Chương 56: Nguyên Tắc Của Căn Phòng Mười Tám Mét

Tiếng cánh quạt máy cũ kỹ chạy rè rè trong đêm muộn không đủ sức xua đi cái nóng hầm hập tích tụ từ những bức tường bê tông của khu trọ quận 10. Trên chiếc bàn xếp nhựa màu xanh kê giữa hai phần rèm vải ngăn đôi phòng, ba chồng hồ sơ nằm im lìm dưới ánh đèn tuýp trắng. Tấm vé số Mega 6/45 đã bị bấm lỗ hủy giá trị nằm tách biệt ở góc bàn, bên cạnh chiếc hộp sắt rỉ sét đựng trà sâm dứa.

Tôi nhìn quanh một lượt. Linh ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu cói, chiếc máy tính cá nhân đang mở sẵn bảng tính Excel với những cột số liệu chi tiêu được phân màu rõ ràng. Công ngồi tựa lưng vào mép tủ quần áo, tay lơ đãng xoay chiếc bút bi Thiên Long màu xanh, gương mặt bớt đi nét bặm trợn thường ngày khi đi giao hàng nhưng vẫn lộ rõ vẻ căng thẳng. Bà Tư ngồi trên chiếc ghế đúp nhựa sát cửa ra vào, chiếc quạt nan trên tay bà thỉnh thoảng lại vỗ nhẹ vào đùi để đuổi muỗi.

- Tôi mở đầu trước.

Tôi đặt hai tay lên đùi, nhìn thẳng vào Linh rồi quay sang Công.

- Tôi nhận lỗi về những việc mình đã làm trong tuần qua. Thứ nhất, tôi tự ý tính toán và quyết định trả phí cho Linh mà không thông qua thảo luận chung, xem đó như một cách sòng phẳng tiền bạc để né tránh việc đối thoại. Thứ hai, tôi giấu mọi người lịch hẹn gặp Bảo tối nay. Thứ ba, tôi tự phân phối thông tin theo ý mình, đoạn nào thấy có lợi thì nói, đoạn nào thấy phức tạp thì giữ lại. Tôi đã tìm đến Bảo chỉ vì muốn có một người có chuyên môn gật đầu đồng ý với các suy nghĩ của mình, thay vì đứng lại trong phòng này để nghe mọi người phản biện.

Tôi dừng lại, để lời tự thú chìm vào sự yên tĩnh của căn phòng. Tôi không muốn viện cớ rằng mình quá áp lực hay bị số tiền lớn làm rối. Những lời đó chỉ giúp tôi trốn tránh.

Linh không ngẩng đầu lên khỏi màn hình máy tính ngay lập tức. Ngón tay cô gõ nhẹ lên bàn phím hai cái, tạo ra những tiếng cọc cọc khô khốc.

- Anh giấu lịch vì sợ bị phản đối.

Linh nói, giọng cô không có sự giận dữ mà phẳng lặng đến đáng sợ.

- Việc anh nói rằng anh gặp Bảo chỉ để nghe đề nghị chứ không ký kết gì, thực chất chỉ là một cách anh tự bào chữa cho hành động lén lút của mình. Nếu tối nay em không xuất hiện ở quán cà phê đó, liệu anh có chắc là anh không bị những lời vẽ vời của anh ta thuyết phục để ký vào một phụ lục nào đó không?

- Tôi không chắc.

Tôi thừa nhận thẳng thắn.

- Đó là lý do chúng ta cần ngồi đây tối nay. Tôi không muốn những quyết định tiếp theo của mình bị dẫn dắt bởi sự tự tin mù quáng hay nỗi sợ hãi thất bại.

Công đặt chiếc bút bi xuống bàn, tiếng nhựa chạm vào mặt bàn xếp nghe cạch một tiếng.

- Thôi, thằng Minh đã nói vậy thì coi như nó biết sai rồi.

Công nhìn Linh, giọng làm hòa.

- Tụi mình cùng phòng, chuyện nào cũng đóng cửa bảo nhau. Giờ quan trọng là tính tiếp thế nào. Tao chạy xe ngoài đường mà cứ nghĩ tới mấy tờ giấy của ông Bảo thì có ngày tông vô cột điện.

Bà Tư ngừng tay quạt, chỉ chiếc quạt nan về phía tôi:

- Mày biết nhận lỗi là tốt, thằng Minh. Nhưng cái nhà này không phải cái chợ để hôm nay mày làm sai rồi ngày mai mày gãi đầu xin lỗi là xong. Tiền của mày thì mày giữ, nhưng một khi đã kéo con Linh với thằng Công vào làm chung, thì phải ra luật. Không có luật thì trước sau gì tụi bây cũng rã đám.

