Chương 21: Biến Số

Trước khi trống điểm quân, có một quãng im lặng mà Nam Kha không ngờ tới.

Hai mươi người nhóm Việt ngồi xổm trên cỏ ướt ở cánh trái, giáp đã buộc, giáo đã dựng, không ai nói gì. Đằng phía trước cách chừng ba trăm bước, thành Hứa thấp nhỏ nằm trong sương, một cái thành mà từ chỗ này nhìn sang thì không đáng để ba nước kéo quân tới.

Đăng ngồi cạnh anh, đại phủ đặt ngang đùi và nhìn cái thành rất lâu.

"Trong đó có người."

Ông ta nói.

Nam Kha quay sang. Đăng không nhìn anh mà vẫn nhìn thành.

"Có người như chúng ta trước kia."

Giọng Đăng thấp, từng chữ đặt riêng, kiểu người phải nhấc từng chữ lên mới nói được.

"Sáng nay ta đánh vào đó."

Nam Kha không biết đáp gì. Anh đã dựng cả một kế hoạch quanh một mũi tên chưa bắn, đã xếp từng người vào từng vị trí, đã tính từng bước chân của Tử Đô. Trong tất cả những thứ anh tính, anh chưa một lần tính tới chuyện bên kia bức tường ấy cũng có người đang bị xích.

"Định làm gì?"

Anh hỏi.

Đăng nhấc đại phủ lên, ngắm lưỡi rồi đặt xuống.

"Đánh."

Ônh ta nói.

"Rồi cắt xích."

Trống điểm quân vang lên. Trận đánh Hứa bắt đầu lúc sáng sớm, khi sương chưa tan hết trên cánh đồng trước thành và mặt trời vừa lên đủ cao để soi rõ đội hình quân Trịnh đang dàn ra. Hàng trăm lá cờ đỏ phất nhẹ trong gió bắc, tiếng trống điểm quân vang đều từ trung quân. Nam Kha đứng ở cánh trái, cạnh Đăng và hai mươi lính nhóm Việt. Giáp anh buộc chặt, giáo cầm vững, mắt nhìn về phía trước nơi xe chiến của Dĩnh Khảo Thúc đã vào vị trí tiên phong. Ông đứng trên xe, lưng thẳng, trường mâu chống xuống sàn xe. Bóng ông to rõ, đúng như bao lần Nam Kha đã thấy, đúng như cái bóng in trên vách lều mỗi đêm trước mỗi trận. Ở khoảng cách này, chừng ba trăm bước, Nam Kha vẫn nhìn thấy Dĩnh Khảo Thúc quay lại nói gì đó với người đánh xe. Rồi ông vỗ mạnh thành xe hai cái, nghe rõ cả tiếng gỗ vang, tín hiệu quen thuộc nghĩa là "đi".

Xe chiến Dĩnh Khảo Thúc lăn bánh. Phía sau ông, đội chắn hậu của Dĩnh Quốc gồm ba trăm lính, mười hai người tin cẩn xếp ở tuyến trong cùng. Mặt họ quay ra sau, đúng như Nam Kha đã bố trí.

Xa hơn nữa, ở hai cánh ngoài cùng, là quân của hai nước khác. Cờ Tề bên trái, cờ Lỗ bên phải, hai đội hình đứng cách quân Trịnh một khoảng vừa đủ để không lẫn vào nhau. Cái khoảng ấy nói nhiều hơn mọi lời tuyên bố liên minh, vì nó cho biết ba nước đến đây không phải để cùng đánh mà để cùng chia. Nam Kha nhìn hai lá cờ ấy mà nhớ dòng chép trong Tả Truyện, rằng Lỗ Ẩn Công hội với Tề Hầu và Trịnh Bá cùng đánh Hứa, một dòng gọn gàng đến mức đọc trên giấy thì tưởng ba nước là một khối. Còn đứng ở đây thì thấy rõ ba khối đứng riêng, mỗi khối canh chừng hai khối kia bằng khóe mắt.

