Chương 7: Bẫy Rỗng Ở Ô Sào

Mùa đông năm Kiến An thứ tư, gió bấc thổi dọc bờ Hoàng Hà.

Tuyết chưa phủ kín mặt đất, nhưng những vũng nước đọng ven đường đã đóng thành một lớp băng mỏng. Trên bến Diên Tân, cờ hiệu của quân Viên vẫn đứng thành hàng, phần tua cờ bị gió quất đến rối tung. Phía bên kia sông, quân Tào đã rời Hứa Đô từ trước, đang tiến về hướng Từ Châu. Những tin tức truyền về mỗi ngày đều có chỗ sai lệch, nhưng một điều không thể nhầm lẫn: Tào Tháo đã đưa đại quân ra khỏi trung tâm, và phía sau hắn không còn là một khoảng trống vô chủ.

Trong đại trướng, Viên Thiệu đặt một tấm bản đồ lên án.

Hắn không nhìn những con số ghi bên cạnh các thành trì. Ánh mắt dừng ở mấy con đường nối từ Hà Nội xuống phía nam, rồi trượt về phía Ô Sào.

Cái tên ấy vẫn nằm đó, nhỏ bé giữa những nét mực.

Trong ký ức của Vương Khôi, Ô Sào từng là nơi một ngọn lửa thiêu rụi cơ nghiệp của Viên Thiệu. Nhưng ký ức ấy thuộc về một trận chiến chưa xảy ra. Trước mắt hắn lúc này là một cục diện khác: Tào Tháo đang ở ngoài, Viên quân vẫn giữ được ưu thế về binh lực, còn những người ngồi trong trướng chưa ai biết đối phương sẽ chọn con đường nào.

Viên Thiệu lấy ngón tay gõ nhẹ lên bản đồ.

“Ô Sào không thể bỏ.”

Điền Phong đứng bên trái, nghe vậy liền đáp: “Nếu đã không thể bỏ, càng không nên để nơi ấy trở thành chỗ dựa duy nhất. Tướng quân giữ một điểm, địch chỉ cần tìm cách đánh trúng điểm ấy. Ta có đông quân hơn, nhưng nếu tự buộc mình vào một nơi, ưu thế ấy sẽ bị chính ta làm cho nhỏ lại.”

Thư Thụ nhìn bản đồ, nói chậm rãi: “Ô Sào có giá trị vì đường vận chuyển hội tụ ở đó. Nhưng giá trị ấy không đồng nghĩa với việc toàn bộ lương thực phải nằm trong tay một điểm. Chỉ cần quân ta còn giữ được các tuyến nối, Ô Sào dù bị uy hiếp cũng chưa đến mức khiến toàn quân dao động.”

“Vậy phải chia quân giữ từng tuyến?” Một viên tướng hỏi.

“Chia quân không có nghĩa là rải quân khắp nơi.” Điền Phong quay sang ông ta. “Quân ít thì không đủ giữ. Quân nhiều thì tự làm yếu chủ lực. Điều đáng sợ không phải là một kho lương bị đánh, mà là vì sợ mất kho lương, chúng ta tự đem binh lực chia thành những mảnh không thể cứu nhau.”

Viên Thiệu không vội đáp.

Hắn hiểu điều Điền Phong muốn nói. Một kế hoạch phòng bị có thể trở thành cái cớ để quân chủ động tự trói chân mình. Nếu vì Ô Sào mà điều quá nhiều quân về phía sau, Tào Tháo sẽ có khoảng trống để tiến lên. Nếu không đề phòng, chỉ cần một lần tập kích thành công, thế chủ động cũng có thể đổi chủ.

“Ta không định đem quân đi giữ từng kho,” hắn nói. “Ô Sào vẫn là điểm tập kết, nhưng không được để người ngoài nhìn vào đó rồi cho rằng chỉ cần đốt nơi ấy là có thể làm Hà Bắc mất sức đánh tiếp.”

Thư Thụ ngẩng đầu: “Tướng quân muốn khiến địch hiểu sai về lượng lương?”

“Không chỉ lượng lương.” Viên Thiệu nhìn ông. “Còn cả ý định của ta.”

Hắn chỉ vào vùng đất phía bắc Ô Sào.

