Chương 3: Người Trên Bệ Cao

Dĩnh Khảo Thúc dặn Nam Kha trên đường đi, ngắn gọn như mọi khi, ba câu gói hết:

"Đứng sau ta. Đừng nhìn ai quá lâu. Đừng nói gì."

Nam Kha gật đầu không hỏi thêm vì anh hiểu rằng ba câu ấy không phải lời dặn mà là quy tắc sống còn. Ở một nơi mà mỗi ánh mắt đều được cân đo thì cách an toàn nhất cho người chưa biết luật chơi là đừng chơi.

Họ đi được một đoạn thì Dĩnh Khảo Thúc nói thêm dù vẫn nhìn thẳng, vẫn không quay lại, như đang nói với đường đất chứ không phải nói với Nam Kha.

"Trong triều có Tế Túc, lão ấy nói ít, nghe nhiều, ngươi đứng gần lão thì lão sẽ nhìn ngươi, đừng bận tâm."

Ông gãi cằm, thói quen quen thuộc mỗi khi đang suy nghĩ.

"Có Tử Đô trẻ, giỏi, thích người khác biết mình giỏi."

Ông ngừng một lúc, bước thêm vài bước rồi nói tiếp, giọng nhẹ hơn nhưng không hề nhẹ ý. "Còn chúa công thì ngươi tự xem."

Nam Kha chờ ông nói thêm nhưng ông không nói. Cái "tự xem" ấy treo lại giữa hai người như một bài tập thầy giao không kèm đáp án, đúng kiểu Dĩnh Khảo Thúc vẫn dạy mọi thứ, từ cách cầm giáo đến cách nhìn vua.

Họ đi từ sáng sớm, qua con đường đất nối ấp Dĩnh với thành chính. Hai bên là đồng lúa đang trổ bông, xa xa có mấy người nông dân cúi lưng giữa ruộng. Cảnh tượng ấy bình thường đến mức Nam Kha gần quên rằng mình đang bước về phía một nơi rất khác, nơi người ta không cúi lưng trước lúa mà cúi đầu trước quyền lực. Kiểu cúi đầu ấy đòi hỏi nhiều sức lực hơn bất cứ công việc đồng áng nào.

Dĩnh Khảo Thúc mặc áo thiết triều, trang phục khác hẳn bộ giáp nhẹ thường ngày. Nam Kha nhận ra ngay sự khác biệt trong cách ông đi, vai vẫn thẳng, bước vẫn dài, nhưng cái thoải mái thường thấy ở sân tập đã biến mất. Thay vào đó là một sự cứng nhẹ, không hẳn căng thẳng nhưng cũng không hẳn tự nhiên, kiểu người bước vào một căn phòng mà mình biết rõ nhưng không bao giờ thật sự thuộc về.

Thành Trịnh hiện ra từ xa trước khi họ đến gần, tường đất cao vượt đầu người ba bốn lần, kéo dài sang hai bên cho đến khi mất hút vào sương sớm. Nam Kha lần đầu tiên cảm nhận được quy mô của nơi này, không phải một ấp nhỏ có rào gỗ như ấp Dĩnh mà là một thành trì thật sự, nơi hàng nghìn người sống và hàng trăm người cai trị. Khi qua cổng phía đông, lính gác nhận ra Dĩnh Khảo Thúc thì gật đầu không hỏi. Nam Kha để ý rằng cách họ gật đầu khác cách lính ở ấp Dĩnh gật. Ở ấp thì kính trọng vì quen, ở đây thì kính trọng vì biết tên. Sự khác biệt nhỏ nhoi ấy nói lên rằng Dĩnh Khảo Thúc ở thành Trịnh chỉ là một cái tên trong hàng chục cái tên khác, còn ở ấp Dĩnh ông là tất cả. Bên trong tường thành, đường đi rộng hơn ấp Dĩnh nhiều lần, hai bên là những dãy nhà gỗ mái ngói đen xếp hàng ngay ngắn, lính gác đứng cách đều trước mỗi cổng lớn. Không khí nơi đây nặng hơn, dày hơn, có mùi trầm hương loãng bay ra từ những lư đồng đặt hai bên lối vào khu triều chính, trộn với mùi gỗ sơn mới và mùi đất ẩm sau cơn mưa đêm qua.

