Chương 10: Tào Tháo Nuốt Hận Rút Quân

Tin từ Từ Châu truyền về Hứa Đô vào một buổi chiều nhiều gió.

Đoàn kỵ binh đưa tin vừa qua cổng thành đã bị quan quân chặn lại. Người dẫn đầu không xuống ngựa ngay, chỉ rút ống thư buộc bên hông, trao cho viên quan phụ trách rồi mới xoay người nhìn về phía con đường dẫn đến phủ Thừa tướng. Áo giáp của hắn phủ bụi, bên vai còn một vệt máu đã khô. Phía sau, mấy chục kỵ sĩ cũng mang dáng vẻ mệt mỏi tương tự.

Không ai trong số họ có vẻ giống một đoàn quân vừa trở về sau chiến thắng.

Trong phủ, Tào Tháo đang xem bản đồ các quận huyện phía đông. Trên tấm bản đồ trải rộng, những dấu mực đỏ đánh dấu nơi quân Tào vừa đặt chân tới. Nhưng giữa những dấu đỏ ấy vẫn còn nhiều khoảng trống. Có nơi quan lại cũ đã xin hàng, có nơi hào tộc địa phương chỉ ngoài mặt quy thuận, cũng có nơi quân Tào đã rút đi nhưng chưa thể xác định người nào thực sự nắm quyền.

Tào Tháo nghe tiếng bước chân, không ngẩng đầu.

“Đưa tin đến rồi?”

“Bẩm Minh công, người đưa tin từ Từ Châu đã vào phủ.”

Quách Gia đứng bên cạnh án, một tay đặt lên mép bản đồ. Hắn liếc qua những dấu mực đỏ, rồi nhìn sang Tào Tháo.

“Xem ra chuyện ở phía đông vẫn chưa kết thúc.”

Tào Tháo mở ống thư.

Bức thư không dài. Người viết kể về tình hình các huyện vừa tiếp nhận, những nơi đã chịu mở cổng, những nơi vẫn giữ quân tự thủ, cùng vài vụ xung đột nhỏ giữa quân trú đóng và dân địa phương. Đáng chú ý nhất là tin một số hào tộc đã bắt đầu bí mật liên lạc với các thế lực bên ngoài. Họ không công khai chống đối, nhưng cũng không vội giao toàn bộ quyền lực vào tay quan quân mới.

Tào Tháo đọc hết, đặt thư xuống.

“Đánh được thành, chưa chắc giữ được đất.”

Quách Gia cười nhạt.

“Binh mã của Minh công có thể phá cửa thành. Nhưng muốn khiến người trong thành tin rằng ngày mai họ vẫn có thể sống như hôm nay, chuyện ấy lại không thể dùng một trận đánh để giải quyết.”

“Ngươi cho rằng bọn họ đang chờ Viên Thiệu?”

“Có người chờ Viên Thiệu, có người chờ Lưu Bị, cũng có người chỉ chờ xem ai sẽ là kẻ ở lại lâu hơn.” Quách Gia cúi xuống, dùng ngón tay chỉ vào một huyện phía đông. “Đám hào tộc ấy không nhất thiết trung thành với bất kỳ ai. Họ chỉ muốn biết bên nào có thể bảo vệ lợi ích của họ mà không buộc họ phải đặt cược toàn bộ gia tộc.”

Tuân Úc bước vào đúng lúc ấy. Ông đã nghe được mấy câu cuối, nhưng không lập tức tham gia. Sau khi hành lễ, ông đặt một tập văn thư lên án.

“Chủ công, triều đình vừa nhận được tấu báo từ các địa phương phía đông. Có người xin giữ nguyên chức vụ của quan lại cũ, có người đề nghị triều đình bổ nhiệm người mới. Nếu chúng ta xử lý quá gấp, những kẻ vốn đã quy thuận có thể sinh lòng bất an.”

Tào Tháo nhìn ông.

“Còn nếu để nguyên tất cả?”

“Thì những kẻ từng dựa vào chiến loạn để tự lập sẽ tiếp tục giữ quyền trong tay. Có người thực sự muốn yên ổn, nhưng cũng có người chỉ đang chờ thời cơ.”

Quách Gia bật cười.

