Chương 137: Danh Sách Xuân Trắc

Sau rằm tháng Giêng, mưa xuân bắt đầu rắc hạt trên những mái ngói liệt của Bắc Doanh.

Cái rét khô hanh của tháng Chạp đã lui, nhường chỗ cho thứ ẩm lạnh thấm sâu vào thớ gỗ và vách đất. Sương mù từ các bãi đất trũng ngoại thành theo gió bấc tràn qua tường đất nện, quẩn quanh dưới chân những hàng nhãn cổ thụ trụi lá. Trên sân doanh sở, khói hương trầm từ lễ khai ấn sau kỳ Tết Thượng nguyên không bốc cao được vì nặng hơi nước, cứ là là bò sát mặt sân nhão bùn, quyện với mùi dầu trẩu từ những chiếc áo tơi mới hong tạo thành một thứ mùi ngai ngái, trầm đục.

Vương Quang đứng ở hàng cuối cùng bên cánh tả — vị trí dành cho đám ký lục và trắc thủ ngoại ngạch.

Qua những ngày trực nội doanh tại phòng Hồ sơ, sắc mặt tái xám của hắn đã đỡ đi phần nào. Dưới lớp ống tay áo vải chàm dày, cổ tay phải của hắn không còn quấn băng lụa tẩm thuốc, chỉ buộc một dải da thuộc mềm đơn thuần để giữ ấm khớp xương.

Suốt thời gian chờ lệnh điều động, mỗi ngày ngoài bốn canh giờ ngồi sao lục biên bản mốc cũ ở phòng Hồ sơ, hắn đều kiên trì ngâm tay nước ấm, kết hợp luyện cầm thước bằng tay trái. Giờ đây, trong một buổi làm việc, bàn tay phải của hắn đã có thể cầm bút chép được khoảng hai trang giấy bản nếu chia thành nhiều lượt nghỉ ngắn. Tuy nhiên, mỗi khi trời chuyển mưa phùn ẩm ướt như sáng nay, vết thương sâu trong cổ tay vẫn nhói lên từng nhịp buốt lạnh, nhắc nhở rằng cánh tay ấy vẫn chưa thể chịu được lực giằng hay vung thanh Thiết Xích nặng ngoài gió bãi.

Thằng Cửu đứng nép ngay sau lưng hắn, vai đeo chiếc túi vải bố đựng sổ nháp và hộp chu sa, hơi thở phả ra từng làn khói trắng mỏng, mắt chốc chốc lại liếc nhìn cái lư hương đồng lớn đặt trước thềm sảnh đường.

Ba nén hương đại cắm trong lư từ đầu giờ Thìn, không hiểu vì gió quẩn hay vì sương ẩm mà cây hương ở giữa lại tắt ngấm từ lúc nào, chỉ còn hai cây hai bên cháy đỏ lừ.

Viên Lại mục phụ trách nhân sự bước ra thềm sảnh đường, liếc nhìn bát hương một cái rồi vội quay đi, giở cuộn giấy hồng điều đọc lớn danh sách phân công Xuân trắc:

"Đoàn thứ nhất: Khảo sát độ bồi lắng và cắm lại mốc chuẩn tuyến hạ lưu sông Đuống, từ ngã ba Dâu đến bến Hồ. Chánh đoàn: Trắc sự Ngô Văn Cẩn, cùng sáu trắc thủ chính ngạch, mười hai đinh phu. Hạn hoàn thành: hai mươi ngày!"

Một tiếng "Rõ!" vang lên đồng thanh từ nhóm trắc thủ đứng ở hàng đầu.

"Đoàn thứ hai: Đo đạc phân lưu và kiểm tra hệ thống cọc tiêu tuyến trung lưu sông Cầu..."

Hai đoàn đầu tiên nhanh chóng nhận lệnh bài. Đám trắc thủ chính ngạch được gọi tên đều lộ vẻ nhẹ nhõm. Tuyến sông Đuống và sông Cầu nằm ở vùng đồng bằng, đường thủy thuận tiện, dọc hai bờ đều có trạm dịch tiếp ứng vật tư, số liệu bồi lắng hàng năm đều nằm trong khung quy chuẩn dễ hoàn thành chỉ tiêu.

Khi danh sách hai đoàn đầu đọc xong, khoảng sân đất nện lặng đi.

