Chương 57: Trì Khóa Một Lần

Tiếng chuông đồng báo giờ Thìn vừa điểm nhịp thứ nhất từ đỉnh lầu chuông, cả con dốc lát đá dẫn lên Giảng Võ Viện bỗng chốc biến thành một đường chạy hỗn loạn.

Tà áo xám viền lam bay phần phật trong gió núi. Tiếng guốc gỗ, tiếng giày vải nện xuống mặt đá lẹp bẹp, xen lẫn những tiếng thở dốc và tiếng la ó thất thanh:

“Chết rồi! Còn nửa khắc nữa là đóng cấm chế cửa viện!”

“Chạy nhanh lên! Đừng để bị tính trì khóa!”

Lục Trầm khoanh tay đứng bên mép lan can đá của sảnh Đông, bình thản nhìn dòng người đang cắm đầu cắm cổ lao thục mạng về phía cổng lớn. Gió sớm mang theo hơi sương lạnh buốt tạt qua gò má hắn.

Nhìn những bóng lưng lảo đảo, tay ôm vạt áo, miệng thở ra khói trắng vì sợ muộn giờ, một góc ký ức xa xôi bỗng nhiên khẽ động đậy dưới đáy tâm trí Lục Trầm.

Hắn nhớ lại những buổi sáng mùa đông mười năm trước ở khu nhà D3, D5 Bách Khoa. Khi tiếng chuông báo tiết một réo vang khắp sân trường, hắn và đám bạn cùng phòng cũng từng ngậm vội nửa ổ bánh mì, chen chúc trên hành lang trơn trượt, cắm đầu chạy như bay lên tầng tư chỉ để kịp lách người qua khe cửa trước khi vị giảng viên già nổi tiếng khó tính kịp đặt cuốn sổ điểm danh lên bàn.

Hình như năm đó mình cũng từng chạy như thế này.

Một thoáng buồn cười rất khẽ lướt qua đáy mắt hắn.

Dù ở trần gian hay chốn tiên môn, dù tu hành trường sinh hay cày cuốc để lấy một tấm bằng kỹ sư, nỗi sợ hãi trước chiếc đồng hồ điểm danh của cơ sở đào tạo dường như chưa bao giờ có sự khác biệt.

Tất nhiên, sự hoảng hốt của đám thiếu niên Ngoại Môn này hoàn toàn có cơ sở thực tế.

Trong cuốn 《Ngoại Viện Quy Chế》 dày cộp mà Lục Trầm đã lật đọc cẩn thận chiều qua, toàn bộ chương ba dành riêng để quy định về kỷ luật học vụ. Người phàm khi nghĩ đến tiên môn thường mơ mộng về những hình phạt kinh thiên động địa như sét đánh, phế bỏ tu vi hay tống vào động băng chịu cực hình; nhưng thực tế vận hành của Thái Huyền Đạo Tông lại tỉnh táo và thực dụng hơn nhiều.

Quy chế phân định rất rạch ròi giữa hai khái niệm:

Trì khóa — đến sau khi tiếng chuông dứt và giảng sư đã bước lên bục.

Và Khuyết khóa — vắng mặt trọn vẹn một buổi giảng mà không có giấy phép công vụ hoặc xác nhận điều trị của Dược Phổ Phòng.

Một lần trì khóa thực chất chỉ là một vi phạm hành chính cấp thấp. Giảng sư sẽ không thèm quát tháo, cũng chẳng có ai lôi đệ tử ra đánh phạt roi vọt. Quy chế chỉ lạnh lùng ghi lại một nét mực son vào thẻ lưu trữ học vụ. Hệ thống hoàn toàn có biên độ dung nạp cho những sai sót nhỏ thường nhật của con người.

Thế nhưng, cái giá của nó nằm ở cơ chế cộng dồn lũy tiến.

