Chương 99: Hạt Giống Nuôi Người Sống

Đầu mùa hạ. Khoảnh ruộng thử nghiệm phía Nam cuối cùng cũng tới ngày thu hoạch.

Từ sáng sớm, người trong Phạm gia đã có mặt ngoài ruộng. Những bông Thạch Cốc trĩu hạt, màu vàng nhạt trải thành từng hàng dưới nắng. So với giống lúa thường trồng quanh Thuận Hải, thân lúa không khác quá nhiều, nhưng bông dài hơn, hạt chắc và đều.

Thiên Kỳ đứng bên bờ ruộng. Bên cạnh hắn là Thiên Vũ và phụ thân.

Phạm gia chủ cúi xuống, tự tay bứt một bông lúa. Ông tách vài hạt ra khỏi vỏ, đặt vào lòng bàn tay rồi nhìn thật lâu:
“Chín rồi.”

Thiên Kỳ gật đầu:
“Bắt đầu gặt.”

Mệnh lệnh truyền xuống. Những người làm lập tức xuống ruộng.

Tiếng liềm cắt qua thân lúa nối tiếp nhau vang lên. Từng bó lúa được gom lại, chuyển về sân phơi, sau đó đưa vào khu cân đếm.

Không ai vội nói chuyện sản lượng. Thiên Kỳ đã dặn từ trước: Thu bao nhiêu, ghi bấy nhiêu. Không làm đẹp số. Không lấy cảm giác thay cho con số.

Đến gần chiều, khoảnh ruộng đầu tiên đã được thu hoạch hoàn toàn. Các quản sự bắt đầu đối chiếu diện tích, lượng giống ban đầu, số bao thu được, tỷ lệ hạt chắc và lượng hao hụt.

Cuối cùng, một quyển sổ được đưa tới trước mặt Thiên Kỳ. Hắn đọc từ đầu đến cuối rồi mới hỏi:
“Chắc chắn chưa?”

Quản sự gật đầu:
“Đã cân lại hai lần.”

Phạm gia chủ cũng cầm lấy quyển sổ. Ông nhìn con số cuối cùng, một lúc lâu không nói, rồi mới chậm rãi lên tiếng:
“Cùng một diện tích… Thạch Cốc cho sản lượng gần gấp đôi giống lúa thường.”

Thiên Vũ đứng bên cạnh hơi nhướng mày:
“Gấp đôi?”

Quản sự gật đầu:
“Gần gấp đôi.”

Thiên Kỳ không lập tức vui mừng. Hắn hỏi tiếp:
“Thời gian sinh trưởng?”

“Ngắn hơn giống lúa thường khoảng nửa tháng.”

“Chắc chắn?”

“Đã đối chiếu ngày gieo và ngày thu.”

Thiên Kỳ gật đầu. Hai con số ấy quan trọng hơn mọi lời khen: Sản lượng cao hơn, thời gian ngắn hơn. Nếu kết quả này có thể lặp lại ở những khoảnh ruộng khác, Thạch Cốc sẽ không còn chỉ là một giống lúa quý của Phạm gia, mà có thể trở thành thứ thay đổi cả vùng đất quanh Thuận Hải.

Phạm gia chủ nhìn những bao lúa vừa thu hoạch:
“Có thể trồng mấy vụ một năm?”

Thiên Kỳ không trả lời ngay. Hắn nhìn về phía con mương dẫn nước từ Linh Giang vào ruộng:
“Chưa biết.”

Phụ thân quay sang:
“Vì sao?”

“Vụ đầu tiên chưa đủ.” Thiên Kỳ đáp. “Phải thử lại. Cùng giống đất, cùng nguồn nước, nhưng thay đổi thời điểm gieo. Chỉ khi kết quả ổn định qua nhiều vụ… Chúng ta mới biết nó có thật sự thích hợp để trồng quanh năm hay không.”

Phạm gia chủ gật đầu:
“Đúng.”

Ông không nói thêm, nhưng trong ánh mắt đã có thêm một chút mong đợi.

Chiều muộn, những bao Thạch Cốc được xếp thành từng hàng trong kho. Thiên Kỳ cho người chia số lúa thành ba phần: Một phần giữ lại làm giống, một phần dùng trong Phạm gia, phần còn lại được chuẩn bị để bán.

Thiên Vũ nhìn những bao lúa:
“Không giữ hết sao?”

“Không.” Thiên Kỳ lắc đầu. “Nếu chỉ giữ trong kho… Chúng ta sẽ không biết nó có thật sự tốt hay không.” Hắn nhìn ra ngoài cửa kho. “Muốn biết một giống lúa có thể thay đổi cuộc sống của người khác… Thì phải để người khác trồng.”