Tôi gật đầu, kéo cuốn sổ tay trắng còn thơm mùi giấy mới về phía mình. Tôi cầm cây bút bi lên, viết dòng chữ đầu tiên ở trang đầu: "Nguyên tắc quản lý tài sản đứng tên Nguyễn Hoàng Minh".

- Việc đầu tiên, chúng ta phải chia số tiền hiện có thành các vùng chức năng riêng biệt và tuyệt đối không được trộn lẫn.

Tôi vừa nói vừa vẽ bốn ô vuông lớn trên trang giấy.

- Ô thứ nhất là Quỹ an toàn. Đây là số tiền để đảm bảo cuộc sống tối thiểu cho tôi và các nghĩa vụ thiết yếu đã xác nhận, bao gồm học phí đến khi ra trường và tiền thuê phòng trọ trong vòng hai năm tới. Khoản này sẽ được gửi tiết kiệm kỳ hạn dài ở ngân hàng quốc doanh, tuyệt đối không được rút trước hạn và không được dùng làm tài sản thế chấp cho bất kỳ khoản vay nào.

Linh nhìn vào ô vuông thứ nhất, gật đầu:

- Em đồng ý. Khoản này là bất khả xâm phạm. Dù ngoài kia có cơ hội làm giàu nhanh đến mức nào, cũng không được đụng vào một đồng của Quỹ an toàn.

Tôi vẽ tiếp vào ô vuông thứ hai:

- Ô thứ hai là Quỹ nghĩa vụ thiết yếu và sinh hoạt thường nhật. Đây là tiền chi tiêu hằng tháng của tôi, được tính toán dựa trên mức sống sinh viên bình thường ở quận 10. Tiền này do tôi tự quản lý để chi trả ăn uống, xăng xe, điện nước.

Tôi chuyển sang ô thứ ba, gõ nhẹ đầu bút vào đó:

- Ô thứ ba là Quỹ hỗ trợ. Chúng ta đã thấy rắc rối khi người quen tìm đến xin tiền hoặc nhờ vả. Từ nay chỉ hỗ trợ khi người nhận yêu cầu hoặc đồng ý rõ ràng. Nhóm sẽ thanh toán trực tiếp cho viện phí, học phí thay vì đưa tiền mặt, đồng thời đặt hạn mức cho từng trường hợp. Khoản hỗ trợ không cho chúng ta quyền can thiệp vào cuộc sống hay lựa chọn của người nhận. Chúng ta giúp vì họ cần, không phải để mua quyền làm ơn.

Công gật gù:

- Cái này đúng nè. Hôm bữa mấy ông chú dưới quê điện lên hỏi mượn tiền làm ăn, tao cũng nhức đầu giùm mày. Cứ đưa tiền mặt là thế nào cũng có chuyện không hay. Cứ đóng tiền trực tiếp cho trường học hay bệnh viện là chắc ăn nhất.

Tôi vẽ ô vuông cuối cùng, tô đậm viền ngoài:

- Ô thứ tư là Quỹ thử nghiệm kinh doanh. Đây là phần duy nhất được phép dùng để đầu tư hoặc góp vốn vào các dự án. Nguyên tắc cốt lõi của quỹ này là: chúng ta chấp nhận mất trắng toàn bộ số tiền trong quỹ mà không làm ảnh hưởng đến đời sống thường nhật hay Quỹ an toàn. Hạn mức của quỹ này được khóa cứng ngay từ đầu ở mức năm triệu đồng. Không phải năm triệu mỗi tháng, mà là năm triệu nằm trong quỹ tại mọi thời điểm. Muốn nạp thêm một đồng nào vào đây thì phải lập biên bản riêng, ghi rõ lý do và kết quả của đợt thử trước, có đủ chữ ký của tôi và Linh mới được chuyển.

Tôi viết con số năm triệu vào giữa ô vuông thứ tư, khoanh tròn lại hai vòng.

- Con số này để nhỏ có chủ ý. Nếu một đề xuất nào đó buộc chúng ta phải phá trần thì tự nó đã trả lời rằng chúng ta chưa đủ sức làm đề xuất đó.

