Chương 104: Bản Sổ Của Huyện Thừa

Mặt nước sông Hát quanh bãi bồi sủi tăm đen ngòm rồi chầm chậm lắng lại, nhưng mùi lưu huỳnh lẫn với mùi tanh lợm của rêu ngâm đáy nước sâu vẫn bốc lên nồng nặc trong màn sương chập choạng tối.

Tiếng chuông rền rĩ dưới đáy bùn đã dứt hẳn. Sự im lặng sau ba tiếng gõ khô khốc tựa như một tấm vải liệm trùm kín bãi bồi chân thành Luy Lâu. Hơn hai trăm phu phen đứng dạt hết về phía các gò đất cao, không một ai dám cất tiếng; ngọn lửa từ hai lò rèn dã chiến tạt qua tạt lại theo từng cơn gió bấc, hắt những vệt sáng đỏ quạch, chập chờn lên thân cỗ gỗ đen sì đang nằm chênh vênh trên giàn tời.

Vương Quang cúi đầu nhìn mũi thước sắt. Chiếc kim la bàn nhỏ bằng đồng thau nẹp gỗ đã gãy đôi ngay sát trục quay, một mẩu kim sắt rớt xuống đáy hộp kính, trơ trọi và bất động. Hắn không nhìn thấy ngón tay bọc móng đồng đâu nữa; sau ba tiếng gõ, vật thể màu trắng bợt ấy đã lặng lẽ thụt sâu vào khoảng tối hun hút bên trong lỗ mộng.

"Cáp trượt... Cáp tời trượt rồi!"

Một tên phu tời đứng gần mép nước bỗng thảng thốt kêu lên.

Dưới sức nặng của khối gỗ lớn và nền đất bồi vừa sụt lở, sợi dây cáp sắt chính kéo từ đáy sông lên giàn tời gỗ nghiến bị giật từng chặp. Trục cuốn bằng thân gỗ lim rên lên răng rắc; một bên mộng ngàm đóng xuống nền cát đã bị nhổ bật lên khỏi mặt bùn chừng nửa thước. Cỗ thân cây độc mộc bắt đầu nghiêng dần về phía lòng máng; nếu dây cáp đứt hoặc giàn tời sập, khối gỗ sẽ trượt dốc rào rào, kéo theo toàn bộ cọc chống xé toạc chân đê thành Luy Lâu.

"Buộc thêm dây néo vào gốc đa!" Viên Đốc Công Thủy Đạo gầm lên, hai mắt vằn đỏ: "Mau! Đóng thêm cọc sắt giữ chân tời!"

"Ai cho phép đóng cọc?!"

Một giọng nói trầm lạnh, ráo hoác từ phía bờ đê bất ngờ vọng xuống, át đi tiếng sóng vỗ bì bõm.

Đám lính tuần cầm đoản mác đứng ở vòng ngoài lập tức tự động dạt sang hai bên. Đội trưởng tuần kiểm khẽ cúi đầu, hạ thấp mũi đoản đao.

Từ trên dốc đê lầy lội, bốn cây đuốc dầu trẩu bọc lồng kính giấy dầu rẽ sương bước xuống. Đi đầu là một viên quan chừng ngoài bốn mươi tuổi, vóc người tầm thước nhưng hai vai đứng thẳng tắp như vách đá. Hắn mặc chiếc áo cổ tròn màu chàm thẫm bằng vải thô đã sờn bạc ở hai đầu cổ tay, vạt áo vén gọn giắt vào đai lưng da nẹp đồng xỉn màu. Khuôn mặt hắn dài, cằm vuông, đôi mắt một mí nhỏ hẹp nhưng ánh nhìn sắc lẻm. Bên hông hắn không đeo kiếm, chỉ có một chiếc túi da trâu đựng con triện đồng của huyện nha Luy Lâu cùng một bó thẻ tre ghi số hiệu hành chính.

