Chương 81: Một Dịch Vụ Viết Vừa Một Tờ Giấy

Mặt bàn nhựa màu đỏ dính những vòng nước tròn đọng lại từ mấy ly trà đường đá. Mùi trà rang từ xe nước sâm bên cạnh bay qua, hòa lẫn với mùi khói xe máy ngoài đầu hẻm hắt vào. Bà Tư kéo nửa chừng cánh cửa sắt nhà mình để cản cái nắng chiều tháng tám đang rọi thẳng vào góc tiệm tạp hóa, tạo ra một vệt bóng râm xiên xiên cắt đôi chiếc bàn.

Tôi trải tờ giấy khổ lớn lên mặt bàn nhựa. Trên đó, tôi đã dùng bút dạ đen vẽ sẵn một sơ đồ hình cây với mười nhánh tính năng được chia khung rất đẹp mắt. Tôi dành cả đêm để chuẩn bị bản vẽ này, cố gắng mang những gì tinh túy nhất từ kinh nghiệm quản lý của năm 2040 vào đây. Nào là "Hệ thống định tuyến tự động theo thời gian thực", "Bảng phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng trong hẻm", rồi "Hệ sinh thái liên kết đa dịch vụ". Tôi nghĩ, dù có thu hẹp quy mô về một con hẻm, chúng tôi vẫn cần một cái khung đủ chuyên nghiệp để sau này còn mở rộng.

Linh ngồi bên cạnh tôi, tay cầm một xấp giấy ghi chú nhỏ màu vàng có keo dán. Cô không nhìn vào tờ giấy khổ lớn của tôi, mà chỉ chăm chú dùng đầu bút bi gõ nhẹ lên mặt bàn theo một nhịp điệu đều đặn.

Đối diện chúng tôi là ba chủ quán trong hẻm: cô Lan bán cơm tấm, chú Năm bán hủ tiếu gõ và anh Hải chủ quán sinh tố trái cây. Cả ba người nhìn tờ giấy chi chít chữ của tôi với vẻ mặt nửa tò mò nửa ngơ ngác. Chú Năm đeo cặp kính viễn thị trễ xuống mũi, nheo mắt cố đọc mấy chữ tiếng Anh viết tắt mà tôi quen tay chèn vào.

- Minh nè, cái chữ "CRM" này nghĩa là cái gì con?

Chú Năm chỉ ngón tay thô ráp, móng tay còn dính chút bồ hóng của bếp lò, vào góc dưới tờ giấy.

- Dạ, đó là quản lý quan hệ khách hàng. Nghĩa là tụi con sẽ lưu lại sở thích của khách, ví dụ như ai hay ăn hủ tiếu không hành, ai thích nhiều tóp mỡ để lần sau chú chỉ cần nhìn máy là biết ngay.

Tôi hào hứng giải thích, nhưng chú Năm chỉ ừ hử rồi dựa lưng vào ghế nhựa, vẻ mặt không mấy mặn mà.

Bà Tư đứng sau quầy tạp hóa, tay cầm cây quạt giấy quạt phành phạch. Bà nhìn qua khe cửa sắt, hất hàm hỏi một câu cắt ngang dòng suy nghĩ của tôi:

- Bán cho ai? Lời lúc nào? Hai câu thôi, đừng có vẽ rồng vẽ phượng nữa Minh. Tao thấy nhức đầu quá.

Tôi nghẹn lời. Những thuật ngữ kinh doanh bóng bẩy trôi ngược vào trong. Linh lúc này mới đặt xấp giấy ghi chú màu vàng xuống giữa bàn. Cô chia cho mỗi chủ quán đúng ba miếng giấy nhỏ.

- Mỗi miếng giấy này tượng trưng cho tiền túi của cô chú. Bây giờ trên tờ giấy của Minh có mười ô tính năng. Cô chú thấy cái nào mình sẵn sàng trả tiền để tụi con làm, thì dán vô. Cái nào không dán nghĩa là không mua. Tụi con chỉ làm những thứ có người mua thôi.