Trong một tháng, nếu một đệ tử tích lũy quá ba lần trì khóa, quyền ưu tiên lựa chọn các ca nhật vụ nhẹ nhàng, thù lao tốt tại Chấp Sự Đường sẽ lập tức bị đình chỉ nửa tháng. Nếu tình trạng đó tiếp tục tái diễn sang tháng kế tiếp, điểm đánh giá Tinh Tiến cuối kỳ sẽ bị hạ một bậc, kéo theo việc mất quyền tham gia kỳ khảo hạch Nội Tuyển hằng năm. Còn nếu biến thành khuyết khóa vô cớ, điểm Công Huân nền tảng sẽ bị trừ thẳng tay, kèm theo hình phạt bổ sung là lao dịch dọn dẹp chuồng linh thú hoặc cào xỉ than tại Hỏa Luyện Phòng.

Kỷ luật của Thái Huyền không cần tàn nhẫn.

Họ chỉ cần các nấc hậu quả được vạch ra minh bạch, gắn chặt vào lợi ích sát sườn của từng cá nhân, và được thực thi đủ nhất quán để mọi người biết phá luật sẽ dẫn tới hậu quả gì.

Trước cửa Đệ Thất Ban, một đám đông đang chen chúc xếp hàng trước một chiếc bệ đá nhỏ.

Trên bệ đá đặt một chiếc mâm đồng khắc trận văn dẫn linh khí thô sơ, chính giữa có khe cắm vừa khít với tấm thẻ Thanh Ngô Mộc. Phía trên vách tường đá bên cạnh là một tấm bảng gỗ dài, nơi tên của ba mươi sáu đệ tử trong ban được khắc sẵn, hiện tại đều đang ở trạng thái mờ xám.

Mỗi khi một đệ tử tra lệnh bài vào khe đá, trận bàn liền phát ra một tiếng ting thanh thoát, và cái tên tương ứng trên bảng gỗ sẽ bùng lên một vệt sáng màu lam nhạt:

Cao Minh Viễn — Có mặt.

Lục Trầm — Có mặt.

Lục Trầm rút lệnh bài của mình ra, ngón tay cảm nhận bề mặt gỗ Thanh Ngô Mộc mát lạnh.

Hắn liếc nhìn chiếc mâm đồng thô sơ. Thiết bị điểm danh này rõ ràng chỉ đọc mã định danh cơ bản được ghi trên bề mặt lệnh bài để ghi nhận sự hiện diện nhanh chóng, chứ hoàn toàn không kích hoạt tầng xác thực huyết ấn sâu bên trong — tầng cấm chế vốn chỉ được gọi tới ở các cửa kho tàng, phòng trận pháp hoặc các khu vực hạn chế nghiêm ngặt.

Một giải pháp kỹ thuật rất thực tế: Ở những nơi cần lưu lượng người qua lại nhanh như cửa lớp học, tốc độ và chi phí thấp được ưu tiên hơn tính bảo mật tuyệt đối.

Lục Trầm bước vào trong giảng đường, tìm một góc bàn đá gần cửa sổ hàng thứ ba ngồi xuống. Cao Minh Viễn lập tức kéo ghế ngồi phịch xuống bên cạnh, vừa vuốt ngực thở dốc vừa liếc nhìn ra ngoài cửa.

Đúng lúc này, tiếng chuông đồng giờ Thìn dứt hẳn nhịp cuối cùng.

Cánh cửa gỗ nặng trịch của giảng đường bắt đầu chầm chậm khép lại theo sự vận hành của then máy.

Từ ngoài hành lang, một bóng người hớt hải lao tới. Thiếu niên nọ áo xách lệch vai, thở không ra hơi, lách vội qua khe cửa hẹp ngay trước khi hai cánh gỗ chạm khít vào nhau. Hắn run rẩy cắm lệnh bài vào mâm đồng.

Ting!

Chiếc mâm đồng phát ra một tiếng chuông trầm đục khác hẳn tiếng kêu thanh thoát ban nãy. Trên bảng gỗ vách đá, dòng chữ mang tên thiếu niên bừng lên ánh sáng màu cam nhạt, bên cạnh hiện ra một hàng chữ nhỏ:

Lý Phác — Trì khóa (lần một).