Đi sát ngay sau lưng viên quan là một người đàn ông gầy gò, lưng còng rạp, mặc áo vải nâu vá vai. Tay người này ôm khư khư một chiếc tráp gỗ bọc da cá đuối đã mòn nhẵn góc, mười đầu ngón tay khẳng khiu ám đầy vệt mực nho tím than cáu ghét vào từng kẽ móng.

Đó là Huyện thừa họ Lê và Chủ bạ Đặng của huyện Luy Lâu.

Sau lưng hai người còn có một lão già chừng ngoài sáu mươi, mặc manh áo tơi lá rách rưới, tay cầm một chiếc la bàn bằng gỗ thị tròn to bằng chiếc đĩa con, mái tóc bạc phơ buộc túm bằng sợi dây mây rừng — một Địa sư chuyên nghề dò mạch nước của các làng chài ven sông Hát.

Huyện thừa Lê bước từng bước dứt khoát trên mặt bùn lầy, đôi ủng da thô dẫm ngập đến mắt cá chân nhưng nhịp bước không hề chao đảo. Hắn dừng lại ngay trước chân sàn tời, không nhìn cỗ thân cây gỗ dâu đang rỉ dịch xám, mà hướng thẳng ánh mắt lạnh băng vào viên Đốc Công Thủy Đạo:

"Đốc Công, ai cho phép ngài tự tiện huy động thợ rèn cậy nắp vật thể này giữa đêm hôm?"

Viên Đốc Công cơ mặt giật giật, gắt lên:

"Lê Huyện thừa! Ngài ngồi ấm chỗ trong nha môn thì biết cái gì! Khúc sông này nghẽn ba ngày, xà lan lương thực và quặng sắt của Đốc Phủ ùn ứ dưới bến ngoài kia. Ngày mai quan Tuần Kiểm Đốc Phủ xuống nghiệm thu luồng lạch, nếu dòng nước chưa thông, tội trảm thủ này ngài gánh hay bản quan gánh?!"

Huyện thừa Lê không hề biến sắc. Hắn vỗ nhẹ lên chiếc túi da đựng ấn đồng bên hông, cất giọng rành rọt:

"Đốc Phủ trị tội ngài vì nghẽn luồng lạch, đó là việc của Bộ Công và Thủy Đạo Ty các người. Còn tại mảnh đất Luy Lâu này, một tấc đất đê điều sạt lở, một mạng dân phu chết bất đắc kỳ hồ, đều là chữ ký và con dấu của bản quan chịu trách nhiệm trước Bộ Hộ và Bộ Hình!"

Hắn quay sang viên Chủ bạ gầy gò phía sau:

"Đặng Chủ bạ! Đọc sổ đinh!"

Chủ bạ Đặng lập tức bước lên nửa bước, mở bật chiếc tráp da cá đuối, lôi ra cuốn sổ bộ bìa vàng viền vải đay — sổ kiểm kê nhân khẩu và phu dịch mùa đông của huyện nha Luy Lâu. Bằng một giọng khô khốc, cộc cằn của kẻ cả đời ngồi rà soát văn tự, Chủ bạ Đặng cất tiếng:

"Theo trát điều động số bốn mươi mốt ngày mười bảy tháng Chạp, Thủy Đạo Ty chỉ được phép trưng dụng đúng một trăm tám mươi bảy phu dịch của ba xã ven sông Hát để nạo vét bãi bồi. Hiện tại trên bãi cát này... có tới hai trăm linh bốn người!"

Chủ bạ Đặng ngước đôi mắt ti hí lên, quét qua đám phu phen đang co ro:

"Mười bảy cái đầu dôi dư kia là người ở đâu ra? Trong số hai thợ lặn bị bỏng rộp tay lúc chiều, có một kẻ mang giọng trọ trẹ vùng hạ lưu sông Bùi, hoàn toàn không có tên trong sổ đinh của huyện! Nếu cậy nắp khối gỗ này làm chết người, hoặc lở đê trôi xà lan, ai sẽ là kẻ chịu án khai man hộ tịch?!"

