Chương 86: Kiến Trúc Mạch

Bà ta cất tiếng hỏi, ánh mắt xoáy vào ống kính:

"Hệ thống của các vị đủ thông minh để xử lý những lỗi phức tạp tương tự. Vậy tại sao nó vẫn cần đến những cuốn sổ tay như thế này?"

Không vội trả lời, Mai Phương cân nhắc từng từ, đáp:

"Vì không có hệ thống nào hoàn hảo cả!"

Giọng cô bình tĩnh và rành mạch:

"Mục tiêu của chúng tôi không phải là tạo ra một phần mềm không bao giờ sai. Mục tiêu là xác định ai có quyền sửa nó ngay tại hiện trường khi sự cố xảy ra, quan trọng hơn, sau khi sửa xong, hệ thống có đủ thông minh để học từ chính lỗi sai đó hay không. Nếu các vị chỉ muốn áp Mạch lên trên một quy trình vận hành cứng nhắc cũ kỹ, nó có thể chạy trơn tru trong vài tháng, rồi đâu lại hoàn đó!"

***

Giữa tháng Sáu, Huy gửi vào nhóm chat chung một đường dẫn bài viết trên diễn đàn quản trị bán lẻ châu Á.

Mấy chủ chuỗi siêu thị lớn ở phía Nam đang đồng loạt than phiền về một hiện tượng lạ: Sau đợt tổng kiểm kê và hoàn trả hàng đầu mùa hè, các đề xuất nhập hàng tự động của phần mềm bị lệch nghiêm trọng. Hàng cần không về, hàng tồn lại tự động nhân đôi, không một kỹ sư nào giải thích được nguyên nhân.

Trọng Khoa chăm chú đọc mấy dòng mô tả triệu chứng kỹ thuật, lặng yên một lúc mới quay sang Mai Phương, nói khẽ:

"Là thuật toán của mình. Bản cũ."

Mai Phương rà soát những dòng chữ trên màn hình. Ở bàn bên cạnh Thu Nga há miệng định nói gì đó, bắt gặp cái lắc đầu của cô đành thôi:

"Chúng ta cứ làm tốt việc của mình!" Mai Phương tổng kết ngắn gọn.

Từ hôm đó, không ai trong văn phòng nhắc lại bài viết ấy nữa.

***

Suốt mùa hè năm ấy, Mai Phương gần như chuyển sang sống trên những chuyến bay.

Mới chỉ vài tháng trước, cô còn phải tự mình liên hệ thuê xe xuống kho Điện Ngọc, chiếc laptop bọc trong túi chống sốc ôm khư khư trước ngực. Bây giờ, Anh Thư đã thành thục đặt vé máy bay, in sẵn từng tập tài liệu kẹp phân loại theo từng đối tác, gửi tin nhắn nhắc nhở lịch đón trước một ngày. Cô thực tập sinh non nớt ngày nào từng đóng nhầm ba bộ hồ sơ, giờ đã thành thạo quản lý toàn bộ thời gian biểu của sếp một cách chuẩn xác.

Bangkok. Singapore. Phnôm-Pênh. Rồi lại quay về Bangkok.

Mai Phương dần làm quen với những chuyến bay cất cánh lúc sáu giờ sáng. Qua ô cửa sổ tròn, chỉ thấy dòng Mê Kông uốn lượn như một vệt bút màu nước với sắc nâu phù sa, trên bức tranh tuyền một màu xanh ngắt, trải ngút tầm mắt tới tận chân trời. Những phòng họp lạnh buốt hơi điều hòa trên các tòa nhà cao tầng, nơi bên dưới cửa kính là cơ man dòng xe kẹt cứng chẳng thể cựa quậy. Những ly cà phê giấy nguội ngắt, những bản kế hoạch trình chiếu bị gạch xóa đỏ gắt bằng bút dạ.

Tất nhiên cô không đi bán phần mềm. Mai Phương phải tiếp xúc với các trưởng kho, các giám đốc vận hành khu vực, thậm chí cả bộ phận nhân sự, tranh luận nảy lửa về những điều tưởng chừng chẳng liên quan gì đến thuật toán.

Một tổ trưởng kho phải được quyền điều chuyển hàng hóa trong phạm vi vùng mà không cần chờ phê duyệt ba cấp từ phòng kế hoạch. Hay cửa hàng bán lẻ phải được tự bấm đơn bổ sung cho nhóm hàng thiết yếu thay vì đợi đúng chu kỳ chín ngày. Rồi chỉ số đánh giá năng lực của người quản lý kho không còn đo bằng số lần họ chấp hành ngay tắp lự lệnh từ máy tính, mà tính cả số lần họ chủ động phát hiện ra hệ thống đang dự báo sai. Dữ liệu bán hàng trực tuyến và lượng tồn thực tế tại điểm bán buộc phải mở dùng chung cho hai bộ phận, thậm chí xưa nay chưa từng nhìn mặt nhau.

Có lúc tại Bangkok, một giám đốc vận hành kho vùng ngoài năm mươi tuổi tức giận đập bàn:

"Cô muốn tôi giao quyền quyết định điều hàng cho một tổ trưởng kho sao? Hai mươi năm nay, tập đoàn này vận hành bằng quy trình chuẩn!"