Từ cửa nách phía sau bục giảng, một vị trung niên chấp sự mặc đạo bào màu lam đậm, râu tỉa ngắn gọn gàng, tay xách theo một chiếc hòm gỗ nặng trịch bước vào. Đó là Tạ Giảng Sư — người phụ trách giảng dạy môn Khái Yếu Trận Pháp Cơ Sở của Đệ Thất Ban.

Vị chấp sự chỉ liếc mắt nhìn thiếu niên vừa lách qua cửa, vẻ mặt không hề có chút giận dữ hay gắt gỏng, cất giọng đều đều:

“Vào chỗ đi. Lần sau đến sớm hơn.”

Thiếu niên tên Lý Phác thở phào như trút được gánh nặng, vội vàng khom lưng hành lễ rồi lủi nhanh về một góc bàn trống.

Một lần trì khóa. Hệ thống ghi nhận, giảng sư không mắng mỏ, không phạt roi, không trừ sạch công huân. Mọi thứ vận hành chính xác theo quy trình dung nạp sai sót ban đầu.

Thế nhưng, sự việc diễn ra ngay trước đó ở bàn cuối lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Cách chỗ Lục Trầm ba dãy bàn, một thiếu niên họ Lý đang ngồi thẳng tưng, hai tay giấu chặt trong tay áo rộng thùng thình, khóe môi thỉnh thoảng lại nhếch lên một nụ cười kín đáo.

Chỉ năm nhịp thở trước khi tiếng chuông dứt, ngoài thềm đá, một màn mặc cả chớp nhoáng đã diễn ra: Một thiếu niên béo chạy tới cầu cứu vì gã bạn cùng phòng tên Trương Hạo đêm qua thức trắng đọc sách, sáng nay ngủ say như chết không thể dậy nổi. Cái giá để quẹt thẻ hộ là một bữa cơm có thịt linh trùy tốn nửa điểm Công Huân tại Thiện Đường.

Chiếc mâm đồng ngoài cửa vốn chỉ đọc mã số thẻ chứ không kiểm tra huyết ấn, nên việc đưa tấm thẻ của Trương Hạo vào khe đá diễn ra trót lọt không chút trở ngại. Trên bảng gỗ lúc này, cái tên Trương Hạo vẫn đang sáng rực ánh đèn lam với trạng thái: Có mặt.

Cao Minh Viễn ngồi cạnh Lục Trầm ghé tai thì thầm:

“Khá khen cho thằng nhóc họ Lý kia, vừa kiếm được một bữa thịt ngon lành mà chẳng tốn giọt mồ hôi nào.”

Lục Trầm không đáp lời. Hắn chỉ nhìn bóng lưng co rúm của gã họ Lý, ánh mắt phẳng lặng như nhìn một con tốt đang tự đi vào góc chết.

Theo thời khóa biểu dán trên bảng sự vụ, đây vốn chỉ là buổi nhập môn lý thuyết thuần túy. Phần lớn tân đệ tử đều đinh ninh rằng mình sẽ chỉ việc ngồi nghe giảng suốt hai canh giờ, ghi chép vài đường kinh mạch và trận văn cơ sở rồi tan lớp.

Gã họ Lý ngồi ở bàn cuối cũng nghĩ như vậy. Gã thò tay nắn nắn tấm thẻ gỗ Thanh Ngô Mộc thứ hai trong ống tay áo, đắc ý chờ đợi buổi học trôi qua.

Thế nhưng, Tạ Giảng Sư vừa bước lên bục lại không hề mở cuốn giáo trình trên bàn.

Y đặt chiếc hòm gỗ nặng trịch xuống mặt bàn đá phát ra một tiếng rầm trầm đục, ánh mắt bình thản quét qua một lượt khắp ba mươi sáu vị trí ngồi, cất giọng sang sảng:

“Hôm nay tạm gác phần đọc sách. Giảng Võ Viện vừa chuyển tới một lô linh tài thô loại ba để các ngươi tập nhận diện cảm ứng mạch dẫn. Buổi học hôm nay chuyển sang thực hành đo đạc và phân loại.”