Viên Đốc Công nghẹn họng, khuôn mặt vuông vức đỏ bừng lên rồi chuyển sang xám ngoét. Không ai bàn đến chuyện tà ma dị vật; thứ đang siết chặt lấy cổ họ là ranh giới trách nhiệm hành chính và những bản án của triều đình treo lơ lửng bên trên.

Lúc này, lão Địa sư đi sau Huyện thừa Lê mới chầm chậm bước tới mép hố bùn sụt lở.

Lão đặt chiếc la bàn gỗ thị xuống một phiến đá cuội, cúi người bốc một nắm bùn non đưa lên sát mũi ngửi, rồi nheo mắt nhìn dòng nước xoáy tròn ngược chiều kim đồng hồ quanh mép sàn tời. Lão lắc đầu, cất giọng khàn đặc:

"Hỏng rồi... Quan lớn ơi, giàn tời này đặt trúng 'miệng túi' rồi. Lão từng nghe các cụ vùng này kể lại rằng dưới bãi này ngày xưa có dấu tích cống ngầm của thành xưa, người trong vùng vẫn gọi chỗ ấy là 'miệng túi'. Nền đất ngậm nước ngàn năm, cát đáy sông theo nước cuốn đi hết thì bên dưới lòng máng đang rỗng ruột. Càng đóng cọc sắt dồn lực xuống thì đất quanh chân tời càng sụt nhanh!"

Viên Đốc Công đứng chết trân, Huyện thừa Lê cũng nhíu chặt đôi mày.

Vương Quang từ nãy đến giờ vẫn quỳ bên mép cỗ thân cây.

Hắn nghe trọn từng lời của Huyện thừa, Chủ bạ và lão Địa sư. Những mảnh thông tin rời rạc lập tức ráp nối vào nhận thức trắc đạc của hắn: Đốc Công nhìn thấy luồng lạch và tiến độ; Huyện thừa nhìn thấy hồ sơ và mạng người; lão Địa sư nhìn thấy nền đất và mạch nước ngầm; còn mắt hắn nhìn thấy vết nứt vật chất.

Không ai trong số họ sai. Nhưng mỗi người chỉ đang giữ một mảnh của hiện trường.

"Vương Ký lục," giọng nói của Thanh Diệp vang lên sau lưng hắn, đều đặn giữ khoảng cách ba bước chân. Ánh mắt nàng nhìn về phía Huyện thừa Lê và Chủ bạ Đặng, bàn tay khẽ cử động trong nẹp áo tơi: "Huyện nha đã can thiệp. Muốn giữ khối gỗ này không trôi lại đáy sông, ngươi phải cho họ một giải pháp bằng số liệu. Thước sắt của ngươi còn dùng được không?"

Vương Quang đứng thẳng người dậy. Hắn không nhìn Thanh Diệp, quay sang Chu Bá Cửu đang ôm chiếc xẻng sắt:

"Cửu. Đưa chiếc đinh nứt đây."

Chu Bá Cửu vội vã đưa chiếc đinh đồng thau dài hai tấc, thân đúc bát giác bị nứt dọc một đường sâu hoắm.

Vương Quang cầm chiếc đinh nứt, bước qua mặt sàn tời gỗ nghiến đang rung lắc, tiến tới trước mặt Huyện thừa Lê và Đốc Công Thủy Đạo. Hắn đưa chiếc đinh đồng ra trước ánh đuốc lồng kính:

"Chiếc đinh này nêm giữ nắp gỗ dâu, thân đinh đã bị búa tạ đánh nứt dọc. Kim loại ngâm bùn lâu năm đã bị giòn hóa; nếu tiếp tục dùng búa tạ đóng đinh nứt trở lại lỗ mộng, thân đinh sẽ vỡ vụn, lỗ mộng bị toạc rộng và toàn bộ nắp ván sẽ nứt theo thớ dọc."

