Chương 131: Bắc Doanh Trả Giá

Chiếc xe bò hai bánh lọc cọc lăn qua cổng trạm dịch Nam Phong khi mặt trời đã lặn hẳn dưới rặng tre ngâm nước phía xa.

Đoạn đường hai mươi dặm từ bờ đê Bùi Khê ngược về Bắc Doanh — doanh sở ngoại thành của Ty Trắc Địa thuộc Khâm Thiên Giám — dài dằng dặc trong tiếng gió bấc gầm gừ qua những vạt ruộng trũng bỏ hoang. Đất bùn đỏ bám dầy cộp vào nan hoa bằng gỗ nghiến, chốc chốc lại cọ vào tấm chắn bùn kêu lên những tiếng rột... rột... nặng nề, dằn xóc từng cơn qua những đoạn sống trâu nứt nẻ vì rét hanh.

Vương Quang nằm nửa tựa vào mấy bó rơm lót đáy thùng xe.

Cơn sốt lạnh của chứng Hàn Uế bộc phát ngay khi hơi gió phù sa của bến sông bị bỏ lại phía sau. Không còn dòng nước chảy xiết và mối nguy sạt lở đè nặng lên tâm trí, thể xác rách nát của hắn lập tức đòi lại món nợ mà hai ngày đêm gắng gượng đã vay mượn.

Từ đốt sống cổ lan xuống bả vai phải, từng thớ thịt giật nẩy từng chặp. Bàn tay phải bị ba vòng dây gai thô siết cứng áp vào mạng sườn đã mất dần cảm giác ấm nóng; các khớp ngón tay co cứng, trắng bệch ra vì lạnh, không thể tự duỗi thẳng. Cái buốt từ trong tủy bốc ngược lên mang tai, khiến hai thái dương hắn giật giật theo từng nhịp thở thô ráp. Vương Quang khẽ nghiến răng, nuốt từng ngụm nước bọt đắng ngắt; mắt phải khép hờ, con ngươi lay động mệt mỏi dưới ánh tà dương nhập nhoạng.

Chu Bá Cửu ngồi co ro ở góc càng xe, hai bàn tay nứt nẻ vì giá rét chụm lại quanh một chiếc âu sành con đựng tàn than xà cừ. Thằng bé chốc chốc lại hé tấm chăn chiên phủ trên người Vương Quang, đưa bầu rượu ngâm gừng gió vào sát mép môi thầy:

"Thầy... nhấp thêm một ngụm nhỏ nữa cho ấm lồng ngực. Ráng tới cổng doanh, vào trong đó kín gió con nấu nước ấm xông gân tay ngay."

Vương Quang nhấp một ngụm rượu gừng cay nồng. Vị cay xộc lên mũi làm hắn khẽ ho khan một tràng ngắn. Hắn không nói, chỉ dùng bàn tay trái gầy guộc nắm nhẹ lấy cổ tay Chu Bá Cửu, khẽ lắc đầu ra hiệu không cần che chắn thêm.

Phía trước đầu xe, con bò vàng bước từng bước nặng nhọc. Lý Tử Trình đi bộ một bên, hai tay chắp sau lưng, vạt áo bào xám bạc phếch bay phần phật trong gió buốt. Ông không quay đầu lại nhìn người học trò trên đống rơm rạ, nhưng từng bước chân cắm sâu xuống mặt đường đất nện của ông vẫn giữ một nhịp độ đều đặn, như một chiếc cọc tiêu sống dẫn đường xuyên qua bóng tối đồng bằng.

Bắc Doanh hiện ra sau một rặng nhãn cổ thụ trụi lá.

Đó không phải một dinh thự tráng lệ của quan chức Kinh sư, mà là một khu trại nửa quân sự nửa hành chính nằm biệt lập ngoài lũy thành phía bắc. Bao quanh doanh sở là bức tường đất nện dày ba thước, bên trên cắm chông tre đực vót nhọn; cổng trại làm bằng những thân gỗ săng lẻ ghép nẹp sắt, trên chòi canh treo một chiếc đèn lồng giấy dầu màu vàng đục mang hai chữ triện: Khâm Giám.

Mùi thuốc sấy chống ẩm, mùi vôi bột khử trùng rãnh nước và mùi bồ hóng dầu trẩu từ các xưởng mộc trắc địa xộc vào cánh mũi nồng nặc.

"Người về từ bến Bùi!" Tiếng lính gác cổng hô lớn, chiếc then cài bằng gỗ lim nặng trịch được kéo lùi vào trong vách đất với một tiếng khục khô khốc.

Chiếc xe bò nghiến bánh qua rãnh thoát nước, dừng lại giữa khoảng sân đất nện rộng rãi.

