Chương 18: Thí Nghiệm Hoàn Hảo

Cánh cổng phụ phía tây khép lại sau lưng họ. Thanh gài kim loại trượt vào rãnh, phát ra một tiếng cách khô khốc.

Kael ngoái nhìn qua mắt lưới. Con thú bọc giáp xám ngoài sân vẫn cúi đầu bên máng ăn. Nó nghiền nốt mẩu khoáng chất cuối cùng rồi chậm rãi quay sang phía một vòi phun sương gắn trên cột thép. Lớp sương nhạt phủ xuống cổ và vai nó. Con vật đứng yên, không có vẻ gì quan tâm đến những người vừa bước vào.

Quang Phạm đi trước, dẫn họ vòng qua sân rải sỏi. Dọc hai bên lối đi là những đường ống đen chạy sát mặt đất, nối các lán bán cầu với những bể chứa nằm khuất sau hàng rào.

"Đừng chạm vào ống dẫn bên mép rãnh."

Ông không quay đầu. Valen lập tức tránh sang một bên. Trên một đoạn ống gần đó, hơi nước mỏng rỉ qua mối nối, để lại vệt trắng đục trên lớp sỏi.

"Dung dịch bên trong có tính kiềm mạnh," Quang Phạm nói. "Nó dùng để giữ ổn định môi trường nuôi. Nếu đường ống bị vỡ, đừng lấy nước ở rãnh rửa ngay. Phải dùng thứ khác trung hòa trước."

Valen nhìn vệt trắng dưới chân rồi lại nhìn ông.

"Ông mang những con vật này từ đâu về?"

"Bờ nam Thung lũng Sương mù. Khu vực có những khe nứt địa nhiệt xuất hiện sau đợt biến động địa tầng."

Quang Phạm bước tiếp, giọng đều đặn như thể đang kể về một nơi ông đã lui tới hàng trăm lần.

"Trước khi đất nứt, chúng có lẽ chỉ là một loài bò sát đào hang, ăn rễ cây và những mẩu khoáng lẫn trong đất. Ít nhất đó là giả thuyết phù hợp nhất với những gì tôi tìm được. Khi dịch khoáng nóng trào lên, phần lớn cá thể trong khu vực chết rất nhanh. Một số ít sống sót. Niêm mạc miệng của chúng có những biến đổi khác thường, giúp chúng chịu được môi trường mà những con còn lại không thể."

"Ông biết chắc chúng là cùng một loài?" Kael hỏi.

Quang Phạm nghiêng đầu.

"Không. Tôi biết chúng có nhiều đặc điểm tương đồng. Còn việc chúng có chung một tổ tiên gần hay không, cần thêm bằng chứng."

Ông kéo tấm rèm bạt trước cửa lán lớn nhất sang một bên.

"Vào trong rồi các cậu sẽ hiểu tại sao tôi giữ chúng ở đây."

Không gian bên trong rộng hơn vẻ ngoài. Những khung gỗ cong đỡ mái vòm, trên đó treo các ngọn đèn dầu có chụp kính. Ánh sáng vàng phủ lên dãy bàn làm việc chạy dọc vách lán. Trên bàn là những ống thủy tinh, cối nghiền đá, bình gốm và các tập giấy được ghim thành từng xấp. Mùi thảo dược nồng đậm hòa với mùi kim loại và thứ hăng gắt của dung dịch sát trùng.

Ở vách đối diện có ba bể chứa bằng đá ghép kín. Nắp bể được gia cố bằng lưới sắt, các đường ống dẫn đi vào từ phía trên rồi tỏa xuống những tầng lọc khác nhau.

Valen dừng trước bể đầu tiên.

Bên trong là thứ bùn tím sẫm Kael đã từng thấy ở bãi suối Cạn. Nó chảy chậm qua một máng đá, đặc quánh và lấp loáng dưới ánh đèn. Một hệ thống ống nhỏ dẫn phần chất lỏng phía trên qua nhiều lớp vật liệu lọc. Ở đầu ra, dòng nước đã nhạt màu hơn, chảy xuống một thùng gỗ lót đá. Dưới đáy thùng có một lớp cặn mỏng màu xám.

Valen cúi xuống. Cậu không chạm tay vào nước.

"Đây là thứ ông định dùng để cứu người?"

