Chương 160: Thầy Cúng Gõ Đàn

Sương sớm ngày thứ tư kể từ khi sáu dân phu trở về vẫn còn đọng trên những ngọn cỏ dọc bờ mương thôn Đông Loan. Gà đã gáy mấy lượt, khói bếp cũng bắt đầu bay lên từ những mái nhà thấp, nhưng con đường qua xóm Đoài vắng hơn thường lệ. Những cánh cổng vốn vẫn mở từ sáng sớm nay đều khép kín. Người đi ngang chỉ cần liếc vào sân nhà có người trở về từ Quỷ Môn cũng đủ khiến chủ nhà vội kéo cửa lại.

Những chuyện xảy ra trong đêm đã không còn giấu được hoàn toàn.

Vợ Triệu Bá Côn xuất hiện bên bến nước khi trời vừa sáng. Nàng đến lấy nước nhưng đứng bên thành giếng rất lâu, hai tay ôm chặt chiếc thùng gỗ mà không múc. Quầng mắt thâm sẫm, gương mặt nhợt nhạt. Một người đàn bà cùng xóm hỏi thăm, nàng chỉ đáp chồng bị cảm, cả đêm không ngủ được. Nhưng khi có người nhắc đến chuyện Bá Côn đã nói những lời kỳ lạ trong nhà, nàng lập tức quay đi.

Chuyện ấy chưa qua khỏi bờ ao đã có người kể thêm chuyện Đỗ Tam. Người em họ của hắn vốn định giữ kín, nhưng sáng nay gặp mấy người trong xóm hỏi thăm, cuối cùng vẫn buột miệng kể rằng Đỗ Tam đã gọi tên người anh cả chết từ năm ngoái. Đến lúc nghe người khác hỏi lại, anh ta mới nhận ra mình vừa nói điều không nên nói.

Những lời đồn không còn dừng ở một nhà.

Đến giữa giờ Thìn, trước cửa nhà lý trưởng đã có hơn chục người tụ tập. Người nhà của sáu dân phu cũng có mặt, nhưng họ đứng nép về một phía, không ai muốn nhắc lại chuyện xảy ra trong nhà mình. Những người còn lại thì thấp giọng bàn bạc, ánh mắt thỉnh thoảng lại hướng về phía những cánh cổng đóng kín cuối xóm.

Lý trưởng nghe hết chuyện, sau đó nhìn sang các bậc cao niên.

“Cứ để thế này, e rằng cả làng không ai yên lòng. Nhưng báo lên quan huyện thì chưa biết họ có tin hay không. Mà một khi nha môn hỏi đến, chuyện sáu người đi Quỷ Môn trở về sẽ càng khó giấu.”

Một cụ già chống gậy lên tiếng:

“Vậy thì mời thầy về làm lễ. Trước hết cầu cho gia trạch được yên, rồi xem trong nhà có điều gì chưa ổn.”

Không ai phản đối.

Người được mời là Thầy Tòng ở xóm Cầu bên cạnh. Lão đã ngoài sáu mươi, làm nghề cúng tế hơn bốn mươi năm, quanh năm lo việc cầu an, giải hạn, cúng gia tiên và những lễ nhỏ trong vùng. Lão không phải người nổi danh khắp tổng, nhưng dân quanh đây vẫn thường tìm đến mỗi khi trong nhà có người ốm đau liên tiếp, trẻ nhỏ khóc đêm không rõ cớ hoặc mồ mả gặp chuyện khiến gia đình bất an.

Khi nghe lý trưởng kể sơ qua, Thầy Tòng không lập tức nhận lời. Lão hỏi lại sáu người trở về đã được bao lâu, có ai phát sốt, có ai nói mê hay làm điều khác thường không. Người nhà nghe hỏi đến đâu thì đáp đến đó, nhưng chẳng ai kể hết. Có người nói chồng mất ngủ, có người bảo con trai yếu sức, có người chỉ cúi đầu.

Thầy Tòng nhìn họ một lượt rồi không hỏi nữa.

“Được. Ta làm lễ cầu an trước. Còn chuyện gì chưa rõ, không nên vội gọi tên.”