Cô Lan cơm tấm cầm ba miếng giấy vàng lên, xoay xoay trên tay rồi nhìn tôi:

- Nghĩa là tao dán vô đâu là tao phải trả tiền cho cái đó đúng không?

- Dạ đúng rồi cô Lan.

Linh gật đầu, giọng cô rất rõ ràng và dứt khoát.

Cô Lan không thèm nhìn sang mấy ô "Phân tích dữ liệu" hay "Hệ sinh thái". Cô đập ngay một miếng giấy vàng vào ô "Gom giờ giao".

- Trưa nắng từ mười một giờ tới một giờ trưa là cái quán cơm của tao lu bu nhất. Khách vô ăn tại chỗ đông, rồi shipper của mấy cái app công nghệ cứ năm phút có một đứa vô réo cơm sườn làm tao muốn tăng xông. Tụi bay làm sao gom đơn đi một lượt cho tao nhờ. Tao trả tiền cho cái này.

Chú Năm hủ tiếu gõ thì dán miếng giấy của mình vào ô "Menu rõ ràng". Chú giải thích bằng giọng khàn khàn:

- Tao chỉ cần cái bảng giá rõ chữ, ép nhựa sạch sẽ. Khách vô hẻm nhìn cái biết có món gì, giá bao nhiêu để khỏi hỏi đi hỏi lại. Nhiều đứa vô hỏi xong thấy không có món nó thích rồi đi mất, mất thời gian của tao.

Anh Hải sinh tố nãy giờ vẫn im lặng quan sát. Anh cầm hai miếng giấy vàng dán vào ô "Ảnh món thật" và "Theo dõi đơn".

- Khách mua ly sinh tố bơ của tôi mà hình trên mạng chụp một đằng, giao tới ly nước chảy nước một nẻo là họ chửi tôi liền. Với lại tôi cần biết ly nước đi tới đâu để trả lời khi khách gọi điện hối. Mấy bữa trước giao trễ làm kem bơ chảy hết, tôi đền muốn khóc.

Sau đó cả ba người dồn nốt những miếng giấy còn lại vào đúng bốn ô đã chọn. Cô Lan dán thêm hai miếng vào ô "Menu rõ ràng" và ô "Theo dõi đơn". Chú Năm đặt hai miếng còn lại của mình vào ô "Gom giờ giao" và ô "Ảnh món thật". Anh Hải dán miếng cuối cùng lên ô "Gom giờ giao".

Sau năm phút, kết quả hiện ra rõ ràng trên tờ giấy khổ lớn của tôi. Chín miếng dán màu vàng nằm tập trung vào bốn ô: menu rõ ràng, ảnh món thật, gom giờ giao và theo dõi đơn.

Còn lại sáu ô tính năng khác, bao gồm cả cái "Hệ thống định tuyến tự động" và "Bảng phân tích hành vi" mà tôi đã mất cả buổi tối để vẽ, hoàn toàn trống trơn. Không một ai thèm ngó ngàng tới.

Linh đếm lại từ trái sang phải. Mười mục tổng cộng, bốn mục được chọn, sáu mục không có miếng tiền nào. Cô cầm bút dạ đỏ, gạch sáu đường chéo lớn lên đúng sáu phần trống đó. Tiếng ngòi bút rít trên mặt giấy nghe rợn người. Tờ giấy khổ lớn đầy sáu vệt gạch đỏ lòm, chỉ còn lại bốn ô tính năng cốt lõi nằm co cụm ở một góc.

- Vậy là xong phần tính năng.

Linh cất bút, nhìn tôi với ánh mắt như muốn nói: "Thấy thực tế chưa?".

Công nãy giờ ngồi kế bên tôi, mặt hơi tiếc nuối. Nó ghé sát tai tôi nói nhỏ, nhưng giọng nó vốn to nên cả bàn đều nghe thấy:

- Ủa Minh, sao mình không nhận giao luôn mấy thứ khác như tạp hóa của bà Tư hay đồ giặt ủi cho tiện? Chạy một chuyến gom hết cho nhiều đơn, kiếm thêm tiền chứ.

