Chương 15: Việc Chưa Xong

Ánh sáng từ màn hình máy tính hắt lên mặt bàn gỗ lim một quầng xám lạnh.

Ngoài trời, đêm ở Minh Khê đặc quánh tiếng dế rúc dưới chân móng nhà. Dưới gầm bàn làm việc, mấy con muỗi vo ve quanh bắp chân khiến tôi phải đưa chân gạt qua gạt lại. Tôi kéo chiếc ghế xoay lại sát mép gỗ, với tay cầm chén trà hoa cúc cô Hạnh cho hồi sáng uống nốt một ngụm. Trà nguội tanh, chát xít nơi đầu lưỡi.

Trước mặt tôi là thư mục dữ liệu vừa trích xuất xong từ chiếc máy cũ của bố.

Mấy năm lăn lộn làm sản phẩm trên Hà Nội giúp tôi nhận ra ngay cấu trúc bên trong. Đây chẳng phải phần mềm cao siêu gì của các công ty công nghệ. Không máy chủ đám mây, chẳng có hệ thống bảo mật hay những dòng lệnh viết theo quy chuẩn. Toàn bộ chỉ là một cơ sở dữ liệu SQLite dạng phẳng, được nhét tạm bợ vào bộ khung ứng dụng Android đời cũ viết tay.

Chắc hẳn bố đã nhờ đứa học trò nào đó học công nghệ thông tin dựng hộ cái vỏ thô sơ này từ mấy năm trước. Rồi sau đó, một mình ông già giáo viên cặm cụi gõ từng dòng, từng chữ một.

Thư mục gốc mang cái tên mộc mạc: ViecChuaXong_v1.0.

Bên trong, dữ liệu chia làm ba danh mục viết bằng tiếng Việt không dấu: Nguoi, Viec va KyUc.

Tôi rê chuột, bấm vào mục Nguoi.

Bảng danh sách bung ra trên màn hình, xếp theo thứ tự thời gian tạo từ cũ đến mới. Bốn mươi bảy bản ghi. Bốn mươi bảy con người sống rải rác quanh cái thị trấn nửa quê nửa phố này.

Bản ghi đầu tiên: Trần Thị Sáu.

Những trường thông tin hiện lên ngắn gọn, khô khốc như hồ sơ bệnh án:

• Tuổi: 71.

• Nơi ở: Đầu ngõ chợ Tân Minh.

• Sức khỏe: Khớp gối thoái hóa độ 3, hay đau khi trở gió. Mắt trái mờ.

• Hoàn cảnh: Sống một mình sau vụ ngập 2011. Con trai (Trần Quốc Duy) đi làm xa, mất liên lạc từ 2013.

• Nhiệm vụ: Tìm số điện thoại mới của Duy. Giữ chiếc hộp thiếc dưới kho tầng một.

Ngay bên cạnh dòng nhiệm vụ của bà Sáu, một ô vuông nhỏ đổi sang màu xanh lá: [ĐÃ HOÀN THÀNH - 17:42 Hôm qua].

Mười bảy giờ bốn mươi hai phút.

Lưng tôi tự nhiên lạnh toát.

Đó chính xác là lúc tôi giúp bà Sáu đẩy chiếc xe đạp thồ về tới cổng ngõ sau cuộc gọi cho Duy. Hệ thống tự động ghi nhận kết quả ngay khi việc ngoài đời thực vừa xong xuôi, không cần người dùng bấm xác nhận hay báo cáo. Một cơ chế kích hoạt vị trí thô sơ thông qua định vị trạm phát sóng, hoặc đơn giản chỉ là một đoạn mã logic được hẹn giờ sẵn trong cái mớ code vụng về này.

Con lăn chuột trượt dài qua từng hàng dữ liệu.

Phần lớn các ô trạng thái đều đã chuyển sang màu xanh lá cây, đánh dấu những việc đã giải quyết xong rải rác suốt mấy năm trời:

• Nguyễn Thu Hạnh: Đã thanh toán tạm ứng viện phí đợt cấp cứu 2015 qua quỹ trường. Đã theo dõi kỳ thi tuyển viên chức 2018.

• Bác Hùng (Tổ dân phố): Rà soát lại ranh giới mương thoát nước ngõ ba.

• Chú Bảy thợ mộc: Giới thiệu xưởng nhập ván ép trên thị xã.

• Chị Mai (Trạm y tế): Hoàn thiện danh sách cấp phát thuốc định kỳ cho các hộ bãi bồi.

Càng đọc, ngón tay tôi càng tê dại.