Đàn lễ được dựng ở khoảng đất trống đầu ngõ xóm Đoài, nơi giáp rặng tre nhà họ Phùng và con mương cạn dẫn ra đồng. Các bậc cao niên không muốn đặt đàn trong sân đình, sợ việc chưa rõ lành dữ làm kinh động chốn thờ chung của cả làng. Một chiếc rạp cói được dựng tạm, hai tấm phản gỗ ghép lại làm hương án. Trên bàn phủ vải điều đã cũ, lễ vật chỉ gồm xôi trắng, thịt luộc, trầu cau, một ít vàng mã và sáu bát gạo đặt thành hàng.

Thầy Tòng đến khi mọi thứ vừa được bày xong. Lão không vội ngồi vào chỗ chủ lễ, mà đi một vòng quanh hương án, nhìn từng món lễ vật rồi hỏi lý trưởng:

“Có đủ tên sáu người chưa?”

Lý trưởng đưa cho lão mảnh giấy ghi tên. Thầy Tòng đọc chậm từng cái tên, đến tên Phùng Văn Khoát thì ngẩng lên nhìn bà cụ Phùng đang ngồi phía sau đám đông.

“Người nhà có mặt cả chứ?”

Bà cụ gật đầu, nhưng mắt vẫn cúi xuống.

“Có.”

“Lát nữa nếu ta hỏi, cứ để người trong nhà tự trả lời. Không cần ai nói thay.”

Bà cụ siết chặt tràng hạt, không đáp.

Vương Quang và Trần Húc đứng bên điếm canh gần gốc đa, cách đàn lễ một quãng. Cổ tay phải của Vương Quang vẫn quấn băng. Hắn cầm sổ bằng tay trái, còn Trần Húc đứng cạnh, mắt quan sát đám đông.

“Vương huynh, dân làng đã quyết định làm lễ. Chúng ta có nên ngăn lại không?”

“Lễ cầu an trong nhà, không phá rối trị an, cũng chưa có ai bị ép buộc. Không có lý do để cấm.”

“Nhưng nếu xảy ra chuyện?”

“Thì tùy tình hình mà xử trí. Trước mắt cứ quan sát.”

Vương Quang mở sổ, ghi lại vị trí dựng đàn, hướng đặt hương án và số người tham dự. Hắn không ghi những điều người ta đồn đại, cũng không lấy lời kể của một gia đình làm căn cứ cho những gia đình khác. Sáu người được đưa đến làm lễ, mỗi người đều có người thân đi cùng. Không ai trong số họ tỏ vẻ phản đối, nhưng cũng chẳng có ai chủ động nói chuyện với người xung quanh.

Đúng giờ Ngọ, Thầy Tòng thay áo lễ màu lam đã sờn, thắt lại khăn trên đầu rồi bước đến trước hương án. Lão cầm chiếc thanh la nhỏ bằng đồng, dùng dùi gỗ gõ một tiếng.

Tiếng đồng ngân lên ngắn và đục.

Đám đông lập tức im lặng.

Thầy Tòng chắp tay trước ngực, cúi đầu vái ba vái. Lão thắp ba nén hương, khấn thần thổ địa cai quản đất này, khấn gia tiên các nhà chứng giám, rồi xin những người khuất mặt không rõ lai lịch nếu có theo chân người sống trở về thì nhận chút lễ mọn, chớ quấy nhiễu gia đình trong làng.

Lời khấn không dài, cũng không có gì khác thường. Đó là những câu chữ quen thuộc mà người dân vùng này vẫn nghe trong các lễ cầu an.

Sáu dân phu được người nhà đưa đến ngồi trước hương án. Phùng Văn Khoát ở gần đầu hàng, Triệu Bá Côn ngồi cạnh hắn, Đỗ Tam ở phía cuối. Ba người còn lại ngồi giữa, mỗi người cách nhau một khoảng vừa đủ. Cả sáu đều mặc áo vải chàm. Họ ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên đùi, mắt nhìn xuống mặt đất.

Bà cụ Phùng ngồi sau lưng Khoát. Vợ Bá Côn bế con đứng nép bên cột rạp. Người nhà Đỗ Tam đứng cách hắn vài bước, bàn tay không ngừng vuốt vạt áo.