Họ đến sớm và sảnh triều chưa đông. Chỉ có vài quan đại phu đứng rải rác, nói chuyện nhỏ với nhau bằng giọng thấp mà Nam Kha nghe không rõ từ nào. Nhưng cái cách họ dừng nói mỗi khi có người mới bước vào, liếc nhanh, nhận mặt rồi tiếp tục cho anh thấy rằng ở đây ngay cả việc nói chuyện cũng là một bài tập đánh giá liên tục. Sảnh lớn hơn bất cứ công trình nào Nam Kha đã thấy kể từ khi đến thế giới này, cột gỗ sơn đen dựng thành hai hàng đỡ mái, mỗi cột cao gấp ba lần đầu người. Trên mỗi cột có khắc hoa văn mà Nam Kha không nhận ra hết, chỉ đoán là biểu tượng của các đời chúa Trịnh trước. Những dòng chữ và hình vẽ ấy đã mờ dần vì thời gian, nhưng vẫn đủ rõ để nhắc mọi người rằng căn phòng này đã tồn tại lâu hơn bất cứ ai đang đứng trong nó. Quần thần lần lượt vào đủ, đứng thành hai hàng. Còn Nam Kha theo đúng lời dặn thì đứng phía sau Dĩnh Khảo Thúc, mắt nhìn xuống, nhưng vẫn kịp liếc qua những gương mặt hai bên. Những người đàn ông đủ mọi lứa tuổi trong trang phục triều quan, mỗi người đứng ở một vị trí chính xác mà Nam Kha đoán đã được sắp xếp theo thứ bậc từ lâu. Không ai đứng sai chỗ vì ở đây sai chỗ một bước có thể là dấu hiệu của một ý đồ.

Nam Kha bước trên sàn gỗ của sảnh triều, nghe tiếng ván kêu nhẹ dưới chân. Anh cảm nhận được cái lạnh của gỗ xuyên qua đế giày, một cái lạnh khác hẳn đất sân tập. Không phải lạnh vì thời tiết mà lạnh vì bản chất của nơi này, nơi mỗi tấm ván đều đã nghe hàng nghìn lời thề trung thành và ít nhất một vài lời thề trong số đó là giả dối.

Rồi Trang Công bước ra. Nam Kha không biết mình mong đợi điều gì, có lẽ là một ông vua oai phong, có lẽ là một khuôn mặt lạnh lùng đầy uy quyền, nhưng người đàn ông bước lên bệ cao lại khiến anh bất ngờ theo cách khác hoàn toàn. Trịnh Trang Công trông bình thường, không cao lắm, không vạm vỡ, gương mặt không đẹp theo kiểu nổi bật mà đẹp theo kiểu dễ tin. Đôi mắt ông ta sáng nhưng không sắc, miệng hơi cong lên ở một góc như người luôn sẵn sàng mỉm cười. Khi ông ngồi xuống, tay đặt lên chiếc kỷ thấp trước mặt, tư thế thoải mái đến mức gần như thân thiện. Nam Kha cảm thấy một thứ gì đó rất quen thuộc mà anh mất vài giây mới nhận ra: ông trông giống một giảng viên đại học mà sinh viên nào cũng thích. Kiểu người luôn nhớ tên từng học trò và hỏi thăm đúng lúc, kiểu người mà ai cũng muốn ngồi gần trong buổi liên hoan cuối kỳ.

Và chính cái quen thuộc ấy khiến Nam Kha lo.