Cánh phải, hai trăm bước bên kia, Tử Đô dẫn quân trên xe chiến riêng, cờ xanh, đội hình gọn. Nam Kha nhìn sang thật kỹ và anh thấy Mị Linh đã ở đúng vị trí, ba người đội Sương xen trong hàng cung thủ phía sau Tử Đô. Cung trên tay họ, mắt không nhìn phía trước nơi quân Hứa đang dàn thế thủ mà nhìn ngang. Họ nhìn Tử Đô và Kha thở ra nhẹ vì ít nhất phần này đúng kế hoạch.

Quân Hứa phòng thủ trên tường thành, cung thủ trên mặt thành, bộ binh đóng cổng, nhưng tường thấp, quân ít. Khi xe chiến Trịnh tiến lên, cả cánh đồng rung dưới chân. Tiếng bánh xe nghiến đất, tiếng ngựa hí, tiếng giáp va nhau khi hàng trăm lính chạy theo xe. Nam Kha chạy cùng ở cánh trái, mắt vẫn quét sang phải nơi Tử Đô đang tiến. Anh nghĩ nhanh trong đầu rằng kế hoạch đang chạy, Mị Linh canh Tử Đô, Dĩnh Quốc giữ hậu Khảo Thúc, Đăng ở cánh trái sẵn sàng, Lý Trực có hai người trong đội cung thủ cánh hữu, mọi mắt nhìn đúng hướng, mọi tay sẵn sàng. Nếu Tử Đô nâng cung nhắm Dĩnh Khảo Thúc thì ít nhất ba lớp sẽ chặn.

Dĩnh Khảo Thúc xông vào trước đúng kiểu Dĩnh Khảo Thúc. Xe chiến ông là xe đầu tiên lao đến chân thành và ông nhảy xuống, trường mâu quét, mũi mâu chạm tường đất phát ra tiếng "keng" ngắn khô. Rồi ông làm cái việc mà Nam Kha đã đọc trong sách và vẫn hy vọng sách chép sai. Ông với tay giật lá cờ Mao Hồ cắm trên xe chúa công, lá cờ mà theo lệ chỉ ai lên tường trước mới được cắm. Ông buộc chéo sau lưng và ông bắt đầu leo. Một tay cầm mâu, một tay bám tường. Lính phía sau ông leo theo như mọi trận, ông đi trước, họ theo sau. Trên mặt thành, cung thủ Hứa bắn xuống, mũi tên rào rào, nhưng giáp Dĩnh Khảo Thúc dày. Ông leo đều và chắc như thể mũi tên là mưa và ông là người quen đi mưa.

Nam Kha nhìn Dĩnh Khảo Thúc leo tường mà tim đập nhanh. Không phải vì sợ quân Hứa, quân Hứa không đủ mạnh để giết Dĩnh Khảo Thúc trước mặt. Sách sử không ghi Dĩnh Khảo Thúc chết vì quân Hứa, nhưng vì mỗi khoảnh khắc Dĩnh Khảo Thúc xa đội chắn hậu là một khoảnh khắc ông hở lưng. Và Tử Đô chỉ cần một khoảnh khắc.

Anh quét mắt sang phải. Tử Đô đang dẫn quân tấn công đoạn tường phía đông. Hắn đang bận rộn, tay cầm kiếm, chưa cầm cung. Ba người đội Sương vẫn ở đúng vị trí, mắt canh hắn không rời.

Chưa có gì, vẫn chưa.

Trận đánh kéo dài đến gần trưa. Quân Hứa thua, thua từ lúc Khảo Thúc phá cổng thành, thua từ lúc lính Trịnh tràn vào. Đến khi mặt trời lên cao, tường thành phía tây đã vỡ, quân Hứa rút vào nội thành. Dĩnh Khảo Thúc dẫn quân truy kích, Dĩnh Quốc và đội chắn hậu bám sát phía sau, đội hình vẫn vững. Nam Kha bắt đầu suy nghĩ một cách thận trọng rằng có lẽ lần này sẽ khác, có lẽ kế hoạch đủ kín, có lẽ Tử Đô không tìm được khe hở, có lẽ lịch sử có thể thay đổi.

Có lẽ...

Rồi gió đổi chiều.