Xung quanh sân, vài toán trắc thủ mặc áo vải thô màu chàm đang lúi húi thu dọn bàn đạc, thước đồng và quả rọi sau một ngày tập luyện ngoài bãi phù sa. Thấy chiếc xe bò chở hòm đồ nghề bọc da cá đuối và bóng dáng của Lý Tử Trình, đám trắc thủ dừng tay, cúi đầu nép sang hai bên mép sân, ánh mắt lén dạt về phía thùng xe. Ở Bắc Doanh này, ai cũng biết chuyến đi Bùi Khê là một chuyến khảo trắc nguy hiểm — nơi vừa xảy ra tai nạn sụt kè và nhiều đinh phu rơi xuống lòng sông xoáy.

Chu Bá Cửu nhảy xuống đất, cẩn thận đỡ Vương Quang bước xuống càng xe.

Vừa đặt chân xuống nền đất lạnh, đầu gối bên phải của Vương Quang hơi chùng xuống một nhịp. Cơ gân kéo từ hông xuống bắp chân bị nhiễm lạnh rút cứng lại; hắn lập tức tì đầu mũi Thiết Xích Khảo Sát bên tay trái xuống mặt đất làm điểm tựa để giữ thăng bằng.

"Tự đi được không?" Giọng Lý Tử Trình vang lên phía trước, phẳng lặng.

Vương Quang hít một hơi sâu khí lạnh vào lồng ngực:

"Được ạ."

Hắn đứng thẳng người dậy. Bàn chân phải bước chậm hơn thường lệ, nhưng dáng người vẫn ngay ngắn. Tay trái cầm chắc thanh thước thép bên sườn, hắn bước từng bước chậm rãi theo sau lưng thầy mình, đi về phía dãy nhà ngang lợp ngói liệt nằm ở góc tây bắc của doanh trại — nơi đặt phòng Lưu trữ và phòng làm việc của Chủ sự Bắc Doanh.

Chu Bá Cửu ôm chiếc hòm đồ nghề bọc da cá đuối, quai hòm buộc chiếc thẻ bài gỗ khắc mã hiệu Bùi-Khê-07, lặng lẽ bám sát phía sau.

Gian phòng của Chủ sự Lương Phương sực nức mùi trà mạn ủ hoa sói và khói than hoa đượm lửa.

Khác với sự hỗn độn của Lại phòng huyện Bùi Khê, căn phòng này là nơi xử lý dữ liệu thực địa của cả một phân vùng trắc địa. Bốn bức tường kê kín những giá gỗ lim chia ô, xếp các ống đồng đựng đồ bản, sổ nhật trình thiên văn và các tập hồ sơ địa bạ được bọc cẩn thận. Giữa phòng kê chiếc án thư rộng bằng gỗ gụ đánh sáp, trên mặt bàn để la bàn đồng, thước tỷ lệ bằng ngà voi và các xấp công văn của Bộ Công.

Lương Phương ngồi sau án thư. Viên Chủ sự ngoài bốn tuần, trán dô, ánh mắt sắc sảo. Y mặc quan phục ngũ phẩm bằng gấm màu thanh lam, tay cầm chiếc quản bút lông sói, chốc chốc lại chấm vào nghiên mực son điều để ghi chú lên một tờ trình trắc địa luồng lạch.

Thấy Lý Tử Trình và Vương Quang bước vào, Lương Phương đặt bút xuống giá sứ, ngẩng đầu lên:

"Về rồi đấy à?"

Ánh mắt y lướt qua Lý Tử Trình, rồi dừng lại trên cánh tay phải quấn chặt dải vải gai và sắc mặt mệt mỏi vì lạnh của Vương Quang:

"Bờ kè sạt đến mức phải ra tận mép nước à?"

Lý Tử Trình bước tới tựa lưng vào một cột gỗ lim cạnh cửa sổ, cất giọng đều đều:

"Nó chỉ ra đầu giàn tre trắc địa đo móng trước khi con nước cường ập tới."

Lương Phương nhìn chiếc hòm đồ bọc da cá đuối trong tay Chu Bá Cửu:

"Có kết quả khảo trắc chưa?"

Vương Quang bước lên hai bước, đứng trước án thư, cúi đầu chào theo nghi thức công vụ thông thường. Hắn dùng bàn tay trái rút từ trong bọc áo ra bản Tờ Trình Khảo Trắc Bến Bùi Khê đã gấp phẳng phiu, đặt lên mặt bàn gỗ gụ.

