn ông lớn tuổi ngồi dưới hiên đọc tên từng nhà trong danh sách đóng góp, gọi người đến nhận phần việc của mình.

Minh Vũ ngồi ở mép sân, vừa bó những thanh tre vừa nghe.

Tên người nối tiếp tên người.

Những cái tên quen thuộc của Thanh Khê.

Nhà ông Văn xóm Đông.

Nhà ông Hùng xóm Tây.

Nhà bà Lý đầu ngõ.

Mỗi cái tên đều có người đáp lại.

Có người nhận việc. Có người cười nói.

Có người than thở vì phần mình được giao quá nặng.

Khung cảnh bình thường đến mức Minh Vũ gần như quên mất tấm bài vị trong chiếc hòm gỗ.

Cho đến khi người đàn ông đọc danh sách dừng lại ở một đoạn. Ông ta cau mày, lật sang trang khác.

“Thiếu mất mấy hộ.”

Một người bên cạnh hỏi:

“Những nhà nào?”

“Không biết. Sổ này cũ quá.”

Ông ta lật vài trang, rồi lấy một cuốn khác đặt bên cạnh.

“Thôi, để bà Mùi kiểm lại. Bà ấy giữ sổ cũ.”

Minh Vũ ngẩng đầu. Bà Mùi.

Cái tên ấy cậu đã nghe nhiều lần, nhưng trước giờ chưa bao giờ để tâm.

Người đàn ông gấp sổ lại, đưa cho một cậu bé mang vào nhà phía sau.

Mọi người lại tiếp tục công việc.

Minh Vũ cúi xuống bó tre.

Nhưng trong đầu cậu vẫn còn hình ảnh tấm bài vị vừa bị Ông Từ cất đi. Không còn tên nữa.

Buổi chiều, khi công việc gần xong, bà Mùi chống gậy đến sân đình. Bà mang theo một chùm chìa khóa cũ, giao cho người coi việc rồi chậm rãi đi vào gian nhà chứa sổ sách. Minh Vũ vô tình bắt gặp ánh mắt bà.

Bà chỉ gật đầu.

“Ngày mai có việc cho mày đấy, Vũ.”

“Việc gì hả bà?”

“Kiểm lại mấy cuốn sổ cũ. Tế đình năm nay phải rà cho đủ các hộ.”

Bà Mùi nói xong liền quay đi.

Minh Vũ đứng nhìn theo.

Cậu chưa biết rằng ngày mai, trong những trang giấy cũ ấy, mình sẽ nhìn thấy những cái tên mà Thanh Khê dường như đã cố quên từ rất lâu.

Nhưng lúc này, cậu chỉ cúi xuống, tiếp tục bó những thanh tre còn dang dở.

Ngoài sân, tiếng chổi tre lại xào xạc.

Một ngày chuẩn bị tế đình bình thường của Thanh Khê vẫn tiếp tục.