“Vậy thì cả hai cách đều có người không hài lòng.”

Tuân Úc không nhìn hắn.

“Không phải chuyện khiến tất cả hài lòng. Là chuyện khiến người trong thiên hạ biết rằng triều đình vẫn có thể quyết định ai được giữ chức, ai phải rời chức. Nếu hôm nay chúng ta chỉ dùng quân đội để ép họ quy thuận, ngày mai họ sẽ lại tìm một đạo quân khác để chống lại chúng ta.”

Tào Tháo không đáp ngay. Ông đưa mắt trở lại bản đồ. Quân Tào đã thắng ở Từ Châu, nhưng thắng lợi ấy kéo theo một câu hỏi lớn hơn: sau khi đánh bại đối thủ, phải dùng thứ gì để khiến vùng đất vừa chiếm được không trở thành một chiến trường mới?

“Trước mắt không rút hết quân khỏi Từ Châu,” ông nói. “Những nơi chưa ổn định phải có người giữ. Nhưng các đội quân đã hoàn thành nhiệm vụ ở những huyện không còn nguy cơ trực tiếp thì điều chỉnh lại vị trí. Không để quân đội phân tán khắp nơi chỉ để trông coi từng con đường, từng cổng thành.”

Quách Gia nhìn ông.

“Minh công muốn thu quân về những điểm có thể ứng cứu lẫn nhau?”

“Đúng. Giữ những nơi cần giữ, bỏ những vị trí không đáng để đóng quân. Nếu một huyện chỉ cần một viên quan và một đội quân nhỏ mà phải để cả doanh trại ở đó, thì người giữ đất đã biến thành kẻ bị đất giữ chân.”

Tuân Úc gật đầu.

“Nhưng việc điều chỉnh quân phải đi cùng bổ nhiệm quan lại. Không thể để nơi vừa rút quân lập tức trở thành khoảng trống quyền lực.”

“Ta biết.”

Tào Tháo cầm một thẻ lệnh, viết xuống vài dòng rồi đưa cho thuộc hạ. Ông không tuyên bố rút khỏi Từ Châu, cũng không ra lệnh giữ mọi vị trí bằng mọi giá. Quân đội sẽ thu hẹp những mũi đóng giữ không cần thiết, tập trung vào các điểm có thể bảo vệ những vùng đã quy thuận. Đó không phải sự rút lui khỏi chiến thắng, mà là thừa nhận rằng một đạo quân không thể thay thế cả bộ máy cai trị.

Quách Gia nhìn những nét mực vừa khô.

“Viên Thiệu sẽ nghe được chuyện này.”

“Đương nhiên.”

“Có thể hắn sẽ cho rằng Minh công đang chịu áp lực ở phía đông.”

Tào Tháo khẽ nhếch môi.

“Vậy cứ để hắn nghĩ.”

Tuân Úc nhìn sang.

“Chủ công không lo hắn nhân lúc quân ta điều chỉnh mà tiến xuống phía nam?”

“Ta lo chứ.” Tào Tháo gõ nhẹ lên bản đồ. “Nhưng nếu vì sợ Viên Thiệu mà giữ quân ở mọi nơi, ta sẽ không còn quân để đối phó với hắn.”

Ở Nghiệp Thành, sứ giả từ Hứa Đô được tiếp đón trong một đại sảnh không quá phô trương.

Viên Thiệu ngồi ở vị trí chủ tọa. Bên tay phải là Thư Thụ, bên trái có Điền Phong và vài viên quan phụ trách việc đối ngoại. Viên Thượng đứng phía sau, không tham gia bàn luận ngay từ đầu. Hắn đã quen với việc phụ thân cho phép mình có mặt trong những buổi nghị sự, nhưng vẫn chưa quen với việc mỗi lời nói của người khác đều có thể chứa một tầng ý nghĩa khác.

Sứ giả trình thư, sau đó đọc lời nhắn của Tào Tháo.