"Đây là một phần của quy trình." Quang Phạm đặt tập giấy lên bàn. "Bùn địa nhiệt không chỉ có một loại chất gây hại. Có cặn khoáng, hợp chất lưu huỳnh, kim loại hòa tan và những thành phần chưa xác định. Nếu chỉ lọc bằng cát, phần lớn thứ nguy hiểm vẫn còn trong nước."

Ông nhấc một chiếc bình thủy tinh nhỏ từ giá bên cạnh, đưa lên trước ánh đèn. Chất lỏng trong bình có màu vàng nhạt. Một lớp cặn lơ lửng chậm rãi chìm xuống đáy.

"Chúng tôi tách từng phần, xử lý riêng rồi mới đưa nước qua bước lọc cuối. Mẫu trong thùng kia đã loại được phần lớn cặn và một số thành phần phản ứng mạnh. Nhưng nó chưa phải nước uống."

Valen ngẩng lên.

"Vậy nước sạch ở đâu?"

"Ở những nơi quy trình đã hoàn tất và được kiểm tra đủ lâu."

Quang Phạm đặt bình xuống, không có vẻ khó chịu trước sự hoài nghi của cậu.

"Ba tuần trước, một khu định cư ở thung lũng đá vôi phía nam gặp sự cố tương tự. Hơn bốn mươi hộ dân, một mạch giếng chính và vài nguồn nước nhỏ quanh khu vực. Một túi bùn địa nhiệt vỡ ra, chất độc ngấm vào lòng đất rồi theo mạch nước tràn đến giếng. Họ phát hiện quá muộn."

"Ông đã làm gì?" Kael hỏi.

"Tôi đưa sáu cá thể thuộc thế hệ F2 đến đó."

Quang Phạm chỉ về một bể đá nằm sâu hơn trong lán. Một con thú bọc giáp đang cuộn mình dưới ngọn đèn sưởi. Kích thước và lớp giáp của nó gần giống cá thể ngoài sân, nhưng trên lưng có vài đường sẹo cũ. Hơi thở đều đặn. Không có bọt ở mép miệng, cũng không thấy vùng da nào bị lở loét.

"Chúng có thể tiêu thụ một số loại khoáng chất kết tủa mà con người không xử lý được bằng phương tiện thông thường. Sau khi nghiền và hấp thu, phần lớn khoáng chất được giữ lại trong cơ thể hoặc thải ra dưới dạng cặn ít phản ứng hơn. Chúng tôi kết hợp khả năng ấy với hệ thống lọc để làm sạch dòng nước từng phần."

"Và người ở đó sống sót?" Kael hỏi.

"Đến hôm nay, khu định cư vẫn còn người ở. Giếng chính đã được cách ly, nguồn nước thay thế đã hoạt động. Đàn gia súc cũng không bị mất hết."

Quang Phạm nhìn Kael qua cặp kính mỏng.

"Không phải mọi thứ đều được cứu. Có người đã phải rời khỏi nhà, có vật nuôi chết trước khi chúng tôi đến. Nhưng không ai trong số những người ở lại chết vì thiếu nước sau khi quy trình được triển khai."

Ông không nói như người đang khoe chiến tích. Trên bàn, những tập giấy ghi chép chi chít các lần thử nghiệm. Bên cạnh chúng là những mẫu cặn được đựng trong lọ riêng, mỗi lọ có một ký hiệu khác nhau. Có những vết cháy sẫm trên mặt gỗ, có một ống thủy tinh đã nứt được buộc lại bằng dây đồng.

Đây không phải một ý tưởng mới nảy ra trong đầu ông. Quang Phạm đã thử nghiệm nó, đã thất bại, rồi tiếp tục cho đến khi có thứ đủ sức cứu người.

Kael nhìn lại dòng nước đang chảy xuống thùng chứa.

"Vậy tại sao con thú ở khe đá phía nam lại gặm súc gỗ của chúng tôi?"

Quang Phạm im lặng một thoáng.

"Vì nó không có điều kiện như những cá thể ở đây."

"Ông biết con đó?"

"Tôi biết dấu hiệu của nó."

Ông bước đến một chiếc bàn nhỏ gần bể đá, mở tập giấy trên cùng. Một hình vẽ bằng mực đen hiện ra: thân hình thấp và rộng, bốn chân ngắn, phần cựa lệch ở chân trước bên phải. Bên dưới hình vẽ có một dòng ký hiệu.

Mẫu số 07.

"Đó là một cá thể thử nghiệm đã thoát khỏi khu vực kiểm soát sáu ngày trước. Một đợt dư chấn làm hỏng đoạn lưới phía đông. Khi đội tuần tra đến nơi, nó đã biến mất."