Những ánh mắt còn lại đều dồn về dòng cuối cùng trên tờ thông báo: Đoàn thứ ba — Lên ải Quỷ Môn phối hợp với Ty Thủy Công của Bộ Công, khảo sát lại tuyến luồng ngầm và xác minh hiện trường vụ mất tích mùa thu năm ngoái.

Mấy trắc thủ đứng hàng trên khẽ dịch chân, sắc mặt nặng nề.

Ải Quỷ Môn nằm kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng của vùng Chi Lăng. Đường lên đó xa xôi, địa hình suối ngầm luồn lách qua các hang đá vôi rất phức tạp, sương lam chướng khí dày đặc làm tầm nhìn và thiết bị đo đạc thường xuyên bị sai lệch.

Đáng ngại hơn cả là sự việc chưa có lời giải vào mùa thu năm trước.

Tháng Bảy năm ngoái, Bắc Doanh từng cử một toán gồm Ký lục Hồ Lương và ba trắc thủ đi cùng đội công trình của Bộ Công lên khảo sát họng vực Đá Đen dưới chân ải Quỷ Môn. Nửa đêm hôm ấy, một mảng bờ đá nơi dựng lán trắc địa bỗng dưng sụt xuống lòng vực tối. Toàn bộ bốn người của Khâm Thiên Giám cùng bàn đạc, quả rọi và cuốn sổ gốc ghi chép số đo đều mất tích theo dòng nước ngầm, không tìm thấy tung tích hay thi thể.

Người của Bộ Công đóng trại ở gờ đá phía trên thì bình an vô sự. Trong công văn gửi về triều đình, Bộ Công báo cáo nguyên nhân là do "lũ quét ngầm từ hang đá bất ngờ đổ ra cuốn sập bờ vực". Thế nhưng, mấy người lính thú gác trạm dịch gần đó lại truyền tai nhau rằng: đêm ấy trời không mưa, mặt nước dưới vực rất tĩnh, trước khi bờ đá sụp xuống chỉ nghe thấy tiếng xích sắt va đập dưới họng đá và tiếng người hô hoán cắt dây rọi.

Viên Lại mục cuộn tờ giấy hồng điều lại, cất giọng trầm đục:

"Các đoàn nhận lệnh sang kho lĩnh bàn đạc, dây rọi và vật tư. Riêng nhân sự Đoàn thứ ba đi ải Quỷ Môn... Ký lục Vương Quang cùng hai trắc thủ Trần Húc, Đỗ Bình vào phòng nghị sự phía tây nghe Chủ sự giao việc!"

Gian phòng nghị sự phía tây kín gió nhưng lạnh ngắt, bốn góc phòng đặt bốn đĩa đồng đốt quả bồ kết khô để xua hơi ẩm.

Trên chiếc bàn dài ở giữa phòng trải rộng một tấm bản đồ đường dịch trạm từ Kinh sư lên trấn Lạng Sơn, mép bản đồ được chặn bằng bốn quả cân đồng đúc hình rùa đen.

Chủ sự Lương Phương ngồi ở ghế chủ tọa, bên cạnh là Lý Tử Trình vẫn khoác chiếc trường bào vải gai màu xám tro quen thuộc. Phía đối diện là hai viên trắc thủ chính ngạch Trần Húc và Đỗ Bình — cả hai đều là những tay thợ có kinh nghiệm đi vùng núi phía bắc, nhưng lúc này sắc mặt đều nghiêm trọng.

Khi Vương Quang bước vào đứng nghiêm hành lễ, Lương Phương chỉ tay thẳng vào vùng núi vẽ bằng mực đen ở phía bắc bản đồ:

"Chuyến đi ải Quỷ Môn lần này gánh hai nhiệm vụ. Thứ nhất là công lệnh phối hợp: Bộ Công muốn mở lại công trường tại họng vực Đá Đen, nung đá đục vách và đổ đá hộc lấp bớt khe vực để mở rộng đường kéo gỗ lim từ biên ải về xuôi. Trước khi họ thi công, Khâm Thiên Giám phải cắm lại các cọc mốc chuẩn đã mất và ký biên bản xác nhận hiện trạng.

Thứ hai là trách nhiệm của Bắc Doanh: kiểm tra lại vị trí sụt lở nơi bốn đồng liêu cùng toàn bộ bàn đạc và sổ gốc mất tích vào tháng Bảy năm ngoái."