“Lương thực tốt sẽ được chuyển dần khỏi nơi dễ bị tập kích, nhưng không thể chuyển hết trong một sớm một chiều. Ô Sào vẫn phải có lương, vẫn phải có người bảo vệ, vẫn phải hoạt động như một điểm quan trọng. Nếu địch dò xét, chúng sẽ thấy một nơi có thật, có giá trị thật. Chỉ có điều, thứ chúng nhìn thấy không nhất thiết là toàn bộ.”

Điền Phong nhíu mày. “Nếu cố ý để lại một phần làm mồi, tướng quân phải chấp nhận khả năng mất phần ấy.”

“Ta biết.”

“Đến khi địch đánh thật, không thể vừa muốn giữ Ô Sào, vừa muốn giữ quân, lại vừa muốn giữ toàn bộ lương ở đó.”

“Ta cũng biết.”

Điền Phong nhìn Viên Thiệu một lúc, rồi không nói thêm. Ông không phản đối việc làm đối phương nghi ngờ, nhưng ông muốn chủ công hiểu rõ cái giá của trò nghi binh này. Một điểm tập kết bị đánh không chỉ mất lương. Nó còn có thể kéo quân cứu viện vào thế bất lợi, khiến các tướng tự ý điều động, thậm chí làm những người đang giữ các tuyến khác tưởng rằng đại quân đã có biến.

Thư Thụ tiếp lời: “Vậy phải có một giới hạn rõ ràng. Nếu Ô Sào bị uy hiếp, quân ở đó có quyền lui về đâu, ai được phép điều quân tiếp ứng, ai có quyền quyết định giữ hay bỏ?”

Viên Thiệu nhìn sang ông.

“Ngươi và Điền Phong cùng bàn với các tướng, chỉ định một phương án rút quân và một phương án cứu viện. Không cần dựng thêm doanh trại để phô trương. Cũng không cần bày ra những dấu vết giả đến mức người ta chỉ nhìn một lần đã biết là giả. Chúng ta không cần lừa được tất cả. Chỉ cần khiến đối phương không thể chắc chắn.”

“Còn Trương Cáp và Cao Lãm?” Điền Phong hỏi.

“Họ vẫn giữ Diên Tân và Bạch Mã. Không điều họ rời vị trí chỉ vì một tin báo về Ô Sào.” Viên Thiệu đặt ngón tay lên bờ bắc Hoàng Hà. “Nếu Tào Tháo thực sự quay lại, ta phải biết hắn định vượt sông ở đâu trước khi tính chuyện điều quân.”

“Vậy một vạn quân cơ động?”

“Chưa động.”

Câu trả lời khiến mấy viên tướng trong trướng nhìn nhau.

Viên Thiệu không giải thích thêm. Một vạn quân ấy vẫn là lực lượng có thể dùng, nhưng chỉ khi biết rõ nơi cần đến và con đường có thể đi. Đưa họ ra khỏi vị trí quá sớm sẽ khiến quân Tào có thêm cơ hội thăm dò. Giữ họ lại không phải vì sợ đánh, mà vì hắn không muốn dùng một lực lượng cơ động như thể đó là đội quân có thể xuất hiện ở bất cứ nơi nào mình mong muốn.

“Ta muốn các ngươi nhớ một điều,” Viên Thiệu nói. “Tào Tháo không phải kẻ chỉ biết nhìn thấy lương thực rồi lao tới. Nếu hắn đánh Ô Sào, hắn sẽ có lý do. Nếu hắn không đánh, cũng không có nghĩa hắn không nhìn thấy nơi ấy.”

Điền Phong hơi cúi đầu. “Tướng quân đã nghĩ đến nước cờ khác của hắn?”

“Ta đang đợi hắn đi nước cờ ấy.”

Ở phía nam, Tào Tháo nhận được tin về Ô Sào khi đại quân đang trên đường tiến về Từ Châu.

Đó không phải một bản tin duy nhất. Người đưa tin đầu tiên nói rằng quân Viên đang tăng cường bảo vệ khu vực. Một người khác lại cho biết có xe lương rời khỏi đó, nhưng không rõ đi về hướng nào. Tin từ một thương nhân từng qua vùng ấy nói hoạt động vận chuyển vẫn diễn ra, song số người và xe ngựa ít hơn lời đồn trong các quán trọ.

Ba nguồn tin, ba góc nhìn. Không nguồn nào đủ để kết luận.