Valen nhìn hình vẽ, rồi nhìn Kael.

"Vậy con ngoài kia..."

"Không phải nó." Quang Phạm chỉ về phía bể chứa. "Cá thể trong bể là một con khác. Mẫu số 07 vẫn ở ngoài hoang dã."

Kael nhìn lại hình vẽ. Cựa thứ bảy ở chân trước bên phải được đánh dấu bằng một vòng tròn nhỏ.

"Nó đã ở ngoài sáu ngày?"

"Ít nhất là từ khi chúng tôi phát hiện hàng rào bị hỏng."

"Và ông để nó ở đó?"

"Tôi chưa tìm được vị trí chính xác. Nếu đưa người vào khu vực có địa hình nứt vỡ mà không biết nó đang ở đâu, chúng tôi có thể khiến cả đội gặp nguy hiểm."

Quang Phạm khép tập giấy lại.

"Nhưng có một vấn đề khác. Các cá thể này cần được bổ sung một loại khoáng đệm theo chu kỳ. Hệ tiêu hóa của chúng có khả năng trung hòa một số hợp chất axit trong quặng, nhưng quá trình ấy cũng làm tổn thương lớp mô bảo vệ bên trong. Dung dịch hỗ trợ giúp duy trì lớp màng đó."

Ông chỉ vào vòi phun sương cạnh bể. Một lớp hơi mỏng vừa được phun lên cổ con vật đang nằm. Nó khẽ co chân, rồi lại thả lỏng.

"Ở đây, chúng được cung cấp thức ăn đã xử lý và dung dịch theo liều lượng phù hợp. Ngoài kia thì khác. Không có máng khoáng, không có vòi phun. Khi thiếu chất đệm, chúng vẫn tiếp tục tìm khoáng để ăn, nhưng cơ thể không còn giữ được trạng thái ổn định."

"Vì thế nó gặm sừng dê và súc gỗ của chúng tôi?" Kael hỏi.

"Đó là một khả năng phù hợp với tập tính tìm khoáng của nó. Tôi chưa thể khẳng định mọi thứ nó ăn đều có cùng nguyên nhân."

Kael bước gần hơn đến bể chứa.

Lúc này cậu mới nhận ra một vòng kim loại mảnh gắn quanh gốc cựa thứ bảy của con vật. Một ống đồng nhỏ nối vòng kim loại với bình chứa bên cạnh. Chất lỏng màu hổ phách rỉ ra từng giọt, thấm vào lớp sừng ở chân nó.

"Thứ đó dùng để làm gì?"

"Đưa một lượng nhỏ dung dịch đến vùng mô đang phát triển quanh cựa. Nó cũng giúp tôi theo dõi phản ứng của cơ thể."

"Ông gắn nó vào con vật?"

"Đúng."

"Nó có thể tự tháo ra không?"

Quang Phạm không trả lời ngay. Ông nhìn chiếc vòng kim loại, rồi nhìn con vật đang nằm yên dưới đèn.

"Không dễ dàng. Nhưng thiết bị này không phải nguyên nhân duy nhất khiến chúng cần dung dịch. Nếu tháo nó ra, cơ thể vẫn phải đối mặt với vấn đề cũ."

Kael nhìn lớp giáp xám trên lưng con vật. Những đường nứt nhỏ chạy dọc mép một phiến giáp, nơi chất lỏng màu hổ phách đã khô lại.

"Nếu không có trạm này, nó sẽ chết?"

"Có thể. Hoặc nó sẽ tiếp tục thích nghi theo một hướng mà chúng ta chưa dự đoán được." Quang Phạm nói. "Tôi không muốn đánh cược mạng sống của nó để tìm câu trả lời."

Valen bật cười khan.

"Ông gọi đó là chăm sóc?"

"Ta đang nói về một sinh vật có thể biến nguồn nước của cả khu vực thành thứ con người không thể sử dụng. Nếu nó tiếp tục phát triển mà không có giới hạn, hậu quả sẽ không chỉ dừng ở một con dê hay vài súc gỗ."

"Vậy ông tạo ra một cái vòng cổ, rồi gọi nó là giới hạn?"

"Tôi không tạo ra mọi biến đổi trong cơ thể chúng." Quang Phạm nhìn Valen. "Tôi chỉ tìm cách khiến chúng không trở thành một hiểm họa mới."