Linh gõ ngón tay lên bàn phím, màn hình Excel của cô lập tức hiện lên các con số tương ứng với bốn ô vuông tôi vừa vẽ. Cô nhìn tôi, ánh mắt nghiêm túc:

- Em sẽ ở lại để làm việc cùng anh, nhưng với một điều kiện rõ ràng. Em giữ vai trò kiểm tra ngân sách của Quỹ thử nghiệm và có quyền thiết lập các điều kiện dừng đối với mọi dự án. Em không giữ mật khẩu tài khoản của anh, không giữ tiền hộ anh và sẽ không chịu trách nhiệm pháp lý thay anh. Mỗi tài khoản ngân hàng dùng cho việc chung phải có sao kê hằng tháng gửi cho cả nhóm, mục đích chi tiêu phải được ghi chú rõ ràng từng dòng.

- Đồng ý.

Tôi trả lời không chút do dự.

- Quyền phản đối của Linh sẽ được ghi thành văn bản. Nếu tôi tự ý chi vượt hạn mức hoặc phá quy trình mà thiếu chữ ký đồng ý của Linh, khoản đó không được tính là chi phí dự án. Linh có quyền chấm dứt hợp tác ngay.

Công giơ tay lên cắt ngang:

- Còn tao thì sao? Tao không biết tính toán mấy con số phức tạp trên máy tính như con Linh đâu.

Tôi quay sang nhìn Công, mỉm cười:

- Vai trò của ông quan trọng nhất ở khâu thực địa. Từ nay, Công xác minh mọi đề xuất của Quỹ thử nghiệm. Với dự án gom đơn, ông phải kiểm tra cửa hàng, lượng khách, tình trạng kẹt xe hay ngập nước trên tuyến và đầu mối thu tiền. Ông không tự quyết dựa trên lời đồn hoặc hứa hẹn của người khác. Khi chưa có sự đồng thuận của cả ba, ông cũng không được đại diện nhóm cam kết với đối tác.

Công đập tay xuống đùi cái đét:

- Được! Ba cái vụ chạy xe lòng vòng quận 10 dò đường với nói chuyện với mấy ông chủ tiệm tạp hóa thì tao làm cái rẹt. Tao hứa từ nay không có tự ý hứa lèo với ai nữa.

Bà Tư lúc này mới hắng giọng, bà điều chỉnh lại tư thế ngồi trên chiếc ghế nhựa:

- Tụi bây chia việc xong rồi thì tới lượt tao thêm quy tắc. Cái tiệm tạp hóa của tao dưới nhà là chỗ làm ăn lương thiện, từ nay cấm cửa mấy người tới xin tiền hay bàn chuyện đại sự. Đứa nào muốn gặp thằng Minh để xin xỏ hay chào mời dự án thì phải gửi thư hay giấy tờ ghi rõ nội dung bằng chữ đàng hoàng, tao nhận rồi đưa cho thằng Minh sau. Cấm tuyệt đối việc đứng trước tiệm tao kỳ kèo làm ảnh hưởng tới khách mua nước tương, bột ngọt. Với lại, thêm một điều nữa...

Bà Tư chỉ vào chiếc đồng hồ treo tường đã gần mười một giờ đêm.

- Họp hành gì thì họp, nhưng qua giờ cơm tối mà chưa xong thì đứa nào kéo dài cuộc họp phải tự bỏ tiền túi ra mua đồ ăn khuya cho cả phòng. Đừng có lấy tiền trong cái quỹ thử nghiệm hay quỹ an toàn gì đó ra mà trả tiền hủ tiếu gõ nghe chưa?

Tiếng cười nhẹ của Công làm không khí trong căn phòng mười tám mét vuông bớt đi phần nào sự ngột ngạt. Lời đề nghị của bà Tư nghe thực dụng và vụn vặt. Nhưng nó là cái neo giữ cả nhóm khỏi bị những con số hàng tỷ đồng cuốn đi và quên mất sinh hoạt đời thường.

Tôi ghi chép cẩn thận từng điều khoản vào cuốn sổ tay. Khi trang giấy đã kín chữ, tôi đẩy cuốn sổ về phía giữa bàn:

- Bây giờ, chúng ta sẽ áp dụng ngay bộ nguyên tắc này để xử lý hồ sơ thử nghiệm của Bảo.

Linh kéo tập hồ sơ màu xanh lá cây mà tôi mang về từ cuộc gặp với Bảo. Cô mở ra, bắt đầu dùng chiếc bút dạ quang màu vàng để tô lên những điều khoản cần lưu ý. Công cũng ghé đầu vào nhìn, dù cậu ta chỉ chăm chú vào sơ đồ các tuyến đường vẽ ở trang phụ lục.

- Hồ sơ ban đầu đề xuất gom đơn cho vài cửa hàng nhỏ ở khu vực Bắc Hải, nhưng quy mô đó chưa được duyệt.

Linh vừa đọc vừa phân tích.