Cô Lan cơm tấm nghe thấy liền lắc đầu ngay lập tức:

- Thôi con ơi, lo giao đĩa cơm nóng sốt giùm tao là mừng rồi. Gom ba cái đồ giặt ủi chung với hộp cơm sườn nóng hổi cho nó ám mùi xà bông vô đồ ăn hả? Tụi tao cần ổn định trước khi cần nhiều thứ linh tinh.

Chú Năm cũng gật đầu đồng tình:

- Đúng đó, làm cái gì ra cái đó đi bay. Đừng có ôm đồm quá rồi cái nào cũng hư.

Tôi nhìn sáu vệt gạch đỏ trên tờ giấy, cảm thấy một sự hụt hẫng nhẹ nhưng ngay sau đó là cảm giác nhẹ nhõm. Tôi nhận ra mình vẫn bị thói quen của năm 2040 dẫn dắt, luôn muốn bắt đầu bằng một kế hoạch thật lớn lao và hoàn mỹ. Nhưng ở đây, trong con hẻm quận 10 này, người ta chỉ cần những thứ giải quyết được nỗi đau hằng ngày của họ.

Tôi hắng giọng, cố gắng đưa cuộc thảo luận về hướng thực tế hơn:

- Dạ, vậy tụi con sẽ rút gọn dịch vụ lại đúng bốn thứ này. Nhưng để duy trì hoạt động, tụi con tính phí trọn gói theo tháng cho tiện đối soát được không cô chú?

Chú Năm hủ tiếu gõ xua tay ngay lập tức:

- Tháng gì nổi cháu. Làm ăn trong hẻm ngày nào hay ngày nấy, tiền vô ra mỗi ngày. Cứ chạy thử một tuần đi, thấy được thì tao trả tiền tuần đó. Chứ trả cả tháng lỡ tụi bay ôm tiền chạy mất thì sao? Với lại... vụ lần trước tụi bay làm rối ren quá, tao cũng hơi ớn.

Câu nói của chú Năm chạm trúng vào vết thương chưa lành của chúng tôi. Dù nhóm đã hoàn tất bồi hoàn đầy đủ từ vùng quỹ thử nghiệm cũ, nhưng niềm tin của những chủ quán này đối với chúng tôi vẫn chưa thực sự hồi phục. Họ đồng ý ngồi đây hôm nay phần lớn là nể mặt bà Tư và sự thành khẩn của Linh khi đi từng quán xin lỗi.

Linh gật đầu, kéo tờ giấy về phía mình rồi viết nhanh hai dòng chữ lớn ở góc dưới:

- Số đơn giao sai tối đa mỗi tuần: 2 đơn.

- Thời gian chờ từ lúc quán làm xong đến lúc giao tới tay khách: dưới 15 phút.

Cô ngẩng lên nhìn ba chủ quán:

- Tụi con cam kết hai chỉ số này. Nếu trong tuần thử nghiệm đầu tiên mà tụi con làm sai quá hai đơn, hoặc để khách đợi quá mười lăm phút nhiều lần, tụi con sẽ không thu một đồng phí nào hết. Cuối tuần đối soát, nếu đạt yêu cầu thì cô chú mới trả tiền phí dịch vụ của tuần đó. Được không cô chú?

Cô Lan và chú Năm nhìn nhau, rồi nhìn sang anh Hải. Anh Hải gật đầu nhẹ:

- Nếu cam kết rõ ràng vậy thì được. Chứ làm ăn mà cứ hẹn lần hẹn lượt mệt lắm.

Bà Tư từ sau quầy bước ra, tay cầm theo bình trà đá lớn châm thêm vào ly của mọi người. Bà gõ gõ ngón tay lên tờ giấy khổ lớn của tôi:

- Rồi giờ tụi bay đọc lại cái quy trình bằng tiếng người cho tao nghe coi Minh. Đừng có dùng mấy chữ "tối ưu hóa" với "hệ sinh thái" gì nữa nha. Nghe nhức đầu quá.

