Chương 8: Người Quấn Máy

Mùi mỡ bò công nghiệp và mạt sắt cháy dở từ góc kho ngõ Cầu Cạn vẫn bám dai dẳng trên vạt áo gió của Khải khi chiếc quạt trần trong phòng làm việc Đội Cảnh sát Hình sự uể oải chém từng luồng gió nặng nề vào bầu không khí oi nồng đầu giờ chiều.

Một giờ ba mươi phút. Nắng hanh dội xuống dãy nhà mái ngói xi măng cũ kỹ đối diện sân trụ sở, bốc lên mùi vôi nồng lẫn rác ẩm. Khải ngồi tựa lưng vào mép bàn gỗ, lật giở mấy trang trích lục đăng ký kinh doanh các điểm thu mua phế liệu quanh khu vực bến sông do công an phường vừa chuyển sang.

Nam đặt cốc trà đá đọng nước xuống góc bàn, kéo ghế ngồi đối diện:

"Bên an toàn điện nói nếu có dòng ngắn mạch đủ lớn làm đứt dây thì bình thường phải thấy dấu quá nhiệt hoặc kim loại nóng chảy ở điểm đứt. Mẫu bên ngõ Cầu Cạn lại không có những dấu đó. Dây bị đứt rời nhưng bề mặt không cháy xém, nên họ chưa tìm được cơ chế sự cố điện thông thường nào khớp hoàn toàn."

Khải nhìn vào bức ảnh chụp ngàm kẹp que hàn và đoạn dây đồng tiếp địa đặt cạnh mép sổ tay:

"Còn thông tin chiếc máy trong kho ông Tùng thì sao?"

"Biến áp tự chế quấn tay, không nhãn mác, không tem kiểm định. Vỏ tôn đục lỗ kiểu mấy xưởng gia công cũ hay tự chế từ những năm chín mươi. Loại này chỉ ăn nguồn một pha hai trăm hai mươi vôn." Nam lật tờ biên bản ghi lời khai ban đầu. "Chủ bãi đất khai ông Tùng mua thanh lý từ một tổ thợ cơ khí của xưởng đóng tàu sông Bến Đông khoảng ba tháng trước, đợt xưởng dỡ kho máy móc. Người bán là thợ tiện Nguyễn Khắc Thắng, hiện mở lán sửa máy thủy ở mạn đường tránh bến phà cũ."

Khải với chiếc áo khoác gió vắt sau lưng ghế, cài lại cúc cổ tay:

"Chúng ta sang bên đấy hỏi nguồn gốc máy. Cậu mang theo ảnh hiện trường với bản sao biên bản thu mẫu sáng nay."

Hai giờ mười lăm phút chiều, hai chiếc xe máy rẽ vào con đường liên cảng chạy men theo triền đê sông Bến Đông.

Dải đất ven sông từng là khu liên hiệp cơ khí đường thủy sầm uất, nay chỉ còn trơ lại những xác xà lan hoen rỉ cùng dàn cần cẩu bánh xích nằm bất động giữa bãi cỏ tranh cao quá đầu người. Bụi xỉ than và cát khô cuộn lên theo từng đợt gió thốc từ lòng sông cạn, quất rát mặt đường rải đá dăm lởm chởm.

Cơ sở sửa chữa của Nguyễn Khắc Thắng là một gian lán dựng tạm bằng khung thép chữ I lợp mái fibro xi măng, nằm sát mép nước đục ngầu phù sa. Tiếng máy nén khí nổ bình bịch át cả tiếng búa gõ đanh gọn dội ra từ khoang đáy một chiếc vỏ tàu kéo.

Người đàn ông trạc năm mươi tuổi, mặc bộ quần áo bảo hộ bám đầy dầu mỡ đen sì, đang cúi rạp người kiểm tra trục các-đăng. Thấy bóng hai người bước vào lán, người thợ đặt chiếc mỏ-lết dính dầu xuống nền bê tông, lấy mu bàn tay áo quẹt mồ hôi trên trán:

"Các anh bên ủy ban đi kiểm tra môi trường hay kiểm tra phòng cháy đấy?"

Khải xuất trình thẻ ngành trước mặt người thợ, giọng nhã nhặn:

"Chào anh Thắng. Chúng tôi bên Đội Cảnh sát Hình sự, qua hỏi anh chút việc về nguồn gốc máy móc thanh lý từ xưởng đóng tàu cũ."

