Chương 13: Lời Kiêng Kị

Buổi sáng ở xóm Đông bắt đầu bằng tiếng chày giã gạo lách cách từ cuối ngõ. Mùi khói bếp đượm rạ hòa cùng hơi sương mờ đục ôm lấy những mái ngói rêu phong, tạo nên một vẻ thanh bình đặc quánh của làng quê .

Không có giếng nước đen ngòm. Không có bóng người trồi lên từ lòng đất. Không có tiếng gõ cửa lúc nửa đêm.

Hôm nay là ngày dân làng tập trung đông đủ ở sân đình để chuẩn bị cho kỳ tế lễ định kỳ. Từ sáng sớm, không khí đã náo nhiệt tiếng người qua lại. Người khiêng kiệu, kẻ quét dọn sân gạch, mấy bà mấy mẹ xúm lại nhặt đậu phơi đỗ ở hiên nhà hội quán. Thắng vừa khiêng một sọt tre đựng tráp tế khí vừa càu nhàu vì bị người phụ trách bắt khênh nặng hơn mấy đứa khác, miệng lầm bầm dăm ba câu phàn nàn rồi lại cười hề hề khi có mấy đứa trẻ con chạy ào qua chân vấp ngã.

Đời sống diễn ra với một sự bận rộn thuần phác, ồn ào và đầy hơi thở con người, như thể chưa từng có cái chết kỳ dị của ông Tổ, cũng chẳng có những vết mực đen xóa sạch tên tuổi trong cuốn sổ tay cũ.

Minh Vũ xắn tay áo, phụ giúp dọn dẹp hàng bàn ghế ở sân chính. Trong lúc đang xếp lại mấy cỗ tráp, một cậu thiếu niên xóm bên tay cầm danh sách tế lễ chạy đến hỏi một người coi việc trong làng:

“Bác ơi, đoạn giữa bài vị tế tổ xóm Đông sao lại có một khoảng trống lớn thế ạ? Hình như thiếu tên nhà ông... ừm, nhà cái ông gì ở cạnh gốc đa cũ ấy nhỉ?”

Cậu nhóc chưa dứt lời, người đàn ông đang cúi đầu châm thuốc lào bỗng khựng lại. Khói thuốc cay xè bốc lên, biểu cảm lập tức cứng đờ.

Không đợi ông kịp mắng, một người lớn tuổi đứng cạnh bên đã giật phắt tờ giấy trong tay cậu nhóc, quát trầm giọng:

“Thiếu thì cứ để thiếu! Đừng có lanh chanh thắc mắc những chuyện không đâu. Cứ cúng theo đúng bài bản cũ là được.”

“Nhưng mà cháu nhớ năm ngoái...”

“Đã bảo là đừng đọc cái tên ấy lên!” Người lớn tuổi cao giọng cắt ngang, ánh mắt sắc lẹm lướt quanh một vòng như sợ những người xung quanh nghe thấy điều gì cấm kỵ. “Cậu lớn ngần này rồi mà không biết điều à? Đã là người không còn ở làng nữa, nhắc lại làm gì cho xui xẻo cả họ.”

Cậu thiếu niên ngẩn người ra, ấm ức ngậm miệng lại, không dám hỏi thêm nửa lời.

Minh Vũ đứng cách đó vài bước, tay vẫn cầm chiếc khăn lau. Cậu không nói gì, tiếp tục cúi xuống làm việc của mình. Nhưng những chuyện xảy ra trong mấy ngày qua bất chợt nối lại trong đầu cậu. Bài vị bị cạo mất tên, sổ sách gạch bỏ danh tính, và bây giờ, ngay cả việc phát ra âm thanh để gọi tên họ cũng trở thành một điều cấm kỵ được mặc định trong đời sống hàng ngày.

Minh Vũ không biết từ bao giờ, nhưng điều khiến cậu bất an không phải là việc họ không nhớ. Mà là cách tất cả đều ngầm hiểu rằng mình tuyệt đối không được nhắc đến.

Công việc tiếp tục. Những câu chuyện vụn vặt lại nhanh chóng lấp đầy khoảng sân. Có người gọi Thắng sang khiêng thêm đồ, mấy bà mấy mẹ tiếp tục ngồi nhặt đậu bên hiên. Chỉ có Minh Vũ thỉnh thoảng bắt gặp những khoảng im lặng rất ngắn mỗi khi câu chuyện vô tình chạm đến những cái tên cũ.

Đến xế chiều, công việc ở đình làng đã vãn. Mọi người lục tục tản về nhà để lo bữa tối. Minh Vũ cũng theo con đường quen thuộc trở về qua xóm Đông. Cậu không có ý định đi tìm hay dò hỏi gì cả; đó đơn thuần là lối về nhà ngắn nhất qua những ngõ quanh co của làng.

Nhưng khi bước đến đoạn sát gốc đa già cỗi, bước chân cậu vô tình chậm lại.

Nơi đây là một khoảng đất trống hoàn toàn không có nhà cửa. Chỉ còn sót lại một phần nền móng gạch vồ đã ngả màu rêu phong, bị vùi lấp một nửa dưới lớp lá rụng và cỏ dại. Không có bảng tên, không có dấu tích của sự sống từng tồn tại.

Từ phía ngôi nhà bên cạnh, một cụ ông chống gậy bước ra hiên phơi chiếc chiếu rách. Thấy có bóng người đứng lặng bên bãi đất hoang, ông cụ nheo mắt nhìn một lúc rồi cất giọng hỏi vọng ra:

“Cậu đứng ngẩn ra đấy làm gì thế? Lối về nhà bên kia cơ mà.”

Minh Vũ ngước lên, giơ tay chào, cúi đầu tỏ ý lễ phép: “Dạ, cháu đi ngang qua thấy nền móng lạ nên dừng lại nhìn chút thôi ạ. Ông ơi, ngày trước... khu đất này là nhà ai thế ạ?”

Cụ ông khựng lại, nét mặt già nua thoáng hiện lên một sự dao động kín đáo. Ông cụ đảo mắt nhìn quanh con ngõ vắng, rồi xua tay nguầy nguậy:

“Không biết. Lâu quá rồi, ai mà nhớ nổi.”

“Nhưng trông móng nhà vẫn còn khá rõ...” Minh Vũ ôn tồn nói thêm. “Họ bỏ đi lâu lắm rồi ạ?”

“Lâu rồi... lâu lắm rồi.” Cụ ông lẩm bẩm, giọng bỗng thấp xuống như đang thì thầm với chính mình. “Cậu còn trẻ, đừng có tò mò mấy chỗ đất không có chủ này. Người ta đi đâu, việc gì phải bận tâm.”

Nói đoạn, cụ ông quay người, lê từng bước chân chậm chạp đi vào trong nhà, khép hờ cánh cửa gỗ lại.

Minh Vũ đứng lặng giữa ngõ chiều. Nhìn khoảng sân hoang phế trước mặt, cậu nhận ra người trong làng có lẽ không phải đã quên. Họ vẫn nhớ. Chỉ là họ đang cố không để những cái tên ấy trở lại trong lời nói, không để chúng vượt qua bức tường của sự im lặng.

Cậu cúi đầu nhìn xuống lối đi.

Nếu tất cả chỉ là sự lãng quên tự nhiên của dòng chảy thời gian, vậy tại sao cả một ngôi làng lại phải tránh né đến thế, như thể những cái tên ấy vốn không nên được nhắc lại?

Ngoài rặng tre cuối xóm, gió chiều bắt đầu thổi thốc về, mang theo hơi lạnh ngai ngái của đất ẩm và những bí mật chưa từng được phép cất thành tên.