Chương 8: Mô Hình Nuôi Thỏ Hoang Làm Kinh Tế

Sau khi giải đáp cặn kẽ thắc mắc của bác nông dân về tầm quan trọng của tầng cây trung gian, đồng chí kiểm lâm lại hướng mắt xuống phía dưới sân, nở nụ cười thân thiện rồi lớn tiếng hỏi tiếp:

— Nếu còn có bà con nào có ý kiến hay có vấn đề gì chưa hiểu rõ về luật bảo vệ rừng, thì xin cứ mạnh dạn đứng lên phát biểu và đặt câu hỏi ạ!

Nghe lời động viên cởi mở của anh, bầu không khí dưới sân lại rộn ràng hẳn lên. Kế đó, cũng có thêm vài người dân trong bản đứng dậy đặt ra một vài câu hỏi nhỏ. Các câu hỏi chủ yếu xoay quanh vấn đề mà đồng bào vùng cao quan tâm nhất: chuyện săn bắn thú rừng. Đối với những thắc mắc này, anh kiểm lâm đều vui vẻ giải đáp tường tận từng chút một. Anh cẩn thận chỉ rõ cho bà con biết những loài động vật nào đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam — là những loài tuyệt đối cấm săn bắt, bẫy rập dưới mọi hình thức; đồng thời cũng hướng dẫn rõ ràng loại nào là loại động vật thông thường mà bà con có thể săn bắn hạn chế phục vụ đời sống, nhưng phải tuân thủ đúng mùa màng và quy định của pháp luật.

Sau khi đã giải thích hết tất cả các câu hỏi của người dân, đồng chí kiểm lâm khẽ mỉm cười, giọng nói bỗng trở nên hào hứng và trịnh trọng hơn hẳn khi tuyên bố một tin vui với cả bản:

— Hôm nay, nhân buổi họp đông đủ này, tôi cũng xin thay mặt cho Chi cục Kiểm lâm thông báo một tin mừng đến toàn thể bà con. Hồ sơ phê duyệt và cấp phép cho mô hình chăn nuôi thỏ hoang dã ở khu vực rừng thưa của bản ta đã chính thức được các cấp thẩm quyền thông qua! Nhà nước hoàn toàn ủng hộ và khuyến khích bà con chúng ta nên chủ động mở rộng quy mô sản xuất này trong thời gian tới.

Nói tới đây, anh kiểm lâm bỗng xoay người, hướng ánh mắt đầy trân trọng về phía góc sân và nói lớn:

— Đồng thời, thay mặt cho cơ quan kiểm lâm cũng như các đồng chí bộ đội biên phòng đang cắm bản ở đây, tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến anh Trần Lập! Anh Lập chính là người đầu tiên đã nghĩ ra sáng kiến độc đáo này, mở ra một hướng đi mới giúp bà con mình kiếm thêm thu nhập từ chính những khoảng rừng thưa mà không làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái tự nhiên.

Nghe đến tên Trần Lập, hơn hai mươi cặp mắt dưới sân lập tức đổ dồn về phía anh, đi kèm là những tiếng vỗ tay rầm rộ và những cái gật đầu đầy nể phục của dân bản.

Ý tưởng ngày ấy của Trần Lập nghe thì đơn giản nhưng lại vô cùng hiệu quả: anh đề xuất dùng các loại lưới cước lỗ lớn để quây bao quanh cả một quả đồi thuộc vùng rừng thưa. Việc quây lưới diện rộng như vậy vừa đảm bảo khoanh vùng quản lý, lại vừa tạo ra một môi trường bán hoang dã an toàn tuyệt đối cho đàn thỏ, giúp chúng hoàn toàn cách ly khỏi các loài thú ăn thịt vốn là thiên địch trong tự nhiên. Không bị đe dọa, nguồn thức ăn dưới tán rừng lại dồi dào, đàn thỏ hoang có điều kiện sinh sản và phát triển bầy đàn với tốc độ cực kỳ nhanh chóng.

