Chương 131: Buông Bỏ

Bốn tháng trước, tại một góc phòng họp vách kính trên tầng sáu thuộc Khu Công nghệ cao Đà Nẵng, đại diện đơn vị tư vấn niêm yết trải lên mặt bàn một tập danh mục kiểm tra dày cộp, chẳng khác nào cuốn từ điển chuyên ngành.

Từng hạng mục, từng điều khoản, từng yêu cầu về pháp lý, quản trị và tài chính đều được liệt kê rõ ràng. Mạch Labs lần lượt rà soát, bổ sung rồi đánh dấu xác nhận, hoàn thiện từng mục một.

Một giải pháp phần mềm đã được triển khai ổn định trên bảy trăm điểm bán lẻ. Ba đối tác khách hàng lớn ký kết hợp đồng dài hạn nhiều năm, tạo thành nền tảng doanh thu đủ vững chắc cho những kế hoạch mở rộng tiếp theo: tập đoàn Cozon đã triển khai hệ thống trên toàn bộ cụm Mê Kông và thị trường Thái Lan, An Thịnh tiếp tục mở rộng quy mô hợp tác sang vùng thứ tư. Kể từ tháng Chín vừa qua, doanh nghiệp Hoàng Lâm cũng chính thức gia nhập danh sách đối tác…

Nguồn doanh thu định kỳ dần ổn định qua từng năm, không còn phụ thuộc vào những hợp đồng nhỏ lẻ phải liên tục nối tiếp nhau để duy trì dòng tiền như thuở ban đầu. Hai bản báo cáo tài chính đã được kiểm toán độc lập, minh bạch và không có ý kiến ngoại trừ. Cơ cấu Hội đồng quản trị đáp ứng yêu cầu với đầy đủ hai thành viên độc lập. Quy mô nhân sự cũng tăng lên, chạm mốc sáu mươi tư người.

Mỗi con số đều là một minh chứng cho sự trưởng thành của doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng là kết quả của vô số công việc thầm lặng đã diễn ra suốt những năm tháng trước đó.

Cứ mỗi lần nhớ lại hai năm về trước, Mai Phương không khỏi liên tưởng đến căn phòng thuê chật hẹp trên tầng hai của một căn nhà ống ở Hòa Khánh. Khi ấy, Mạch Labs khởi đầu vỏn vẹn với bốn nhân sự, những thiết bị cũ kỹ và khoản nợ chi phí hạ tầng máy chủ mà Thu Nga phải muối mặt xin khất, kéo dài hết tháng này sang tháng khác.

Thu Nga từng ngồi trước chính tập danh mục kiểm tra ấy, kiên nhẫn đọc hết từng mục, rà soát đến tận những dòng chữ nhỏ nhất. Đến khi khép tập tài liệu lại, chị mới chậm rãi buông một câu, giọng nửa như cảm khái, nửa như đang nhớ lại một chuyện chẳng mấy dễ chịu:

“Cái khoản nợ máy chủ ngày đó... chị vẫn còn cẩn thận lưu giữ nguyên vẹn tờ hóa đơn đấy.”

Khi ấy chẳng ai nghĩ một ngày, họ có thể ngồi trong một căn phòng họp rộng rãi, cùng thảo luận về các thủ tục niêm yết của một doanh nghiệp có hàng trăm điểm triển khai và những hợp đồng ký kết dài hạn.

Còn bây giờ, mọi thứ đã nằm gọn trong tập hồ sơ được chuẩn bị để đưa Mạch Labs đến với thị trường chứng khoán.

***

Tỷ lệ sở hữu cổ phần được trình bày minh bạch trong một bảng biểu nhỏ nằm bên trong bản cáo bạch niêm yết.

Mai Phương tập trung đọc từng dòng, giống như đang lật giở những trang nhật ký cá nhân được ghi chép bằng những con số khô khốc, nơi mỗi tỷ lệ phần trăm đều gắn liền với một quyết định mà cô đã phải cân nhắc, đánh đổi và tự mình chịu trách nhiệm.