Trang Công bắt đầu buổi triều bằng cách hỏi thăm một vị quan đại phu đứng ở hàng thứ hai, giọng nhẹ nhàng ấm áp:

"Trọng đại phu, ta nghe con ngươi vừa qua tuổi nhập quan. Cậu ấy học với ai?"

Vị quan sững lại nửa nhịp rồi cúi đầu, mắt rưng rưng, đáp rằng con ông học thầy Tề ở ấp bắc. Trang Công gật đầu nói:

"Thầy Tề giỏi. Lần sau đưa cậu ấy vào thành để ta xem mặt."

Vị quan cúi sâu hơn, giọng run vì xúc động. Cả sảnh triều ấm lên một chút, kiểu ấm của một tập thể vừa chứng kiến vua mình quan tâm đến thần tử.

Nam Kha đứng phía sau Dĩnh Khảo Thúc nhìn cảnh đó. Anh để ý một chi tiết mà có lẽ không ai khác để ý: trong suốt cuộc hỏi thăm ấy, mắt Trang Công không đổi, không ấm lên khi hỏi, không mềm đi khi vị quan xúc động. Ông chỉ giữ nguyên một mức thân thiện vừa đủ từ đầu đến cuối, đều đặn và ổn định như một ngọn nến không bao giờ lay dù gió có thổi. Có thể ông thật sự quan tâm, cũng có thể ông đã làm việc này nhiều đến mức nó trở thành bản năng. Ranh giới giữa hai thứ đó ở một người như Trang Công có lẽ đã mờ đi từ lâu, mờ đến mức chính ông cũng không còn phân biệt được.

Ông hỏi thăm thêm hai người nữa, mỗi người một câu, đều đúng thời điểm, đều chạm đúng chỗ, rồi mới chuyển sang việc triều chính. Cái cách ông chuyển nhịp từ ấm sang nghiêm mượt đến mức không ai nhận ra khoảnh khắc chuyển. Điều đó khiến Nam Kha nghĩ đến những buổi thuyết trình mà anh từng xem, những CEO công nghệ đứng trên sân khấu, nói chuyện cá nhân trước, gây xúc động, rồi mới đưa ra chiến lược kinh doanh. Khi đó khán giả vỗ tay mà không nhận ra mình vừa bị dẫn dắt.

Trong lúc Trang Công nói, Nam Kha lén nhìn sang hàng triều thần phía đối diện và thấy Tử Đô.

Anh nhận ra hắn ngay lập tức, không phải vì anh biết trước hắn là ai mà vì hắn đẹp đến mức nổi bật giữa tất cả những gương mặt khác trong sảnh như một viên ngọc đặt trên khay gỗ. Cái đẹp ấy không phải kiểu đẹp mềm mại mà là kiểu đẹp có cấu trúc, xương hàm rõ, mắt sáng, lưng thẳng. Trang phục tinh tế hơn hầu hết triều thần khác nhưng không quá mức, vừa đủ để người nhìn biết rằng hắn chú ý đến diện mạo mình mà không cần cố thể hiện ra. Nam Kha nghĩ rằng nếu đây là thế kỷ hai mươi mốt, người này sẽ có hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội mà không cần đăng bất cứ thứ gì ngoài ảnh chân dung.

Nhưng rồi giữa lúc Trang Công đang nói về chuyện thu hoạch ở ấp phía nam, Nam Kha bắt gặp một khoảnh khắc rất ngắn. Tử Đô liếc sang Dĩnh Khảo Thúc, một cái liếc nhanh gần như vô thức, rồi quay lại nhìn thẳng về phía Trang Công như chưa từng nhìn đi đâu. Cái liếc ấy kéo dài chưa đến một nhịp thở và Nam Kha không chắc mình thấy đúng. Nhưng trong cái nhanh ấy, anh cảm thấy một thứ gì đó không thoải mái, không phải thù hằn, không phải khinh thường, mà là một thứ nhỏ hơn và khó gọi tên hơn, kiểu người vừa nhìn thấy một món đồ mình muốn nằm trong tay người khác.