Những việc ông già làm chẳng có gì to tát. Không dự án tiền tỷ, không phong trào cứu tế đao to búa lớn. Ông chỉ nhặt nhạnh những phiền toái vụn vặt mà người đời vì mải mưu sinh thường bỏ mặc qua một bên: một vỉ thuốc khớp khi trở trời, chiếc mái tôn dột sau bếp, kỳ thi công chức của cô giáo trẻ nghèo, hay một mẩu nhắn gửi chưa kịp trao tay. Ông gom từng mảnh vỡ của xóm làng, dùng chút thời gian còm cõi sau giờ lên lớp để chắp vá lại.

Nhưng bên cạnh hàng dài những tích xanh hoàn tất, vẫn còn cả chục ô vuông để trống màu đỏ quạch.

Một trong số đó là Lê Văn Minh - người thợ sửa xe trưa nay vừa cự tuyệt tôi. Dòng trạng thái ngắn ngủn: [Chìa khóa tủ CĐ-04 - Đợi thời điểm thích hợp]. Ô trạng thái hiển thị ba chữ: Đang chờ đối diện.

Và ngay bên dưới tên ông Minh là cái tên tôi vừa nghe kể chiều nay: Nguyễn Nhật Nam.

Tôi nhấp chuột mở tệp dữ liệu của Nam.

Bên cạnh bệnh án tai nạn gãy chân đêm lũ 2011, ở đáy danh mục Viec còn có một ghi chú mới hơn, tạo vào tháng Mười năm ngoái. Nét chữ gõ bằng phông Arial thô kệch hiện lên dưới ánh đèn bàn:

[Thằng Nam dạo này tay nghề chạm khắc rất vững, đã tự nuôi được bản thân và mẹ già. Nhưng nó vẫn giam mình trong căn nhà sau vườn chuối suốt mười mấy năm. Nó không dám bước chân ra ngã ba thị trấn, không dám nhìn thẳng vào mắt người khác vì mặc cảm cái chân thọt. Nó nghĩ nó là một phế nhân được người ta rủ lòng thương nên mới mua đồ gỗ giúp.]

Dòng tiếp theo được bố bôi đậm bằng mực đỏ:

[Nam muốn mở một lớp dạy nghề mộc nhỏ cho mấy đứa trẻ khuyết tật ở xã bên, nhưng không dám nộp đơn xin phép vì sợ người ta cười. Việc này chưa xong. Chừng nào thằng Nam chưa dám tự bước ra khỏi cái bóng của vụ tai nạn năm 2011, thì cuộc đời nó vẫn còn mắc kẹt dưới hố bùn hôm ấy.]

Tôi tựa hẳn lưng vào chiếc ghế xoay, mắt dán chặt vào màn hình.

Từng chữ rơi xuống đầu buốt nhức.

Bố nhìn thấu mọi thứ. Ông hiểu việc kéo một mạng người ra khỏi dòng nước xiết hay dạy cho họ một cái nghề chỉ là giữ cho họ khỏi chết đói. Điều ông muốn là Nam phải tự ngẩng đầu bước ra ngoài ánh sáng, rũ bỏ hoàn toàn mặc cảm của một kẻ tàn phế. Nam nghĩ bố đã làm trọn vẹn mọi điều cho mình, nhưng trong mắt ông giáo già, chừng ấy vẫn là dang dở.

Gió đêm ngoài vườn thổi ràn rạt qua khe cửa sổ gỗ. Đáy mắt tôi cay xè sau một ngày dài dồn nén quá nhiều mảnh vỡ.

Ngón tay trỏ đặt trên chuột toan bấm nút tắt máy.

Nhưng khi con trỏ lướt qua thanh tìm kiếm ở đầu danh mục Nguoi, tôi khựng lại. Thói quen nghề nghiệp khiến tôi muốn thử xem bộ lọc này hoạt động ra sao, cơ sở dữ liệu có phân tách người theo hộ khẩu xóm hay không.

Tôi bấm phím "N" vào ô trống.

Bảng danh sách lập tức co lại, chỉ còn sáu cái tên bắt đầu bằng chữ N:

• Nguyễn Nhật Nam

• Nguyễn Thu Hạnh

• Nguyễn Văn Hùng

• Nguyễn Hữu Bảy

• Nguyễn Thị Lan (Hồ sơ đóng)
  

• 
  

Và cái tên thứ sáu nằm ở hàng cuối cùng.

Con trỏ chuột chết sững trên dòng chữ đó.

Lồng ngực tôi thắt lại một cái, nghẹt thở.

Cái tên hiển thị đen nhánh, rành rọt từng nét:

Nguyễn Minh Khang.