Hứa Đô chấp thuận tiếp tục bàn về việc cứu tế cho dân chúng vùng Duyện Châu. Phía Tào Tháo đồng ý với nguyên tắc viện trợ tối đa năm vạn thạch lương, chia thành nhiều đợt, mỗi đợt đều phải xác định rõ nơi tiếp nhận và người chịu trách nhiệm phân phát. Việc kiểm chứng số dân được cứu tế sẽ do quan lại địa phương phối hợp với người được hai bên chỉ định. Quân đội không được tự ý chiếm dụng phần lương dành cho dân chúng.

Ngoài ra, những tuyến thương lộ đã được hai bên thống nhất sẽ được mở lại theo quy định chung. Các trạm thu thuế vẫn tồn tại, nhưng không được tùy tiện đặt thêm khoản thu hoặc ngăn cản thương nhân vì lý do không rõ ràng.

Viên Thiệu nghe hết, không hỏi ngay về lương.

Ông nhìn sứ giả.

“Tào công có lời nào khác không?”

Sứ giả cúi đầu.

“Thừa tướng nói rằng hai bên đều không muốn dân chúng tiếp tục chịu cảnh chiến loạn. Việc cứu tế nếu có thể thành, cũng là một việc có lợi cho thiên hạ.”

Điền Phong khẽ cười.

“Lời này nghe thật dễ chịu.”

Thư Thụ không cười. Ông nhìn bản văn thư, rồi hỏi:

“Phía Hứa Đô có chấp thuận để quan lại của Nghiệp Thành trực tiếp tham gia kiểm chứng tại nơi phân phát hay không?”

“Có thể cử người đến cùng kiểm tra, nhưng quyền điều hành tại địa phương vẫn thuộc về quan lại Duyện Châu.”

“Vậy quyền quyết định ai được nhận lương vẫn nằm trong tay người của Tào Tháo.”

Sứ giả đáp:

“Đó là địa phương do triều đình bổ nhiệm và đang trực tiếp quản lý. Nếu để người ngoài thay thế quan lại bản địa, e rằng việc cứu tế sẽ càng thêm rối ren.”

Điền Phong ngẩng đầu.

“Ngươi nói nghe như thể người của Hứa Đô đều là quan lại triều đình, còn người của Nghiệp Thành là người ngoài.”

Sứ giả không dám đáp.

Viên Thiệu đưa tay ngăn Điền Phong.

“Đủ rồi.”

Ông quay sang Thư Thụ.

“Ngươi thấy thế nào?”

Thư Thụ suy nghĩ một lát.

“Điều khoản này không khiến Tào Tháo mất quyền tại Duyện Châu. Hắn vẫn giữ quan lại, vẫn nắm quân đội, vẫn kiểm soát việc phân phát. Nhưng hắn phải chấp nhận có người bên ngoài kiểm chứng, đồng thời không thể tùy tiện dùng trạm thu thuế để chặn thương nhân. Đó là một giới hạn, dù chưa phải giới hạn lớn.”

“Còn chúng ta?”

“Chúng ta có thể đưa người đến quan sát, có thể nắm được tình hình dân chúng và hoạt động của các tuyến đường. Nhưng nếu nghĩ rằng chỉ cần mở được thương lộ là có thể khiến Duyện Châu ngả về phía mình, thì đã đánh giá quá cao một thỏa thuận.”

Điền Phong nói tiếp:

“Và Tào Tháo cũng sẽ dùng việc này để chứng minh rằng hắn vẫn đang phụng sự triều đình, không phải kẻ chỉ biết dùng binh chiếm đất.”

Viên Thiệu nhìn bức thư.

“Danh nghĩa triều đình vốn nằm trong tay hắn. Hắn có thể dùng nó để ban chức, điều động quan lại, cũng có thể dùng nó để biến một cuộc chiến giữa các chư hầu thành cuộc thảo phạt kẻ chống triều đình.”

Viên Thượng đứng phía sau, cuối cùng không nhịn được mà hỏi:

“Vậy phụ thân, nếu chúng ta không nhận lời, chẳng phải sẽ để hắn tự mình làm việc đó sao?”

Mọi người quay lại nhìn hắn.

Viên Thiệu không trách, chỉ hỏi:

“Con cho rằng nên nhận?”

“Con cho rằng nếu từ chối, chúng ta mất cơ hội đưa người đến Duyện Châu. Nhưng nếu nhận, Tào Tháo cũng có thể dùng thỏa thuận để ổn định vùng đất vừa chiếm được.”

