Chương 68: Lời Nói Dối Có Bảng Tính

Cánh cửa sổ hướng ra con hẻm nhỏ của phòng trọ quận 10 được đẩy sát vào khung gỗ để ngăn bớt luồng hơi nóng hầm hập từ mặt đường bốc lên. Dưới sàn nhà, chiếc quạt máy Senko màu xanh lá cây quay cành cạch, chốc chốc lại thổi một luồng gió khô khốc qua chiếc bàn gấp gỗ ép đặt giữa phòng. Phía trên đầu chúng tôi, chiếc máy lạnh Reetech cũ kỹ rên rỉ từng hồi nặng nhọc, thi thoảng lại thả một giọt nước lạnh buốt xuống cái xô nhựa đỏ đặt ngay góc tường.

Mồ hôi ở cẳng tay làm tờ giấy ghi chép dính vào da mỗi lần tôi nhấc tay để di chuột. Linh đã chia tài liệu trên bàn thành ba vùng. Bên trái là xấp dữ liệu tìm kiếm cá nhân in tại tiệm photocopy đầu hẻm. Ở giữa là năm hợp đồng chạy thử có chữ ký của cô Lan, chú Ba, cô Hoa, anh Năm và chị Bảy. Bên phải là bảng tính chi phí với những ô màu đỏ trên màn hình laptop.

Chiếc điện thoại Oppo cũ của tôi đặt chính giữa bàn, bật loa ngoài. Giọng của Bảo vang lên từ đầu dây bên kia, nghe đều đều và méo mó qua bộ lọc âm của ứng dụng cuộc gọi.

- Tôi đã nhận được email thông báo thay đổi mật khẩu và thu hồi quyền truy cập từ tài khoản của anh. Toàn bộ phiên đăng nhập trên các thiết bị của tôi đã tự động thoát ra từ mười phút trước.

Linh cầm cây bút bi, gõ nhẹ hai đầu xuống mặt bàn gỗ tạo ra những tiếng cọc cọc khô khốc. Cô nhìn thẳng vào chiếc điện thoại, giọng nói không chút nể nang:

- Biên bản thu hồi quyền dữ liệu đã được viết xong. Tôi cần anh xác nhận việc này bằng tin nhắn văn bản. Anh không lưu trữ bất kỳ bản sao lưu nào từ lịch sử tìm kiếm, dữ liệu vị trí hoặc các tệp tin cá nhân của Nguyễn Hoàng Minh trên hệ thống riêng của anh. Chúng tôi cần sự rõ ràng này trước khi bàn đến các bước tiếp theo của dự án thử nghiệm.

Tiếng thở dài của Bảo truyền qua loa ngoài, lẫn vào tiếng còi xe máy từ ngã tư Nguyễn Tri Phương vọng lại.

- Tôi xác nhận. Tôi đã gửi tin nhắn cam kết vào nhóm chung. Nhưng tôi muốn nói rõ một điều, việc tôi sử dụng thông tin từ tài khoản của Minh chỉ là cách tôi kiểm chứng các giả định của mình. Tôi không bịa đặt ra nhu cầu giao hàng của khu vực này. Các số liệu về mật độ đơn hàng và thói quen gọi món của nhân viên văn phòng quanh đây đều là số liệu thật.

Tôi tựa lưng vào mép giường sắt, cảm nhận cái lạnh của thanh kim loại chạm vào vai. Lòng tự ái của một người đàn ông ba mươi tám tuổi từng nghĩ mình nắm giữ mọi câu trả lời của tương lai giờ đây bị thu hẹp lại bằng kích thước của chiếc bàn gấp này. Bảo không cần đến bất kỳ năng lực siêu nhiên nào để đọc vị tôi. Anh ta chỉ cần nhìn vào những từ khóa tôi tìm kiếm, kết hợp với các báo cáo thị trường công khai và những phản ứng sinh lý vụng về của tôi mỗi khi anh ta đưa ra một mốc thời gian giả định.

- Anh không còn quyền truy cập dữ liệu cá nhân của tôi nữa, Bảo.

Giọng tôi khàn đi vì nóng.

- Đó là nguyên tắc đầu tiên nếu anh muốn tiếp tục nhận phí tư vấn thiết kế tuyến đường. Hợp đồng hiện tại với các quán ăn vẫn phải xử lý, nhưng chúng ta sẽ làm việc bằng số liệu thực tế trên bàn, không dùng lời bóng gió nữa.

