Chương 130: Không Phải Việc Của Ta

Sáng hôm sau, mưa dứt hẳn.

Gió bấc thổi rạt qua mặt sông Bùi, mang theo cái lạnh khô cong của tiết đông chí. Màn sương mù ẩm đục dần tan đi, để lộ mặt nước phù sa đỏ quạch đã phẳng lặng hơn sau khi con nước cường rút xuống chừng ba thước. Dọc theo triền đê bến đò, lớp bùn đỏ nhão nhoét hôm qua nay đóng thành một lớp váng xám xịt, khô nẻ như da trâu phơi nắng.

Mép sạt lở hàm ếch hiện ra trần trụi dưới ánh sáng ban ngày. Một vạt kè dài ba trượng bị khoét rỗng chân móng, đá hộc rải bề mặt sụp đổ ngổn ngang thành từng hố sâu hoắm, để lộ những đầu cọc tre gãy vụn cắm xiêu vẹo trong bùn lầy.

Trên mặt đê, vài chục người dân địa phương đứng tụ tập sau hàng rào tre của lính tuần. Những người đàn bà chít khăn tang trắng, tay ôm bó hương nén đỏ rực, lặng lẽ cắm từng que hương xuống mép đất nứt. Tiếng khóc than ai oán hôm qua đã chìm xuống, nhường chỗ cho những tiếng sụt sùi trầm đục hòa vào tiếng gió rít qua rặng tre gai. Mười bảy đinh phu rơi xuống nước chiều hôm trước vẫn bặt vô âm tín; dòng nước đỏ ngầu câm lặng cuốn trôi mọi dấu vết của những sinh mạng nhỏ nhoi.

Vương Quang đứng bên mép bờ đất còn tương đối cứng cáp, vạt áo tơi bay phần phật trong gió lạnh.

Cánh tay phải của hắn vẫn bị ba vòng dây gai thô siết chặt áp vào mạng sườn. Sau hai ngày đêm dầm mình trong uế khí và giá buốt, khớp cổ tay phải đã cứng đờ; mỗi cử động nhỏ của đầu ngón tay đều dội lên một luồng nhức buốt âm ỉ dọc theo xương cẳng tay. Hắn dùng bàn tay trái cầm thanh Thiết Xích Khảo Sát, đầu mũi thép rà dọc theo gờ đất để xác định phạm vi sụt lún có thể lan rộng.

"Thầy... đá hộc và cọc tiêu gỗ thị chở trên ba thuyền nan đã cập bờ đất phía trên rồi ạ," Chu Bá Cửu bước lại gần, hai bàn tay dính đầy đất thịt, vai khoác cuộn dây rọi chì nặng trịch: "Chủ bạ Đặng hỏi thầy có cần phái thợ lặn xuống móc lại giàn tời cũ lên không?"

"Không ai được xuống nước," Vương Quang cất giọng khàn đặc, dứt khoát: "Nói với Huyện nha, cấm tiệt tất cả mọi người lặn xuống lạch sâu này. Kết cấu dưới đáy chưa rõ ràng, nền móng đang xáo trộn, bất kỳ tác động đào bới hay cắm cọc nhọn nào lúc này cũng có thể làm sạt thêm mảng bờ tiếp theo."

Hắn đưa tay trái đón lấy một chiếc cọc tiêu bằng gỗ thị dài sáu thước, đầu cọc sơn ba ngấn vôi trắng:

"Cắm cọc tiêu thứ nhất tại đây. Cách mép sạt lở một trượng hai thước về phía thượng lưu, trên nền đất thịt chưa nứt."

Lính phu địa phương lập tức làm theo. Dưới sự chỉ dẫn của thanh Thiết Xích, tám chiếc cọc tiêu gỗ thị được đóng sâu vào dải đất ổn định trên bờ đê, tạo thành một vành đai cảnh báo khoanh vùng khu vực nguy hiểm tương ứng với vị trí lạch sâu ngoài lòng sông.

Tiếp đó là việc ổn định mái sạt trên bờ.

Vương Quang chỉ huy phu dịch rải đá cuội và đá hộc cỡ vừa xuống phần chân mái dốc đã lộ ra sau khi nước rút, lèn chặt các hốc đất bị khoét rỗng ở mép bờ để tránh việc đất mặt tiếp tục chuồi xuống dòng nước. Hắn tuyệt đối không cho đổ vật liệu ra giữa dòng hay can thiệp vào lòng lạch sâu nơi đài cọc dâu tọa lạc. Chỗ nào mắt chưa thấy rõ, thước chưa đo tới, hắn giữ nguyên hiện trạng.