Khói hương ban đầu bay lên thành một vệt mỏng. Thầy Tòng tiếp tục đọc lời khấn, tiếng thanh la thỉnh thoảng vang lên để giữ nhịp. Gió ngoài đồng vẫn thổi nhẹ, làm mấy tấm cói che rạp lay động.

Vương Quang nhìn hương án, rồi nhìn những dải khói đang bay lên.

Một nén hương ở giữa cháy không đều. Khói vừa lên khỏi đầu nhang đã chậm lại, cuộn xuống sát mặt bàn, rồi mới tản ra. Nén thứ hai vẫn cháy bình thường. Nén cuối cùng nghiêng về phía hàng người ngồi trước đàn, nhưng mái cói và vải điều đều không lay theo hướng ấy.

Hắn cúi xuống ghi lại.

Trần Húc khẽ hỏi:

“Có gì không ổn sao?”

“Khói của một nén hương không bay như hai nén còn lại.”

“Do gió?”

“Chưa rõ.”

Vương Quang không nói thêm. Hắn nhìn quanh rạp, tìm xem có khe hở nào khiến luồng gió bị đổi hướng hay không. Nhưng khói vẫn tiếp tục quẩn thấp, khi tan đi, khi lại tụ thành một dải mỏng gần mép phản.

Thầy Tòng cũng nhận ra điều đó. Lão ngừng đọc một thoáng, nhìn ba nén hương rồi lại cúi đầu khấn tiếp. Lão không gọi người đến kiểm tra, cũng không đổi vị trí hương án. Chỉ có bàn tay cầm thanh la siết chặt hơn.

Sau phần khấn, lão bốc một nắm gạo trộn muối, rải ra ba phía quanh đàn lễ. Gạo rơi xuống mặt đất nện, lăn qua những vết chân cũ rồi nằm im. Một vài hạt rơi gần mép chiếu của sáu dân phu. Không ai trong số họ cúi xuống nhặt.

Thầy Tòng cầm chén nước mưa đặt cạnh bát hương, nhúng một nhánh dâu vào trong. Lão đi đến trước Phùng Văn Khoát, định vẩy một ít nước lên vai hắn.

Nhánh dâu vừa chạm đến gần người, Khoát bỗng ngẩng đầu.

Bà cụ Phùng giật mình, tay đang lần tràng hạt cũng dừng lại. Nhưng Khoát không nhìn mẹ. Hắn nhìn thẳng vào khoảng đất giữa hương án và hàng chiếu, môi khẽ động.

Thầy Tòng dừng tay.

“Con có điều gì muốn nói?”

Khoát không đáp.

Lão chờ một lúc rồi hỏi lại:

“Trong người có chỗ nào khó chịu không?”

Khoát vẫn nhìn xuống đất. Sau cùng, hắn chậm rãi lắc đầu.

Thầy Tòng không ép. Lão vẩy nước lên vai hắn rồi chuyển sang người kế tiếp. Đến lượt Bá Côn, chén nước trong tay lão khẽ rung. Bá Côn không ngẩng đầu, nhưng hai bàn tay đang đặt trên đùi bỗng co lại. Những ngón tay siết chặt đến mức các khớp xương nổi trắng.

Vợ hắn ôm con lùi về sau một bước.

“Bá Côn?”

Nàng gọi rất nhỏ. Người đàn ông không đáp.

Thầy Tòng đặt chén xuống, nhìn hắn thêm một thoáng rồi tiếp tục nghi thức. Lão không để đám đông nhìn thấy sự chần chừ ấy. Khi đi đến Đỗ Tam, lão chỉ vẩy một ít nước lên vai, không hỏi thêm câu nào.

Lễ vẫn tiếp tục, nhưng không khí quanh rạp đã khác lúc đầu. Người đứng xem không còn xì xào. Có người lặng lẽ lùi khỏi hàng rào tre, có người nắm tay con trẻ kéo sát vào người. Bà cụ Phùng cúi đầu thấp hơn trước, còn vợ Bá Côn cứ nhìn chồng rồi lại nhìn chén nước trong tay Thầy Tòng.

Vương Quang ghi lại phản ứng của Khoát và Bá Côn. Hắn không viết rằng họ bị thứ gì nhập vào, cũng không cho rằng nghi thức đã chạm đến một vật vô hình nào đó. Hắn chỉ ghi thời điểm họ có phản ứng, vị trí đứng của người chủ lễ và những gì đã xảy ra ngay trước đó.