Mười lăm phần trăm cổ phần ban đầu. Chính tay cô đã bỏ tiền túi cá nhân ra mua lại số cổ phần ấy theo đúng mệnh giá, vào thời điểm Mạch Labs vẫn còn chìm trong tình trạng âm vốn chủ sở hữu. Khi đó, mọi thứ còn quá mong manh, tương lai của doanh nghiệp vẫn chưa có gì bảo đảm. Nhưng cô biết mình đang lựa chọn điều gì, cũng hiểu bản thân cần một vị trí đủ rõ ràng, để đường hoàng đứng ra chịu trách nhiệm về những quyết định của mình.

Để từ đó, mỗi lần bước vào một cuộc họp đàm phán, cô không phải bận tâm đến chuyện người khác sẽ nhìn nhận mình với tư cách gì, hay vị trí của cô có đủ sức nặng để người ta lắng nghe hay không. Cô có phần sở hữu của mình, có trách nhiệm của mình, cùng kết quả thực tế để chứng minh năng lực.

Tiếp theo là chương trình cổ phiếu thưởng dành cho nhân viên. Huy, Duyên, Anh Thư cùng những cộng sự gia nhập sau này, mỗi người đều được chia sẻ một phần thành quả mà họ đã góp sức tạo nên. Những phần cổ phiếu ấy không chỉ là khoản lợi ích tài chính, mà còn là cách Mạch Labs ghi nhận những con người đã ở lại, cùng doanh nghiệp đi qua những giai đoạn khó khăn nhất.

Rồi đến vòng gọi vốn chiến lược hồi tháng Bảy, khi cô quyết định bán bớt một phần cổ phần thuộc sở hữu cá nhân để thanh toán dứt điểm món nợ ân tình đã mang theo suốt mười năm. Cuối cùng, là đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng, đánh dấu một bước ngoặt mới trong hành trình phát triển của Mạch Labs.

Qua ba lần pha loãng, đến ngày chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán, tỷ lệ sở hữu của Mai Phương chỉ còn vỏn vẹn chín phẩy sáu phần trăm.

Ánh mắt cô rơi vào con số ấy một lúc lâu.

Ngày trước, cô từng nghĩ rằng nắm giữ càng nhiều cổ phần thì tiếng nói của mình càng có trọng lượng. Nhưng qua những năm tháng tự mình xây dựng doanh nghiệp, cô dần hiểu rằng giá trị của một người không chỉ nằm ở tỷ lệ sở hữu mà người ấy nắm trong tay. Điều quan trọng hơn cả là những gì họ đã góp phần tạo dựng, những người cùng họ đi qua chặng đường ấy, với một hệ thống đủ vững vàng để tiếp tục vận hành, ngay cả khi quyền sở hữu không còn tập trung vào một vài cá nhân.

Trọng Khoa vẫn là cổ đông lớn nhất của Mạch Labs.

Người đàn ông từng miệt mài gõ từng dòng mã đầu tiên của hệ thống Mạch Labs trong căn phòng trọ chật hẹp bốn năm về trước, giờ đây đường hoàng đặt bút ký tên trên trang đầu tiên của bản cáo bạch, với chức danh Chủ tịch Hội đồng quản trị.

Từ những dòng mã đầu tiên từng phải được chỉnh sửa hết lần này đến lần khác trong nhiều đêm dài, hệ thống đã đi qua những lần thử nghiệm, những lần sửa lỗi và vô số tình huống thực tế không có sẵn lời giải. Từ một giải pháp còn phải chứng minh khả năng tồn tại của chính mình, nó đã trở thành nền tảng được các đối tác lớn tin tưởng triển khai trong hoạt động kinh doanh.

Những con số trên bảng sở hữu có thể thay đổi qua từng vòng gọi vốn. Một người có thể bán bớt cổ phần, người khác có thể mua thêm, tỷ lệ kiểm soát có thể dịch chuyển theo thời gian. Nhưng những gì họ đã cùng nhau tạo dựng chẳng vì thế mà mất đi.