- Tôi đồng ý.

Bảo đáp ngay.

- Tôi thử phản ứng của anh để xem anh tin vào nguồn vốn của mình đến mức nào. Nhưng những giả định thị trường trong bảng tính của tôi có cơ sở độc lập. Anh có thể tự kiểm tra.

Linh kéo chiếc máy tính bảng về phía mình, dùng ngón tay gạt mạnh màn hình để chuyển sang trang tính chi phí. Cô không nhìn vào chiếc điện thoại nữa mà bắt đầu dùng bút chì gạch bỏ những dòng ghi chú có chữ ký viết tắt của Bảo ở lề giấy.

- Bỏ tên Bảo ra. Dòng nào còn đứng được bằng số thật thì giữ.

Linh nói rành mạch.

- Chúng ta không quan tâm đến các dự báo vĩ mô của anh ta nữa. Hãy nhìn vào những gì đang chạy dưới đường.

Công ngồi bên cạnh tôi, nãy giờ vẫn im lặng nhìn chăm chằm vào xấp phiếu giao hàng nhăn nhúm nằm giữa bàn. Cậu ấy đưa tay lên lau mồ hôi trên trán, rồi chỉ vào một tờ hóa đơn có vết mực bị nhòe ở góc:

- Khách có thật, Minh ạ. Mấy cuộc gọi cứu đơn ngày hôm qua cũng là người thật gọi tới. Sáng nay tao chạy qua tiệm cơm cô Lan, cô ấy hỏi sao chưa thấy shipper tới lấy khay cơm mẫu. Shipper của mình đã nhận lịch ba ngày chạy bù và từ chối mấy cuốc xe ôm công nghệ để đợi đơn. Bây giờ nếu mình dừng ngang, họ lấy gì đổ xăng hôm nay?

Tôi nhìn những con số trên bảng tính của Linh. Dự toán ban đầu của Bảo cho thấy chi phí hỗ trợ cho mỗi shipper chỉ rơi vào khoảng ba ngàn đồng một đơn để bù vào thời gian chờ tại quán. Nhưng thực tế vận hành ngày đầu tiên đã vả thẳng vào mặt chúng tôi một con số hoàn toàn khác.

Để giao một hộp cơm từ hẻm đường Bắc Hải sang khu văn phòng ở Thành Thái vào đúng mười hai giờ trưa, shipper phải mất hai mươi lăm phút luồn lách qua ba điểm kẹt xe cố định. Tiền xăng tăng, thời gian chờ lấy cơm tại quán lâu hơn dự kiến do bếp của cô Lan bị quá tải. Để giữ chân ba shipper quen chạy đúng khung giờ đó, Công đã phải tự ý móc tiền túi bù thêm năm ngàn đồng cho mỗi cuốc xe để họ không bỏ chạy sang các ứng dụng lớn khác.

- Số đơn có thật, khách trả mười lăm ngàn tiền ship mỗi đơn cũng là thật.

Linh gõ vào dòng chi phí hỗ trợ.

- Nhưng tiền hỗ trợ khách khi giao trễ quá mười lăm phút đã ngốn sạch phần chênh lệch. Khoản này là tín dụng chăm sóc khách hàng, tách khỏi nghĩa vụ bồi hoàn cho quán tối đa năm mươi ngàn mỗi sự cố. Hôm qua chúng ta trễ năm đơn do quán chuẩn bị món chậm. Mỗi khách được hoàn lại một nửa phí giao, tức bảy ngàn năm trăm đồng. Tính chung các khoản chờ quán, gọi điện và hỗ trợ, mỗi đơn chạy thử hôm qua vẫn lỗ ròng.

Công gãi đầu gãi tai, giọng cậu ấy đầy vẻ lo lắng:

- Nhưng nếu mình không đền tiền trễ, văn phòng bên kia họ không chịu đặt nữa đâu. Họ chọn dịch vụ của mình chỉ vì mình hứa giao đúng giờ trưa để họ kịp ăn rồi nghỉ ngơi. Mấy ứng dụng lớn giao trễ họ chỉ tặng voucher, còn mình trả tiền mặt nên họ mới chịu thử.