“Vậy con thấy bên nào được lợi hơn?”

Viên Thượng im lặng.

Thư Thụ nhìn hắn, không gợi ý. Viên Thiệu cũng không thúc giục. Sau một lúc, Viên Thượng mới đáp:

“Con chưa biết. Nếu chỉ nhìn vào số lương, chúng ta đang giúp hắn. Nếu nhìn vào thương lộ và việc kiểm chứng, chúng ta có thể thu được tin tức. Nhưng nếu người của chúng ta không đủ khả năng quan sát, hoặc bị quan lại địa phương ngăn cản, thì những điều khoản ấy cũng chỉ nằm trên giấy.”

Viên Thiệu khẽ gật đầu.

“Ít nhất con đã biết rằng một điều khoản có thể có nhiều cái giá.”

Ông quay sang sứ giả.

“Trở về nói với Tào công, Nghiệp Thành chấp thuận nguyên tắc đã bàn. Nhưng từng đợt viện trợ phải được xác nhận trước khi vận chuyển. Không có chuyện hôm nay viết một con số trên giấy, ngày mai đã coi như lương thực đến nơi.”

Sứ giả cúi đầu nhận lời.

Viên Thiệu lại nói:

“Về phần thương lộ, hai bên đã thống nhất những tuyến nào thì cứ theo đó mà làm. Nếu có trạm nào tự ý gây khó dễ, phải báo lại. Nhưng đừng lấy cớ mở đường để tự ý đưa quân qua địa giới.”

“Vâng.”

Khi sứ giả lui ra, Điền Phong mới lên tiếng:

“Chủ công, Tào Tháo đang dùng một thỏa thuận nhỏ để mua thời gian.”

“Ta biết.”

“Vậy tại sao còn đồng ý?”

Viên Thiệu nhìn ông.

“Vì hắn không phải người duy nhất cần thời gian.”

Thư Thụ tiếp lời:

“Đúng vậy. Quân Tào vừa đánh xong Từ Châu, chưa thể lập tức quay về phía bắc mà không xử lý những nơi vừa chiếm. Nếu chúng ta chỉ nhìn vào chuyện hắn có nhận được lương hay không, sẽ bỏ qua điều quan trọng hơn: hắn đang tìm cách biến thắng lợi quân sự thành quyền cai trị.”

“Còn chúng ta cũng không thể chỉ ngồi chờ hắn làm xong.” Viên Thiệu nhìn về phía bản đồ đặt ở cuối đại sảnh. “Phía nam có Tào Tháo, phía đông còn những thế lực chưa chịu quy phục hoàn toàn, phía bắc và phía tây cũng không phải không có việc. Nếu quân ta cứ đứng nguyên, người khác sẽ không đứng yên cùng ta.”

Ông quay sang Viên Thượng.

“Con nghĩ chúng ta nên nhìn vào đâu trước?”

Viên Thượng thoáng ngập ngừng.

“Lưu Bị?”

Điền Phong hơi nheo mắt. Thư Thụ thì nhìn Viên Thiệu.

“Vì sao?”

“Vì hắn đang ở Nghiệp Thành. Hắn từng là đối thủ của Tào Tháo, lại có danh nghĩa của nhà Hán. Nếu để hắn ở đây mà không làm gì, hắn có thể trở thành một người khách vô dụng. Nhưng nếu cho hắn quân, hắn sẽ có lực lượng riêng. Nếu dùng hắn để liên kết với những người chống Tào, chúng ta cũng phải biết hắn còn có thể gọi được bao nhiêu người.”

Viên Thiệu không trả lời ngay.

“Con đã nghĩ đến việc hắn muốn gì chưa?”

“Muốn báo thù Tào Tháo, muốn khôi phục binh lực, có thể còn muốn tìm lại Quan Vũ và Trương Phi.”

“Đó là những điều hắn nói ra. Còn điều hắn chưa nói?”

Viên Thượng không đáp được.

Viên Thiệu đứng dậy, đi đến trước bản đồ.