Đến gần trưa, việc gia cố mái bờ tạm thời hoàn tất. Mép sạt lở được đắp một mái thoải bằng đá dằn, lớp đất mặt không còn dấu hiệu nứt toác thêm.

Huyện thừa Lê cùng các hương lão làng Bùi mang một mâm xôi gà và tuần rượu ra mép nước làm lễ cúng tạ Thủy thần, cầu cho linh hồn những người xấu số được siêu thoát. Hương khói nghi ngút bay là là trên mặt sông đỏ quạch.

Phần bờ có nguy cơ sạt tiếp đã được gia cố tạm thời. Vùng nước chưa xác định độ sâu vẫn nằm ngoài giới hạn can thiệp. Ít nhất, không ai được phép xuống đó chỉ vì muốn lấy lại thứ đã mất.

Giữa trưa, Vương Quang ngồi trong gian điếm canh đê bờ bắc.

Gian điếm lộng gió, mái rạ mục bốc lên mùi ngai ngái quen thuộc của sông nước. Trên chiếc bàn chõng tre ọp ẹp, Chu Bá Cửu dùng bàn chải rơm cẩn thận gạt lớp phù sa và bùn đen bám trên mắt xích đồng đúc liền — vật chứng thu hồi từ đáy sông.

Vương Quang đặt một tờ giấy bản dày có đóng dấu góc của Khâm Thiên Giám lên mặt chõng. Hắn dùng bàn tay trái vụng về kẹp lấy chiếc bút lông thỏ, chấm vào nghiên mực tàu pha dầu trẩu.

Từng nét chữ chân thư mực đen nhánh, vuông vức và lạnh lùng hiện ra trên trang giấy trắng:

TỜ TRÌNH KHẢO TRẮC BẾN BÙI KHÊ

(Bắc Doanh Lưu Bản — Ngoại ngạch Hành Trình Ký lục Vương Quang phụng lập)

Điều 1: Đài cọc dâu bát giác tại lạch sâu bến Bùi từng tồn tại độc lập theo ghi chép của Hồng Đức Thủy Trình Bản Đồ, với số đo độ sâu cắm vỉa ngầm ghi nhận là ba trượng hai thước. Công trình này đã bị vẽ nắn gộp vào tuyến kè và điều chỉnh giảm một trượng bảy thước độ sâu trong bản đồ tu bổ từ năm Bảo Thái mười chín.

Điều 2: Mắt xích đồng neo đài mang vết cưa sắt dở nông ba phần; thành mộng tang mộc mang bốn vết trượt xoắn ốc. Dấu vết vật chất này phù hợp với khả năng có can thiệp nhân tạo xuất hiện trước thời điểm đỉnh lũ thượng nguồn đổ về bến đò.

Điều 3: Bản tấu trình năm Bảo Thái mười tám báo cáo "lũ lớn cuốn trôi then chốt" không phù hợp với dấu vết đứt, trượt và biến dạng ghi nhận thực tế trên mắt xích đồng tại hiện trường.

Điều 4: Sổ cấp phát lương thảo trạm đò ghi nhận có sáu khẩu phần ăn ngoài danh sách chính thức trước ngày bờ kè sụp lở; chưa đủ chứng cứ hành chính để xác định danh tính và người thụ hưởng thực tế.

Điều 5: Sổ bổ dụng và công văn gốc mùa hè năm Bảo Thái mười tám bị ẩm nát, không còn lưu trọn vẹn tại Huyện nha; không đủ cơ sở định danh trách nhiệm cụ thể của các chức sắc đương thời.

Điều 6: Kết cấu ngầm tại đáy sông hiện chưa xác định độ sâu an toàn tuyệt đối. Đã lập tám cọc tiêu gỗ thị khoanh vùng mốc hiểm trên bờ. Nghiêm cấm mọi hoạt động nạo vét, đóng cọc nhọn hoặc đào bới sâu hơn mốc khảo sát một trượng năm thước theo bản đồ hiện hành cho đến khi có phương án khảo sát được phê duyệt.

KẾT LUẬN: Ngoại ngạch Ký lục Vương Quang chỉ xác nhận hiện trạng vật chất công trình và các số đo trắc địa thực tế trên bờ. Các sai lệch về nhân sự, hồ sơ lưu chuyển và tấu trình cũ không thuộc thẩm quyền khảo sát, kính chuyển thượng cấp tài thẩm.

Vương Quang buông bút.

Hắn thổi nhẹ cho nét mực mau khô. Một bản báo cáo lạnh lùng, phân định rõ ranh giới giữa số đo thực địa và những khoảng trống hành chính chưa thể giải đáp.

Xoạt...

"Thầy ơi..." Chu Bá Cửu bỗng nhiên buột miệng khẽ kêu lên một tiếng, tay thằng bé ngừng chà bàn chải rơm: "Thầy nhìn chỗ này."