Hắn chỉ tay xuống dòng xoáy nước đen ngòm dưới chân bãi bồi:

"Lão Địa sư nói có cơ sở về việc nền đất rỗng ruột. Hiện tại sàn tời đang bị lệch tải sang bên tả, dây cáp kéo căng quá mức chịu lực. Muốn giữ cỗ gỗ này không trượt ngược xuống sông, phải giảm tải trước khi nghĩ đến việc cố định."

Hắn dừng lại một nhịp, tính toán nhanh góc chịu lực:

"Hạ bớt góc nghiêng của giàn tời xuống chừng một phần mười để trọng tâm dồn vào sàn đỡ, tháo bớt sức căng của hai sợi cáp bên tả rồi chuyển điểm néo sang cụm rễ đa cổ thụ trên gò đất cứng. Về phần lỗ mộng... chiếc đinh đã nứt thì không thể chịu lực trực tiếp được nữa. Cần dùng vật liệu mềm làm lớp đệm chèn rãnh nứt, rồi nêm gỗ mới để phân tán lực sang phần thớ gỗ còn nguyên."

Huyện thừa Lê nheo mắt nhìn Vương Quang, ánh mắt dừng lại ở tấm thẻ bài Ngoại ngạch Ký lục trên ngực áo hắn và thanh thước sắt đẫm bùn:

"Ngươi là người của Khâm Thiên Giám?"

"Hạ quan là Hành Trình Ký Lục Vương Quang, phụng mệnh phối thuộc trắc đạc bến bãi Luy Lâu," Vương Quang đáp gọn: "Cần ba mươi cân chì dẻo và mười thanh nêm bằng gỗ dâu tươi."

Chủ bạ Đặng ngẩng đầu lên:

"Gỗ dâu tươi? Trong kho huyện chỉ có nêm gỗ lim và gỗ sến..."

"Gỗ dâu thớ dẻo, ngậm ẩm sẽ nở đều, chèn chặt khe hở mà không làm xé toạc thớ gỗ cũ," Vương Quang giải thích ngắn gọn: "Nấu chảy chì làm lớp đệm ép vào rãnh nứt của chiếc đinh đồng, rồi dùng nêm gỗ dâu chốt chặn mép ngoài lỗ mộng để phân tán lực ép. Chúng ta thử giảm tải cho kết cấu rồi quan sát xem giàn tời có ngừng trượt không."

Huyện thừa Lê nhìn chằm chằm vào khuôn mặt hốc hác của Vương Quang, rồi liếc nhìn con mắt phải mang vòng đồng tâm viền đen lạnh ngắt của hắn. Hắn gật đầu dứt khoát:

"Đặng Chủ bạ! Cho người mở kho lấy chì dẻo và chặt dâu tươi ngay lập tức! Ghi rõ vào sổ: xuất kho vật tư phục vụ hộ đê khẩn cấp!"

"Tuân lệnh quan lớn!"

Lệnh hành chính được ban ra, công trường bãi bồi lập tức chuyển động. Đám thợ rèn không còn vung búa tạ bẩy đinh; họ vội vã nhóm lại lò than, đặt chảo gang nung chảy những thỏi chì xám.

Nửa canh giờ sau, dưới sự điều chỉnh góc độ của Vương Quang, trục tời gỗ nghiến chầm chậm nhả bớt lực căng cáp. Thân khối gỗ dâu hạ thấp xuống chừng ba tấc, tựa vào sàn tời mới gia cố; tiếng rạn nứt dưới chân bãi tạm thời lắng xuống. Chì nóng chảy được cẩn thận rót làm lớp đệm lót kín rãnh nứt của chiếc đinh đồng bát giác; sau đó chiếc đinh được đưa trở lại lỗ mộng cùng một chiếc nêm gỗ dâu tươi chèn chặt mép ngoài.