Giọng Lương Phương trầm xuống:

"Bốn người của Khâm Thiên Giám đến nay vẫn chưa rõ sống chết, sổ gốc chưa tìm thấy, chỉ có một mảnh trang rời vớt được ở mép nước. Trong khi đó, phương án thi công mùa xuân này của Bộ Công lại dự kiến đục sập luôn vách đá chỗ lán trại cũ để lấy đá lấp họng vực. Nếu để công trường san lấp kín chỗ đó trước khi chúng ta đo đạc lại hiện trường, việc xác minh tung tích bốn người kia sẽ mất hết dấu vết, và toàn bộ hồ sơ về đoàn mất tích sẽ bị khép lại vĩnh viễn bằng một kết luận chưa được kiểm chứng độc lập."

Lương Phương nhìn sang Trần Húc và Đỗ Bình:

"Trần Húc dẫn đầu nhóm đo đạc thực địa, phụ trách dựng bàn đạc và thả dây rọi xuống lòng vực kiểm tra lại cao độ. Đỗ Bình phụ trách căn tuyến và đóng cọc thị lập mốc."

Hai người kia cúi đầu: "Rõ!"

Lương Phương chuyển ánh mắt sang Vương Quang:

"Còn Vương Quang, ngươi đi theo đoàn với tư cách Ký lục độc lập. Nhiệm vụ của ngươi là giữ sổ gốc, đối chiếu số liệu trong hồ sơ lưu trữ với hiện trạng vết sụt tại họng vực, kiểm tra xem báo cáo năm ngoái có khớp với dấu vết thực tế hay không, và lập biên bản bàn giao mốc chuẩn."

Trần Húc nghe vậy thì nhíu mày, liếc nhìn cánh tay phải của Vương Quang, ngập ngừng lên tiếng:

"Bẩm Chủ sự... đường lên Quỷ Môn sương núi ẩm độc, điều kiện ăn ở khắc nghiệt. Vương ký lục tay phải mới bị thương từ vụ bến Bùi chưa lành hẳn, e rằng lên đó vết thương cũ tái phát sẽ ảnh hưởng đến tiến độ ghi chép. Hay để thuộc hạ kiêm luôn phần giữ sổ biên bản?"

"Không được," Lý Tử Trình ngồi bên cửa sổ cất giọng khô khốc.

Ông nhìn vào điểm đen vẽ họng vực trên bản đồ:

"Năm ngoái người đo kiêm luôn việc giữ sổ ở sát mép vực, nên khi bờ đá sụt mới mất cả người lẫn sổ. Lần này lên đó, người đứng sát miệng vực chỉ nhìn vào vạch thước và dây rọi; còn người giữ sổ phải đứng ngoài vòng dây, ghi lại con số thực tế mà không để lời hối thúc của bất kỳ bên nào làm thay đổi nó."

Lương Phương gật đầu, tiếp lời bằng giọng đanh gọn:

"Bộ Công cử viên Tư vụ họ Phan — người phụ trách công trường năm ngoái — dẫn đội công trình lên đó. Họ Phan cần chữ ký xác nhận mốc chuẩn của chúng ta để kịp tiến độ khởi công trước mùa mưa.

Ta chọn Vương Quang vì nửa tháng qua nó trực ở Giá khố và phòng Hồ sơ, toàn bộ biên bản mốc chuẩn của tuyến Bắc lộ và hồ sơ liên quan đến đoàn của Hồ Lương năm ngoái nó đều đã trực tiếp sao lục, nắm rõ từng con số cũ. Hơn nữa, công việc lần này cần một người làm sổ độc lập, không trực tiếp điều khiển dây rọi hay dự vào việc thi công của Bộ Công."

Viên Chủ sự gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn gỗ:

"Để tên học việc Chu Bá Cửu đi theo vác hòm sổ sách và dụng cụ. Việc leo vách dựng thước đã có Trần Húc và Đỗ Bình. Vương Quang, việc của ngươi là giữ sổ gốc của Khâm Thiên Giám.

Số đo thực tế tại hiện trường thế nào thì ghi đúng thế ấy. Chỗ nào nền đá vững, số liệu khớp thì xác nhận; chỗ nào dấu vết sụt lở không khớp hoặc chưa đủ điều kiện đo an toàn thì ghi rõ là 'chưa xác định', tuyệt đối không ký khống vào biên bản bàn giao mặt bằng khi chưa làm rõ hiện trạng mốc cũ. Ngươi cũng không có quyền tự ý bước xuống lòng vực hay vượt ra ngoài phạm vi đo đạc trên bờ. Rõ chưa?"