Tạ Giảng Sư vỗ tay lên nắp hòm gỗ:

“Mỗi người một khối linh tài và một chiếc đục ngọc. Ta gọi tên ai theo danh sách có mặt trên bảng điểm danh, người đó bước lên nhận dụng cụ rồi về chỗ thao tác. Cuối buổi thu bài chấm điểm trực tiếp.”

Một gáo nước lạnh tạt thẳng vào cả giảng đường.

Nụ cười trên môi gã họ Lý ngồi bàn cuối bỗng nhiên đông cứng lại. Từng vệt máu trên mặt gã rút sạch trong tích tắc.

Tạ Giảng Sư không hề có ý định giăng bẫy hay cố tình bắt bớ ai. Y chỉ đơn thuần làm đúng phận sự của một người thầy: thay đổi phương pháp giảng dạy sang thực hành, và quy trình phân phát tài liệu đòi hỏi từng cá nhân phải bước lên nhận đồ.

Y liếc nhìn bảng điểm danh rực sáng trên vách tường, bắt đầu cất giọng điểm tên theo thứ tự:

“Triệu Khoan.”

“Có!” Một thiếu niên chạy lên nhận đục ngọc.

“Vương Húc.”

“Có!”

Từng người, từng người một bước lên bục giảng rồi quay về chỗ. Căn phòng vang lên tiếng lách cách của dụng cụ và sự háo hức của đám đệ tử mới.

Rất nhanh sau đó, ánh mắt của Tạ Giảng Sư dừng lại ở một cái tên đang sáng đèn lam:

“Trương Hạo.”

Không gian trong giảng đường bỗng nhiên chùng xuống một nhịp.

Không có tiếng đáp lời. Không có bước chân nào bước ra khỏi hàng ghế.

Tạ Giảng Sư không ngẩng đầu lên, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn gỗ, cất giọng lần thứ hai:

“Trương Hạo.”

Vẫn là một sự im lặng chết chóc.

Đến lúc này, ba mươi mấy cái đầu trong lớp bắt đầu chầm chậm quay lại nhìn quanh.

Những ánh mắt nghi hoặc quét qua từng chiếc bàn trống, rồi dần dần hội tụ về phía gã họ Lý ngồi co ro ở bàn cuối dãy ba. Dưới sức ép của hàng chục ánh nhìn, trán gã họ Lý lấm tấm mồ hôi hột, hai bàn tay giấu trong ống tay áo run lên bần bật, đầu cúi gằm xuống sát mặt bàn đá.

Tạ Giảng Sư rốt cuộc cũng ngẩng đầu lên.

Ánh mắt của một chấp sự từng trải qua hàng trăm khóa đệ tử không cần tốn công tìm kiếm. Chỉ cần liếc qua tư thế co rúm bất thường và sắc mặt trắng bệch của kẻ ngồi bàn cuối, y đã có một đối tượng đáng để kiểm tra trước tiên.

Y thong thả nhấc bút lông lên, chấm một vệt mực đỏ tươi, cất giọng đều đều không chút gợn sóng:

“Trương Hạo. Trên bảng báo có mặt, nhưng gọi tên không thấy người. Tính là khuyết khóa không lý do. Lệnh bài xuất hiện dấu hiệu sử dụng thay. Ghi nhận nghi vấn gian lận học vụ, chuyển hồ sơ sang Chấp Sự Đường xác minh làm rõ.”

Y không quy chụp ngay tội chủ mưu cho người vắng mặt, mà chuyển cho bộ phận chức năng điều tra theo đúng trình tự. Nhưng đối với kẻ đang ngồi trước mặt, dữ liệu phạm pháp quả tang đã quá rõ ràng.

Mũi bút son của Tạ Giảng Sư chỉ thẳng về phía gã họ Lý:

“Đệ tử ngồi hàng cuối dãy ba, tự giác giao nộp tấm lệnh bài thứ hai trong tay áo ra đây. Tội tự ý sử dụng lệnh bài học vụ của người khác: phạt chép lại điều khoản gian lận học vụ hai mươi lần, tước quyền nhận thù lao nhật vụ nửa tháng.”