Bản báo cáo gồm sáu điều, nét chữ mực tàu viết bằng tay trái tuy hơi gãy góc nhưng ngay ngắn, từng dòng mạch lạc. Cùng lúc đó, Chu Bá Cửu đặt chiếc hòm gỗ nhỏ lên góc bàn, cẩn thận đặt chiếc thẻ bài gỗ mang mã hiệu Bùi-Khê-07 bên cạnh.

Lương Phương kéo tờ trình về phía mình, chăm chú đọc từng mục:

Điều 1: Đài cọc dâu bát giác tồn tại theo bản đồ Hồng Đức, bị nắn gộp và điều chỉnh giảm một trượng bảy thước độ sâu trong bản đồ tu bổ từ năm Bảo Thái mười chín.

Điều 2: Mắt xích đồng neo đài mang vết cưa sắt dở nông ba phần; dấu vết can thiệp nhân tạo phù hợp với khả năng xuất hiện trước thời điểm đỉnh lũ thượng nguồn đổ về.

Điều 3: Bản tấu năm Bảo Thái mười tám báo cáo "lũ lớn cuốn trôi then chốt" không phù hợp với dấu vết đứt, trượt và biến dạng cơ học ghi nhận thực tế trên mắt xích đồng.

Điều 4: Sổ cấp phát trạm đò ghi nhận sáu khẩu phần ăn ngoài danh sách trước ngày bờ kè sụp lở; chưa đủ chứng cứ hành chính để xác định danh tính người nhận.

Điều 5: Sổ bổ dụng và công văn gốc bị thất lạc mục nát; không đủ cơ sở định danh trách nhiệm cụ thể của các chức sắc đương thời.

Điều 6: Kết cấu ngầm chưa xác định độ sâu an toàn; đã cắm tám cọc tiêu gỗ thị khoanh vùng mốc hiểm trên bờ, nghiêm cấm đào bới sâu hơn mốc khảo sát hiện hành cho đến khi có phương án được phê duyệt.

Đọc xong điều thứ sáu, Lương Phương đặt tờ trình xuống mặt bàn, ngón tay khẽ gõ nhẹ lên mép giấy:

"Sáu điều. Chỉ nói về số đo, mốc cọc và sự sai lệch giữa vật chứng với bản tấu cũ."

Y ngước mắt nhìn Vương Quang:

"Ngươi không nhắc đến tên viên chức nào ở trạm đò. Không viết một dòng suy đoán về kẻ mang cưa thép xuống sông. Càng không đả động đến việc Đô Sát Viện cử người về bến Bùi cùng thời điểm."

"Bẩm Chủ sự, bổn phận của thuộc hạ chỉ đến đó," Vương Quang đáp, giọng trầm đục nhưng rõ ràng: "Nhiệm vụ của thuộc hạ là đo đạc hiện trạng, xác định nguy cơ và lập mốc an toàn bảo vệ chân bờ. Những gì thuộc về số đo và dấu vết vật chất, thuộc hạ đã ghi đủ. Còn những việc liên quan đến trách nhiệm hành chính hay tấu trình của nha môn khác... không thuộc thẩm quyền của một ngoại ngạch ký lục."

Lương Phương nhìn hắn một lát rồi khẽ gật đầu:

"Ở Bắc Doanh này, kẻ làm việc lâu dài không phải kẻ cố đo cho ra mọi chuyện, mà là kẻ biết trang giấy nào không được phép viết thêm."

Y vươn tay mở nắp chiếc hòm gỗ mang mã hiệu Bùi-Khê-07.

Bên trong, mắt xích đồng đúc liền màu đỏ sẫm nằm yên trên lớp vải lụa điều. Vết cưa dở ba phần hiện rõ ở thân xích, và ở góc ngàm đối diện là vết đục chìm ba chấm thẳng hàng kẹp giữa hai vạch vát song song.

Lương Phương dừng mắt lại trên mặt kim loại vài nhịp thở. Y không hỏi gì về vết đục, chỉ dùng đầu ngón tay kiểm tra độ biến dạng của mắt xích rồi đóng nắp hòm lại.

Y cầm bút lông sói lên, ghi chú phê duyệt vào sổ tiếp nhận hồ sơ:

'Bắc Doanh thu nhận bản khảo trắc bến Bùi, vào sổ lưu trữ số Thủy-Bùi-130. Vật chứng mắt xích đồng mang mã hiệu Bùi-Khê-07 nhập kho lưu trữ kỹ thuật. Phê duyệt chi phí cắm tám cọc tiêu gỗ thị và vật liệu gia cố bờ.'

Lương Phương đóng nắp nghiên mực:

"Phần việc trắc địa của Bắc Doanh tại bến Bùi kết thúc tại đây. Việc Đô Sát Viện hay Thủy Đạo Ty xử lý hồ sơ thế nào sau này là trách nhiệm của cấp trên. Ngươi sang phòng Dược liệu lĩnh thuốc ngâm gân, nghỉ việc khảo sát ngoài bãi mười ngày để hồi sức."