Tào Tháo đọc xong, đặt thẻ tre xuống.

“Có người muốn chúng ta nghĩ Ô Sào đang được giữ rất chặt.”

Quách Gia ngồi bên cạnh, cầm một thẻ tre khác. “Cũng có thể nơi ấy thực sự đang được giữ chặt.”

Tào Tháo nhìn ông.

Quách Gia nói tiếp: “Tin về xe lương rời đi chưa chắc là giả. Nhưng nếu Viên Thiệu muốn che giấu việc phân tán lương thực, hắn không cần phải dựng ra một màn kịch lớn. Chỉ cần để những người có thể nhìn thấy mỗi người nhìn thấy một phần khác nhau. Kẻ nghe tin Ô Sào đông quân sẽ cho rằng nơi ấy vẫn đầy lương. Kẻ thấy xe lương rời đi lại tưởng rằng Viên quân đang chuyển kho. Chúng ta không thể ghép những mảnh tin ấy thành một bức tranh hoàn chỉnh.”

“Ngươi cho rằng Viên Thiệu đang dụ ta đánh Ô Sào?”

“Ta cho rằng hắn muốn chúng ta mất thời gian để tự hỏi có nên đánh hay không.”

Tào Tháo bật cười khẽ.

“Vậy nếu ta không đánh?”

“Thì hắn vẫn phải giữ nơi ấy. Quân bảo vệ không thể tự nhiên biến mất, lương thực cũng không thể tự nhiên mọc thêm ở nơi khác. Nhưng nếu chúng ta không đánh, hắn có thể tiếp tục phân tán phần lương tốt mà không phải chịu một trận tập kích.”

“Ngươi nói như thể hắn đang thắng.”

“Không.” Quách Gia đặt thẻ tre xuống. “Ta nói hắn đang cố tránh một thất bại mà hắn biết có thể xảy ra.”

Tào Tháo im lặng.

Trong trướng, bản đồ Từ Châu vẫn mở. Hắn đã đưa quân ra khỏi Hứa Đô, mục tiêu trước mắt không phải Ô Sào. Nhưng một người cẩn trọng không thể chỉ vì có mục tiêu trước mắt mà bỏ qua những gì đang diễn ra phía sau. Viên Thiệu có thể đang phòng bị. Cũng có thể hắn muốn Tào quân phải nhìn về phía bắc trong lúc một việc khác đang được tiến hành.

“Tuân Úc nghĩ thế nào?” Tào Tháo hỏi.

Một viên quan đáp: “Tuân lệnh quân gửi thư, cho rằng việc giữ đường vận chuyển và các điểm tiếp ứng ở phía sau quan trọng hơn chuyện lập tức dò xét Ô Sào. Nếu quân ta vì tin tức chưa rõ mà đổi hướng, sẽ khiến những việc đang tiến hành ở Từ Châu bị xáo trộn. Ông ấy đề nghị giữ nguyên kế hoạch, đồng thời tăng cường xác minh tin tức từ các tuyến phía bắc.”

Quách Gia gật đầu. “Tuân Úc nói đúng. Chúng ta không nên để Viên Thiệu chọn thay mục tiêu cho mình.”

Tào Tháo nhìn bản đồ một lúc lâu.

“Vậy cứ đi tiếp.”

Viên quan nhận lệnh lui ra.

“Nhưng không được bỏ mặc phía bắc,” Tào Tháo nói thêm. “Tin tức về Ô Sào phải được kiểm chứng. Ta muốn biết những xe lương kia đi đâu, có bao nhiêu người hộ tống, và quân Viên đang giữ những con đường nào. Đừng vì nghe nói nơi ấy có nhiều lương mà vội tính chuyện đánh. Cũng đừng vì nghi là mồi nhử mà xem nó như một nơi trống rỗng.”

Quách Gia nhìn ông, khóe miệng thoáng hiện ý cười.

“Chủ công không định cho Viên Thiệu biết mình đã nghĩ đến Ô Sào?”

“Ta nghĩ đến nó, không có nghĩa ta phải đi đến đó.”

Tào Tháo cuộn tấm bản đồ lại, chỉ giữ một góc Từ Châu mở ra trước mặt.

“Viên Thiệu có nhiều quân. Hắn có thể chịu được một vài lần thăm dò. Nhưng hắn cũng phải chọn nơi đặt sức mạnh. Ta muốn xem hắn định dùng ưu thế ấy để giữ đất, hay để ép ta phải quay đầu.”