Thắng nhìn kỹ tấm thẻ ngành, nét mặt thoáng chút ngập ngừng rồi kéo hai chiếc ghế đẩu gỗ tạp dưới gầm bàn làm việc ra:

"Mời các anh ngồi. Xưởng tàu bên kia dỡ xong từ tháng bảy rồi. Máy móc cũ chia cho anh em bù vào tiền lương phụ cấp thôi, chứ tôi có buôn bán kinh doanh gì đâu."

Khải ngồi xuống, mở cuốn sổ công tác đặt lên mặt bàn bám đầy mạt sắt:

"Hồi tháng bảy, anh có thanh lý một bộ máy biến áp hàn que quấn tay, vỏ tôn đục lỗ cho ông Đinh Văn Tùng ở ngõ Cầu Cạn đúng không?"

"Có, ông Tùng thợ hàn bên bến chứ gì." Thắng rút bao thuốc lào dưới gầm bàn, vê một vê nhỏ tra vào nõ điếu. "Tôi với ông ấy ngày trước cùng tổ máy phân xưởng hai. Lúc dỡ xưởng, bộ máy hàn đó nằm trong kho vật tư dự phòng của trạm điện cũ. Tôi để lại cho ông ấy triệu tám, tính theo giá sắt vụn thôi."

"Bộ máy đó trước đây do ai làm ra, vận hành thế nào hả anh?" Khải hỏi.

"Máy do ông giáo Chấn tự tay quấn từ khoảng năm chín tư, chín lăm. Lõi với dây đồng đều tận dụng từ thiết bị cũ của xưởng. Hồi đó máy khỏe lắm, kéo que bốn ly cả ca cũng ít khi hụt nguồn." Thắng châm que đóm, rít một hơi thuốc lào rồi nhả khói ra khoảng sân đầy nắng. "Từ năm ngoái, trạm điện số hai dỡ bỏ, người ta cất nó vào kho dự phòng, chẳng mấy khi dùng tới."

Nam mở tập tài liệu, xoay tấm ảnh chụp cận cảnh ngàm kẹp hàn và đoạn cáp đồng tiếp địa tại hiện trường về phía người thợ:

"Lúc anh giao máy cho ông Tùng, đầu kẹp và dây tiếp địa có dấu vết như thế này không?"

Thắng nheo mắt nhìn vào bức ảnh, ngón tay dính dầu máy khẽ chỉ vào phần kim loại xám mờ:

"Không, dây lúc tôi giao bọc cao su đen dày cộp, đầu kẹp bằng đồng đúc nhặt ở bãi phế liệu còn nguyên. Nhưng cái vết đứt ngang ở sợi dây tiếp địa này..." Thắng khựng lại, ánh mắt nhìn chằm chằm vào bức ảnh.

"Có điểm gì quen à anh?" Khải hỏi.

"Năm ngoái, tầm vài tháng trước khi xưởng tàu giải thể, trạm hạ thế phân xưởng hai từng nổ cầu chì một lần." Thắng gãi đầu nhớ lại. "Hôm đấy vào ca chiều, khoảng năm giờ. Cậu Tuấn thợ phụ vừa cắm máy hàn vào tủ điện thì nguồn cả khu sụt phụt một cái, bóng đèn trần đỏ quạch rồi tắt ngấm. Lúc đóng lại cầu dao tổng, sợi dây mát nối đất của trạm cũng đứt cụt ngủn thế này. Cậu Tuấn sờ vào dây bảo thấy buốt lạnh như cầm vào thanh đá cây, chứ không hề có mùi khét hay chảy nhựa bọc ngoài."

Khải đặt ngòi bút bi lên trang giấy:

"Sự cố sụt áp năm ngoái xảy ra vào thời điểm nào, anh còn nhớ rõ không?"

Thắng ngửa đầu nhìn lên xà nhà, ngón tay gõ nhịp trên bao thuốc lào:

"Chịu, tôi không nhớ chính xác ngày. Chỉ nhớ đợt ấy mùa mưa lũ tháng tám, nước sông dâng ngập sát mép cầu tàu." Anh ta với que đóm gạt tàn thuốc trong nõ điếu. "Xong vụ đấy, ông giáo Chấn bảo máy có thể bị ẩm hoặc có lỗi bên trong, tạm thời đừng dùng nữa để chờ kiểm tra. Sau đó xưởng bắt đầu giải thể, thiết bị bị chuyển vào kho rồi chẳng ai kiểm tra lại cho đến nơi đến chốn. Đợt dỡ kho tôi thấy máy vẫn còn nguyên nên tưởng chỉ là hỏng vặt lâu ngày, tiếc của mới để lại cho ông Tùng."