“Lưu Bị đến đây sau khi thất bại. Hắn có danh tiếng, có lòng người, nhưng hiện tại không có quân đội đủ mạnh để tự quyết định vận mệnh. Nếu ta cho hắn quân, ta không chỉ giúp hắn. Ta còn trao cho hắn một thứ mà hắn có thể dùng để tự chọn con đường của mình.”

“Vậy cứ tiếp tục giữ hắn ở Nghiệp Thành?” Viên Thượng hỏi.

“Cho hắn chỗ ở, cho người chữa trị, để hắn được tiếp khách trong giới hạn cho phép. Nhưng không giao quân, không để hắn tự ý liên lạc với các tướng lĩnh địa phương. Ta muốn biết hắn có thể đem lại điều gì trước khi quyết định có nên dùng hắn hay không.”

Điền Phong nói:

“Người như Lưu Bị không dễ bị giữ bằng một mái nhà.”

“Ta cũng không định giữ hắn bằng mái nhà.” Viên Thiệu nhìn Điền Phong. “Ta chỉ không muốn biến một người đang cần chỗ dựa thành kẻ buộc phải liều mạng.”

Thư Thụ khẽ gật đầu.

“Cũng nên cho người dò hỏi tin tức về những thuộc hạ cũ của hắn. Không phải để lập tức chiêu dụ, mà để biết mạng lưới của hắn còn lại đến đâu.”

“Làm đi. Nhưng không được kinh động.”

Tại Hứa Đô, Tào Tháo nhận được tin Viên Thiệu đã chấp thuận nguyên tắc thỏa thuận.

Ông đọc bản báo cáo một lần, rồi đặt xuống.

“Viên Bản Sơ không từ chối.”

Quách Gia đứng bên cạnh, cười nói:

“Minh công có vẻ thất vọng?”

“Ta chỉ muốn biết hắn sẽ từ chối ở chỗ nào.”

“Có lẽ hắn cũng đang muốn biết chúng ta sẽ nhượng bộ ở đâu.”

Tuân Úc nhìn văn thư.

“Viên Thiệu đồng ý để người của mình tham gia kiểm chứng. Điều này có thể khiến những người ở Duyện Châu nghi ngờ rằng triều đình không còn hoàn toàn tin tưởng quan lại địa phương.”

Quách Gia lắc đầu.

“Ngược lại, nếu làm tốt, hắn sẽ có thể nói rằng Viên Thiệu đang dùng lương thực để mua lòng người ở Duyện Châu. Một khi việc phân phát xảy ra sai sót, người chịu trách nhiệm vẫn là quan lại của chúng ta. Viên Thiệu chỉ cần đứng ngoài và chỉ ra rằng hắn đã làm đúng những gì mình hứa.”

Lưu Diệp ngồi ở cuối án lên tiếng:

“Nhưng nếu không cho người của Viên Thiệu tham gia, hắn có thể vin vào đó để nói rằng chúng ta đã vi phạm thỏa thuận. Khi ấy, năm vạn thạch lương chưa cần vận chuyển, hắn đã có thêm một cái cớ để công kích.”

Tào Tháo nhìn ba người.

“Vậy theo các ngươi, nên làm thế nào?”

Tuân Úc đáp trước:

“Phải giữ đúng điều khoản. Quan lại địa phương chịu trách nhiệm phân phát, người của Viên Thiệu được quyền kiểm chứng theo phạm vi đã định. Không để họ can thiệp vào việc bổ nhiệm hay điều quân. Nếu triều đình đã ban chức cho quan lại ở đó, chúng ta không thể để một thế lực khác thay thế họ chỉ vì một thỏa thuận cứu tế.”

Quách Gia tiếp lời:

“Cũng phải đề phòng người của Viên Thiệu lợi dụng việc kiểm chứng để dò xét quân tình. Đường đi của thương nhân không chỉ mang hàng hóa. Người qua lại có thể quan sát thành trì, quân số, tình hình dân chúng. Không cần cấm họ đi, chỉ cần biết ai đang đi và họ được phép đến đâu.”

Lưu Diệp nói:

“Còn các hào tộc địa phương?”

“Không thể vì sợ họ thông đồng với Viên Thiệu mà dồn ép tất cả.” Tuân Úc nhìn Tào Tháo. “Có người chỉ muốn giữ ruộng đất và gia đình. Nếu họ thấy triều đình không phân biệt người quy thuận với kẻ chống đối, họ sẽ không có lý do gì để tiếp tục hợp tác.”

