Chương 20: Lời Khuyên Của Bố

Tuấn nghển cổ qua vai tôi, liếc vào mép giấy phụ lục đã ngả màu ố vàng. Nó nheo mắt nhìn dòng tên chủ hộ rồi tặc lưỡi một cái:

"Lê Bá Hân à? Lâu lắm rồi tao mới nghe lại cái tên này. Tưởng ông ấy bốc hơi khỏi đất Minh Khê từ đời tám hoánh nào rồi chứ."

"Mày biết nhà này à?" Tôi gập mép tờ giấy lại, đầu ngón tay miết chặt nếp gấp giòn rụm.

"Biết chứ. Hồi xưa nhà ông Hân ở ngay mé rẽ ra bến đò cũ, chỗ giáp ranh giữa khu Tân Minh với bãi bồi ven sông ngoài," Tuấn với chén nước chè trên bàn thợ chiêu một ngụm. "Có năm sào ruộng trũng sát chân mương. Sau vụ vỡ đập mùa hè năm đó, dự án đắp chiếu, cả nhà dắt díu nhau đi biệt tăm. Tao nghe loáng thoáng đâu như dạt lên mạn đồi dốc huyện Tân Yên làm kinh tế mới, chẳng bao giờ thấy vác mặt quay lại."

Tôi nhét tờ giấy vào túi ngực áo khoác, đứng dậy chào nó rồi đi ngược về nhà.

Mặt trời đã lên cao. Nắng hanh nung mặt đường bê tông trắng lóa, hắt vào mặt từng luồng gió ngột ngạt.

Bậc cầu thang gỗ lim tầng hai kêu cọt kẹt dưới gót giày. Phòng làm việc của bố vẫn nồng mùi giấy ẩm đóng kín từ đêm qua.

Tôi kéo ghế ngồi xuống, mở chiếc laptop. Trong thư mục KyUc trích xuất từ chiếc điện thoại cũ đêm qua, có cả chục tệp ghi âm năm 2011 không đặt tên người, chỉ lưu bằng mã định danh lưu trữ.

Mã ghi trên góc tờ giấy phụ lục của Lê Bá Hân hiện rõ ba chữ cái viết hoa: TM-2011-018.

Trỏ chuột lướt qua danh sách, dừng lại ở bản ghi tương ứng:

REC_20110419_TM018.mp3

Thời lượng: 04:12.

Tôi cắm tai nghe, ấn phím cách.

Một tiếng xè xè đặc trưng của đầu thu kỹ thuật số đời cũ rọc vào màng nhĩ. Tiếng quạt trần đảo gió lạch cạch trên trần nhà, tiếng chén sứ chạm vào đĩa nghe cạch một tiếng khô khốc, lẫn trong tiếng chó sủa xa xăm ngoài ngõ.

Âm thanh của một buổi tối mùa xuân mười lăm năm trước.

"...Anh Hân này, cái mương thủy lợi đợt tới san nền là bên thi công sẽ lấp hẳn để hạ cống hộp."

Tiếng bố.

Giọng ông của mười lăm năm trước dày, đĩnh đạc và sang sảng, không hề có cái vẻ khò khè, đứt quãng của những cơn suy tim sau này.

"Nhưng thầy Thành ơi," một giọng đàn ông khác cất lên, rụt rè, ngập ngừng, đặc sệt chất giọng nông dân bãi bồi. "Cả họ nhà tôi từ đời cụ kỵ để lại có mỗi năm sào ruộng trũng ấy cấy hạt lúa nuôi miệng. Giờ bảo giao hết cho người ta lấy một cục tiền đền bù... tôi thấy bấp bênh quá. Lỡ sau này tiêu hết tiền rồi lấy cái gì nhét vào mồm?"

"Anh đừng lo xa quá." Tiếng điếu cày đặt xuống chân bàn nghe một tiếng cộc đanh gọn. "Ruộng nhà anh nằm kẹp cứng giữa hai tuyến vành đai. Mai này máy xúc vào đào bới, bùn đất tràn xuống, anh có giữ lại cũng chẳng lấy đâu ra nước mà cấy. Giá đền bù đợt một họ trả ba mươi triệu một sào. Năm sào là một trăm năm mươi triệu. Cầm cục tiền ấy, anh mua mảnh đất thổ cư ngoài mặt đường liên xã, phần còn lại gửi tiết kiệm lấy lãi, hoặc cho thằng lớn đi học một cái nghề lái xe tải. Thời buổi này không ai giàu lên nhờ cấy lúa ở cái bãi trũng này được đâu anh Hân."