Anh ghi nhận không phân tích thêm, vì lời dặn "đừng nhìn ai quá lâu" vẫn còn vang trong đầu.

Buổi thiết triều đi được nửa đường thì một quan đại phu đứng ở hàng trước bước ra cúi đầu và trình bày về tin tức từ Kinh. Cộng Thúc Đoạn đang mở rộng đất phong, mộ thêm binh, thu lương thảo từ các ấp xung quanh và dân trong vùng bắt đầu lo lắng. Vị quan nói bằng giọng cẩn trọng, mỗi chữ chọn lựa kỹ càng nhưng ý rất rõ: thần xin chúa công ra tay trước khi quá muộn.

Vài triều thần khác gật đầu theo và sảnh triều bắt đầu xôn xao nhẹ, kiểu xôn xao của những người cùng lo một chuyện nhưng không ai dám nói thẳng.

Trang Công nghe xong thì im lặng một lúc rồi thở dài. Cái thở dài ấy khiến cả sảnh im bặt. Ông đặt tay lên mặt kỷ, nhìn xuống như người đang chịu một gánh nặng mà không ai chia sẻ được. Rồi ông nói với giọng chậm, mỗi chữ rõ ràng.

"Đoạn là em ta. Mẫu thân sinh hai chúng ta từ một bụng. Em ta sai, ta biết. Nhưng ta phải dạy trước khi phạt, vì anh mà đánh em khi chưa dạy thì thiên hạ sẽ nói ta bất nghĩa."

Ông ngừng lại, nhìn lên, mắt lướt qua quần thần.

"Chưa đến lúc."

Triều đình gật đầu và im lặng. Nam Kha đứng phía sau Dĩnh Khảo Thúc cảm thấy một cơn ớn lạnh chạy từ gáy xuống dọc sống lưng. Không phải vì sợ mà vì anh nhận ra mình đang nghe một câu mà anh đã đọc, đã ghi chép, đã thi trong kỳ thi giữa kỳ môn Lịch sử Đông Á năm hai đại học. Câu trả lời của Trịnh Trang Công về việc xử lý Cộng Thúc Đoạn nằm trong Tả Truyện, phần Ẩn Công, thầy giáo gạch chân bằng bút đỏ trên bảng nói "đoạn này sẽ ra thi, nhớ phân tích ý nghĩa chính trị". Anh đã phân tích, điểm tám, thầy phê "tốt".

Bây giờ anh đứng đây, trong căn phòng nơi câu nói ấy được nói ra lần đầu tiên, trước khi bất cứ sử quan nào kịp chép nó lên thẻ tre. Mỗi chữ Trang Công vừa nói đều khớp với sách, khớp đến mức anh gần như nghe thấy tiếng giấy sách lật trong đầu mình. Cái cảm giác ấy, cảm giác đứng bên trong một trang sách đang được viết, khiến anh phải siết chặt hai tay sau lưng để giữ cho mặt mình không lộ bất cứ thứ gì.

Vì anh biết kết cục câu chuyện này, biết rõ đến từng chi tiết, biết Cộng Thúc Đoạn sẽ nổi loạn, biết Trang Công sẽ thắng, biết mọi thứ sẽ kết thúc theo đúng cách mà sách giáo khoa đã chép. Nhưng cái biết ấy không giúp anh hiểu thêm được điều gì lúc này. Vì đứng trong sảnh triều, nghe tiếng thở dài của Trang Công, nhìn mắt quần thần cảm động, anh không thể nói chắc phần nào trong những gì mình đang thấy là thật và phần nào là diễn. Cái không chắc ấy mới là thứ khiến lòng bàn tay anh ướt mồ hôi.

Tử Đô bước ra sau đó, khi Trang Công hỏi ý kiến quần thần về việc tăng cường phòng thủ biên giới phía tây. Hắn nói bằng giọng rõ ràng và tự tin, không nịnh bợ mà cũng không đối đầu.