Quách Gia nhếch môi.

“Tuân lệnh quân nói đúng về danh nghĩa. Nhưng có một điều không thể quên: Viên Thiệu sẽ không chỉ ngồi nhìn chúng ta sửa sang Từ Châu. Hắn đã tiếp Lưu Bị, và người này có thể trở thành một lá cờ để tập hợp những kẻ bất mãn.”

Tuân Úc quay sang.

“Lưu Bị hiện không có quân.”

“Không có quân không có nghĩa là không có giá trị.” Quách Gia đáp. “Một người không có binh mã vẫn có thể khiến người khác muốn đưa binh mã cho hắn.”

Tào Tháo nhìn về phía nam.

“Quan Vũ vẫn ở đây.”

Không ai lập tức đáp.

Tào Tháo nói tiếp:

“Đừng lấy việc Lưu Bị đang ở Nghiệp Thành để ép Quan Vũ tỏ thái độ. Cũng không cần tăng cường canh giữ hắn chỉ vì chuyện này. Hắn ở đâu, được đối đãi thế nào, cứ giữ như trước. Nếu hắn hỏi tin Lưu Bị, không được giấu.”

Quách Gia nhìn ông.

“Minh công không lo Quan Vũ sẽ đi?”

“Ta lo. Nhưng nếu vì lo mà ép hắn ở lại, đến lúc hắn muốn đi, ta sẽ chẳng còn gì ngoài một người mang hận.”

Tuân Úc khẽ gật đầu.

“Đối đãi với người có nghĩa khí, không nên dùng sự nghi kỵ làm đầu.”

Tào Tháo không nói thêm. Ông nhìn xuống bản đồ. Ở phía đông, những dấu mực đỏ vẫn chưa nối thành một vùng liền mạch. Ở phía bắc, Viên Thiệu đang có thêm một người khách nguy hiểm. Còn tại Hứa Đô, triều đình vẫn cần được duy trì như trung tâm của trật tự mà ông đang xây dựng.

Ông cầm bút, gạch một đường trên bản đồ, nối hai điểm đóng quân vừa được báo cáo.

“Lệnh cho các tướng ở Từ Châu điều chỉnh vị trí theo kế hoạch. Không được tự ý mở rộng phạm vi đóng quân. Những huyện đã ổn định phải giao lại cho quan lại phụ trách, quân đội tập trung ở các vị trí có thể ứng cứu. Nếu có nơi nổi loạn, phải xác định kẻ cầm đầu trước khi xuất binh, không được lấy một vụ chống đối để kết tội cả một vùng.”

Quách Gia hỏi:

“Còn phía bắc?”

Tào Tháo đặt bút xuống.

“Tiếp tục dò xét động tĩnh của Viên Thiệu. Không cần vì hắn tiếp Lưu Bị mà lập tức điều quân. Nhưng cũng không được xem việc hắn chấp thuận cứu tế là dấu hiệu hắn muốn hòa hoãn.”

Ông ngẩng đầu.

“Viên Bản Sơ không phải người sẽ bỏ qua cơ hội chỉ vì một bức thư.”

Vài ngày sau, một đội thương nhân từ phía bắc được phép đi qua tuyến đường vừa mở. Họ mang theo vải vóc, muối và một số mặt hàng thường dùng. Trong đoàn có người của Nghiệp Thành, cũng có người làm ăn lâu năm ở Duyện Châu. Không ai mang quân hộ tống quá đông, nhưng dọc đường vẫn có quân Tào kiểm tra theo quy định.

Ở một trạm nghỉ, viên quan phụ trách nhận được tin một nhóm người lạ đang dò hỏi về số quân đóng ở huyện lân cận. Hắn lập tức cho người theo dõi, nhưng không bắt giữ ngay. Đến khi nhóm ấy rời trạm, một người trong đoàn mới kín đáo đưa tin về Hứa Đô.

Tại Nghiệp Thành, Thư Thụ cũng nhận được báo cáo rằng người của Viên Thiệu đã ghi lại vị trí một số đồn quân Tào, nhưng không thể xác định được toàn bộ lực lượng ở Từ Châu.