Ông quay sang chiếc bàn bên cạnh, lấy ra một bình gốm nhỏ.

"Những người ở khu định cư phía nam cũng đang hợp tác với chúng tôi. Họ cung cấp củi khô và quặng thô. Đổi lại, chúng tôi duy trì hệ thống xử lý nước, cung cấp dung dịch và thay thế những cá thể không còn đủ khả năng làm việc."

"Thay thế?" Valen hỏi.

"Những cá thể bị thương nặng hoặc không thể tiếp tục xử lý khoáng chất."

"Và nếu một ngày ông không mang dung dịch đến nữa?"

"Thì hệ thống sẽ ngừng hoạt động."

Câu trả lời đến quá nhanh, không có một chút do dự.

Valen siết chặt nắm tay.

"Vậy họ không có nước nếu ông rời đi."

"Họ có thể tự tìm một nguồn nước khác. Nếu tìm được."

"Ông biết họ không thể."

"Tôi biết những lựa chọn còn lại của họ nguy hiểm đến mức nào." Quang Phạm đặt bình gốm xuống. "Cậu muốn tôi bỏ mặc họ chỉ vì phương pháp này không hoàn hảo sao?"

Valen không đáp. Cậu nhìn dòng nước qua lớp kính, rồi nhìn con vật đang nằm dưới đèn sưởi. Hai thứ ấy dường như chẳng liên quan đến nhau, nhưng lại bị nối bằng những đường ống, những bình dung dịch và quyết định của một người.

Quang Phạm không chờ cậu trả lời. Ông đã quay sang Kael.

"Còn cậu thì khác."

Ánh mắt ông dừng ở cánh tay trái quấn vải của Kael.

"Cậu đã sống sót sau những chấn thương mà người bình thường khó có thể chịu đựng. Lớp sừng xám trên tay cậu không giống mô sẹo thông thường. Tôi thấy những vết nứt ở mép lớp vảy, nhưng phần mô bên dưới vẫn đang tái tạo."

Kael kéo nhẹ tay áo xuống.

"Cơ thể tôi tự phản ứng."

"Đúng. Và phản ứng ấy rất đáng chú ý."

Quang Phạm tiến gần hơn, nhưng không đưa tay chạm vào cậu.

"Chấn thương, sốt, biến đổi mô. Cơ thể cậu đang tìm cách sống sót bằng những gì nó có. Nhưng cậu có biết nó sẽ phải trả giá thế nào không? Lớp sừng kia có thể giúp cậu chịu được một đòn đánh, nhưng nếu nó phát triển sai vị trí, cậu sẽ mất khả năng cử động. Nếu mô bên dưới không theo kịp, phần được bảo vệ hôm nay có thể trở thành nơi hoại tử ngày mai."

"Ông không biết điều đó sẽ xảy ra."

"Tôi nói nó có thể xảy ra."

Kael nhìn ông. Quang Phạm không hề né tránh ánh mắt ấy.

"Đó là điều khiến tôi quan tâm," ông nói tiếp. "Cậu đang để cơ thể tự tìm đường trong một môi trường mà mỗi sai lầm đều có thể lấy mạng cậu. Tôi có thể giúp cậu hiểu những biến đổi đó. Có thể giảm bớt đau đớn, hạn chế tổn thương và khiến cơ thể cậu thích nghi có định hướng hơn."

"Đổi lại?"

"Trước hết, tôi cần quan sát."

"Ông muốn nghiên cứu tôi."

"Tôi muốn hiểu điều đang xảy ra với cậu. Hai việc ấy không nhất thiết phải đối lập."

Kael không trả lời. Cậu nhìn bàn tay trái của mình. Dưới lớp vải, những mảng vảy xám vẫn căng cứng mỗi khi cậu cố nắm lại. Cơn đau chưa biến mất. Nó chỉ lùi xuống dưới lớp da, chờ lúc cậu dùng sức.

Quang Phạm đi đến bên bể lọc. Dòng nước tiếp tục chảy qua những tầng vật liệu, để lại từng giọt nhỏ đều đặn trong thùng chứa.

"Tôi đã thấy quá nhiều người chết vì những thứ có thể ngăn chặn," ông nói. "Một khu định cư mất nguồn nước. Một người thợ săn bị xé nát vì không đủ sức chống trả. Một con vật chết vì cơ thể không thể chịu nổi môi trường mà nó buộc phải sống trong đó."

Ông quay lại.