Tiếng thở dài thượt qua ống thu. Tiếng ngón tay gõ lộp bộp trên mặt bàn gỗ:

"Nhưng bên giải phóng mặt bằng họ cứ giục giã, bảo không ký sớm trong tháng Tư thì đợt sau giá đền bù sẽ hạ... Tôi bàn với nhà tôi, bà ấy cứ ôm mặt khóc, không nỡ bỏ đất."

"Bên ban quản lý họ cam kết với tôi rồi," giọng bố đanh lại, từng chữ nện xuống dứt khoát. "Biên bản thỏa thuận có chữ ký tươi của chủ đầu tư với dấu mộc của huyện, tôi soi kỹ từng dòng, không có bẫy chữ nghĩa nào cả. Tôi ký xác nhận tư vấn cho anh ngay bên dưới. Minh Khê mình muốn ngẩng mặt lên thì phải thay đổi, không thể để con cháu cứ lội bùn mãi được. Anh cứ tin tôi một lần."

Khoảng lặng kéo dài mất ba giây trong tai nghe. Chỉ còn tiếng quạt trần quay đều đều.

"Vâng... Thầy Thành đã nói thế thì tôi nghe thầy. Chiều mai tôi bảo bà ấy sang điểm tiếp dân ký giấy."

Tiếng kéo ghế gỗ trượt lẹt kẹt trên nền gạch. Đoạn ghi âm ngắt bụp một cái.

Căn phòng tầng hai rơi vào khoảng im ắng lạnh ngắt. Quạt trần trên đầu vẫn quay lạch cạch từng nhịp uể oải.

Hai tai tôi ù đi.

"Anh cứ tin tôi một lần."

Năm chữ ấy cứ luẩn quẩn rọc vào màng nhĩ.

Chẳng có sự lừa gạt hay ép buộc nào ở đây cả. Bằng uy tín mẫu mực của một nhà giáo, bằng sự quả quyết của một người có học thức, chính bố đã đứng ra bảo đảm để một người nông dân đặt bút ký vào tờ giấy giao sạch năm sào ruộng nuôi sống cả họ.

Rồi con đập đất vỡ toác. Dự án đắp chiếu, bùn lầy chôn vùi tất cả, và người gánh trọn hậu quả là gia đình người ta.

Không khí trong phòng nồng mùi giấy ẩm, ngột ngạt đến mức không thở nổi.

Tôi giật phắt tai nghe vứt lên mặt bàn, gập laptop, xỏ giày rồi đi thẳng ra cổng.

Nắng trưa hanh hao rọi xuống mặt đường bê tông trắng lóa. Con đường men theo triền đê cũ dẫn ra bến đò lởm chởm đá dăm, càng đi xa khu Tân Minh nhà cửa càng thưa thớt. Thay vào đó là những vạt đất bỏ hoang mọc đầy cỏ lau và hoa xuyến chi cao lút đầu gối - dấu tích của những thửa ruộng trũng từng bị san lấp nham nhở mười lăm năm trước.

Khúc cua giáp bờ sông hiện ra sau rặng chuối dại.

Mảnh đất nhà Lê Bá Hân nằm lọt thỏm giữa hàng rào kẽm gai rỉ sét đứt đoạn. Cánh cổng sắt hoen ố ngả nghiêng, chân ngập dưới đám cỏ dại. Bên trong, bộ khung nhà cấp bốn trơ trọi những bức tường gạch mộc bong tróc vôi vữa, phần mái ngói đã sập từ lâu, để lộ mấy vì kèo gỗ mục chĩa thẳng lên nền trời xám đục.

Gió sông thốc lên bờ đê xào xạc. Nước vỗ bì bõm vào những cọc tre mục dưới bến đò vắng.

Hoang tàn và lạnh lẽo. Dấu vết duy nhất của một gia đình từng sống ở đây chỉ còn lại một đống gạch vỡ chìm dưới cỏ dại.