Mai Phương không trở nên giàu có chỉ vì cố chấp giữ khư khư một tỷ lệ sở hữu thật lớn. Cô giàu có bởi đã cùng những cộng sự tuyệt vời gây dựng nên một giá trị thực sự, một giá trị đủ sức đứng vững trên thị trường, đủ sức tạo ra lợi ích cho người khác, cũng đủ hấp dẫn để ngày càng có nhiều người mong muốn sở hữu một phần.

***

Tháng Mười, ngay giữa đợt thẩm định hồ sơ cuối cùng, Mạch Labs bất ngờ nhận được một câu hỏi chất vấn từ phía công ty chứng khoán tư vấn niêm yết.

Vị giám đốc phụ trách tư vấn ngoài bốn mươi tuổi, tác phong nhanh gọn và chuẩn xác, chẳng khác nào một cỗ máy đọc dữ liệu. Ông lật đến trang liệt kê các bên liên quan, đặt ngón tay lên một dòng thông tin:

“Bà Mai Phương hiện là cổ đông cá nhân sở hữu tỷ lệ đáng kể tại Tập đoàn An Thịnh, thông qua việc nhận thừa kế từ tháng Ba. Trong khi đó, An Thịnh lại là đối tác khách hàng lớn thứ hai của Mạch Labs, đóng góp gần một phần tư tổng doanh thu năm nay.”

Ông ngẩng đầu, nhìn thẳng vào Mai Phương.

“Xét trên góc độ quản trị doanh nghiệp, đây là một mối quan hệ có khả năng phát sinh xung đột lợi ích. Mỗi lần gia hạn hợp đồng hoặc đàm phán khung giá mới, doanh nghiệp đều phải công khai thông tin liên quan và bảo đảm các quyết định được xem xét theo đúng cơ chế quản trị áp dụng. Các nhà đầu tư tổ chức chắc chắn sẽ chất vấn, khoét sâu vấn đề này. Nếu không có phương án xử lý rõ ràng, đây sẽ là một điểm bất lợi trong quá trình thẩm định.”

Người bên Mạch Labs phân vân nhìn nhau. Thu Nga lo lắng quay sang Mai Phương. Trọng Khoa vẫn cúi đầu trước màn hình máy tính, nhưng hai bàn tay đang gõ phím lập tức dừng lại.

Mai Phương chưa vội đáp, chăm chú đọc dòng thông tin trên giấy lại một lượt mới bình thản hỏi:

“Hiện tại, chúng tôi có những phương án xử lý nào?”

“Có ba hướng chính. Một là giữ nguyên hiện trạng, công khai đầy đủ mối quan hệ và thiết lập cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích. Hai là chủ động giảm tỷ lệ sở hữu của bà tại An Thịnh xuống dưới ngưỡng có khả năng chi phối, nếu điều đó phù hợp với cơ cấu sở hữu thực tế. Hoặc...”

“Hoặc tôi từ bỏ hoàn toàn việc nắm giữ số cổ phần ấy.”

Vị giám đốc tư vấn sững sờ.

Mai Phương nhìn ông, thản nhiên nói tiếp:

“Toàn bộ số cổ phần tại An Thịnh cùng khối tài sản cá nhân tôi nhận thừa kế sẽ được làm thủ tục chuyển giao trọn vẹn vào một quỹ độc lập. Tôi sẽ không giữ quyền biểu quyết, không trực tiếp chi phối việc quản lý số tài sản đó, cũng không hưởng bất kỳ quyền lợi tài chính nào từ quỹ. Ông có thể đưa cam kết này vào hồ sơ công bố thông tin và bản cáo bạch.”

Thu Nga ngơ ngác thả cây bút xuống bàn.

“Mai Phương này... em có ý thức được khối tài sản đó trị giá bao nhiêu không đấy?”

“Em biết rõ chứ!”

Mai Phương đáp nhẹ, chẳng buồn giải thích.

Thu Nga nhìn cô thật sâu, như muốn tìm một dấu hiệu cho thấy quyết định vừa rồi chỉ là phản ứng nhất thời. Nhưng gương mặt Mai Phương không có vẻ gì của một người đang hành động trong cơn bốc đồng. Cô đã cân nhắc, một khi đã quyết định, cô sẵn sàng thực hiện đến cùng.