Thiên Vũ gật đầu:
“Nhưng nếu họ biết giống này tốt… Giá sẽ tăng.”

“Cho nên giá bán ban đầu phải hợp lý.” Thiên Kỳ đáp. “Không để thương nhân đẩy giá, cũng không để người nhận giống tưởng rằng Phạm gia đang cho không.”

Thiên Vũ bật cười:
“Đại ca vẫn là đại ca.”

Thiên Kỳ không đáp. Hắn chỉ nhìn những bao lúa trước mặt.

Một năm trước, Phạm gia còn phải tính từng lượng bạc để sống sót. Bây giờ, họ đã có trong tay một giống lúa có khả năng thay đổi cách người dân quanh Thuận Hải canh tác.

Nhưng Thiên Kỳ hiểu rất rõ: Đây mới chỉ là vụ đầu tiên. Nếu Thạch Cốc thật sự có thể cho sản lượng gần gấp đôi, rút ngắn thời gian sinh trưởng và thích nghi tốt với nguồn nước hiện tại, thứ Phạm gia có được không chỉ là một vụ mùa, mà là một con đường mới.

Ngoài sân, gió đầu mùa hạ thổi qua những bao lúa mới thu hoạch. Thiên Kỳ đứng yên một lúc rồi quay sang phụ thân:
“Cha… Sau vụ này… Phải thử ở ruộng khác.”

Phạm gia chủ gật đầu:
“Cha biết. Và nếu kết quả vẫn như vậy… Thì Phạm gia nên để người trong các thôn cùng trồng.”

Thiên Kỳ khẽ gật:
“Con cũng nghĩ vậy.”

Vụ gặt đầu tiên kết thúc. Nhưng từ ngày hôm ấy, Thạch Cốc chính thức bước ra khỏi ruộng thử nghiệm của Phạm gia.

Chiều hôm đó, sau khi thu hoạch xong khoảnh Thạch Cốc đầu tiên, Phạm gia không lập tức đem lúa vào kho. Một phần được phơi riêng, một phần được sàng lại thật kỹ. Những hạt chắc, đều màu, không lép được giữ lại làm giống cho vụ sau.

Thiên Kỳ đứng bên cạnh cha, nhìn từng bao lúa được xếp ngay ngắn. Phạm gia chủ cầm một nắm Thạch Cốc trong tay. Ông không nói gì rất lâu.

Đến khi những hạt lúa trượt khỏi kẽ tay, rơi xuống lòng bao, ông mới khẽ hỏi:
“Giống này… Thật sự chín sớm hơn với lúa thường?”

“Dạ.” Thiên Kỳ gật đầu. “Nếu giữ được nguồn nước ổn định, có lẽ còn có thể rút ngắn thêm.”

Phạm gia chủ không đáp. Ông lại nhìn kho lúa trước mặt. Những hạt nhỏ bé, nhẹ đến mức một cơn gió cũng có thể thổi bay. Nhưng chẳng hiểu vì sao, ánh mắt ông lại dần trở nên nặng nề.

Phạm lão gia tử từ ngoài bước vào. Ông nghe được câu chuyện. Không hỏi sản lượng, không hỏi giá bán, chỉ đứng trước bao Thạch Cốc thật lâu.

Sau đó, ông đưa tay lấy một nắm:
“Ngày trước…” Giọng ông rất chậm. “Giá mà Phạm gia có được giống này…”

Mọi người trong phòng đều im lặng.

Phạm lão gia tử nhìn những hạt lúa trong tay:
“Có lẽ… Đã có rất nhiều người không phải chết đói.”

Không ai nói. Ông tiếp tục:
“Ta còn nhớ những năm mất mùa. Ruộng không có gì để thu, kho lúa cũng trống. Người ta đem hết thứ có thể ăn ra nấu: Rau dại, củ rừng, rễ cây. Có nhà phải chia từng bát cháo cho cả gia đình.”

Ông cười rất nhẹ, nhưng nụ cười ấy không có chút vui vẻ:
“Có người bán ruộng, có người bán nhà, có người dắt cả gia đình bỏ đi. Rồi đi đến đâu… Chẳng ai biết.”

Thiên Kỳ im lặng nhìn ông.

Phạm lão gia tử khép bàn tay lại. Những hạt lúa nằm gọn trong lòng bàn tay già nua:
“Nhiều năm rồi, ta cứ nghĩ những chuyện đó đã qua. Nhưng hôm nay nhìn thấy thứ này… Mới nhận ra… Chỉ cần có thêm một ít lương thực… Có lẽ rất nhiều gia đình đã không phải ly tán.”

Căn phòng yên tĩnh. Cha nhìn ông nội, Thiên Kỳ nhìn cha mình.