- Bảo muốn có ngân sách vận hành cho tháng đầu và cung cấp cách xếp tuyến. Nhóm mình chỉ xem đây là đề xuất để cắt nhỏ, không phải kế hoạch đã chấp thuận.

- Điều khoản đầu tiên chúng ta phải gạch bỏ là quyền truy cập của Bảo vào tài khoản của nhóm.

Tôi chỉ vào dòng chữ nhỏ ở góc trang ba.

- Bảo chỉ làm cố vấn chuyên môn cho phép thử này. Phí cố định hai triệu đồng chỉ được thanh toán khi anh ta giao bản thiết kế tuyến và báo cáo đánh giá ba ngày theo phụ lục. Anh ta không đụng vào vốn, không truy cập tài khoản nhóm, không giữ dữ liệu khách hàng và không đại diện nhóm làm việc với chủ cửa hàng hay bên thứ ba.

Linh gật đầu, dùng bút mực đỏ gạch một đường dứt khoát lên điều khoản đó:

- Đúng. Chúng ta chỉ duyệt một phép thử nhỏ: một cửa hàng do Công xác minh, ba shipper quen và hai khung giao cố định. Thử trong ba ngày rồi đối soát. Ngân sách bị khóa ở hạn mức ghi trong phụ lục, không tự động kéo dài thành một tháng. Nếu chủ quán không chịu trả phí thử cho tuần tiếp theo, hoặc chi phí giao cao hơn khoản thu có chứng từ, dự án dừng ngay.

Công chỉ tay vào bản đồ tuyến đường:

- Tao biết một tiệm cơm văn phòng trong hẻm gần Nguyễn Tri Phương đang có nhu cầu giao theo giờ trưa. Tao cũng quen ba shipper chạy khu đó. Sáng mai tao sẽ hỏi rõ chủ tiệm có chịu thử hai khung giao cố định hay không, phí do ai trả và tiền đối soát qua ai. Chưa có câu trả lời bằng chữ thì chưa chạy.

Tôi nhìn sơ đồ tuyến đường trên giấy, một luồng suy nghĩ chạy nhanh qua đầu. Ký ức từ năm 2040 hiện về: những đoàn xe công nghệ màu xanh, màu cam phủ kín các ngõ ngách thành phố. Nhiều cửa hàng tạp hóa truyền thống dần trở thành điểm nhận hàng thông minh. Ngành giao nhận và kết nối cửa hàng nhỏ chắc chắn sẽ phát triển mạnh trong mười lăm năm tới. Đó là một xu hướng của kinh tế đô thị.

Tuy nhiên, ký ức của tôi chỉ dừng lại ở việc biết chắc cái đích đó sẽ đến, chứ không hề cho tôi biết mô hình cụ thể nào của năm 2026 sẽ sống sót qua giai đoạn sơ khai này. Bản đề xuất của Bảo có thể là một bước đi đúng hướng, nhưng cũng có thể chỉ là một thử nghiệm thất bại sớm bị đào thải. Biết trước tương lai chỉ cho tôi sự tự tin về hướng đi. Nó không thể thay các phép tính về xăng xe, công sức shipper và sự kiên nhẫn của từng chủ tiệm trong các con hẻm quận 10.

- Tôi sẽ soạn lại một bản phản hồi gửi cho Bảo.

Tôi nói, tay gõ nhẹ lên tập hồ sơ.

- Chúng ta chỉ đồng ý hợp tác dưới dạng một giao dịch thử nghiệm có giới hạn. Bảo sẽ nhận phí cố định làm cố vấn, không quản lý tài sản, không giữ thông tin khách hàng cá nhân của các tiệm tạp hóa. Nếu anh ta đồng ý với các điều khoản bị cắt giảm này, chúng ta mới bắt đầu. Nếu anh ta từ chối hoặc cố tình thương lượng để đòi thêm quyền kiểm soát, dự án này sẽ bị hủy bỏ ngay lập tức.

Tôi lấy điện thoại, soạn cho Bảo các điều kiện cốt lõi vừa thống nhất. Chưa đầy hai phút sau, máy rung. Bảo nhắn rằng anh ta đồng ý và sẽ gửi bản phụ lục chỉnh sửa vào sáng mai. Anh ta không tranh cãi hay đòi lại các quyền vừa bị cắt. Sự chấp nhận quá nhanh khiến tôi nhẹ nhõm, đồng thời cảnh giác hơn.

Căn phòng trọ trở lại với những âm thanh quen thuộc của đêm muộn. Tiếng chiếc tủ lạnh cũ ở góc phòng thỉnh thoảng lại rung lên bần bật, làm cho góc tờ giấy trên bàn xếp khẽ bay lên. Mùi cơm hộp từ bữa tối vẫn còn thoang thoảng trong không khí, quyện với mùi dầu gió của bà Tư.