"Hiện tại ông Chấn kỹ sư trưởng đang ở đâu anh biết không?" Khải hỏi.

"Ông ấy nghỉ chế độ rồi, về ở với con gái bên khu tập thể Cơ khí đường số sáu."

Ngòi bút bi của Khải dừng lại trên mặt giấy. Anh ngẩng lên nhìn Thắng trong nửa giây, không nói gì thêm về địa danh vừa nghe.

Nam nhìn Thắng, hỏi tiếp:

"Anh có nhớ ông Chấn ở dãy nào bên đường số sáu không?"

"Dãy A thì phải. Căn tầng một ngay đầu hồi, chỗ có giàn hoa giấy ấy." Thắng đáp.

Khải cúi đầu, cẩn thận ghi lại địa chỉ dãy A vào sổ tay công tác.

Ba giờ mười lăm phút chiều, rời cơ sở sửa chữa của Thắng, Khải cùng Nam quay lại Công an phường Bến Đông hoàn tất biên bản xác minh nguồn gốc chiếc máy và bổ sung lời khai của người liên quan vào hồ sơ.

Khối máy hàn tại hiện trường được thực hiện thủ tục thu giữ, niêm phong và chuyển về kho vật chứng của Đội Hình sự để phục vụ công tác giám định kỹ thuật. Mẩu đồng thu giữ buổi sáng tiếp tục được quản lý riêng theo đúng trình tự bàn giao vật chứng.

Bốn giờ bốn mươi phút chiều, chiếc xe chuyên dụng chở khối máy hàn bọc kín bạt dứa về đến trụ sở đội.

Năm giờ mười lăm phút, Khải cất tập tài liệu xác minh nguồn tin vào ngăn kéo bàn làm việc, khóa lại.

Nam ngồi đối diện đang nhập nốt các mốc thời gian vào máy tính:

"Tối nay em trực ban với anh Hùng, tiện thể gom luôn số liệu các vụ sự cố điện mạn Bến Đông từ năm ngoái xem có trùng thời điểm mùa mưa không."

Khải đút chùm chìa khóa vào túi quần:

"Ghi lại các mốc giờ sụt áp vào một bảng riêng. Sáng mai tôi sẽ sang dãy A khu tập thể hỏi ông Chấn về thông số kỹ thuật máy biến áp."

Năm giờ bốn mươi phút chiều, dòng người tan tầm bắt đầu dồn ứ trên trục đường chính dẫn về khu tập thể cơ khí đường số sáu.

Trời sập tối nhanh. Gió mùa mang theo hơi lạnh khô thốc qua hàng xà cừ trụi lá, rải từng đợt lá rụng xào xạc xuống dải phân cách bê tông. Khải tạt qua hàng rau đầu ngõ mua bó rau muống cùng miếng thịt nạc dăm và bìa đậu phụ. Người bán hàng thối lại vài tờ tiền lẻ nhàu nát. Chiếc ví da trong túi quần sau lép kẹp, chỉ còn lại vỏn vẹn một tờ hai mươi nghìn cùng tấm thẻ ngành đã mòn góc.

Sáu giờ mười lăm phút, Khải dựng xe dưới chân cầu thang dãy B, xách túi đồ ăn bước lên tầng ba.

Hành lang chung cư cũ lờ mờ dưới ánh sáng vàng đục của bóng đèn sợi đốt treo ở chiếu nghỉ tầng hai. Căn hộ số mười hai cửa gỗ khép hờ, bên trong hắt ra luồng sáng trắng của bóng đèn tuýp mới lắp.

Khải đẩy cửa bước vào. Minh Phương đang đứng ở góc bếp nhỏ, áo sơ mi công sở xắn cao quá khuỷu tay, mái tóc buộc gọn sau gáy bằng chiếc kẹp nhựa đen. Trên chiếc bếp ga mini đặt trên mặt bàn bếp tróc men, nồi nhôm nhỏ đang sôi sùng sục, bốc lên mùi thơm của hành phi và thịt băm.

Nghe tiếng then cửa lách cách, Phương quay lại, đưa mu bàn tay gạt lọn tóc mai bên thái dương:

"Anh về rồi à? Nồi cơm điện cắm chưa đấy?"

"Anh cắm từ trưa trước lúc đi rồi, giờ chắc đang ủ ấm." Khải đặt túi đồ ăn lên góc bàn gỗ, cởi áo khoác treo lên móc sắt sau cửa. "Hôm nay bên kho cảng sông xong việc sớm thế em?"