Không phải ẩn dụ. Gió thật sự đổi chiều mạnh bất ngờ từ bắc sang đông và nó mang theo bụi từ cánh đồng khô phía đông thổi thẳng vào mặt quân Trịnh đang tiến lên. Bụi vàng mù mịt, dày đến mức Nam Kha nhắm mắt theo phản xạ, hai tay che mặt. Khi anh mở mắt, cát vẫn bay, tầm nhìn giảm xuống còn năm mươi bước, sáu mươi bước. Trong khoảng mù ấy, đội hình bắt đầu loãng, lính mất nhau, tiếng hô bị gió nuốt, cờ hiệu rung loạn hướng. Nam Kha nghe thấy ở xa tiếng ngựa hí hoảng loạn, tiếng va chạm, tiếng ai đó hét "giữ hàng" nhưng tiếng hét bị gió xé nhỏ thành từng mảnh rồi mất.

Cơn gió bụi kéo dài có lẽ năm phút, có lẽ mười phút. Nam Kha không biết, anh chỉ biết khi bụi lắng và tầm nhìn mở lại, thế giới trước mắt anh đã khác.

Đội hình Dĩnh Quốc tan rã. Không phải tan vì bại mà tan vì gió. Bụi mù khiến đội hình ba trăm lính giãn ra, một phần rẽ trái theo quán tính, một phần dồn phải tránh bụi. Khi gió tạnh, khoảng trống giữa Dĩnh Khảo Thúc và đội chắn hậu đã rộng ra gấp ba, gấp bốn lần. Một khoảng trống mà trên bản đồ chỉ là vài phân nhưng trên chiến trường là cả trăm bước không ai đứng. Dĩnh Khảo Thúc đang ở phía trước trên tường thành, lưng quay về phía sau mà không hay biết.

Nam Kha nhìn khoảng trống ấy mà tay lạnh. Anh túm vai người lính đứng gần nhất, một thằng bé nhóm Việt mới nhập đội mùa trước, xoay nó về hướng đông.

"Chạy sang đội Sương. Bảo Mị Linh rằng Tử Đô dịch trái, lệch bảy mươi bước. Nhắc lại nhanh."

"Tử Đô dịch trái, lệch bảy mươi bước."

"Chạy."

Thằng bé vội chạy đi. Nam Kha nhìn theo được chừng hai chục bước rồi mất dấu nó giữa đám lính đang dồn lại sau cơn bụi. Ngay lúc này, anh biết rằng lời nhắn sẽ tới muộn hơn mũi tên. Nhưng anh vẫn sai nó chạy vì không sai thì anh phải đứng yên, mà đứng yên thì anh chỉ còn mỗi việc nhìn sự việc xảy ra.

Anh quét mắt sang phải tìm Tử Đô. Rồi tim anh dừng một nhịp vì Tử Đô không ở chỗ cũ. Xe chiến hắn đã dịch sang trái, gần hơn vị trí Dĩnh Khảo Thúc. Hắn đang đứng trên xe, không cầm kiếm nữa, tay phải cầm cung.

Ba người đội Sương vẫn ở vị trí cũ, nhưng vị trí cũ giờ là vị trí sai. Vì Tử Đô đã dịch và trong cơn bụi, hắn dịch mà không ai chặn vì không ai nhìn thấy ai. Bây giờ hắn ở ngoài tầm canh của ba xạ thủ Mị Linh bố trí, lệch sang trái hơn bảy mươi bước. Bảy mươi bước ấy nghĩa là ba người đội Sương nhìn lệch, bắn lệch, chặn lệch nếu bắn kịp.

Bàn tay Nam Kha tự tìm tới túi áo trước khi anh kịp bảo nó làm thế. Khi bắt được sợi dây thun thì anh nắm chặt, chặt đến mức nó hằn vào lòng bàn tay. Trong khoảnh khắc ấy, anh cảm nhận rõ sự lạnh lẽo, rõ như đọc dòng chữ trên trang sách. Đây là thứ Cao Cát nói "nếu hắn không bắn thẳng". Đây là biến số, không phải Tử Đô giỏi hơn kế hoạch, không phải Mị Linh sai, không phải Dĩnh Quốc yếu. Mà là gió, gió đổi chiều, bụi bay, đội hình loãng, Tử Đô dịch, mọi thứ xê dịch vài chục bước. Vài chục bước ấy phá vỡ tất cả, vì kế hoạch tính trên bản đồ, mà bản đồ không có gió.