Tôi mở ngăn kéo tủ gỗ, lấy tờ vé số Mega 6/45 đã bị bấm lỗ ra khỏi chiếc hộp sắt rỉ sét. Tôi đặt nó vào một chiếc phong bì thư màu trắng, dán kín lại rồi cất vào một ngăn kéo riêng biệt sâu phía trong tủ. Tấm vé từ nay chỉ còn là vật chứng kỷ niệm, nhắc tôi về may mắn đã kéo mình khỏi vũng lầy nợ nần. Nó sẽ không quyết định từng bước đi tiếp theo nữa.

Tôi đóng cuốn sổ tay màu xanh ghi chép Quỹ an toàn lại, đặt nó nằm cạnh chiếc phong bì trắng. Sau đó, tôi lấy một chiếc bìa hồ sơ mới màu xanh dương. Trên mặt bìa, tôi viết bằng bút lông đen: Thử nghiệm 01, một cửa hàng, ba shipper, hai khung giao.

Cây bút bi được truyền tay từ tôi sang Linh, rồi đến Công. Mỗi người đều ký tên hoặc ghi chữ xác nhận của mình vào trang cuối cùng của bản nguyên tắc hoạt động trong cuốn sổ tay trắng. Khi Công đặt bút ký xong nét cuối cùng của chữ "Công", cậu ta thở phào một tiếng rồi vươn vai đứng dậy:

- Xong rồi đúng không? Tao đi ngủ đây, sáng mai còn phải dậy sớm chạy đơn cho kịp giờ mở cửa của tiệm cô Lan.

Bà Tư cũng đứng lên, cầm chiếc quạt nan gõ nhẹ vào đầu gối tôi một cái:

- Nhớ kỹ những gì đã ký tối nay nghe chưa thằng Minh. Đừng để tao phải xách cây chổi lông gà qua phòng tụi bây thêm lần nào nữa.

Bà Tư đi xuống cầu thang, tiếng bước chân của bà lẹt xẹt trên những bậc đá rồi chìm vào bóng tối của tầng dưới. Trong phòng chỉ còn lại tôi và Linh. Cô ấy đóng máy tính lại, xếp gọn những tờ hóa đơn vào chiếc hộp nhựa rồi nhìn tôi qua ánh đèn tuýp đã bắt đầu có dấu hiệu nhấp nháy.

- Anh có thực sự tin là cái dự án giao nhận này sẽ chạy được không?

Linh hỏi, giọng cô nhỏ lại, chỉ đủ cho hai người nghe.

Tôi nhìn chiếc bìa hồ sơ màu xanh dương đặt trên bàn:

- Ngành này sẽ lớn, Linh ạ. Đó là điều tôi chắc chắn. Nhưng ngành lớn không có nghĩa là cái hồ sơ trước mặt chúng ta sẽ sống sót qua tháng đầu tiên. Đó là lý do chúng ta cần những nguyên tắc này để bảo vệ mình nếu mọi chuyện diễn ra không như tính toán.

Linh không nói gì thêm. Cô đứng dậy, kéo tấm rèm vải ngăn đôi căn phòng lại. Tiếng những khoen rèm sắt trượt trên thanh treo tạo ra một âm thanh rào rào quen thuộc, chia đôi không gian mười tám mét vuông thành hai thế giới riêng biệt.

Tôi nằm xuống chiếc chiếu cá nhân của mình, hai tay gối sau đầu, mắt nhìn lên những vệt ố vàng trên trần nhà trọ. Gió từ chiếc quạt máy thổi qua kẽ rèm, mang theo cái nóng khô khốc của đêm Sài Gòn tháng bảy. Tôi biết mình vừa bước qua một ranh giới quan trọng. Số tiền trúng số không còn là một phép màu vạn năng để tôi tự do vẽ ra những viễn cảnh tươi đẹp nữa, mà nó đã được đặt sau những rào chắn kỷ luật của căn phòng mười tám mét vuông này.

Tôi nghiêng người, nhìn chiếc bìa hồ sơ màu xanh dương vẫn nằm im lìm dưới ánh đèn ngủ mờ ảo ở góc bàn xếp. Trong bìa hồ sơ thử nghiệm, tôi đã khoanh tên ngành giao nhận vì nhớ nó sẽ bùng lên trong tương lai. Ngay dưới vòng mực, điều kiện đầu tiên Linh vừa viết vẫn còn rõ: Chỉ tính là tốt khi có khách thật chịu trả tiền.