Anh kiểm lâm hào hứng đưa ra những con số chứng minh cụ thể:

— Bà con thử nhìn vào kết quả thực tế mà xem! Từ hơn sáu tháng qua, khu vực nuôi thí điểm của bản ta ban đầu chỉ có vỏn vẹn 80 con thỏ giống. Vậy mà giờ đây, mạng lưới thỏ ở khu thí điểm đã sinh sôi tăng lên đến trên 500 cá thể, đủ cả thỏ lớn lẫn thỏ nhỏ. Với tốc độ này, quy mô trại thỏ tại làng ta sẽ còn tăng lên rất nhanh trong thời gian tới. Chính vì vậy, Cục Kiểm lâm cùng với bộ đội biên phòng hôm nay muốn xin ý kiến của toàn thể bà con trong bản, để chúng ta cùng nhau thống nhất kế hoạch mở rộng mô hình này sang các thôn làng lân cận, giúp anh em các bản bên cùng làm kinh tế, phát triển đời sống thôn làng ngày một khang trang hơn!

Nghe thấy lời mời, Trần Lập liền đứng dậy. Dưới những ánh mắt đổ dồn đầy kỳ vọng của cả bản và các cán bộ, anh chậm rãi bước lên phía trước, đứng cạnh anh nhân viên kiểm lâm dưới ánh đèn sáng rõ của hiên nhà sàn. Trần Lập trầm ngâm suy nghĩ một chút để sắp xếp lại các luận điểm trong đầu, rồi mới từ tốn lên tiếng bằng chất giọng điềm đạm, rõ ràng:

— Thưa các anh cán bộ và thưa toàn thể bà con dân bản. Tôi thực ra cũng chỉ là một người bình thường, may mắn được tìm hiểu qua nhiều sách báo mà thôi. Tuy nhiên, theo góc độ quan sát kỹ lưỡng của tôi suốt thời gian qua tại khu vực thí điểm, tôi nhận thấy khi chúng ta muốn mở rộng mô hình này ra diện rộng, có vài điểm mấu chốt cần phải đặc biệt nâng cấp và khuyến nghị bà con phải tuân thủ nghiêm ngặt.

Trần Lập đưa một ngón tay lên, bắt đầu phân tích điểm thứ nhất:

— Thứ nhất, chúng ta cần phải kiên quyết nuôi các giống thỏ bản địa của quốc gia chúng ta. Giống thỏ thuần chủng trong nước vốn đã quá quen thuộc với khí hậu, môi trường và hoàn cảnh sống đặc thù của vùng núi nơi đây. Nhờ vậy, chúng sẽ dễ thích nghi, có sức đề kháng cao và thể trạng khỏe mạnh hơn rất nhiều so với các giống thỏ ngoại nhập công nghiệp.

Anh dừng một nhịp rồi tiếp tục nhấn mạnh điểm thứ hai:

— Cái thứ hai là bài toán về mật độ. Khi nhân rộng mô hình, chúng ta bắt buộc phải khống chế mật độ quần thể ở mức vừa phải, tạo cho chúng một không gian sống đủ rộng lớn, tuyệt đối không được để quá nhiều cá thể thỏ tập trung dồn ứ ở cùng một chỗ. Bởi vì diện tích hẹp mà mật độ quá dày, một khi có dịch bệnh xuất hiện, chúng sẽ rất dễ lây nhiễm chéo cho nhau rồi chết hàng loạt. Việc giữ mật độ thưa cũng giúp bà con dễ dàng kiểm tra, theo dõi sát sao để kịp thời phát hiện và cách ly nguồn đổ bệnh ngay từ đầu.