Hai bản tin đến hai nơi khác nhau, nhưng đều cho thấy một điều: con đường vừa mở không chỉ đưa hàng hóa qua lại.

Viên Thiệu nghe báo cáo, chỉ hỏi:

“Có ai bị bắt không?”

“Chưa. Người của ta vẫn đang theo dõi.”

“Đừng để họ gây chuyện. Một tuyến đường vừa mở không đáng để biến thành nơi giao chiến.”

Điền Phong đứng bên cạnh nói:

“Nhưng nếu để Tào Tháo dùng thương nhân làm tai mắt, chúng ta cũng không thể ngồi yên.”

“Vậy thì đừng ngồi yên.”

Viên Thiệu quay sang Thư Thụ.

“Cho người kiểm tra lại các mối liên hệ ở những vùng giáp ranh. Không phải chỉ nhìn quân Tào đóng ở đâu, mà phải xem những người đang giữ chức ở đó nghe lệnh ai. Có huyện nhìn ngoài thì đã đổi cờ, nhưng người quyết định vẫn là hào tộc cũ. Có huyện quan lại đã thay, nhưng quân đội vẫn chưa thực sự nghe theo.”

Thư Thụ đáp:

“Thần sẽ cho người dò xét.”

Viên Thượng đứng ở một bên, nghe đến đây mới hiểu rằng một vùng đất không thể chỉ nhìn vào lá cờ trên thành. Có nơi đã treo cờ Tào, nhưng người trong thành vẫn chờ Viên Thiệu. Cũng có nơi ngoài mặt quy thuận Nghiệp Thành, nhưng trong lòng lại muốn giữ khoảng cách với cả hai bên.

Hắn chợt nhớ đến lời phụ thân từng hỏi: một điều khoản có thể có nhiều cái giá.

Hóa ra một vùng đất cũng vậy. Người ta có thể nhận một chức quan, mở một cánh cổng, giao một bức thư, nhưng những việc ấy không đồng nghĩa với việc họ đã trao toàn bộ lòng trung thành.

Lưu Bị nhận được tin từ người hầu rằng có khách đến thăm.

Hắn đang ngồi bên cửa sổ, cánh tay bị thương vẫn chưa thể cử động mạnh. Mấy chục người theo hắn đến Nghiệp Thành được sắp xếp ở một khu nhà riêng. Họ không bị cấm ra ngoài, nhưng mỗi lần có người đến hoặc đi đều có người của Viên phủ ghi nhận.

Lưu Bị biết điều đó.

Hắn cũng biết Viên Thiệu không định giao quân cho mình.

Người đến là một viên quan phụ trách tiếp đãi. Hắn mang theo lời hỏi thăm sức khỏe của Viên Thiệu, đồng thời thông báo rằng trong thời gian tới, Lưu Bị có thể tiếp tục nhận thuốc men và vật dụng cần thiết. Nếu muốn gặp người quen trong thành, có thể trình danh sách để phủ Viên sắp xếp.

Lưu Bị nghe xong, chỉ hỏi:

“Ta có thể gửi thư ra ngoài không?”

Viên quan đáp:

“Có thể. Nhưng thư phải qua kiểm tra trước khi gửi.”

Lưu Bị mỉm cười.

“Vậy thì không khác gì không thể gửi.”

Viên quan cúi đầu, không tranh luận.

Sau khi người ấy rời đi, Lưu Bị nhìn ra sân. Một cành cây khô bị gió thổi va vào tường, phát ra tiếng động nhỏ. Hắn nhớ đến Quan Vũ. Không biết người huynh đệ ấy hiện đang ở đâu, có biết tin mình đã đến Nghiệp Thành hay không. Còn Trương Phi, đến giờ vẫn không có tin tức.

Hắn không thể chỉ ngồi chờ Viên Thiệu quyết định vận mệnh của mình.

Nhưng lúc này, hắn cũng không có đủ sức để tự chọn một con đường khác.

Buổi nghị sự ở Nghiệp Thành kết thúc khi trời đã tối.