Khi Thầy Tòng quay lại hương án, lão đặt chén nước xuống bên phải bát hương. Sau đó, lão cúi xuống chỉnh lại đĩa trầu cau ở góc trái.

Bàn tay lão bỗng dừng lại.

Trên mặt phản, sát mép tấm vải điều, có một vệt đất ẩm hình tròn. Nó nằm ở khoảng trống giữa đĩa trầu cau và hàng bát gạo, nơi lúc trước không có gì ngoài mặt gỗ đã được lau sạch.

Thầy Tòng nhìn vệt đất, rồi nhìn chén nước. Nước trong chén vẫn còn nguyên, không đổ ra ngoài. Lão đưa ngón tay chạm nhẹ vào mép vệt đất. Lớp bùn lạnh và dính, bám thành một vệt đen trên đầu ngón tay.

Lão ngẩng lên.

“Lúc nãy có ai đặt thứ gì ở đây không?”

Người phụ việc đứng gần đó lắc đầu.

“Bẩm thầy, không có.”

“Có ai chạm vào hương án?”

“Chỉ có thầy.”

Thầy Tòng không hỏi nữa. Lão lấy khăn lau tay, nhưng vệt bùn vẫn còn bám trong những đường vân da. Lão nhìn xuống hương án lần nữa, ánh mắt dừng ở giữa vệt đất.

Một chân nhang ngắn nằm ở đó.

Nó không được cắm vào bát hương, cũng không nằm trong số những nén hương lão đã thắp. Chân nhang cắm xiên vào lớp bùn ẩm, phần đầu cháy dở còn giữ một đốm đỏ nhỏ. Không ai biết nó đã nằm ở đó từ lúc nào.

Thầy Tòng chậm rãi quay đầu, nhìn ba nén hương trên bát đồng. Cả ba vẫn đang cháy.

Lão cúi xuống đếm sáu bát gạo, lần lượt từ trái sang phải. Đếm xong, lão lại nhìn chân nhang trong vệt bùn.

Sáu bát gạo.

Sáu người trở về.

Vậy thứ đang nằm giữa hương án kia thuộc về ai?

Thanh la trong tay lão khẽ va vào mép bàn, phát ra một tiếng động rất nhỏ. Lão không đọc tiếp lời khấn. Trong khoảnh khắc, gương mặt già nua mất đi vẻ nghiêm nghị ban đầu. Lão nhìn chằm chằm vào vệt bùn, rồi lặng lẽ lùi lại nửa bước.

Vương Quang đã đứng lên từ lúc nào. Hắn không đến gần hương án, chỉ nhìn qua khoảng cách giữa đám đông. Trần Húc ghé sát bên cạnh, giọng thấp đến mức gần như chỉ còn hơi thở:

“Vương huynh, lúc nãy trên bàn không có thứ đó.”

“Ta biết.”

“Có phải…”

“Đừng nói khi chưa rõ.”

Vương Quang mở sổ, ghi lại vị trí vệt đất, hình dạng chân nhang và việc không ai trong số những người đứng gần hương án nhận đã đặt nó ở đó. Hắn không viết đó là dấu vết của người thứ bảy, cũng không ghi nó thuộc về một vong nhân nào.

Nhưng khi ngẩng lên, hắn thấy Thầy Tòng vẫn đứng bất động trước bàn lễ.

Lão đã làm nghề này hơn bốn mươi năm. Những chuyện như gió tắt giữa sân, khói hương cuộn thấp hay người dự lễ bỗng nói mê, lão đều từng nghe qua hoặc gặp phải. Nhưng trên đàn lễ hôm nay, có một thứ không nằm trong lễ vật, không thuộc về sáu người được gọi tên, lại xuất hiện ngay giữa hương án mà không ai biết nó đến từ đâu.

Thầy Tòng đưa tay định cầm thanh la, nhưng rồi lại thôi.

Lễ cầu an vẫn chưa kết thúc.

Và lần đầu tiên trong hơn bốn mươi năm hành nghề, lão không biết mình nên gõ tiếp tiếng thanh la kế tiếp hay dừng lại.