Trần Lập nhìn quanh một lượt bà con đang chăm chú nuốt từng lời, anh nói tiếp về định hướng thu hoạch:

— Hiện tại, mô hình thí điểm của bản ta vẫn còn không gian khá rộng rãi, nguồn lực dồi dào nên chúng ta chưa cần phải vội vã thu hoạch ngay làm gì. Hãy cứ kiên nhẫn chờ cho đàn thỏ đạt đến số lượng sinh khối cần thiết. Lúc đó, chúng ta mới bắt đầu chọn lọc, thu hoạch những con thỏ lớn, đủ tiêu chuẩn để bán ra thị trường làm thỏ thương phẩm. Bà con hãy nhớ rõ, vì chúng ta nuôi theo phương thức hoang dã hoàn toàn dưới tán rừng, chất lượng thịt chắc chắn sẽ săn chắc và thơm ngon vượt trội, giá trị thương phẩm của chúng trên thị trường sẽ cao hơn rất nhiều so với loại thỏ nuôi bằng cám công nghiệp. Thế nên, bà con hoàn toàn không cần phải lo lắng về đầu ra hay bị ép giá.

Cuối cùng, Trần Lập đưa ra giải pháp bảo toàn và vận hành mô hình bền vững:

— Cái chúng ta thực sự cần lo và phải làm cho bằng được, chính là bảo đảm sự cân bằng sinh thái nơi sống của bọn chúng, đồng thời giữ vững nguồn thức ăn. Để đàn thỏ phát triển tốt, tôi đề nghị bản ta nên chủ động trồng thêm các giống cỏ bản địa có đặc tính mọc nhanh, chịu hạn tốt và giàu chất dinh dưỡng dưới tán rừng thưa. Song song với đó, mỗi thôn làng khi triển khai phải cắt cử người thường xuyên đi tuần tra dọc theo hệ thống hàng rào bao quanh. Phải kiểm tra thật kỹ xem lưới có bị răng thú cắn phá, hay bị thỏ đào bới đất tạo lỗ hổng dưới chân rào hay không. Việc này là cực kỳ hệ trọng, vừa để tránh việc các loài thú dữ, thiên địch từ bên ngoài xâm nhập vào trong sát hại đàn thỏ, mà cũng là để ngăn chặn không cho thỏ ở trong trốn ra ngoài, gây thất thoát kinh tế của bà con.

Nói xong những điều ấy, Trần Lập khẽ đảo mắt nhìn bà con xung quanh một lượt rồi khiêm tốn nói tiếp:

— Hiện tại, bằng kinh nghiệm cá nhân, tôi chỉ mới nhìn thấy và đúc kết được chừng đó vấn đề. Đây chắc chắn chưa phải là tất cả, chúng ta cần phải vừa làm, vừa quan sát thật kỹ lưỡng trong suốt quá trình chăn nuôi sau này. Nếu thời gian tới phát hiện ra có bất kỳ bất cập hay nguy cơ nào khác, tôi sẽ chủ động thông báo ngay để bà con kịp thời nắm bắt. Đồng thời, trong lúc chăn nuôi thực tế, chắc chắn sẽ còn phát sinh thêm nhiều tình huống nằm ngoài dự tính mà chúng ta chưa từng biết tới. Khi đó, rất mong bà con trong bản cùng nhau đóng góp thêm ý kiến, hiến kế để hoàn thiện mô hình.

Dứt lời, Trần Lập khẽ cúi đầu chào rồi chậm rãi bước xuống bậc thềm hiên nhà sàn, đi về phía góc chiếu cũ của mình. Phía dưới sân, bà con dân bản lập tức xôn xao hẳn lên, tiếng vỗ tay rầm rộ kèm theo những nụ cười phấn khởi vang lên không ngớt. Ai nấy đều bàn tán ra vào đầy hào hứng, bởi vì họ thừa hiểu trại thỏ này chính là tài sản chung của toàn thôn. Sau này khi xuất bán, toàn bộ nguồn lợi nhuận thu về sẽ được ban quản lý phân chia một cách công bằng, minh bạch dựa theo chính công sức và ngày công mà từng người đã bỏ ra. Ai chịu khó bẻ bắp, trồng cỏ, tuần tra hàng rào đóng góp nhiều công sức thì sẽ được hưởng phần nhiều hơn. Sự công bằng đó khiến cho ngọn lửa làm kinh tế trong lòng mỗi người dân nghèo nơi đây được thổi bùng lên mạnh mẽ.