"Tại sao phải đợi đến khi chúng ta tìm ra cách thích nghi bằng máu và xác chết? Nếu có thể đo lường, thử nghiệm và dẫn dắt quá trình ấy, tại sao không làm?"

Kael nhớ đến Harl.

Cậu không nhớ đến những lời cảnh báo cuối cùng của ông già, cũng không nghĩ đến bãi suối Cạn hay những dấu chân dưới lớp bùn. Cậu chỉ nhớ chiếc mũ dạ cháy sém nằm cạnh nấm đất mới đắp. Một người đã chết vì hậu quả của một biến động mà không ai trong số họ hiểu hết. Kael cũng đã góp phần đẩy biến động ấy đến gần hơn.

Cậu không thể nói Quang Phạm sai khi muốn ngăn những cái chết như thế.

Nhưng trước mặt cậu là một con vật cần được cấp dung dịch để cơ thể không tự tổn thương, và một khu định cư chỉ có thể giữ nguồn nước nếu cơ sở này tiếp tục hoạt động.

"Ông đã cứu được họ," Kael nói.

"Đúng."

"Nhưng ông cũng khiến họ phải dựa vào ông để tiếp tục sống."

Quang Phạm nhìn cậu.

"Họ dựa vào một hệ thống có thể vận hành. Đó không phải điều đáng xấu hổ."

"Vậy nếu hệ thống ngừng hoạt động?"

"Thì họ sẽ gặp nguy hiểm."

"Và nếu ông không còn ở đây?"

Một khoảng lặng ngắn trôi qua.

Quang Phạm tháo kính, lau nhẹ tròng kính bằng vạt áo rồi đeo lại.

"Không có phương pháp nào tồn tại mãi mà không cần người duy trì."

"Nhưng có những phương pháp khiến người ta không còn lựa chọn nào khác."

Kael nhìn sang con vật trong bể. Nó nằm im dưới ánh đèn, vòng kim loại ôm chặt gốc cựa. Chất lỏng màu hổ phách vẫn rỉ xuống từng giọt.

"Ông nói tự nhiên tàn nhẫn vì nó để mặc sinh vật chết khi không thích nghi được. Nhưng ông đang làm một việc khác. Ông quyết định sinh vật nào được sống, nó phải sống bằng cách nào, và khi nào nó không còn được phép tự lựa chọn."

"Không ai có thể sống mà không phụ thuộc vào thứ gì đó."

"Đúng." Kael ngẩng lên. "Nhưng nếu một sinh vật chỉ có thể sống khi người khác tiếp tục cho nó thứ nó cần, thì người nắm giữ thứ đó cũng nắm luôn mạng sống của nó."

Lần này Quang Phạm không trả lời ngay.

Ngoài sân, có tiếng kim loại va vào nhau. Một cánh cửa nhỏ vừa được mở rồi đóng lại. Con thú bên ngoài phát ra tiếng nghiến khoáng khô khốc, đều đặn như tiếng đá bị nghiền dưới bánh xe.

Quang Phạm nhìn Kael hồi lâu. Trên gương mặt ông không có vẻ tức giận. Chỉ có sự kiên nhẫn của một người tin rằng đối phương chưa hiểu hết vấn đề.

"Có lẽ cậu cần thêm thời gian."

Ông cầm tập giấy lên, lật đến trang có hình vẽ Mẫu số 07.

"Nhưng chúng ta không có nhiều thời gian. Nó đã ở ngoài sáu ngày. Nếu lượng khoáng đệm trong cơ thể cạn xuống, lớp mô bảo vệ có thể bắt đầu suy yếu. Khi ấy, nó sẽ tiếp tục tìm kiếm khoáng chất, bất kể thứ nó tìm thấy là gì."

"Ông định làm gì?"

"Tìm nó trước khi tình trạng trở nên không thể kiểm soát."

Quang Phạm gấp tập giấy lại.

"Và nếu các cậu muốn biết tại sao nó xuất hiện ở khe đá phía nam, có lẽ chúng ta nên bắt đầu từ đó."

Kael nhìn hình vẽ cuối cùng trên trang giấy. Bên cạnh ký hiệu Mẫu số 07 là một dòng ghi chú ngắn, được viết bằng mực đỏ:

Lượng đệm kiềm còn lại: không xác định.

Cậu không biết Quang Phạm đang lo cho sinh vật đã thoát khỏi cơ sở, hay lo cho một thí nghiệm sắp vượt khỏi giới hạn của người thiết kế.

Có lẽ cả hai.