Phương dùng muôi khuấy nhẹ nồi canh, giọng đều đều:

"Đối soát nốt số liệu quý ba của mấy kho bãi bốc xếp thôi. Trưa nay họ chốt kho sớm để chuẩn bị kiểm toán cuối tuần, nên em về công ty nộp báo cáo rồi tạt qua chợ luôn. Em mua thêm ít sườn với dưa chua rồi, anh nhặt hộ em mớ rau muống đi để lát luộc."

Khải kéo chiếc ghế gỗ thấp ngồi cạnh bồn rửa, mở túi nilon nhặt từng cọng rau.

Tiếng nước rỉ tí tách từ van khóa bồn rửa bát lại rơi từng giọt vào lòng chậu nhôm. Khải lấy ngón tay vặn chặt lại núm xoay bằng nhựa, giọt nước ngưng bặt trong chốc lát rồi lại bắt đầu rỉ ra chầm chậm.

"Mai anh bảo anh Dũng mang mỏ-lết với cuộn băng tan sang quấn lại cái chân ren van nước đi," Phương nói, tay thái lát cà chua trên chiếc thớt gỗ nghiến. "Cứ để rỉ thế này cả đêm nghe sốt ruột lắm, ẩm hết cả gầm tủ bếp bằng gỗ ép của người ta."

"Ừ, mai anh bảo Dũng qua xem hộ." Khải ngắt từng đoạn rau, mắt nhìn vệt ố mờ loang ở góc tường dưới bồn rửa. "Hôm nay bên kiểm toán có việc gì phát sinh không?"

Phương dừng tay dao một nhịp, khẽ thở dài:

"Bên tổng công ty đang rà soát lại toàn bộ hợp đồng thuê kho bãi của các chi nhánh. Mấy kho chứa thiết bị điện tử bên khu công nghiệp Cầu Sắt bị lập biên bản vì tự ý cơi nới mái tôn rồi đấu nối chung trạm biến áp hạ thế với xưởng cơ khí, bên em đang phải yêu cầu họ trích lập dự phòng rủi ro bảo hiểm cháy nổ." Cô quay sang nhìn Khải. "Hôm nay anh lại xuống hiện trường à? Trưa em gọi thấy máy bận suốt."

"Xuống xác minh vụ chết người bên kho phế liệu Bến Đông," Khải đáp, giọng bình thản. "Một thợ hàn tử vong cạnh máy biến áp, chưa thấy dấu hiệu án mạng."

Phương khẽ gật đầu, tiếp tục lật miếng sườn trong nồi canh, không hỏi thêm.

Bảy giờ tối, mâm cơm được dọn ra chiếc bàn tròn bằng gỗ ép giữa gian phòng khách nhỏ.

Bát canh sườn nấu dưa chua bốc khói cạnh đĩa rau muống luộc và đĩa đậu phụ rán giòn. Chiếc quạt bàn cũ của ông Bảo để lại hôm qua quay vù vù ở góc phòng, phả ra luồng gió mát thoang thoảng mùi dầu máy bôi trơn.

Phương xới cơm vào hai chiếc bát sứ, đặt một bát trước mặt Khải:

"Trưa nay mẹ gọi điện cho em."

Khải so đôi đũa tre, khựng lại một thoáng:

"Mẹ bảo gì thế em?"

"Mẹ hỏi chuyển sang đây ăn ở có quen không, rồi dặn cuối tuần này hai đứa về bên nhà ăn giỗ cụ," Phương gắp miếng đậu phụ chấm vào bát nước mắm. "Mẹ bảo đợt này họ hàng dưới quê lên đông, tiện thể muốn bàn chuyện người lớn hai bên gặp mặt vào dịp cuối năm."

Khải và một miếng cơm, nhai chậm hơn. Anh biết câu chuyện này rồi cũng phải có một câu trả lời.

"Dạo này ở đội đang dồn nhiều hồ sơ xác minh cuối năm," Khải nói nhỏ. "Để xem hết tuần này tình hình thế nào rồi anh thưa chuyện lại với bố mẹ."

Phương đặt đôi đũa xuống mép bát sứ phát ra tiếng cạch đanh gọn:

"Lúc nào anh cũng bảo 'để xem thế nào'. Năm ngoái anh bảo chờ xong đợt luân chuyển công tác, đầu năm nay thì bảo chờ giải quyết xong đợt án điểm. Em không giục anh phải cưới ngay tháng sau, nhưng hai đứa cũng phải có một cái mốc thời gian rõ ràng để còn tính chuyện tích lũy chứ."