Viên Thiệu không trở về hậu viện ngay. Ông ở lại đại sảnh, trước mặt là bản đồ các vùng phía nam. Những dấu mực trên bản đồ chưa nhiều, nhưng mỗi dấu đều có ý nghĩa riêng. Một nơi là thành trì đã chiếm, một nơi là huyện vừa quy thuận, một nơi là vùng còn đang chờ xem tình thế.

Viên Thượng vẫn đứng bên cạnh.

“Con có điều muốn hỏi?”

“Vâng.” Viên Thượng nhìn về phía nam. “Nếu Tào Tháo đã chấp thuận thỏa thuận, liệu hắn có thể nhân lúc này ổn định Từ Châu rồi quay sang đối phó với chúng ta không?”

“Có thể.”

“Vậy chúng ta có nên chuẩn bị tiến quân trước?”

Viên Thiệu quay sang nhìn con trai.

“Con muốn tiến quân vì thấy đối thủ đang yếu, hay vì sợ đối thủ sẽ mạnh lên?”

Viên Thượng suy nghĩ.

“Có lẽ cả hai.”

“Đó là hai lý do khác nhau.” Viên Thiệu chỉ vào vùng phía đông. “Nếu hắn đang yếu, phải biết hắn yếu ở đâu, yếu đến mức nào và có thể chịu được bao lâu. Nếu hắn đang mạnh lên, phải biết điều gì khiến hắn mạnh lên. Không thể chỉ vì sợ một ngày nào đó hắn sẽ quay đầu mà hôm nay đã đưa quân đi đánh.”

Viên Thượng cúi đầu.

“Con hiểu.”

“Chưa chắc.” Viên Thiệu thu lại bản đồ. “Ngày mai, con cùng Thư Thụ xem lại những báo cáo về các vùng giáp ranh. Đừng chỉ hỏi có bao nhiêu quân, bao nhiêu lương. Hãy hỏi người đang giữ đất muốn điều gì, họ sợ ai, và nếu ngày mai quân ta rút đi, họ sẽ nghe lệnh người nào.”

“Vâng.”

Viên Thiệu không giao cho hắn quyền điều quân, cũng không trao cho hắn quyền quyết định đối ngoại. Ông chỉ để hắn nhìn thêm một lớp của bàn cờ mà trước đây hắn chưa từng để ý.

Khi Viên Thượng lui ra, Thư Thụ vẫn ở lại.

“Chủ công, Tào Tháo đã thu hẹp một số vị trí ở Từ Châu. Nếu hắn ổn định được vùng ấy, áp lực phía nam sẽ tăng lên.”

“Ta biết.”

“Lưu Bị ở đây có thể trở thành một quân cờ quan trọng.”

Viên Thiệu nhìn về phía cửa.

“Quân cờ chỉ có giá trị khi biết nó có thể đi đến đâu. Hiện tại, Lưu Bị còn chưa có đường để đi.”

Thư Thụ không nói thêm.

Ngoài thành, tiếng tuần đêm vọng lại từ xa. Ở phía nam, Tào Tháo đang thu quân khỏi những vị trí không cần thiết để giữ lấy vùng đất vừa chiếm. Ở phía bắc, Viên Thiệu chưa vội động binh, nhưng cũng không định để đối thủ có thời gian yên ổn. Giữa hai bên là những con đường thương mại vừa mở, những quan lại chưa biết sẽ trung thành với ai, những hào tộc đang cân nhắc lợi ích, và một người như Lưu Bị đang chờ cơ hội trở lại bàn cờ.

Không có bên nào thực sự rảnh tay.

Cũng không có bên nào đủ sức kết thúc cuộc đấu chỉ bằng một thỏa thuận.

Đêm ấy, lệnh điều chỉnh quân của Tào Tháo được đóng ấn tại Hứa Đô. Cùng lúc, ở Nghiệp Thành, Thư Thụ nhận lệnh mở rộng việc dò xét các vùng giáp ranh. Hai mệnh lệnh rời khỏi hai thành trì trong cùng một đêm, đi về hai hướng khác nhau.

Mùa xuân vẫn chưa qua. Và cuộc chiến giữa Tào Tháo với Viên Thiệu, dù chưa chính thức bùng lên, đã bắt đầu dịch chuyển khỏi những chiến trường mà người đời có thể nhìn thấy.