"Hai mươi năm nay, các tổ trưởng kho của ông vẫn đang tự quyết định đấy thôi"

Mai Phương đáp lại, ánh mắt không hề né tránh, giọng vẫn giữ sự điềm tĩnh mà không kém phần cứng rắn:

"Chỉ có điều, họ âm thầm ghi những quyết định đó vào những cuốn sổ tay mà không một cấp quản lý nào buồn đọc."

Ông ta gườm gườm nhìn cô. Rốt cuộc, chậm rãi ngồi lại xuống ghế.

Một cuốn sổ bìa xanh tương tự ở Điện Ngọc đã trở thành nút bấm tích hợp trên máy tính bảng của từng tổ trưởng kho, khắp cụm Mê Kông. Mỗi khi buộc phải điều chỉnh một đề xuất sai của máy tính, họ liền bấm vào đó và để lại một dòng ghi chú ngắn. Dòng ghi chú ấy lập tức chảy ngược về mô hình lõi để máy tính tự sửa mình.

Như thế, Mạch không thay thế hệ thống của hàng nghìn kỹ sư Cozon. Mạch chỉ chèn vào một góc nhìn chuẩn xác mà cấu trúc đồ sộ của họ đã vô tình bỏ quên.

Sau hai vòng nghiệm thu kỹ thuật gắt gao và một đợt rà soát pháp lý kéo dài sáu tuần, vào cuối tháng Tám, Cozon chính thức chuyển thỏa thuận thử nghiệm thành hợp đồng triển khai dài hạn có thời hạn ba năm. Mạch trở thành lớp điều phối dữ liệu trung tâm cho toàn bộ cụm Mê Kông, với lộ trình mở rộng sang Thái Lan ngay trong quý đầu năm sau.

Ngay tuần tiếp theo, hộp thư của Mạch nhận được email ngỏ ý hợp tác từ hai tập đoàn bán lẻ lớn trong nước, ngạc nhiên là trong đó có Hoàng Lâm. Một quỹ đầu tư mạo hiểm từ Singapore gửi lời mời họp mặt. Một tạp chí tài chính điện tử uy tín trong khu vực đăng tải bài phân tích sâu về làn sóng cải tổ chuỗi cung ứng tại Đông Nam Á, trong đó dành riêng một chương để nói về thứ mà giới chuyên môn bắt đầu gọi là "Kiến trúc Mạch" (Mạch architecture).

Thu Nga ngồi đọc ngấu nghiến từng dòng, theo thói quen dò lại những đoạn có nhắc đến tên Mai Phương. Ba lần.

Đóng cửa sổ trang báo điện tử đó, cô mở lịch làm việc của Mai Phương trên máy tính, nhìn vào ô trống hiếm hoi, rồi chủ động dời cuộc hẹn với quỹ đầu tư Singapore sang tận tháng Mười. Lịch trình đã không còn một khoảng hở.

Tối hôm đó, ngồi lại văn phòng một mình khi mọi người đã về hết, cô mở một thư mục cũ nằm sâu trong ổ cứng, tìm đến tập tin bảng tính đã nằm yên từ tháng Ba.

Tên file: Nhu cầu nhân sự - Giả định pilot cấp khu vực.

Quét chuột bôi đen hai chữ "Giả định", cô gõ đè lên bằng một từ mới: "Thực tế".

Sau đó bấm lưu.

***

Cũng trong tháng Chín, Hải Đăng Tech phát đi một thông cáo nội bộ, sau đó được vài trang tin công nghệ trích dẫn lại. Thông cáo ghi ngắn gọn: Công ty đang phối hợp với các đối tác để xử lý sự cố vận hành; một số sai sót nghiêm trọng trong quá trình triển khai sản phẩm "xuất phát từ việc cá nhân nhân viên tự ý thực hiện sai quy định, không tuân thủ quy trình kiểm soát chất lượng của công ty".

Không một cái tên nào được xướng lên. Nhưng toàn bộ nhân sự ở tầng mười hai đều biết người đó là ai.

Thuận Phát đã chính thức gửi văn bản chấm dứt hợp đồng. Chuỗi siêu thị miền Tây đâm đơn đòi bồi thường thiệt hại. Hai khách hàng ký kết hồi tháng Tư đã ủy quyền cho luật sư làm việc. Ban lãnh đạo cần một cái tên để gánh toàn bộ trách nhiệm, ngay lập tức. Không một ai nhắc lại quyết định ép bung toàn bộ công suất đã được đồng thuận trong phòng họp hồi đầu năm.

Chiều thứ Sáu, Quốc được gọi lên phòng giám đốc chi nhánh. Người đại diện bộ phận nhân sự vẫn yên vị ở chiếc ghế bọc da quen thuộc.

"Rất tiếc, cậu không thể tiếp tục phụ trách các dự án hiện tại!"

Vị giám đốc nói, mắt nhìn tờ trình trên bàn.