Cô nhìn quanh gian phòng khách chật hẹp, nơi mấy thùng các-tông đựng tài liệu nghiệp vụ của Khải vẫn xếp chồng ở góc tường chưa kịp dỡ hết:

"Tiền cọc căn hộ này hai mươi triệu là hết khoản tiết kiệm dự phòng của anh rồi. Lương tháng này về, trừ tiền ăn ở, mỗi tháng hai đứa phải để ra được ít nhất năm triệu gửi vào tài khoản chung. Chứ không thể tháng nào xào xáo hết tháng nấy như hồi bên ngõ số bốn được."

Khải nhìn bát cơm. Anh biết bốn năm không phải quãng thời gian ngắn, và lần này một câu 'để xem' nữa sẽ không giải quyết được gì.

"Anh biết rồi. Tháng này nhận lương anh sẽ chuyển thẳng năm triệu vào tài khoản tiết kiệm của em," Khải ngẩng lên, giọng chân thành. "Đợt này anh sẽ cố gắng thu xếp không nhận trực tăng cường vào các ngày cuối tuần nữa."

Phương nhìn nét mặt mệt mỏi của Khải với quầng thâm lộ rõ dưới mí mắt sau hai ngày dọn nhà và chạy hiện trường, ánh mắt cô dịu lại đôi chút. Cô gắp miếng sườn bỏ vào bát anh:

"Ăn đi cho nóng. Em không gây áp lực để bắt anh phải gồng gánh một mình, nhưng chuyện gì cần quyết thì phải quyết dứt khoát, đừng để mẹ ở nhà cứ thấp thỏm đoán già đoán non rồi lại gọi điện giục em."

Bữa cơm trôi qua trong tiếng quạt bàn quay đều và tiếng còi tàu hàng xa xăm vọng lại từ ga ngoại ô.

Tám giờ tối, Phương giúp Khải dọn dẹp bát đĩa, rửa sạch chậu nhôm rồi lau khô mặt bàn bếp. Khải dắt xe máy đưa Phương ra trạm xe buýt đầu đường số sáu để cô bắt chuyến xe cuối cùng về lại căn nhà trọ của mình bên khu nội thành.

Tám giờ bốn mươi phút, Khải quay trở lại căn hộ số mười hai.

Gian phòng khách tĩnh lặng hoàn toàn. Mùi thức ăn đã tan bớt, nhường chỗ cho mùi vôi tường ẩm và mùi giấy mực quen thuộc. Khải bước ra ban công, tựa tay vào lan can sắt nhìn xuống khoảng sân tối đen dưới chân dãy B.

Những bóng đèn tròn treo trước hiên các căn hộ tầng dưới đã tắt dần, chỉ còn lại vài đốm sáng le lói hắt qua khe cửa sổ gỗ. Phía trên đầu anh, bờ tường bê tông của tum sân thượng đen sẫm, in một vệt dài cắt ngang nền trời đêm đầy mây xám.

Gió đêm thổi mạnh hơn, kéo theo từng đợt không khí lạnh buốt luồn qua khe hở của chiếc áo sơ mi mỏng.

Khải nhìn lên bờ bê tông tum sân thượng. Dưới quầng sáng nhờ nhờ của chiếc đèn cao áp ngoài cổng ngõ, mép gạch xám xịt của lối đi sân thượng vẫn giữ nguyên vẻ tĩnh lặng khô khốc. Khi một cơn gió mạnh từ phía bờ sông Bến Đông thốc qua rặng xà cừ, một luồng hơi lạnh lướt qua mặt. Cảm giác ấy khiến Khải nhớ tới vùng tổn thương trên cánh tay Tùng, nơi bác sĩ Mãnh đo được mức nhiệt thấp hơn phần da lành xung quanh sáng nay.

Anh quay vào phòng, gạt chiếc then sắt khóa chặt cửa chính.

Trên bàn làm việc, cuốn sổ công tác mở ở trang ghi chép buổi chiều. Khải ngồi xuống, bật chiếc đèn bàn rồi ghi riêng ba dòng:

Trạm hạ thế phân xưởng hai — khoảng tháng tám năm ngoái, khoảng 17 giờ, ngày chưa xác định.

Tân Quang — 17 giờ 35 phút.

Nguyễn Văn Chấn — dãy A, khu tập thể Cơ khí đường số sáu.

Anh đặt bút xuống bên mép sổ.

Ngoài hành lang, tiếng giày của một người đi ca đêm chậm rãi vọng lên cầu thang rồi mất hẳn.