Tiếng máy lạnh Reetech lại nhỏ một giọt nước xuống xô nhựa, tạo ra một tiếng "tõm" vang lên giữa căn phòng yên lặng. Tôi nhìn vào bảng tính hòa vốn mà Linh vừa dựng lại. Các ô dữ liệu liên kết với nhau bằng những công thức toán học khô khốc, không có chỗ cho những ký ức tương lai của tôi chen vào.

Để dự án này đạt đến điểm hòa vốn, số lượng đơn hàng hàng ngày phải tăng từ ba mươi hai đơn hiện tại lên tối thiểu năm mươi đơn trong vòng hai tuần tới. Đồng thời, số phút hỗ trợ cho mỗi đơn hàng phải giảm từ hai mươi lăm phút xuống còn dưới mười lăm phút. Hai điều kiện này gần như không bao giờ có thể xảy ra cùng một lúc trong thực tế giao thông quận 10 vào giờ cao điểm. Nếu đơn hàng tăng lên năm mươi đơn, áp lực lên bếp của các quán ăn sẽ tăng, thời gian chờ sẽ kéo dài ra, và số phút hỗ trợ bồi hoàn trễ hẹn sẽ lại tăng vọt.

- Đây là một cái bẫy tự vận hành.

Linh ngẩng lên nhìn tôi.

- Càng chạy nhiều đơn theo cách này, chúng ta càng lỗ nặng. Quỹ thử nghiệm có giới hạn. Nếu anh tiếp tục bù lỗ để giữ uy tín ảo, số tiền đó sẽ bốc hơi trong vòng một tháng.

Tôi im lặng nhìn ra ngoài cửa sổ. Một chiếc xe máy cũ chạy qua hẻm, tiếng pô nổ giòn rồi nhỏ dần sau khúc quanh. Ký ức của tôi về năm 2040 vẫn hiển thị rõ ràng rằng ngành giao nhận đồ ăn sẽ bùng nổ, rằng các chuỗi cửa hàng nhỏ sẽ sống dựa vào các mạng lưới shipper chuyên nghiệp. Tôi đã tin vào điều đó đến mức bỏ qua các chi tiết vận hành nhỏ nhặt nhất. Tôi đã nghĩ mình có thể dùng tiền thưởng để đè bẹp các lỗi hệ thống ban đầu, giống như cách tôi đã tự ý trả tiền đồ án cho Linh hay giấu cô đi gặp Bảo để tìm kiếm một lối đi tắt.

Nhưng thực tế không có lối đi tắt nào cả. Tờ vé số trúng thưởng đã được bấm lỗ nằm im lìm trong tủ khóa không thể giúp một shipper đi nhanh hơn qua ngã tư kẹt xe, cũng không thể làm bếp của cô Lan xào rau nhanh hơn năm phút.

- Tôi biết.

Tôi vẫn nhìn vào bảng tính.

- Nhưng chúng ta đã cam kết ba ngày chạy bù với các quán, nằm trong hai tuần thử nghiệm đã ký. Nếu bây giờ rút lui, cô Lan và nhóm shipper của Công sẽ không còn tin chúng ta. Họ là những người đầu tiên chịu làm việc với mình khi mình chưa có gì.

Linh thở ra một hơi dài, cô tựa lưng vào ghế, khoanh hai tay trước ngực:

- Vậy kế hoạch của anh là gì? Tiếp tục đổ tiền từ Quỹ thử nghiệm vào để nuôi một mô hình mà anh biết chắc chắn là đang lỗ sao?

- Chúng ta sẽ chạy hết ba ngày chạy bù như đã hứa, nhưng không theo cách cũ nữa. Công, chiều nay mày nói chuyện lại với cô Lan. Mình không nhận các món xào nấu phức tạp sát mười hai giờ. Chỉ nhận combo đã chuẩn bị sẵn trước mười một giờ ba mươi để shipper đến lấy và đi ngay.

Công gật đầu, vội vàng ghi chép vào cuốn sổ tay nhỏ của mình:

- Được, cái này tao nói với cô Lan được. Cô ấy cũng than là giờ đó vừa đứng bếp vừa đong cơm hộp không kịp. Nếu chuẩn bị sẵn từ sớm thì cô ấy khỏe hơn.

- Còn phần hỗ trợ shipper, chúng ta sẽ không bù tiền xăng cào bằng nữa. Các đơn cùng tuyến sẽ được gom cho một người. Thay vì ba shipper chạy ba hướng, một người mang ba đơn đến cùng khu vực văn phòng. Như vậy chi phí hỗ trợ trên mỗi đơn sẽ giảm.