Luồng khí lạnh tanh nồng ngưng thoát ra. Mặt đĩa đồng thau mười hai cánh sao thôi không còn rung giật nữa.

Mọi người trên bãi bồi thở phào một hơi dài. Viên Đốc Công mệt mỏi ngồi bệt xuống một khúc gỗ mục, còn Huyện thừa Lê thì chắp tay sau lưng bước vào căn điếm tuần ven đê để lập biên bản hiện trường.

Vương Quang bước khập khiễng theo sau Huyện thừa vào trong điếm tuần. Toàn thân hắn run lên từng chặp; cơn đau buốt từ vai phải và cái lạnh rút tủy nơi mắt phải ép hắn phải dựa lưng vào vách nứa, cắn chặt một mẩu rễ cau khô vào kẽ răng.

Bên trong điếm tuần, dưới ánh sáng vàng vọt của ngọn đèn dầu lạc, Chủ bạ Đặng đang trải phẳng cuốn sổ đinh màu vàng lên mặt phản gỗ để Huyện thừa Lê điểm chỉ con triện đồng niêm phong vụ việc.

Thế nhưng, khi ngọn bút lông của Chủ bạ Đặng lướt qua trang danh sách mười bảy tên phu dôi dư vừa bị lính tuần gom lại ngoài bãi bồi, cánh tay gầy gò của gã bỗng run bắn lên.

Mực nho từ đầu ngọn bút nhỏ một giọt tròn xoe xuống mặt giấy bản.

"Quan lớn..." Chủ bạ Đặng lắp bắp, mặt tái mét: "Quan lớn nhìn dòng này..."

Huyện thừa Lê cau mày bước tới. Thanh Diệp và Vương Quang cũng đồng thời nhìn vào trang sổ mở rộng.

Tại dòng thứ mười ba trong danh sách phu dịch trôi dạt từ vùng ngoài vào công trường Luy Lâu, hiện rõ một cái tên được viên Đề lại bến bãi ghi nhận từ ba ngày trước — tức ngày hai mươi mốt tháng Chạp:

“Trần Tứ — quê quán xã Bùi Khê.”

Vương Quang sững người.

Trần Tứ.

Đêm hai mươi hai tháng Chạp, hắn vẫn còn nhìn thấy Trần Tứ ngồi bên lò than điếm tuần bến Bùi sau khi được vớt lên khỏi dòng nước xoáy!

Tại sao tên của một kẻ mà đêm hai mươi hai mới bước lên bờ ở Bùi Khê lại được viên Đề lại Luy Lâu ghi vào sổ phu dịch từ ngày hai mươi mốt?

Hồ sơ hành chính đã đi trước nhân chứng trần gian một ngày đêm.

Và ngay bên cạnh cái tên Trần Tứ, có một vết mực đỏ tươi đóng dấu điểm chỉ.

Vết son đỏ ấy in hình một hoa văn tám cạnh, đường nét đứt gãy gãy góc — mang hình dạng tương đồng kỳ lạ với vết đục ngang cổ người mặc áo chàm bước ra từ chiếc thuyền thứ mười ba đêm trước.

Vương Quang nhìn chằm chằm vào vết son tám cạnh trên mặt giấy bổi. Bàn tay trái giấu trong bọc áo của hắn siết chặt lấy thanh Thiết Xích Khảo Sát mòn vẹt.

Hai vật chứng mang hình dạng giống nhau nằm ở hai địa bàn cách biệt, nhưng hắn không vội khẳng định chúng cùng một nguồn gốc. Hắn chỉ biết một sự thật sắc lạnh vừa lộ ra dưới ngọn đèn dầu: Con số và con người trong sổ sách của triều đình đang bị một bàn tay vô hình sắp đặt trước cả khi sự việc thực tế diễn ra.