Nam Kha chạy.

Anh bỏ vị trí, bỏ cánh trái, chạy cắt ngang chiến trường về phía Dĩnh Khảo Thúc, chạy bằng tất cả sức lực. Chỉ là chiến trường không phải sân tập, dưới chân có xác, có giáo gãy, có đất trộn máu trơn trượt, có lính Trịnh và lính Hứa lẫn vào nhau, có ngựa không người phi ngang, có lửa ở đâu đó bốc khói cay mắt. Mỗi bước anh phải né, phải nhảy, phải luồn và khoảng cách không ngắn lại đủ nhanh. Ba trăm bước, hai trăm rưỡi, hai trăm và mắt anh không rời Tử Đô.

Tử Đô đứng trên xe chiến, cung trong tay và hắn nhìn Dĩnh Khảo Thúc.

Dĩnh Khảo Thúc đang ở trên tường thành phía trước, đang quay lưng, đang đánh, đang sống, lưng thẳng, vai rộng. Hắn nhìn cái lưng ấy, cái lưng mà hắn đã nhìn bao nhiêu năm, cái lưng luôn đi trước hắn, luôn lớn hơn hắn, luôn ở chỗ mà hắn muốn đứng nhưng không được đứng. Trong mắt hắn lúc này, không có ghen, không có hận, chỉ có một sự tĩnh lặng đáng sợ, kiểu tĩnh lặng của người đã quyết định xong từ rất lâu và bây giờ chỉ chờ tay làm nốt việc mà đầu đã sắp xếp.

Hắn nâng cung.

Nam Kha hét lên, hét bằng tất cả phổi, hét tên Dĩnh Khảo Thúc. Nhưng tiếng hét của anh lẫn vào tiếng kim loại, tiếng la, tiếng ngựa, tiếng gió vẫn còn gào sau cơn bụi. Và Dĩnh Khảo Thúc không nghe, không quay lại, vì ông đang đánh, đang leo, đang sống như ông sống mọi ngày. Ông không ngoái nhìn phía sau vì ông tin rằng phía sau có người giữ. Và cái tin ấy đẹp và cái đẹp ấy đang giết ông.

Hai trăm bước.

Nam Kha vẫn đang chạy. Giày trượt trên máu. Anh ngã, chống tay, đứng dậy, chạy tiếp. Trong đầu anh, giữa tiếng gió và tiếng thở gấp, một dòng suy nghĩ chạy qua, không phải suy nghĩ mà gần như tường thuật, kiểu anh đọc bài nghiên cứu về chính sự kiện mà anh đang sống:

"Dĩnh Khảo Thúc chết tại trận Hứa, bị Công Tôn Tử Đô bắn từ phía sau. Nguyên nhân: tranh chấp xe chiến. Sử liệu: Tả Truyện, Ẩn Công thập nhất niên."

Và anh ghét mình vì đầu anh vẫn trích dẫn, vẫn phân tích, vẫn xếp sự kiện vào ô như thể đây là bài tập cuối kỳ chứ không phải một người thật sắp chết trước mắt anh. Một người đã xới cơm cho anh. Cái nóng của bát cơm ấy, không hiểu bằng cách nào, vẫn còn trong lòng bàn tay anh giữa chiến trường lạnh. Sự nhớ ấy lúc này là thứ đau nhất.

Một trăm rưỡi bước.

Mị Linh.

Nam Kha nhìn sang và anh thấy nàng ở xa, ở vị trí lệch. Nàng cũng thấy Tử Đô nâng cung, nàng cũng hiểu và nàng đang chạy. Nàng chạy dọc theo hàng cung thủ, cung trên tay, chạy đến vị trí có góc bắn cắt. Nhưng nàng xa hơn Nam Kha, xa hơn Tử Đô. Khoảng cách ấy, khoảng cách mà trên bản đồ chỉ là một vạch mực, trên chiến trường là hàng chục bước qua lính, qua xe, qua lửa. Và nàng chạy với cung trên tay, mắt không rời Tử Đô, nhưng nàng không kịp, chưa kịp, chưa đến góc bắn.