Quách Gia không đáp. Ông hiểu quyết định ấy có nghĩa gì: Tào Tháo không phủ nhận mối nguy ở Ô Sào, nhưng cũng không để mối nguy đó kéo mình khỏi mục tiêu đã chọn. Nếu Viên Thiệu muốn dùng một điểm hậu cần để trói chân đại quân, Tào Tháo sẽ không tự nguyện bước vào sợi dây ấy.

Chỉ có điều, giữ nguyên hướng tiến quân không đồng nghĩa với việc mọi chuyện sẽ diễn ra như dự tính. Một khi tin tức phía bắc thay đổi, hắn vẫn có thể phải trả giá cho lựa chọn hôm nay.

Buổi chiều, Viên Thượng trở về phủ trong lúc trời vừa tối.

Lưu thị thấy chàng đặt áo choàng lên giá, liền nhận ra một vệt mực còn dính ở cổ tay. Trên tay áo có một vết bẩn sẫm màu, không giống bùn đất ngoài đường.

“Lại làm rơi mực?”

Viên Thượng nhìn xuống, hơi ngượng. “Con cầm bản đồ, lúc cuộn lại không để ý.”

Lưu thị không trách. Bà sai người mang nước đến, rồi nhìn chàng tháo đai áo. Mấy ngày gần đây, Viên Thượng thường trở về muộn hơn trước. Chàng không còn kể với bà rằng phụ thân đã khen mình thế nào, cũng ít nhắc đến việc được giao làm gì. Khi bà hỏi, chàng chỉ kể những chuyện nhỏ: hôm nay đã nhầm một tuyến đường, một vị tướng không đồng ý với cách chàng ghi chép, hay có việc chàng tưởng mình hiểu nhưng đến khi hỏi Thư Thụ mới nhận ra đã bỏ sót điều quan trọng.

“Thư tiên sinh có mắng con không?” bà hỏi.

“Không mắng.” Viên Thượng ngồi xuống, nhìn chậu nước người hầu vừa đặt. “Nhưng ông ấy hỏi con nếu người giữ đường không làm đúng như dự tính thì con sẽ làm gì. Con không trả lời được.”

“Sau đó thì sao?”

“Ông ấy bảo con đừng vội trả lời khi chưa biết người ấy vì sao không làm được.”

Lưu thị nhìn con trai.

Viên Thượng nhúng tay vào nước, dùng khăn lau vết mực. Chàng không nói thêm. Một lát sau, chàng mới khẽ thở ra.

“Con cứ nghĩ chỉ cần nhớ lời phụ thân dặn là có thể làm tốt. Nhưng hôm nay con mới biết, có những chuyện ngay cả khi nhớ đúng lời dặn, vẫn không biết phải xử trí thế nào.”

Lưu thị ngồi xuống đối diện.

“Vậy con có hỏi lại không?”

“Có. Nhưng Thư tiên sinh không trả lời ngay. Ông ấy bảo con phải tự nghĩ trước, rồi mới đem đến hỏi.”

Bà gật đầu, không nói lời khuyên nào. Bà chỉ nhìn bàn tay con trai, nơi vết mực đã nhạt đi nhưng vẫn còn hằn trong kẽ móng.

Viên Thượng bỗng hỏi: “Mẫu thân, phụ thân có từng giao việc mà người không biết phải làm thế nào không?”

Lưu thị ngẩn ra.

Bà từng thấy Viên Thiệu ra quyết định giữa tiếng người tranh luận, từng thấy ông bước qua những lời phản đối mà không để lộ vẻ do dự. Nhưng bà cũng nhớ những đêm ông trở về rất muộn, có khi ngồi một mình bên án thư đến khi đèn gần tắt. Những chuyện ấy, trước đây bà ít khi kể cho con nghe.

“Có chứ,” bà đáp. “Chỉ là khi ấy con còn nhỏ, không nhìn thấy.”

Viên Thượng ngẩng lên.

“Người cũng từng làm sai?”

“Người đứng ở vị trí ấy, sao có thể không sai?” Lưu thị nhìn chàng. “Điều quan trọng là sau khi sai, người ấy có chịu nhìn lại hay không.”

Viên Thượng im lặng một lúc rồi cúi xuống lau tay.