Linh nhìn tôi một lúc lâu, cây bút chì trong tay cô ngừng gõ. Cô cúi xuống nhìn lại bảng tính, ngón tay lướt nhanh trên các phím số để thay đổi các biến số đầu vào theo phương án tôi vừa đưa ra. Các ô màu đỏ trên màn hình nhấp nháy rồi chuyển dần sang màu cam nhạt. Khoản lỗ dự kiến cho ngày hôm sau giảm xuống còn một nửa, dù vẫn chưa thể đạt đến mức hòa vốn.

- Đây chỉ là giải pháp tạm thời để giảm thiệt hại trong ba ngày chạy bù.

Linh vẫn nghiêm giọng.

- Hết ba ngày đó, nếu số liệu không cải thiện, chúng ta phải dừng để đánh giá lại toàn bộ. Tôi sẽ không duyệt khoản chi nào vượt hạn mức Quỹ thử nghiệm đã thống nhất.

- Tôi đồng ý. Mọi chi phí phát sinh từ giờ sẽ được đối soát mỗi tối. Không có khoản nào được hợp thức hóa sau khi sự việc đã rồi.

Tiếng của Bảo lại vang lên từ chiếc điện thoại Oppo, cắt ngang cuộc thảo luận của chúng tôi:

- Các anh đang cố gắng tối ưu hóa một mô hình quá nhỏ trong một không gian quá hẹp. Quận 10 là khu vực có mật độ quán ăn cao nhưng đường sá lại quá phức tạp. Nếu các anh chỉ chạy quanh đây, các anh sẽ không bao giờ đạt được quy mô để giảm chi phí cố định. Tôi có một đề xuất khác.

Màn hình điện thoại của tôi sáng lên, báo hiệu một tệp tin PDF mới vừa được gửi qua nhóm Zalo từ tài khoản của Bảo. Tôi bấm mở tệp tin. Đó là một bản thiết kế mở rộng quy mô chi tiết, với tiêu đề viết bằng chữ in hoa đậm: "KẾ HOẠCH PHÂN PHỐI TUYẾN LIÊN QUẬN - GIAI ĐOẠN 2".

Tôi lướt qua các trang tài liệu. Bảo đề xuất mở rộng phạm vi thử nghiệm sang thêm ba khu vực lân cận bao gồm quận 3, quận 5 và quận 11. Theo tính toán của anh ta, việc kết nối các quán ăn ở ba quận này sẽ tạo ra một mạng lưới giao hàng chéo. Nhờ đó, shipper luôn có đơn chiều về thay vì phải chạy xe không quay lại quận 10 sau khi giao xong.

- Nếu mở rộng thêm ba khu vực này, chúng ta có thể tận dụng shipper nhàn rỗi ở các quận lân cận.

Giọng Bảo đầy sức thuyết phục.

- Shipper có đơn chiều về thì chi phí hỗ trợ mỗi đơn xuống dưới hai ngàn đồng. Các anh cần đạt quy mô này trước khi các hãng lớn điều chỉnh chính sách.

Linh nhìn vào màn hình điện thoại của tôi, chân mày cô nhíu lại:

- Mở rộng thêm ba khu vực nghĩa là chúng ta phải ký thêm hợp đồng với ít nhất mười lăm quán ăn nữa. Chúng ta cũng cần một đội ngũ shipper tối thiểu mười lăm người. Tiền ký quỹ và tiền ứng trước cho các đơn hàng sẽ tăng lên gấp bốn lần. Anh lấy đâu ra số vốn đó khi Quỹ thử nghiệm hiện tại của chúng ta chỉ còn đủ chạy trong hai tuần nữa với quy mô này?

- Chúng ta có thể điều chuyển một phần từ Quỹ an toàn sang

Bảo nói, giọng anh ta rất nhẹ nhàng nhưng đánh trúng vào điểm yếu nhất của tôi

- Hoặc Minh có thể tự cung cấp chứng từ tài chính và dùng tư cách cá nhân để xin bảo lãnh một khoản vay ngắn hạn. Tôi không biết số dư của Minh; phương án đó chỉ khả thi nếu Minh chủ động chứng minh năng lực và chấp nhận rủi ro.