Vương Quang ngước mắt nhìn sang.

Lớp bùn đen và rỉ khoáng chất xám xịt bám trên một cạnh cong của mắt xích đồng sau khi được cạo sạch đã để lộ ra bề mặt kim loại ánh lên sắc đỏ sẫm.

Tại góc ngàm của mắt xích — nơi không bị lưỡi cưa sắt chạm tới — có một vết đục chìm.

Đó là ba dấu chấm tròn thẳng hàng kẹp giữa hai vạch vát song song.

Vết đục sâu chừng một ly, chiều ngang ước chừng ba phân, các nét đục gọn gàng.

Vương Quang cúi thấp người xuống. Con ngươi mắt phải khẽ giật một nhịp buốt nhói.

Hắn nhấc thanh Thiết Xích lên, dùng đầu mũi thép đo kích thước của vết đục: ngang đúng ba phân, sâu một ly, khoảng cách giữa ba dấu chấm tròn đều đặn.

Chủ bạ Đặng đứng nép bên cửa chõng tre ngó vào, lắc đầu: "Lạ nhỉ... Đây không phải dấu triện hay ký hiệu của xưởng đúc đồng phủ Sơn Nam. Dấu của quan xưởng đúc thời trước thường là chữ triện vuông hoặc số thứ tự mẻ đúc... chứ tôi chưa từng thấy kiểu ba chấm hai vạch này."

Vương Quang không hỏi thêm một lời nào.

Hắn không suy diễn xem đây là ký hiệu của phường hội nào, cũng không đặt giả thuyết về nguồn gốc của nó. Hắn lật trang phụ lục của bản báo cáo, dùng bút mực tàu ghi thêm một dòng:

"Mặt sau mắt xích đồng có vết đục hình ba chấm kẹp giữa hai vạch vát song song, kích thước ngang ba phân, sâu một ly. Chưa rõ công năng và xuất xứ. Tạm lưu vật chứng số Bùi-Khê-07."

Hắn đặt mắt xích đồng vào chiếc hòm gỗ nhỏ bọc da cá đuối, đóng nắp lại, rồi dùng dây gai buộc chặt chiếc thẻ bài gỗ khắc mã số Bùi-Khê-07 lên quai hòm.

Gập sổ lại. Niêm phong. Để nguyên tại đó.

Tiếng vó ngựa lộc cộc dừng lại trước cửa điếm canh đê.

Thanh Diệp bước vào.

Nàng đã khoác lại chiếc áo tơi tráng nhựa đường đen nhánh, bên hông đeo đoản kiếm, tay cầm bọc tài liệu bọc vải dầu cẩn thận — bên trong là toàn bộ bản sao lục của cuốn Giang Độ Nhật Trình, Trạm Báo Thủy Trình Bạ, lệnh xuất cưa có dấu triện sứt góc của Tống Khắc Thiệu, và tấm thẻ bài chì mang tên Tống Hữu Triều.

Đôi mắt nàng lướt qua bản báo cáo sáu điều đặt trên chõng tre:

"Báo cáo viết cẩn trọng lắm. Đúng lối của người Khâm Thiên Giám."

"Đủ số liệu để giữ an toàn cho phần đê đã khảo sát," Vương Quang đáp phẳng lặng: "Phần còn lại, ta không có căn cứ để viết thêm."

Thanh Diệp gật đầu, đưa tay nhận lấy bản sao báo cáo kỹ thuật mà hắn đã chuẩn bị sẵn cho Đô Sát Viện. Nàng cất cẩn thận vào túi gấm bên thắt lưng, ngón tay giữ chặt mép vải dầu:

"Bản quan sẽ mang các bản sao lục này về kinh, trình Đô Ngự sử đại nhân cùng những sai lệch đã được ghi nhận. Việc có lập án thanh tra hay giao cho nha môn nào thẩm tra, phải do cấp trên quyết định."

Nàng nhìn thẳng vào mắt hắn:

"Còn chuyện ai sửa tấu, ai chỉ đạo xuất cưa, hai người họ Tống có liên hệ gì với nhau... hồ sơ hiện tại chưa đủ để kết luận."

Nàng dừng lại một nhịp:

"Phần việc phối hợp tại Bùi Khê, đến đây là hết."

"Cung tiễn Ngự sử đại nhân," Vương Quang chắp tay trái ngang ngực, khẽ cúi đầu chào theo nghi thức công quyền.

Không có lời hẹn tao ngộ, cũng không có sự tò mò vượt quyền. Hai viên chức của hai cơ quan triều đình khác nhau kết thúc phần việc giao thoa tại khúc sông sạt lở, rồi quay trở về đúng quỹ đạo thẩm quyền của mình.