Lưu thị không hỏi thêm. Bà nhận ra con trai đang học cách nhìn thấy phần khó khăn phía sau một mệnh lệnh, thay vì chỉ chăm chăm nghĩ đến việc mình có được phụ thân tin dùng hay không. Sự thay đổi ấy chưa khiến chàng trở thành một người có thể gánh vác việc lớn. Nhưng ít nhất, chàng đã bắt đầu hiểu rằng được giao việc không phải lúc nào cũng là được ban thưởng.

Đêm xuống, Viên Thiệu vẫn chưa nghỉ.

Trước án thư, hắn nhận được tin từ Diên Tân: quân Tào chưa có dấu hiệu quay lại phía bắc. Trương Cáp và Cao Lãm vẫn giữ nguyên vị trí. Một toán thám mã phát hiện có người lạ dò hỏi tình hình đường vận chuyển, nhưng chưa xác định được đó là tai mắt của Tào quân hay thương nhân đi qua vùng ấy.

Viên Thiệu đọc xong, đặt thẻ tre sang một bên.

Hắn không thấy nhẹ nhõm.

Tào Tháo không đánh Ô Sào. Điều đó có thể có nghĩa hắn chưa thấy cơ hội, cũng có thể vì hắn đã chọn một mục tiêu khác. Viên Thiệu không thể lấy việc đối phương chưa hành động để kết luận kế hoạch của mình đã thành công.

Điền Phong bước vào, báo rằng các tướng đã thống nhất phương án ứng phó nếu Ô Sào bị tập kích. Phần lương tốt sẽ tiếp tục được chuyển đi theo khả năng bảo vệ thực tế, nhưng không thể nhanh hơn. Những gì còn lại ở đó vẫn đủ để khiến người ngoài tin rằng nơi ấy có giá trị, đồng thời cũng đủ quan trọng để quân Viên không thể bỏ mặc.

“Còn quân cơ động?” Viên Thiệu hỏi.

“Vẫn giữ nguyên.”

“Cứ giữ.”

Điền Phong nhìn hắn. “Nếu Tào Tháo bất ngờ đổi hướng?”

“Thì khi ấy mới tính đường đi của hắn.”

Điền Phong không nói nữa. Ông hiểu chủ công đã quyết định không dùng quân để chạy theo những khả năng chưa thành hình. Nhưng một quyết định đúng hôm nay không bảo đảm ngày mai vẫn đúng. Nếu Tào Tháo thật sự quay lại, mọi thứ sẽ thay đổi rất nhanh.

Viên Thiệu bước đến bên cửa trướng. Gió lạnh lùa qua khe cửa, làm ngọn đèn trên án lay động.

Hắn nhìn về phía nam, nơi những con đường dẫn xuống vùng đất Tào Tháo đang đi qua. Ô Sào vẫn còn đó. Một phần lương thực vẫn nằm lại, quân phòng thủ vẫn giữ vị trí, còn phần tốt hơn đang được chuyển đi từng bước. Hà Bắc chưa mất gì, nhưng cũng chưa thể nói đã thoát khỏi nguy cơ.

Hắn từng nghĩ chỉ cần tránh được sai lầm trong ký ức là có thể đổi lấy một kết cục khác. Giờ đây, hắn hiểu ký ức ấy chỉ cho hắn biết nơi nào từng sụp đổ. Nó không thể cho hắn biết Tào Tháo sẽ làm gì trong một cục diện đã đổi khác.

Phía nam, Tào Tháo vẫn tiến quân.

Phía bắc, Viên quân vẫn giữ Diên Tân và Bạch Mã.

Còn ở Ô Sào, những chuyến xe vẫn lặng lẽ rời đi, không đủ nhanh để làm nơi ấy trống rỗng, cũng không đủ chậm để giữ nguyên mọi thứ như trước.

Một cái bẫy chỉ có tác dụng khi người đặt bẫy biết rõ mình đang đánh đổi thứ gì. Viên Thiệu chưa biết Tào Tháo có bước vào hay không. Hắn chỉ có thể chuẩn bị để dù đối phương chọn con đường nào, Hà Bắc cũng không vì một điểm yếu mà lập tức mất đi thế đứng.

Đêm ấy, không có tiếng trống báo động.

Nhưng ở cả hai đầu chiến tuyến, không ai thật sự ngủ yên.