"Biên giới phía tây giáp Chu, giáp Vệ. Hai nước đều không muốn đánh Trịnh lúc này vì Trịnh đang mạnh, nhưng nếu Trịnh tỏ ra yếu thì cả hai đều sẽ thử."

Hắn dừng rôì nhìn quanh sảnh, rồi nói tiếp.

"Thần nghĩ không cần tăng quân, chỉ cần tăng tần suất tuần tra, cho lính đổi phiên gần biên giới nhiều hơn, để do thám hai nước thấy hoạt động mà không đoán được quân số thật."

Nam Kha để ý rằng khi hỏi ý kiến về biên giới phía tây, Trang Công hỏi Tử Đô, hỏi thêm hai đại phu ngồi gần, nhưng không quay sang Dĩnh Khảo Thúc. Dù ông ta là tướng phụ trách phòng thủ ấp Dĩnh, vùng đất gần biên giới phía tây nhất. Cái không hỏi ấy trôi qua nhẹ nhàng đến mức không ai trong sảnh có vẻ nhận ra, hoặc nếu nhận ra thì không ai cho rằng đó là điều đáng nói. Vì ở triều đình của Trang Công, việc ông hỏi ai và không hỏi ai có thể là tình cờ cũng có thể là tính toán và hai thứ đó trông giống hệt nhau.

Trang Công gật đầu, mắt sáng lên nhẹ.

"Hay. Tử Đô nghĩ kỹ."

Mấy chữ khen ấy khiến Tử Đô hơi ngẩng đầu dù không nhiều, chỉ một góc rất nhỏ, nhưng đủ để Kha nhận ra rằng hắn quen được khen, hắn thích được khen. Công bằng mà nói hắn xứng đáng được khen vì ý kiến lúc nãy thật sự sắc sảo. Nam Kha thầm thừa nhận rằng Tử Đô không phải kẻ tầm thường, hắn giỏi thật. Chính cái giỏi ấy mới là thứ nguy hiểm nhất, vì kẻ giỏi mà ghen tỵ thì biết cách chờ, biết lúc nào bấm cò. Khi cánh cung buông thì mũi tên không bao giờ trượt.

Anh rùng mình nhẹ với ý nghĩ ấy, rồi ép mình quay lại hiện tại.

Gần cuối buổi triều, Trang Công lướt mắt qua hàng tùy tùng phía sau Dĩnh Khảo Thúc và ánh mắt ông dừng lại ở Nam Kha.

Nam Kha cảm nhận được cái nhìn ấy như cảm nhận một luồng gió thay đổi hướng, không mạnh nhưng rõ ràng. Anh cúi đầu theo bản năng vì không biết phải phản ứng thế nào khi bị một vị vua nhìn thẳng vào mặt.

"Kẻ lạ?"

Trang Công hỏi giọng nhẹ, hỏi Dĩnh Khảo Thúc nhưng mắt vẫn ở Nam Kha.

"Người của thần."

Dĩnh Khảo Thúc đáp ngắn gọn.

"Biết chữ, biết tính."

Trang Công gật đầu, không hỏi thêm. Mắt ông rời Nam Kha, chuyển sang vị quan đang trình bày và buổi thiết triều tiếp tục như chưa từng có gì xảy ra.

Nhưng Nam Kha biết có gì đó đã xảy ra. Một vị vua như Trang Công, người nhớ tên con của từng quan đại phu, người biết ai học ai ở ấp nào, không thể nào không biết một kẻ lạ mặt đứng trong triều của mình. Ông hỏi "kẻ lạ?" không phải vì không biết mà vì muốn nghe Dĩnh Khảo Thúc trả lời gì, muốn xem ông giới thiệu người này như thế nào. "Biết chữ, biết tính" là một lời giới thiệu có trọng lượng, vì Dĩnh Khảo Thúc không phải người khen bừa, ông nói ai biết chữ thì người đó biết chữ thật và Trang Công hiểu điều đó.