Tôi đứng vịn tay vào chiếc cọc rào han rỉ, lồng ngực thắt lại.

"Tìm ai đấy chú em?"

Tiếng hỏi the thé sau lưng làm tôi giật thót.

Một bà cụ chừng gần bảy mươi mặc áo hoa nhí bạc màu, đội chiếc nón lá rách vành, tay cắp chiếc rổ nhựa đựng mấy mớ rau muống vừa hái dưới mương. Bà đứng ở vệ đê, nheo nheo đôi mắt kèm nhèm nhìn tôi dò xét.

"Dạ... cháu chào bác," tôi chỉnh lại cổ áo, cố ghìm giọng mình xuống. "Cho cháu hỏi đây có phải mảnh đất cũ của nhà bác Lê Bá Hân không ạ?"

Bà lão dừng chân, đặt chiếc rổ rau xuống vệ cỏ:

"Nhà ông Hân à? Chuyển đi từ đời nảo đời nào rồi, chú em tìm làm gì? Đòi nợ à?"

"Không ạ," tôi xua tay. "Cháu là người quen cũ, tiện đường qua đây muốn hỏi thăm xem gia đình bác ấy dạo này thế nào thôi."

Bà cụ kéo vạt áo lau mồ hôi trên trán, buông một tiếng thở dài thườn thượt:

"Hỏi thăm làm gì cho thêm tội. Cái nhà ấy khổ hết phần thiên hạ chú ơi. Mười lăm năm trước nghe lời người ta bán sạch năm sào ruộng cho cái dự án dở hơi. Tiền đợt một cầm chưa ấm tay thì vỡ đập, nước ngập trắng băng, công ty nó ôm tiền chạy mất dép. Ruộng thì bị đổ đất đá ngổn ngang không cấy hái gì được nữa. Thằng con lớn mang tiền đi học lái xe tải rồi dính vào cờ bạc, xã hội đen đến siết nợ ngày hai bận. Cuối năm ấy phải bán tháo mảnh đất này với giá rẻ mạt rồi dắt díu nhau trốn lên mạn ngược làm kinh tế mới. Mười lăm năm nay chẳng thấy tăm hơi gì, sống chết ra sao chẳng ai rõ."

Từng lời của bà lão rớt xuống nền đất nện khô khốc.

Cái giá của một lời khuyên. Bố tôi vẫn đứng trên bục giảng dạy người ta về đạo lý làm người, sống trong căn nhà hai tầng vững chãi, còn một gia đình nông dân vì tin vào danh xưng người thầy của ông mà tan đàn xẻ nghé, trôi dạt đến một nơi không ai biết tên.

"Bác ơi..." Cổ họng tôi khô khốc. "Hồi đó... thầy Thành ở trường cấp ba có hay qua lại đây không ạ?"

Bà lão toan cúi xuống nhấc rổ rau thì khựng tay lại.

Đôi mắt đục mờ nheo lại thật kỹ, quét từ vầng trán đến quầng thâm mắt của tôi. Khóe miệng móm mém của bà giật nhẹ một cái:

"Cậu... cậu là thằng Khang con ông Thành đúng không?"

Tôi đứng lặng, khẽ gật đầu.

Bà lão nhìn tôi rất lâu. Ánh mắt từ cảnh giác chuyển dần sang một sự ái ngại nặng nề. Bà thở hắt ra một hơi, giọng chùng hẳn xuống:

"Bố cậu dạo ấy sang đây nhiều lắm. Sau khi nhà ông Hân trốn đi, cứ chiều chiều người ta lại thấy ông Thành đạp xe cọc cạch ra đứng bên cái cổng rào này. Đứng im lìm nhìn vào căn nhà hoang cả tiếng đồng hồ, rồi mới lầm lũi đạp xe về."

Bà cụ xốc lại quai rổ lên cánh tay, bước qua mặt tôi để đi về phía xóm trong. Được vài bước, bà dừng lại, ngoái đầu nhìn tôi dưới vành nón lá, buông một câu rành rọt:

"Nếu muốn biết ông Thành hối hận chuyện gì nhất, hỏi ông Minh."