"Nhưng..." Quốc nghẹn lời. "Tôi biết lỗi nằm ở đâu rồi, xin cho tôi một cơ hội nữa!"

"Cậu tạm thời nghỉ việc."

"Tôi có thể sửa được! Chỉ cần cho tôi thêm ba ngày!"

"Không!"

Quốc nghiến răng, hai bàn tay siết chặt thành nắm đấm:

"Tại sao? Ông đừng quên…"

Giám đốc chi nhánh ngẩng lên nhìn anh ta, vẫn bằng giọng thản nhiên, đều đều như đang thảo luận về một việc chẳng liên quan gì đến mình:

"Đừng quên người bước vào Mạch Labs, tiếp cận hệ thống và mang thứ đó về là cậu!"

***

Quốc dọn dẹp toàn bộ đồ đạc cá nhân trên bàn làm việc vỏn vẹn trong mười lăm phút. Chiếc thẻ nhân viên bọc nhựa được gỡ ra, nộp lại cho bảo vệ ở sảnh lễ tân. Trên đầu, tấm băng rôn quảng bá sản phẩm với cô nàng hotgirl nở nụ cười rạng rỡ, chưa ai tháo xuống.

Bước qua cánh cửa kính xoay, nắng chiều Đà Nẵng đổ xuống vàng vọt. Dưới chân cầu, dòng sông Hàn vẫn lấp lánh phản chiếu sắc màu hệt như cái ngày anh ta lần đầu được xướng tên trong cuộc họp.

***

Tám giờ tối, tầng mười hai chỉ còn một phòng sáng đèn.

Giám đốc chi nhánh ngồi trầm ngâm trước màn hình điện thoại rất lâu. Cuối cùng, ông ta bấm một cái tên trong danh bạ. Chuông đổ đến hồi thứ năm mới có người bắt máy. Đầu bên kia là giọng một người phụ nữ.

"Tôi vừa mất ba khách hàng lớn nhất!" Ông ta nói, giọng cay đắng.

"Tôi có đọc tin."

"Cô đã biết ngay từ đầu đúng không, rằng cái thuật toán đó không hề dùng được. Tôi thật ngu ngốc khi tin cô!"

"Tôi chỉ gửi anh một tập hồ sơ cũ." Bên kia lạnh nhạt đáp: "Anh mới là người quyết định phải làm gì với nó!"

"Rốt cuộc, mục đích cô gửi nó cho tôi để làm gì?"

"Anh nghĩ nhiều rồi. Tôi chỉ nghĩ là người trong nghề, anh sẽ hứng thú với nó!"

Ông ta bật cười, một tiếng cười khô khốc vẻ tự giễu:

"Vậy mà gần một năm qua, tôi cứ tưởng mình đã phát hiện ra một mỏ vàng."

Cả hai rơi vào im lặng, trước khi vị Giám đốc chi nhánh trầm giọng:

"Còn cô? Cô làm vậy để được cái gì?"

"Tôi đã nhờ vả anh cái gì hay sao?"

Bên tai ông ta chỉ còn tiếng tút tút kéo dài.

Ngả người ra ghế, ngồi trầm ngâm một hồi lâu, vị Giám đốc kéo ngăn bàn dưới cùng, lấy ra một bản sao tài liệu. Góc phải trang đầu tiên, in một mã hồ sơ nhỏ: K-17.

Chẳng chút đắn đo, ông ta ném nó vào máy hủy tài liệu.

***

Tối hôm đó, trong căn phòng trọ thuê chật hẹp ở quận Sơn Trà, Quốc ngồi gập người trước màn hình laptop, mở trang web tuyển dụng nhân sự công nghệ. Trong ô tìm kiếm, ngón tay lướt trên bàn phím gõ vào mấy từ khóa quen thuộc: kỹ sư dữ liệu, Đà Nẵng.

Kết quả đầu tiên hiện ra ngay trên cùng.

Mạch Labs - Thông báo tuyển dụng:

Kỹ sư Backend / Nền tảng (Backend / Platform Engineer): (03 vị trí)

Kỹ sư Dữ liệu (Data Engineer): (02 vị trí)

Kỹ sư Machine Learning cao cấp (Senior ML Engineer): (02 vị trí)

Chuyên viên Triển khai (Implementation Specialist): (02 vị trí)

Đảm bảo Chất lượng / Độ tin cậy hệ thống (QA / SRE): (01 vị trí)

Quốc nhấp chuột vào dòng thứ hai. Bản mô tả công việc dài và chi tiết hơn hẳn các công ty khác. Ở dòng thứ tư của mục yêu cầu chuyên môn, có một câu được viết rất ngắn gọn:

Ưu tiên ứng viên có kinh nghiệm thiết kế lớp khai báo ngữ nghĩa trạng thái cho hệ thống tồn kho đa nguồn.

Quốc nhìn đăm đăm vào dòng chữ đó, đọc đi đọc lại, lẩm nhẩm từng từ một.

Con chuột máy tính vô thức dừng lại trên nút "Nộp hồ sơ".

Mãi lâu sau, anh ta thẫn thờ di chuột sang góc màn hình,

Dứt khoát đóng tab.