Tất cả những tầng ấy, Nam Kha nhận ra trong vài giây sau khi ánh mắt Trang Công rời đi. Anh cảm thấy mình vừa bị cân trên một chiếc cân mà mình không nhìn thấy, bị đo bằng một thước mà mình không biết đơn vị.

Buổi triều kết thúc khi nắng đã lên cao và quần thần lần lượt lui ra. Tiếng vải áo sột soạt trên sàn gỗ, tiếng bước chân đều, mùi trầm hương vẫn loãng trong không khí. Dĩnh Khảo Thúc bước ra cùng Nam Kha, ông không nói gì cho đến khi họ ra khỏi cổng thành, qua một đoạn đường vắng giữa hai bờ ruộng và tiếng triều đình đã ở rất xa phía sau.

"Ngươi thấy gì?"

Ông hỏi, giọng bình thản, không nhìn Nam Kha mà mắt nhìn thẳng phía trước.

Nam Kha im lặng một lúc để cân nhắc vì anh không biết Dĩnh Khảo Thúc hỏi thật hay hỏi thử. Nhưng rồi anh quyết định nói thật, vì người đàn ông này đã cho anh ăn cơm khi không cần, đã cho anh xuống sân tập khi không ai yêu cầu. Loại người như vậy xứng đáng được nghe lời thật.

"Tôi thấy chúa công rất giỏi."

Anh nói, lựa chọn từng chữ.

"Mỗi câu ông nói đều đúng lúc, đúng người, đúng chừng mực. Không thừa, không thiếu."

Dĩnh Khảo Thúc vẫn bước đi, không phản ứng.

"Và tôi thấy."

Anh nói tiếp, giọng chậm hơn.

"Chúa công thở dài khi nói về Cộng Thúc Đoạn. Nhưng tôi không biết tiếng thở dài ấy... nặng bao nhiêu phần."

Dĩnh Khảo Thúc dừng bước.

Ông quay sang nhìn Nam Kha. Trong mắt ông, lần đầu tiên kể từ khi Nam Kha quen ông, có một thứ gì đó không giống với bất cứ ánh mắt nào trước đây. Không phải đánh giá, không phải tò mò, mà gần hơn với sự ngạc nhiên của người vừa nghe một câu mà mình nghĩ chỉ có mình biết nhưng hóa ra có người khác cũng nhìn thấy.

Ông không trả lời câu hỏi. Ông chỉ quay lại và tiếp tục bước đi. Rồi ông nói với giọng thấp, gần như nói với chính mình hơn là nói với Nam Kha.

"Biết chữ, biết tính, ta nói đúng rồi."

Họ đi tiếp trong im lặng, qua cánh đồng lúa, qua con dốc nhỏ dẫn xuống ấp Dĩnh. Nam Kha không hỏi thêm, vì anh biết mình vừa chạm vào một thứ mà Dĩnh Khảo Thúc đã giữ trong lòng từ lâu. Đó là cái biết về Trang Công mà ông không nói ra với ai, cái biết rằng vị vua mình phụng sự có lẽ không đơn giản như ông muốn tin. Câu trả lời cho câu hỏi ấy nếu có sẽ không đến hôm nay.

Anh nhìn lưng Dĩnh Khảo Thúc đi phía trước vẫn thẳng và vững vàng, bước chân dài trên đường đất. Anh tự hỏi lần đầu tiên kể từ khi đến thế giới này, một câu hỏi mà anh biết sẽ theo mình rất lâu: nếu ông biết Trang Công diễn, vậy tại sao ông vẫn ở lại?

Gió thổi qua cánh đồng, lúa rạp về một phía. Họ đi tiếp trong im lặng, hai bóng người trên đường đất, một phía trước một phía sau, cho đến khi mái lều doanh trại ấp Dĩnh hiện ra ở cuối dốc. Ở đó tiếng lính tập giáo lại vang lên đều đặn như nhịp tim của một thế giới đơn giản hơn rất nhiều.