Chương 12: Những Cái Tên Không Còn

Mùa gặt đã qua, cái nắng hanh hao của tháng mười đổ xuống những con ngõ nhỏ ở Thanh Khê một thứ ánh sáng khô khốc.

Mấy ngày sau sự việc ở gian kho đình làng, Minh Vũ không còn bén mảng tới gần cây cột gỗ lim hay tìm cách gặng hỏi Ông Từ. Cậu chọn cách im lặng, hòa mình vào công việc chuẩn bị cho kỳ tế đình sắp tới — một sự kiện lớn mà cả ngôi làng buộc phải tham gia theo phân công của người coi việc trong làng.

Sáng hôm ấy, Minh Vũ được giao nhiệm vụ cùng bà Mùi — người phụ nữ đã bước sang tuổi tám mươi, mắt mờ chân chậm nhưng vẫn giữ trí nhớ khá minh mẫn — kiểm tra lại sổ sách ghi chép các hộ đinh nam đóng góp để chuẩn bị cho lễ tế.

Trong gian nhà ngói cũ rêu phong, mùi hương bài thoảng nhẹ qua những trang giấy bản ngả vàng.

Minh Vũ lật từng tờ giấy, giọng đọc đều đều: “Nhà ông Văn xóm Đông, đủ. Nhà ông Hùng xóm Tây, đủ...”

Nhưng khi lật đến những trang giữa, cậu chợt khựng lại.

Trên dòng danh sách dài, có những cái tên không được đánh dấu hoàn thành, cũng không ghi rõ lý do chuyển đi hay tuyệt tự. Chúng bị gạch bỏ bằng một đường mực đậm. Một cái tên. Hai cái tên. Rồi cả một khoảng trống dài với chi chít những vạch mực đen xóa sạch dấu vết.

Minh Vũ dừng tay, ngước lên nhìn bà Mùi đang ngồi móm mém nhai trầu bên ô cửa sổ.

“Bà ơi...” Minh Vũ chỉ tay vào trang giấy. “Mấy nhà này... sao lại bị gạch tên đi thế ạ? Họ chuyển đi nơi khác à?”

Bà Mùi ngừng nhai. Đôi mắt đục ngầu chậm rãi liếc nhìn xuống trang giấy mờ ảo, rồi khẽ lắc đầu, giọng khô khốc:

“Không có ai chuyển đi đâu cả.”

“Thế họ đi đâu hả bà?” Minh Vũ gặng hỏi, cố giữ giọng bình thản. “Họ mất rồi hay bỏ làng?”

Bà Mùi không đáp ngay. Bà đưa đôi bàn tay nhăn nheo như rễ cây cầm lấy chén nước chè xanh, nhấp một ngụm rồi đặt mạnh xuống bàn. Âm thanh cộc cộc vang lên giữa không gian tĩnh lặng.

“Mày hỏi chuyện người chết làm gì?” Bà cụ liếc Minh Vũ một cái sắc lẻm hiếm thấy ở tuổi xế chiều. “Có những người chết rồi thì thôi. Đừng có bới móc tên tuổi họ lên làm gì cho bất an.”

“Cháu chỉ thấy lạ thôi,” Minh Vũ lẩm bẩm, ánh mắt dán chặt vào những cái tên bị xóa bỏ. “Danh sách cũ ghi họ có mặt ở làng. Nhưng bây giờ... ngay cả vị trí nhà cửa của họ, cháu cũng không thấy ai nhắc tới nữa.”

Bà Mùi thở dài một hơi nặng nhọc, đưa tay kéo cuốn sổ về phía mình, lật phắt sang trang khác như muốn chấm dứt câu chuyện.

“Làng này rộng lớn thế nào, người đến rồi đi, người sinh ra rồi mất đi, có những thứ không cần phải nhớ rõ. Mày còn trẻ, lo việc tế đình cho tốt đi, đừng có tò mò mấy chuyện từ đời tám hoánh.”

Minh Vũ im lặng. Cậu nhận ra bà Mùi không muốn nói thêm. Cảm giác ấy không giống sự sợ hãi ma quỷ thông thường, mà giống như bà đã quá quen với việc không hỏi đến những cái tên đã nằm ngoài lề ký ức của làng. Cậu biết gặng hỏi thêm cũng vô ích.

Đến xế chiều, khi bà Mùi đi vắng, Minh Vũ xin phép ở lại dọn nốt đống sổ sách cũ mục xếp xó trong góc tủ.

Trong lúc lật tìm một tập giấy ghim bằng chỉ sờn, tay cậu vướng phải một cuốn sổ tay bìa da trâu đã mốc meo, nằm sâu ở đáy tủ. Bìa sổ không đề tên, nhưng khi mở trang đầu tiên, nét chữ cẩn trọng, sắc bén bên trong bỗng khiến Minh Vũ khựng người — nó khiến cậu nhớ ngay đến những trang ghi chép trong căn phòng của ông Tổ.

Minh Vũ cẩn thận mang cuốn sổ ra góc ánh sáng từ ô cửa. Danh sách này cũ hơn nhiều so với cuốn sổ ghi chép hàng năm của làng. Và ở một trang gần cuối, một cái tên khiến tim cậu đập hẫng đi.

Đó chính là tên của một người mà ban chiều, khi cậu hỏi tới, bà Mùi đã thản nhiên đáp rằng họ vốn ở xóm Đông và chưa từng chuyển đi đâu cả.

Nhưng bên cạnh tên người đó, có một dòng ghi chú ngắn gọn bằng mực đỏ đã khô cứng:

“Đã hoàn thành phần việc.”

Minh Vũ đứng lặng ngắt giữa căn phòng ngập mùi mốc meo.

Cậu không biết “phần việc” ấy nghĩa là gì, ai là kẻ đã gạch tên họ đi, và vì sao những con người từng sống ở đây lại chỉ còn lại những cái tên bị gạch trong một cuốn sổ cũ.

Nhưng lần đầu tiên, cậu nhận ra sự im lặng của Thanh Khê không phải là sự vô tình của thời gian. Và trước cậu, ông Tổ dường như đã từng lần theo những cái tên bị xóa bỏ ấy.