Cuối cùng, Thu Nga lắc đầu thở dài, lặng lẽ kéo chiếc laptop lại gần, mở một tệp văn bản mới, rồi cẩn thận gõ dòng tiêu đề:

Cam kết nội bộ - Dự thảo 1.

Vị giám đốc tư vấn cúi xuống, hí hoáy ghi chép thêm một hồi. Nhưng đến giữa chừng, ngòi bút của ông bỗng dừng lại.

“Bà biết không...”

Ông ngẩng lên, giọng nói lần đầu tiên từ tốn, không còn vẻ nhanh gọn máy móc lúc ban đầu.

“Tôi đã trực tiếp tham gia hơn ba mươi hồ sơ niêm yết, từng gặp vô số người sẵn sàng bán cổ phần để giảm rủi ro, những người tái cơ cấu cả doanh nghiệp để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Nhưng đây là lần đầu tiên, tôi chứng kiến một nhân sự chủ chốt giải quyết điểm nghẽn xung đột lợi ích, bằng cách từ bỏ toàn bộ lợi ích cá nhân.”

Nhìn Mai Phương với vẻ khâm phục, ông nói tiếp:

“Quyết định này sẽ khiến chúng ta phải làm lại một phần hồ sơ, nhưng cũng giúp phương án xử lý trở nên dứt điểm rõ ràng hơn.”

Chẳng chút ra vẻ, Mai Phương chỉ nhẹ nhàng lật sang trang tiếp theo của bản danh mục kiểm tra, tiếp tục rà soát những hạng mục còn lại.

Đối với cô, đây không phải một màn phô diễn sự hào phóng, càng không phải một quyết định để đổi lấy lời khen từ bất kỳ ai. Cô chỉ không muốn bước vào chặng đường tiếp theo với một mối ràng buộc mà chính mình không chắc có thể kiểm soát.

***

Lễ trao quyết định niêm yết sáng hôm ấy diễn ra vỏn vẹn trong mười hai phút đồng hồ.

Buổi lễ được tổ chức tại gian phòng hội nghị nhỏ nằm trên tầng ba của tòa nhà Sở Giao dịch Chứng khoán. Phông nền màu xanh phía sau sân khấu in nổi logo của Sở, đặt cạnh biểu trưng Mạch Labs. Vài chục vị khách mời đã có mặt, ngồi ngay ngắn trên những hàng ghế phủ khăn trắng, gồm đại diện Sở, phía công ty chứng khoán tư vấn, các cổ đông chiến lược cùng một vài phóng viên chuyên trách kinh tế.

Ông Trác điềm tĩnh ngồi ở hàng ghế thứ ba, chỉnh tề trong bộ vest màu xám, hai tay đặt ngay ngắn trên đùi. Ông đã đáp chuyến bay vào Thành phố Hồ Chí Minh từ tối hôm trước, hoàn toàn không báo trước với Mai Phương hay ai khác.

Theo đúng kịch bản chương trình, Tổng Giám đốc điều hành sẽ là người đại diện doanh nghiệp thực hiện nghi thức đánh cồng, đánh dấu thời điểm Mạch Labs chính thức bước lên sàn chứng khoán.

Khi người dẫn chương trình đọc tên mình, Mai Phương chủ động đứng dậy, bình tĩnh bước về phía chiếc cồng đồng được đặt trang trọng trên bục.

Cô dừng lại giây lát rồi bất ngờ xoay người, đưa mắt về phía hàng ghế đầu tiên.

Trọng Khoa ngồi ở đó, lưng hơi co lại như muốn thu mình thật nhỏ giữa không gian trang trọng xung quanh. Cổ áo sơ mi của anh được cài kín đến tận chiếc cúc trên cùng. Cà vạt thì do Thu Nga đích thân chỉnh giúp trước giờ khai mạc, đã lệch sang một bên từ lúc nào, trông chẳng ăn nhập chút nào với vẻ nghiêm túc của buổi lễ.

Mai Phương cầm micro lên.

“Xin trân trọng giới thiệu người đã tự tay viết nên những dòng mã đầu tiên.”