Tôi cười trừ, dẹp hết đống thuật ngữ trong đầu đi và bắt đầu giải thích bằng những từ ngữ bình dân nhất:

- Dạ, quy trình đơn giản lắm bà Tư. Khách trong hẻm muốn ăn gì thì nhắn tin hoặc gọi điện cho tụi con. Tụi con ghi đơn lại, báo cho quán làm. Công sẽ điều phối shipper chạy tới lấy hàng ngay khi quán làm xong, giao tận tay cho khách và thu tiền. Cuối ngày, tụi con mang tiền mặt về đối soát trực tiếp với từng quán, không giữ tiền qua đêm.

- Ừ, nghe vậy có vẻ dễ hiểu hơn đó.

Bà Tư gật đầu, nhấp một ngụm trà đá.

Tôi nhìn tờ giấy khổ lớn đầy sáu vệt gạch, chín miếng dán giá màu vàng và phiếu cam kết thử theo tuần nằm ở giữa bàn. Dịch vụ hoành tráng ban đầu của tôi giờ đã co lại vừa bằng một tờ giấy A4 nếu viết ngắn gọn. Nhưng đó là một dịch vụ thực tế, được định hình bởi chính những người sẽ trả tiền cho nó.

Anh Hải sinh tố nãy giờ vẫn nhìn tôi bằng ánh mắt dò xét. Anh đặt ly trà đá xuống bàn, tạo ra một tiếng "cộp" nhỏ.

- Minh này, tôi đồng ý cho tụi cậu thử lại một tuần. Nhưng tôi có một điều kiện riêng.

Tôi nhìn anh Hải, cảm nhận được sự nghiêm túc trong giọng nói của anh:

- Dạ, anh Hải cứ nói. Điều kiện gì tụi con cũng cố gắng đáp ứng.

Anh Hải chỉ ngón tay về phía tôi:

- Ngày đầu tiên chạy thử, cậu phải trực tiếp đứng quầy phụ tôi múc kem, đóng nắp ly và giao tận tay cho shipper. Tôi muốn coi cậu làm ăn ra sao, chứ tôi không muốn làm việc với một cái bảng tính biết nói nữa. Lần trước cậu chỉ đứng ngoài chỉ tay năm ngón rồi để shipper chạy loạn xạ lên, tôi không tin tưởng cái kiểu đó nữa.

Lời đề nghị của anh Hải làm tôi sững người. Đứng quầy phụ bán sinh tố? Tôi, một người từng quản lý những dự án lớn ở năm 2040, giờ phải đứng múc kem bơ và đóng nắp ly nhựa giữa cái nóng của Sài Gòn?

Linh nhìn tôi, ánh mắt cô không có vẻ gì là đùa giỡn. Cô khẽ gật đầu, như muốn nhắc nhở tôi về lời hứa chịu trách nhiệm và sửa sai.

Tôi nhìn sang Công, nó đang bận rộn ghi chép gì đó vào cuốn sổ tuyến đường hẻm của nó. Tôi biết mình không thể trốn tránh được nữa. Muốn lấy lại lòng tin, tôi phải bắt đầu từ những việc tay chân nhỏ nhất, trực tiếp đối mặt với thực tế vận hành chứ không thể núp sau những con số và bảng tính excel trên máy tính được nữa.

Tôi hít một hơi sâu, nhìn thẳng vào anh Hải và gật đầu:

- Dạ được, anh Hải. Sáng thứ Hai tuần sau, tôi sẽ có mặt ở quán anh từ sớm để đứng quầy.

Anh Hải lúc này mới giãn cơ mặt ra một chút, anh đứng dậy kéo ghế:

- Vậy quyết định vậy đi. Thứ Hai bắt đầu.

Ba chủ quán lần lượt đứng dậy ra về. Tờ giấy khổ lớn nằm lại trên bàn nhựa, gió chiều thổi qua làm mép giấy bay phần phật. Tôi nhìn chín miếng dán màu vàng và phiếu cam kết thử theo tuần. Một quán từng chịu lỗi ở đợt trước đồng ý thử, nhưng bắt tôi trực tiếp đứng quầy ngày đầu.