Sau khi Trần Lập ổn định chỗ ngồi, đồng chí kiểm lâm khẽ ho nhẹ một tiếng để ổn định lại trật tự dưới sân rồi nghiêm giọng nối tiếp:

— Xin cảm ơn những ý kiến đóng góp vô cùng quý báu và sát thực tế của anh Trần Lập! Tiếp theo đây, buổi họp hôm nay còn một vấn đề cuối cùng, cũng là vấn đề hệ trọng nhất. Sau khi phổ biến xong nội dung này, chúng ta có thể kết thúc cuộc họp đêm nay.

Anh kiểm lâm dừng lại một nhịp, nét mặt trở nên vô cùng nghiêm túc, trầm giọng nói:

— Như bà con đã được nghe giảng giải lúc nãy, việc bảo vệ rừng nguyên sinh đầu nguồn mang tính chất sống còn đối với bản làng của chúng ta. Chính vì vậy, ban quản lý rừng rất cần sự chung tay hợp tác, làm tai mắt của toàn thể bà con với các đơn vị kiểm lâm cũng như lực lượng bộ bộ biên phòng. Theo nguồn tin trinh sát nắm được, trong khoảng thời gian vừa qua, có khá nhiều đối tượng lâm tặc hung hãn đang âm thầm mò mẫm, ẩn nấp sâu bên trong các khu rừng già của chúng ta. Mục tiêu hàng đầu của bọn chúng là chuyên săn lùng để cưa cắt trộm những cây cổ thụ trăm năm tuổi — vốn được coi là trái tim, là bộ khung gánh vác của cả cánh rừng nguyên sinh. Nếu để mất đi những cây cổ thụ đại ngàn này, hệ sinh thái rừng nguyên sinh rất có thể sẽ rơi vào cảnh suy thoái nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt tai ương sạt lở như tôi đã cảnh báo.

Anh kiểm lâm đưa tay nhấn mạnh, giọng nói đanh thép hướng về phía dân bản:

— Vì những điều nguy cấp này, tôi xin thay mặt lực lượng chức năng tha thiết kêu gọi bà con: Trong quá trình đi rừng, đi nương hằng ngày, nếu vô tình nhìn thấy bất kỳ dấu vết lạ nào, hoặc tai nghe thấy tiếng máy cưa vang lên giữa đại ngàn, bà con hãy lập tức bí mật rút lui và nhanh chóng báo cáo cho trạm kiểm lâm hoặc chốt bộ đội biên phòng nơi gần nhất để chúng tôi kịp thời xử lý!

Nói tới đây, anh kiểm lâm đổi sang giọng dặn dò đầy lo lắng:

— Có một nguyên tắc bất di bất dịch mà bà con phải khắc cốt ghi tâm: Tuyệt đối không được ra mặt đối diện trực tiếp với bọn lâm tặc này dưới mọi hình thức! Bọn chúng hành sự cực kỳ manh động, liều lĩnh và trong tay lúc nào cũng găm sẵn các loại vũ khí nóng nguy hiểm. Để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tính mạng của chính mình và người thân, bà con nhớ kỹ là đừng đối đầu trực diện với chúng. Hãy giữ bí mật vị trí, nhanh chóng báo tin cho kiểm lâm hoặc bộ đội biên phòng gần nhất để các lực lượng chức năng có thể phối hợp, vây bắt gọn băng ổ của bọn chúng. Theo như tài liệu trinh sát biên phòng thu thập được, băng nhóm lâm tặc này là các đối tượng từ bên phía nước láng giềng trà trộn qua, bọn chúng lợi dụng sự hiểm trở của địa hình để lén lút xâm nhập dọc theo các đường mòn lối mở nơi biên giới.