Bộp.

Tấm thẻ Thanh Ngô Mộc rơi từ ống tay áo gã họ Lý xuống mặt bàn đá, phát ra một âm thanh chát chúa. Gã run rẩy đứng dậy, mặt cắt không còn giọt máu, lí nhí nhận phạt rồi cúi gầm mặt không dám ngẩng lên.

Tạ Giảng Sư không hề đập bàn quát tháo, cũng không buông một lời nhục mạ. Y chỉ bình tĩnh ghi hai dòng chữ ngắn gọn vào sổ bộ theo dõi, sau đó vẫy tay áo:

“Người tiếp theo: Cao Minh Viễn.”

Cao Minh Viễn rụt cổ lại một cái, vội vàng đứng bật dậy chạy lên bục nhận đồ, bước chân ngoan ngoãn và ngay ngắn như một đứa trẻ vừa thấy bạn bị đòn roi.

Lục Trầm ngồi ở hàng ba, lặng lẽ quan sát toàn bộ sự việc từ đầu tới cuối.

Trong khi đám thiếu niên xung quanh còn đang xì xào kinh hãi trước sự xui xẻo của gã họ Lý, thì trong đầu Lục Trầm, một sơ đồ vận hành đã được bóc tách rõ ràng.

Đến muộn một lần, hệ thống ghi nhận là trì khóa — một sai số nhỏ có thể dung nạp, người vi phạm chỉ cần nhận nhắc nhở nhẹ nhàng. Nhưng cố tình làm giả dữ liệu điểm danh để trục lợi hoặc trốn tránh trách nhiệm lại là một phạm trù hoàn toàn khác.

Và điều thú vị nhất nằm ở cơ chế phát hiện sai lệch.

Thái Huyền không hề tốn công lắp đặt những trận pháp quét huyết ấn đắt đỏ ở cửa lớp học. Họ dùng một chiếc mâm đồng giá rẻ chỉ đọc mã định danh để giải quyết bài toán thông lượng giờ cao điểm. Chi phí vận hành thấp hơn rất nhiều so với việc xác thực sinh trắc ở mọi cửa lớp.

Hệ thống chấp nhận để ngỏ một kẽ hở nhỏ ở tầng đầu vào.

Thế nhưng, kẻ gian lận không bị bắt bởi một cuộc điều tra rầm rộ hay một đợt thanh tra gắt gao. Hắn bị bắt bởi chính một bước chuyển đổi nghiệp vụ hoàn toàn bình thường ở hạ lưu: việc phát linh tài thực hành.

Một sai lệch dữ liệu lọt qua cánh cửa thứ nhất đã lập tức va phải bài kiểm tra thực tế ở bước tiếp theo.

Nếu cách thiết kế này được áp dụng nhất quán ở những nơi khác, hẳn còn nhiều tầng đối soát mà một tân đệ tử như hắn chưa nhìn thấy.

Không cần phải xây một bức tường thành kiên cố ở mọi ngóc ngách.

Chỉ cần chi phí kiểm tra ban đầu đủ rẻ, các bước vận hành phía sau có khả năng tự phát hiện sai lệch, và hậu quả đưa ra đủ rõ ràng để người ta hiểu rằng: Cái giá phải trả khi bị phát hiện luôn đắt hơn rất nhiều so với một bữa cơm thịt linh trùy.

Trì khóa một lần không đáng sợ.

Đáng sợ là nghĩ rằng mình có thể qua mặt được cỗ máy bằng những trò khôn vặt.

Lục Trầm khẽ thở ra một hơi, thong thả bước lên bục nhận lấy khối linh tài và chiếc đục ngọc từ tay Tạ Giảng Sư.

Một bài học vỡ lòng không nằm trong sách vở. Thái Huyền Đạo Tông đang dạy cho đám tân đệ tử biết thế nào là sự tôn trọng đối với trật tự vận hành — không phải bằng sự thị uy quyền lực, mà bằng chính sự chuẩn xác lạnh lùng của một guồng máy đã chạy suốt ngàn năm.