Tôi siết chặt hai bàn tay lại dưới gầm bàn. Ký ức về những tập đoàn công nghệ lớn ở năm 2040, những doanh nghiệp đã đốt hàng triệu đô la để chiếm lĩnh thị phần trước khi có được một đồng lợi nhuận đầu tiên, lại hiện lên rõ ràng. Tôi biết Bảo nói đúng về mặt lý thuyết của ngành giao nhận. Kẻ nào nhanh hơn, kẻ đó sẽ giữ được khách hàng. Nếu chúng tôi co cụm lại ở một góc quận 10, một ngày nào đó các ứng dụng lớn chỉ cần tung ra một chương trình khuyến mãi nhỏ là toàn bộ khách hàng của chúng tôi sẽ biến mất.

Nhưng cái giá của việc đuổi theo quy mô đó là gì? Là việc tôi phải phá vỡ nguyên tắc phân chia tài sản mà cả nhóm đã mất bao nhiêu công sức mới thống nhất được sau khi nhận thưởng. Là việc tôi phải chạm vào Quỹ an toàn - khoản tiền duy nhất bảo đảm rằng nếu mọi thứ đổ vỡ, tôi vẫn không phải quay lại cảnh nợ nần chồng chất và làm ảnh hưởng đến cuộc sống của mẹ tôi ở quê.

Linh không nói một lời nào. Cô chỉ lặng lẽ đóng nắp chiếc máy tính bảng lại, tạo ra một tiếng "bạch" dứt khoát. Cô nhìn tôi, ánh mắt bình thản nhưng chứa đựng một sự cảnh báo im lặng. Cô đang chờ đợi quyết định của tôi, để xem tôi có một lần nữa dùng tiền để lấp liếm những lỗ hổng của năng lực quản trị hay không.

Hơi nóng buổi trưa quận 10 len qua khe cửa sổ, chạm vào sau gáy. Tôi cầm điện thoại lên, ngón tay đặt gần nút ngắt cuộc gọi:

- Đề xuất của anh rất chi tiết, Bảo. Nhưng tôi sẽ không chạm vào Quỹ an toàn hay ký bảo lãnh khoản vay nào. Chúng tôi sẽ hoàn thành ba ngày chạy bù cuối của đợt hai tuần thử nghiệm tại quận 10 bằng phần vốn còn lại của Quỹ thử nghiệm. Nếu mô hình không chứng minh được khả năng sống sót ở quy mô nhỏ, tôi sẽ không nhân rộng nó.

Đầu dây bên kia im lặng vài giây. Tiếng thở của Bảo nghe rõ hơn qua loa ngoài, trước khi anh ta trả lời bằng một giọng điệu chuyên nghiệp không chút cảm xúc:

- Đó là quyết định của anh, Minh. Nhưng thời gian không đứng về phía các anh đâu.

Cuộc gọi kết thúc. Màn hình điện thoại tối dần rồi tắt hẳn. Trong căn phòng trọ mười tám mét vuông chỉ còn lại tiếng máy lạnh Reetech vẫn đều đặn nhỏ nước vào chiếc xô nhựa đỏ.

Linh mở lại chiếc máy tính bảng, cô không nói gì về quyết định vừa rồi của tôi, chỉ lặng lẽ kéo bảng tính chi phí về phía mình và bắt đầu điều chỉnh lại các cột số liệu cho ngày chạy thử tiếp theo. Công thì đứng dậy, cầm lấy chiếc mũ bảo hiểm cũ treo trên móc tường:

- Tao đi qua tiệm cô Lan đây. Phải chốt sớm danh sách món ăn với cô ấy để chiều nay còn kịp chuẩn bị cho ngày mai. Có gì tối tao về báo lại cho hai người.

- Đi cẩn thận nha mày

Tôi nói, vỗ vai Công khi cậu ấy bước ra cửa.

Căn phòng chỉ còn lại tôi và Linh. Tiếng quạt máy quay đều đều tạo ra một khoảng không gian yên tĩnh đến lạ kỳ giữa cái nóng oi ả của buổi trưa Sài Gòn. Tôi nhìn vào bản đề xuất mở rộng của Bảo vẫn còn hiển thị trên màn hình điện thoại của mình. Ở góc dưới cùng của trang cuối cùng, Bảo đã thiết kế một chiếc đồng hồ cát kỹ thuật số. Các con số vẫn đang nhảy đều đặn, đếm ngược từng ngày mà Quỹ thử nghiệm của chúng tôi còn có thể chịu đựng được dòng tiền âm này trước khi hoàn toàn cạn kiệt.