Hắn vốn nghĩ Thạch Cốc chỉ là một giống lúa tốt, có năng suất cao hơn, thu hoạch sớm hơn, có thể giúp Phạm gia kiếm thêm bạc. Nhưng lúc này, hắn chợt nhận ra giá trị của nó có thể lớn hơn rất nhiều.

Một hạt giống tốt không chỉ nằm trong kho. Nó có thể nằm trên mâm cơm, trong bát cháo của một đứa trẻ, trong mùa đói của một gia đình. Và đôi khi… Có thể giữ một người ở lại quê nhà thay vì phải bỏ đi.

Thiên Kỳ nhìn Phạm lão gia tử:
“Cho nên… Con muốn đem giống này chia ra. Không phải bán hết.”

Phạm lão gia tử nhìn hắn:
“Con định làm thế nào?”

“Cho những hộ dân có ruộng đăng ký thử. Phạm gia cấp giống, nhưng mỗi nhà chỉ lấy một phần ruộng để gieo, phần còn lại vẫn giữ giống cũ.”

Phạm gia chủ gật đầu:
“Để còn đường lui.”

“Dạ.” Thiên Kỳ nói tiếp. “Những ruộng trồng Thạch Cốc sẽ được ghi lại. Đất nào hợp, nước nào tốt, thời gian sinh trưởng, sản lượng, chất lượng hạt… Những thứ đó đều phải giữ.”

Phạm lão gia tử nhìn hai cha con. Một lúc sau, ông gật đầu:
“Làm đi. Giống tốt… Không nên chỉ cứu một nhà.”

Những ngày sau đó, một số hộ dân quanh Thuận Hải được chọn để thử trồng Thạch Cốc. Không nhiều, chỉ vài khoảnh ruộng.

Những hạt giống đầu tiên được chia ra từ kho Phạm gia. Không thu bạc, chỉ yêu cầu người nhận giữ lại một phần hạt tốt sau vụ thu hoạch. Phạm gia cũng cử người ghi lại quá trình trồng. Không phải để kiểm soát người dân, mà để biết giống lúa này có thật sự thích hợp với nhiều loại đất hay không.

Nếu tốt… Năm sau sẽ chia thêm. Nếu không tốt ở nơi nào… Thì tìm nguyên nhân.

Mọi chuyện diễn ra rất bình thường. Không có tiếng trống, không có lời tuyên bố, chỉ là từng nắm hạt giống được đưa từ kho ra rồi rơi xuống những thửa ruộng khác nhau.

Nhưng Thiên Kỳ biết, từ ngày hôm nay, Thạch Cốc đã không còn chỉ là hạt giống của Phạm gia. Nó bắt đầu trở thành hạt giống của những người sống quanh họ.

Đêm xuống, Thiên Kỳ đi một mình ra khu ruộng thử nghiệm. Khoảnh Thạch Cốc đã thu hoạch xong, đất được cày lại, những gốc rạ nằm thành từng hàng dưới ánh trăng.

Bên cạnh là khoảnh Huyết Linh Cốc vẫn im lìm.

Thiên Kỳ ngồi xuống, đưa tay chạm nhẹ vào mặt đất. Không dấu hiệu sinh trưởng. Hắn định đứng lên, nhưng ánh mắt chợt dừng lại.

Ngay giữa lớp đất tối có một thứ rất nhỏ: Một nhánh cây mảnh, không lớn, không đủ để gọi là một mầm lúa, chỉ là một nhánh đỏ sẫm vừa nhô lên khỏi mặt đất.

Thiên Kỳ ngồi xuống gần hơn. Ánh trăng chiếu qua. Trên nhánh đỏ ấy có vài đường vân rất nhỏ như những sợi gân chạy dọc thân cây. Hắn không chạm vào, chỉ nhìn thật lâu.

Phía sau, gió đêm thổi qua ruộng. Thạch Cốc đã cho hắn một câu trả lời, Huyết Linh Cốc vẫn chưa. Nhưng ít nhất… Nó đã không chết.

Thiên Kỳ đứng dậy, ánh mắt nhìn về phía những thửa ruộng kéo dài đến chân núi. One bên là những hạt lúa có thể cứu người khỏi đói, một bên là một giống cây chưa ai biết sẽ mang đến điều gì.

Hai thứ đều bắt đầu từ một hạt giống, nhưng con đường phía trước có lẽ hoàn toàn khác nhau.

Thiên Kỳ quay người rời đi. Phía sau hắn, nhánh đỏ nhỏ bé vẫn đứng giữa lớp đất tối. Không lớn thêm, không héo đi, chỉ lặng lẽ tồn tại như đang chờ một ngày mà chính nó cũng chưa biết là ngày nào.