Vương Quang đứng thẳng người, đáp rõ ràng:

"Bẩm Chủ sự, thuộc hạ đã rõ. Chỉ xác minh số đo hiện trường và lập biên bản mốc chuẩn, không vượt quá giới hạn an toàn và chức trách."

Hai viên trắc thủ chính ngạch hành lễ rồi lui ra ngoài chuẩn bị dụng cụ.

Trong phòng nghị sự chỉ còn lại Lương Phương, Lý Tử Trình và Vương Quang. Lương Phương đứng dậy, cầm ấm trà bước sang phòng bên cạnh duyệt công văn, nhường lại không gian cho hai người.

Lý Tử Trình chậm rãi đứng dậy, bước tới bên bàn, đẩy một tập hồ sơ bọc vải gai màu xám tro đã sờn rách bốn góc về phía Vương Quang. Tập hồ sơ vừa đặt xuống bàn đã tỏa ra một mùi ngai ngái lạnh — mùi bùn đá vôi và rêu ẩm tích tụ lâu ngày.

"Đây là bản sao biên bản cắm mốc ải Quỷ Môn lập từ sáu năm trước, cùng với mảnh giấy rời duy nhất vớt được ở mép nước của Ký lục Hồ Lương vào mùa thu năm ngoái," Lý Tử Trình nói, giọng trầm thấp: "Mang về phòng mà đối chiếu trước."

Vương Quang dùng bàn tay trái đón lấy tập hồ sơ, cánh tay phải nâng lên đỡ nhẹ vào cạnh dưới của tập giấy.

Ngay khi các đầu ngón tay phải vừa chạm vào lớp vải gai bọc hồ sơ, vết thương trong cổ tay phải của hắn bỗng nhói lên một nhịp lạnh buốt như chạm phải nước đá, khiến các đầu ngón tay khẽ co nhẹ lại.

Lý Tử Trình nhận ra cử động ấy. Đôi mắt sâu hoắm của ông dừng lại trên cổ tay phải của Vương Quang:

"Tay phải thấy buốt à?"

"Hơi nhói lên khi chạm vào lớp vải bọc ạ," Vương Quang điềm tĩnh đáp, thu bàn tay phải về trong ống tay áo.

Lý Tử Trình khẽ gật đầu, giọng dè dặt hơn:

"Mảnh giấy bên trong được lính thú trạm gác vớt lên từ vũng nước đọng dưới gờ đá sáng hôm sau đêm bốn người kia mất tích. Dù đã phơi khô nhưng thớ giấy vẫn giữ hơi lạnh khác thường. Phản ứng ở cổ tay ngươi đáng để lưu ý đấy, lên đến trên kia nếu thấy vết thương nhức buốt bất thường ở khu vực nào thì phải lập tức lùi lại."

Ông chỉ tay vào bìa tập hồ sơ:

"Ngày mai Tư vụ Phan của Bộ Công sang đây sẽ đưa bản báo cáo chính thức của họ. Trước khi gặp họ Phan, ngươi hãy đọc kỹ mảnh giấy của Hồ Lương và bảng ghi mực nước của trạm dịch địa phương kẹp ở trang cuối. Xem thử giữa một bên nói có lũ quét và một bên là số đo tại chỗ, điều gì chưa thể khớp lại với nhau."

"Vâng, Lý tiên sinh," Vương Quang cúi đầu.

Rời khỏi phòng nghị sự, mưa phùn ngoài sân đã nặng hạt hơn, trời chiều tối sầm lại nhanh chóng dù mới cuối giờ Thân.

Thằng Cửu đứng đợi dưới mái hiên, thấy thầy bước ra thì vội vàng bung chiếc ô giấy dầu che lên đầu Vương Quang, rồi nhanh tay đỡ lấy tập hồ sơ cất vào trong túi vải. Vừa chạm tay vào bọc vải gai xám, thằng bé đã khẽ xuýt xoa:

"Hồ sơ để trong phòng mà sao sờ vào lạnh thế hả thầy?"

"Giấy từng ngâm nước suối đá vôi nên giữ độ ẩm lạnh," Vương Quang đáp ngắn gọn: "Về phòng lấy sáp ong nấu chảy, miết kín lại các khe ghép mộng của tráp gỗ đựng sổ. Tiện thể lấy túi bột chu sa và ba chiếc cọc tiêu gỗ thị mà ta đã vót xếp vào đáy hòm."