Thanh Diệp xoay người bước ra cửa điếm, tung mình lên lưng con ngựa trạm lông khoang. Tiếng roi ngựa xé gió, tiếng vó ngựa phi nước đại dội vang trên mặt đê đất rồi xa dần về hướng kinh kỳ.

Gió chiều lại thốc lên từng cơn buốt giá.

Vương Quang bước ra ngoài hiên điếm canh, tựa lưng vào một thân cột tre ngắm nhìn dòng sông Bùi đang trôi chầm chậm dưới chân đê.

Lý Tử Trình đang đứng ở mép rặng tre phía sau điếm canh.

Ông mặc chiếc trường bào bằng vải gai thô màu xám tro bạc phếch, hai tay chắp sau lưng, vạt áo bay phần phật trong gió bấc. Khuôn mặt gầy guộc của ông bình lặng, ánh mắt hướng về bãi cát hạ lưu bến Bùi.

Vương Quang khẽ cúi đầu: "Thầy."

Lý Tử Trình đưa mắt nhìn cánh tay phải quấn chặt vải gai của hắn, rồi nhìn xuống chiếc hòm đồ nghề niêm phong đặt trên chõng tre.

"Báo cáo xong rồi?"

"Xong rồi ạ."

Lý Tử Trình im lặng một lát, rồi hỏi:

"Ngươi không muốn biết kẻ mặc áo chàm là ai sao?"

Vương Quang đứng lặng giữa làn gió buốt. Cổ tay phải của hắn lại giật lên một nhịp nhức nhối, nhắc nhở hắn về giới hạn của thể xác mỗi khi cố chấp chạm vào những thứ vượt quá tầm kiểm soát.

Hắn nhìn dòng nước đỏ ngầu đang cuộn trôi qua những chiếc cọc tiêu mới cắm, rồi cất giọng trầm tĩnh:

"Muốn."

Lý Tử Trình khẽ nghiêng đầu nhìn hắn: "Vậy sao không đề nghị Thanh Diệp truy tìm tiếp?"

Vương Quang đưa bàn tay trái ra, ngón tay chạm vào thanh Thiết Xích kẹp bên hông:

"Vì đó không còn là việc của ta."

Hắn ngẩng đầu nhìn người thầy của mình:

"Ta là Ký lục trắc địa. Việc của ta là đo đạc hiện trạng, xác định nguy cơ, và tìm cách giữ cho mép bờ này không tiếp tục chuồi đất. Ta biết đến đâu thì làm đến đó. Phần còn lại... báo lên trên."

Gió bấc thổi qua khoảng không giữa hai thầy trò, mang theo vị mặn mòi tanh nồng của bùn sông.

Lý Tử Trình không khen, cũng không chê.

Ông chỉ nhìn xuống cổ tay phải của hắn, hỏi cộc lốc:

"Tay phải... cầm bút viết được bao lâu nữa?"

Vương Quang cúi đầu nhìn dải vải gai siết chặt:

"Nửa trang."

Lý Tử Trình quay bước đi về phía con đường đất dẫn ra trạm dịch:

"Về Bắc Doanh."

Bùi Khê đã kết thúc phần việc của hắn.

Không phải mọi người mất tích đều đã được tìm thấy. Không phải những sai lệch trong hồ sơ cũ đã có lời giải. Đài cọc dưới đáy sông vẫn nằm ngoài giới hạn hiểu biết của hắn, còn dấu đục ba chấm hai vạch đã được niêm phong cùng một số hiệu mà hắn không định tự ý giải nghĩa.

Nhưng phần việc được giao đã có kết quả: hiện trường được khoanh vùng, nguy cơ sạt lở trước mắt được xử lý trong giới hạn an toàn, vật chứng được bảo toàn và những sai lệch vượt quá thẩm quyền đã được lập thành văn bản để bàn giao.

Hắn không cần tự mình đi tìm lời giải cho tất cả những điều ấy.

Vương Quang tựa đầu vào thành xe bò, nhắm mắt giữa cơn lạnh đang dâng lên từ khớp vai phải. Khi trở về Bắc Doanh, hắn vẫn phải học lại cách co duỗi từng ngón tay để cầm chắc thanh thước thép.

Còn Bùi Khê, từ giờ trở đi, sẽ nằm trong hồ sơ của những người có thẩm quyền tiếp nhận nó.

Bên kia khúc quanh chữ chi, tám cọc tiêu gỗ thị vẫn đứng im trên nền đất mới gia cố.

Dưới đáy sông, dấu vết chưa có lời giải vẫn nằm nguyên tại chỗ.