"Tạ ơn Chủ sự," Vương Quang cúi đầu.

Rời phòng Lương Phương, trời đã tối hẳn.

Sương đêm buông xuống mặt sân đất nện, lạnh buốt. Chu Bá Cửu dìu Vương Quang về gian phòng của trắc thủ ngoại ngạch nằm ở cuối dãy nhà phía tây — một căn phòng vách đất đơn sơ, kê một chiếc chõng tre và chiếc lò đất nhỏ bên góc tường.

Thằng bé nhanh nhẹn nhóm lửa lò đất, bắc nồi nước nhỏ, bỏ gừng già giã nát và nắm lá ngải cứu khô vào đun sôi. Mùi thuốc cay nồng bốc lên nghi ngút trong gian phòng nhỏ.

Chu Bá Cửu cẩn thận tháo dải vải gai quấn quanh cổ tay phải của Vương Quang.

Khi lớp vải thô rơi ra, vùng cổ tay phải lộ ra sưng mọng, da thịt tái xám vì ngấm lạnh lâu ngày. Vết sẹo cũ nơi khớp xương lõm sâu xuống, các cơ bắp quanh cẳng tay co rút lại. Năm đầu ngón tay cứng đờ, cong gập lại và không thể tự duỗi ra theo ý muốn.

Vương Quang thử dồn lực để mở bàn tay, nhưng một cơn co rút lập tức chạy dọc từ cổ tay lên tận bả vai, khiến hắn phải khẽ thở hắt ra một hơi.

"Thầy đừng cố cử động," Chu Bá Cửu lo lắng, nhúng chiếc khăn vải xô vào nồi nước thuốc ấm, vắt ráo rồi cẩn thận đắp trùm lên khớp cổ tay hắn: "Nhiễm lạnh sâu thế này phải ngâm ủ nhiều ngày mới mong mềm cơ ra được."

Hơi ấm từ khăn thuốc phả vào da thịt mang lại cảm giác xót buốt, nhưng giúp làm dịu đi cảm giác tê dại đang đè nặng trong khớp xương.

Vương Quang tựa lưng vào vách đất, nhắm mắt lại.

Hắn biết rõ cái giá mình phải trả.

Mười chín năm trước, một người mang tên Tống Hữu Triều đã để lại dấu vết trong kết cấu ngầm dưới bến Bùi. Những lời kể về sáu thợ lặn mất tích vẫn chưa được đối chiếu đầy đủ. Còn những hồ sơ liên quan đến Tống Khắc Thiệu, từ con dấu xuất kho đến những khoảng trống trong sổ sách, đều đã được ghi nhận nhưng chưa đủ để kết luận trách nhiệm.

Và chiều hôm trước, mười bảy đinh phu rơi xuống dòng nước xoáy vẫn chưa tìm thấy tăm hơi.

Vương Quang thở khẽ.

Hắn không biết số phận cụ thể của từng con người ấy. Hắn cũng không có quyền lấy những điều chưa rõ ràng để dựng nên một câu chuyện hoàn chỉnh nhằm tự lý giải cái giá thể xác mà mình vừa gánh chịu.

Cánh tay phải co cứng là chuyện của bản thân hắn. Những người chưa tìm thấy là trách nhiệm của những người còn có thể tiếp tục tìm kiếm. Còn những hồ sơ chưa sáng tỏ phải nằm lại trong tay những cơ quan có thẩm quyền xét định.

Hắn vẫn còn sống, và trước mắt, hắn phải học cách làm việc với phần thân thể còn lại.

Vương Quang mở mắt ra.

Ánh đèn dầu hắt lên mặt chiếc bàn con kê cạnh chõng. Trên bàn, nghiên đá xám vẫn còn đọng lại vệt mực tàu, bên cạnh là một tờ giấy bản trắng và thanh Thiết Xích Khảo Sát bằng thép nguội ngắt.

Vương Quang đưa bàn tay trái ra.

Các ngón tay bên trái gầy guộc, vụng về. Hắn nhấc chiếc bút lông thỏ lên, kẹp cán trúc vào giữa ngón cái và ngón trỏ của bàn tay trái.

Tay trái run run chấm mực.

Hắn đặt ngòi bút xuống mặt giấy trắng.

Một nét ngang.

Một nét sổ.

Nét chữ méo mó, mực nhòe ra thành một vệt đậm nhạt không đều. Nhưng ngòi bút vẫn đi hết chiều dài của trang giấy.