Còn Đăng, Đăng ở cánh trái, xa hơn cả Nam Kha. Ông ta đã thấy, đã hiểu "phe mình" nghĩa là gì. Rồi Đăng đang chạy, đại phủ trên tay, nhưng Đăng xa nhất trong tất cả, xa đến mức vô nghĩa. Nam Kha biết, nhìn Đăng chạy mà biết, rằng cả ba, cả anh, cả Mị Linh, cả Đăng, đều đang chạy, đều biết và đều không kịp.

Một trăm bước.

Tử Đô giương cung, dây căng, mũi tên lên vị trí. Hắn nhắm cái lưng Dĩnh Khảo Thúc rộng thẳng đang quay về phía hắn, không giáp ở khe vai, đúng chỗ, đúng lúc. Tay hắn không run, tay hắn ổn định hơn bất cứ lúc nào trong đời. Vì đây là khoảnh khắc hắn đã chờ, đã nuôi, đã giữ trong lồng ngực qua bao nhiêu bữa cơm ngồi cạnh Dĩnh Khảo Thúc mà phải cười, bao nhiêu buổi triều đứng sau Dĩnh Khảo Thúc mà phải cúi, bao nhiêu đêm nằm nghĩ về cái lưng ấy, cái lưng luôn đi trước. Bây giờ cái lưng ấy quay về phía hắn đầy sơ hở và gió đã tạnh và không ai đứng giữa nữa.

Tám mươi bước... Bảy mươi bước...

Hơi thở anh cháy cổ. Mồ hôi chảy vào mắt. Chân anh vấp xác lính, loạng choạng nhưng anh không ngã mà chạy tiếp.

Và trong lúc chạy, trong khoảnh khắc giữa bảy mươi bước và sáu mươi bước, giữa tiếng thở gấp và tiếng máu đập trong tai, anh hiểu. Anh hiểu thứ mà anh đã đọc trong sách nhưng chưa bao giờ sống: lịch sử không phải cuốn sách. Lịch sử là dòng sông và dòng sông có quán tính, có lực, có hàng triệu giọt nước nhỏ chảy cùng hướng. Một người đứng giữa dòng giơ tay ra bảo dừng thì dòng sông không dừng, dòng sông chảy qua anh, qua bàn tay anh, qua kế hoạch anh, qua mọi thứ anh đã xếp. Vì dòng sông không quan tâm ai biết nó sẽ chảy đi đâu, nó cứ chảy. Cái chảy ấy không phải thần linh, không phải số mệnh, chỉ là lực, lực của ghen ghét cộng với tài năng cộng với cơ hội cộng với gió cộng với bụi cộng với ba trăm bước giãn thành bốn trăm bước cộng với bảy mươi bước lệch. Tất cả cộng lại thành một thứ mà anh không có tên gọi nào khác ngoài "thiên ý", không phải thiên ý kiểu trời định mà thiên ý kiểu quán tính, kiểu dòng sông, kiểu thứ quá lớn để một người có thể chặn.

Sáu mươi bước.

Tử Đô buông dây.

Mũi tên rời cung.

Nam Kha nhìn thấy rõ. Nhìn mũi tên bay nhanh và thẳng, im lặng giữa tiếng ồn chiến trường, im lặng kiểu riêng của nó, kiểu im lặng mà chỉ thứ chắc chắn mới có. Mũi tên bay về phía cái lưng thẳng ấy, cái lưng rộng ấy, cái lưng mà Nam Kha đã nhìn bao đêm qua khe cửa lều, cái lưng mà Nghĩa đã đi theo từ nhỏ, cái lưng mà lính ấp Dĩnh chạy theo mỗi trận. Nam Kha đứng đó, sáu mươi bước, đứng giữa chiến trường, chân không chạy được nữa vì đã quá muộn. Tay anh buông, miệng mở mà không có tiếng. Anh nhìn mũi tên bay, nhìn bằng mắt người đã biết trước hai nghìn bảy trăm năm nhưng không thay đổi được, nhìn bằng mắt sinh viên năm tư khoa sử đã đọc dòng này trong Tả Truyện ở ký túc xá một chiều mùa hè. Bây giờ anh đang sống trong trang sử ấy, đang đứng giữa trang ấy và trang ấy không lật được.

Mũi tên bay.