"Dạ, con làm ngay!" Thằng Cửu gật đầu, đi được mấy bước bên cạnh thầy, nó lại hạ giọng hỏi nhỏ: "Thầy ơi... nãy lúc đứng đợi ngoài hiên, con nghe anh Đỗ Bình nói với ông coi kho là đi xác minh lại mốc chuẩn ở Quỷ Môn lần này phải lĩnh gấp đôi số dây tơ ngâm dầu trẩu trộn chu sa và tiết chó mực so với lệ thường... Dùng dây ấy để trừ tà hả thầy?"

Vương Quang dừng bước trước bậc cửa gian phòng vách đất của mình.

Hắn nhìn ra màn mưa bụi xám đục đang giăng qua sân Bắc Doanh, giọng phẳng lặng:

"Đó là tập tục lâu năm của thợ đo đi vùng rừng núi. Nhựa dầu và chu sa giúp sợi dây không bị sương độc làm mục rã, màu đỏ giữ cho vạch ngắm không bị nhòe trong sương mù. Việc của chúng ta là đo đạc lại mốc chuẩn và đối chiếu hồ sơ, không phải đi tìm chuyện ma quỷ."

Bước vào trong phòng, Vương Quang đợi thằng Cửu nhóm xong lò than đất rồi mới ngồi xuống chiếc bàn con, mở tập hồ sơ Bắc Lộ Quỷ Môn Mốc Trình ra dưới ánh đèn dầu lạc.

Hắn lật qua những trang bản vẽ mốc chuẩn lập từ sáu năm trước, rồi dừng lại ở mảnh giấy bản rách nát, ố sẫm nằm kẹp ở cuối tập — vật chứng còn lại của Ký lục Hồ Lương từ đêm sụt lở mùa thu năm ngoái.

Mặt giấy nhăn nhúm, viền giấy bị tưa rách như bị giật đứt khỏi cuốn sổ gốc. Khi đưa lại gần ánh đèn, hơi ẩm lạnh từ thớ giấy phả ra khiến cổ tay phải của Vương Quang lại râm ran buốt nhức.

Trên mảnh giấy, những dòng ghi chép ban ngày của Hồ Lương rất ngay ngắn, nét chữ chân thư cẩn trọng: Ngày mười bốn tháng Bảy, tiết trời khô ráo, mực nước họng vực Đá Đen đứng yên ở mức một trượng hai thước, không có mưa nguồn.

Nhưng ở góc dưới cùng của mảnh giấy — được ghi vào canh ba đêm hôm đó — nét chữ bỗng trở nên nguệch ngoạc, đứt quãng đến mức rách cả xơ giấy:

"Giờ Hợi ba khắc. Không có mưa. Nước dưới vực không dâng... nhưng cả ba sợi dây rọi chì thả xuống cùng độ sâu một trượng hai thước bỗng bị kéo căng như sắp đứt... Bờ đá dưới chân giàn ngắm bắt đầu rung..."

Dòng chữ dừng lại đột ngột bằng một vệt mực đen kéo dài ngoằn ngoèo ra tận vết rách mép giấy.

Và ngay bên cạnh mảnh giấy ấy, trong tờ sao lục bảng kê số đo thủy văn của trạm dịch địa phương cách họng vực hai dặm, mực nước suối thượng nguồn suốt đêm mười bốn tháng Bảy năm ngoái vẫn được ghi nhận là thấp hơn vạch chuẩn ba tấc — hoàn toàn mâu thuẫn với báo cáo "lũ quét thượng nguồn đổ về cuốn sập bờ đá" của Bộ Công.

Vương Quang ngồi lặng bên bàn, bàn tay trái đặt nhẹ lên cổ tay phải đang nhức buốt âm ỉ.

Hắn không vội kết luận lực gì dưới đáy vực đã kéo căng cả ba sợi dây rọi chì vào đêm không mưa ấy, cũng chưa thể khẳng định điều gì đã xảy ra với bốn người của đoàn khảo sát trước. Hắn dùng bàn tay trái cầm bút, lặng lẽ ghi lại độ vênh giữa mảnh di bút của Hồ Lương, số liệu trạm dịch và báo cáo của Bộ Công vào cuốn sổ tay cá nhân của mình.

Câu trả lời cho những sai lệch ấy đang nằm ở hiện trường họng vực Đá Đen phía bắc.